장음표시 사용
191쪽
Ε L E N C HI. yssi ena, quae non proprie uereq; dicitur, speciesq, est Diodo dc simulatio uerat: sed eam etiam quae uera est, Rd ei rei de qua agitur, accomodata est fallaciter. Quo eZ genere sunt eae, quibus ignari non in eo quod agitur redargutitur, dc docetur: quod rationis tentandi est proprium . Est autem ratio tentandi pars dialecticae, quapropter imperitiam eius qui dat concedit l, argumenotum, falsum concludi potest . at uero sophistar etsi raotiocinationibus suss repugnantia concludunt, tamen si forte alii qui contra disputant ignorent, minus ea expo nunt: quibus argumentationibus etiam doctis oc peritis , tenebras offundunt. Atque eas nobis esse cognitas,hac etiam uia dc ratione thtelligi licet. Nam quibus de cauosis auditores putant aliqua, quasi rogata sint, conclusa esse dc effecta, eaedem causae ei etiam qui contra dispusitat,conclusionis uidebuntur: ita haec ipsa uel omnia,uel quaedam cauta sunt, cur falsae sint conclusiones. Cui
enim quaestio posita non est, M se dedisse dc concessissis conclusionem putat s si interrogatus esset,dedimet: nisi quod in quibusdam fere fit,ut simul dc ante id quod de est interrogemus, ta falsum iudicemus. QIO ex genesere sunt ear,quae in uerbo id sol scismo uersantur. uod si falsae conclusiones contrariae orationis ic repugnanotiae, ex reprehensione quae simulata fictaq, est, existunt: certe a totidem causis conclusiones falsi essicietur,quot habet fallax reprehensio. Fallax auem partes habet uesira . uniuscuiulque enim praetermissione existet repreohensio,ut ex eo quod non eiscitur oratione X argum eo latione, existit argumentatio ea, quae incommodo utaget, dc ea quae ex duabus unam interrogationem facit
ex propositione, M ea quae ex accidente dc consequenotibus, quae pars est eius sumitur, ex eo quod per se Mui
sua couenit: iteqi ea que non in re, sed in nomine uersaotur.praeterea ex aliqua parte, aut ex omnibus his repreohensiones uidentur eae, quae omnino totum dicunt,
contrariam orationem aut ex eadςm parte es cum eade
192쪽
re collatum N eodem modo .ea etia quae ex eius, quod, initio dictu est, assumptione existit, propter eius totius,iquod initio cocessum est, enumerationem, uitiosa est. Quapropter quae sint falsarum conclusionum causae, intelligemus . nam 8c plures no possunt esse,& eae quas exposui erunt omnium. Sophistarum autem reprehensisto,non omnino reprehensio est,sed contra aliquem tantummodo: quod eodem modo de conclusione iudica dum est. Ac si non sumant eam quae ex homonymia euenit,tinum declarare aliquod uerbum: dc eam quae ex si mili forma est , hoc uel illud solum, itemqi caetera: eae
profecto nec reprehensiones nec ratiocinationes omnis no , aut contra eum qui interrogatur ualebunt . Sin suo mant,contra eum qui rogatur ualebunt omnino non ualebunt: quandoquidem non id sumpserunt,quod unum declarat, sed quod uidetur, idq, huic ipsi unum aliquid VIII. declarare. inuod autem causas sibi proponant in reo Prehendendo.ii qui uere reprehedunt,non est quod sine
rerii Omniu,quae su nt,scietia sustinere dc explicare conemur. Hoc autem nullius arus est: quandoquidem incerotus N infinitus scientiarii numerus est .ex quo fit, ut etiademonstrationii. Sunt etiam uerae reprehensiones. Qugenim monstrari ac necessaria ratione concludi possunt, ea omnia etiam refellere ac reprehendere licet, si ueri contrariam orationem ponas .ut si quis diametron mensura definiri ponat necessiaria ratione reprehendendi potest eam non posse.Ita rerum omnium cognitionem leoneat oportebit praesertim cum reprehensiones quςdam ex geometriae, aliae ex medicinae nonnullae caeterarum artium ex initiis,earumq; conclusionibus exstant. Ninetiam falsae reprehensiones infinitae incertaeq; sunt. Sua enim ex quaque arte uitiosa incitur conclusio ut ex geometria geometrica, ex medicina medicinae. Cum autem ex arte dico,ex illius initiis dico. Ex quo perspiscuum est,non omnium reprehesionum. sed earum mo
do quae ex dialectica petuntur, esse sumendos ta explis
193쪽
eandos locos.quippe qui ad omnem artem 5c facultate Pertineant. Ac eam quidem reprehesionem,que cuiusm artis propria est,artificis est tenere dc cognosse siue uestre non dicatur,& tamen eius speciem prae se ferat: siue uera sit,& quamobrem: eam autem quae ex coinunibus progreditur, nem ulli certe arti subiicitur, dialectici. Si enim ex quibus constet ratiocinationes probabiles quacunt de re sint teneamus, ex quibus etiam reprehesiones pronciscantur,tenebinius .Est enim reprehensio reo pugnantiae contrariinq; orationis conclusio:ita reprehεlio est una aut duae raciocinationes cotratiae enunciationis.Tenemus ergo,ex quibus omnes eiusmodi existat. Nod ii tenemus, etia explicationes tenemus .Ela eniim retiuere, Id demum eas explicare est. Dictum etiam est ex quibus eueniant reprehensiones,quae apparent Κ ui; centur,non cuiuis,sed certis quibusdam. Infinitae enim erunt ii quis quibus de causis quibuscuncia uideantur
animaduertat. Ergo illud quidem peispicuu est, dialeo ctici esse posse explicare, quibus de causis ex communi Dus ii progrediatur, uera reprehensio uel simulata H fiocia,uel dialectica,uel quς dialecticam fallaciter imitatur uel qtue tetandita experiundi studio adhibetur existat Nel uero captionum ea est dissimilitudo ac distino .
Glo quam alunt quidam esse,alias uerborum esse, alias sententiarum. Existimare enim captiones quasdam in uerbis,alias in sentetiis consistere, non easdem esse amella est. Quid est enim, non mentem&sententiam speo clare,nili cum non utitur is qui interrogare se putat noo
nune, d id ad quod is qui rogatus est,concessit i Atqui I 1 noc ipsum est etiam contra nomen disputare. Ad menotem autem M sententiam dirigere disputationem est cum ad id adhibuit nomen, ad quod retulit intelligenotiam re mentem is qui respondet. Quod si quis nomequod multa significat,unum declarare putet, & is qui ii; terrogat,& is qui contra disputat, ueluti id quod est retinum certe multa significant. Verum & is qui respono
194쪽
det,& Zeno ponens quaestionem, unumq; putans ecthid quod est interrogauit,estq; illa conclusio unum esse omnia: is ad nomen, vel ad mentem eius qui rogatus est omnem diriget disputationem. At si quis plura signiscare arbitretur, profecto non illius spectauit sententia. primum enim haec ipsa duo, de uerbista sententia con ιh trouersiam esse,in iis posita sunt captionibus, quae multa declarant. Deinde in alterutro eorum qui disputant. N eque enim in oratione positum est, ad mentem N sententiam conferre disputationem: sed in eo, ut is qui reo spondet ad ea quae dedit, quodam modo sit affectus. tum uero ad nomen dirigi hς omnes possunt,quoniam nomen hoc loco est, non sententiam spectare. si enim
non omnes sint, celete aliae erunt quae nec ad nomen, nec ad sententiam conferentur. Hi autem omnes ita dis 'stribuunt, ut alias ad nomen, alias ad mentem sentenotiamqi referant,alias non item. atqui ex ratiocinationisi bus,quae ex iis constant, quae ambigua sunt, quaedam uerborum sunt ratiocinationes X captiones, absurdum est enim,non omnes,quae uerborum sunt, dicere ad nost iam , Da en pertinere . Atqui sunt captiones quaedam non ex
eo quod is qui respondet, ad eas quodammodo ari u Ma ctus est, sed quod ipsa argumentatio interrogationem
di xi ' complectitur eiusmodi quae multa declaret. Omninoq; perabsurdum est de reprehensione ante quam de ratioocinatione disputare. Cum enim reprehensio repugnantiae sit ratiocinatio, fit ut de ratiocinatione prius Quam
. . de refutatione differendum sit necessario Est enim reor e Vmprehensio talis, ficta M simulata conclusio repugnanotis. Itaque uel in conclusione uitium est, uel in contra. ita enuntiatione addenda est enim contraria oratio uel in utraque . Est autem huius captionis, loqui, in contraria oratione, non in conclusione: illius uero, quae non habet quis ea dabit, in utraque illius, Homeri poema formam N figuram propter circum,
Ps pnς , ince autem ratiocinatio in neutro natur
195쪽
ΕLENCHI. uersatur, ea demum uera est. Sed unde fluxit, eo se referat orauo. Illud igitur qtino, eae ratiocinationesta captiones quae in Mathematicorum disciplinis uero
santur, num ad sententiarum captiones referantur: cerote non. Illud etiam requiro, si cui triangulus multasiognificare uideatur, atque is dederit eum duos anguoios pares habere, non qua ex parte hanc figuram cono cludit,alter duos angulos rectos habere:hum ad senteotiam alterius hic argumentationem direxerit: certe non. Iam si nomen multa significet, unusq, neque intelligat, neque putet, qui alter contra eius sententiam disputabuit aut quo tandem pacto ponenda quaestio est,nisi diuisionem adhibedo,si quis roget,licearne Mλωντα loqui, nec ne aut licearne hoc modo,non illlos certe. Q uod si quis non det ulla ex parte,alter aute cocludat,non ne ex sentetia dc mente eius effecit coclusionem Atqui uis detur haec captio in iis esse, quae in nomine consistunt. Non igitur aliquod genus est captionum,ad sentetiam disputationem dirigere,sed aliae ad nomen diriguntur.
neque omnes eius generis,nec uerae reprehensiones,neque eae quae ueras fallaciter imitantur. Sunt enim fucate Sc simulatae reprehensiones in is etiam quae non sunt uerborum,ex quo sunt genete accidentis, ta aliorum.
Quod si quis putet distinctione hac opus esse, dico
γων τα loqui, alia hoc modo,alia illo modo,hoc certe quidem primum uiuosum est,putare. Interdit enim roogatum non dicitur multis modis. Fieri autem non pootest,ut quis distinguat, quod distinguendum non putet. deinde uitiosum est 5c absurdii aliquid docere: quad quidem planum facturus est quae sit uis uocabuli ei qui
nec attendat neque sciat,neque existimet id aliam uim habere. Paeterea id etiam in iis, quae non duobus mos dis dicuntur, quid prohibet contingere i ueluti, sint'ne in quatuor unitates pares duabus f Sunt autem duo hςc hoc modo in quatuor,illa illo modo. Et sit' ne contraseriorum eadem ars, nec ne i Sunt autem contraria alia
196쪽
ignorata,esia cognita. ex quo fit,utiqui hoc faciundum existimat,aliud elis docere,aliud disputare, ignorare uideatur.Illud etiam,eum qui doceat non rogare oportere,sed perspicuum dc planum facere: eum aute quid dis sputet, rogare. Postremo, postulare ut aias aut neges, non est eius qui rem demonstrat,sed eius qui periculum facit. Ratio enim expertudi quςdam pars dialecticae est. Itaque in rebus omnibus uersatur,proponitq; sibi non
dolium N peritum, sed ignarum N imperitum, eumq; qui rerum sibi scientiam non esse simulat. Atque is de
nium dialecticus est,qui ex re de qua agitur ea spectat, quae sunt omnium artium communia.qui aute hoc falsi laciter facit,sophistes. Atque etiam ratiocinatio uincendi studio comparata ta fallax una est, quae ea uidetur cocludere, in quibus dialectica periculum facit , euam si
uera sit coclusio. Causam enim ne cognoscamus,nobis insidias parat.Eae etiam captiore dc fallaces conclusioοnes,quae non ex iis progrediuntur, quae cuiusque artis sunt,ex a te proficisci uidentur . nam uitiosae describenodi rationes non sunt in iis quae fallendi studio adhiben tur: quandoquidem ex iis quae arti subiecta sunt,capuciones progrediuntur.Nec si qua uitiose describendi ratio in uera uersatur: qualis est Hippocratis, cuias quadrao tum lunulis conficiebatur, sed si ut Briso orbem in quadrati formam redigebat, sic orbis quadrati fimoram effciat:certe quia non accommodate ad rem, ob eam causam fictus est simulatusq; non uerus. ita quae in
his uel illis rebus uersatur ratiocinatio, ta si ratiocinaotio est,tamen simulata 8c ficta est oratio. Cum enim ad rem accommodata uideatur,fit,ut fallax sit 8c iniqua. Vt enim ea quae in causis forensibus persatur iniustitia,speoclem quadam prae se fert iustitiae, estq, iniusta quaedam pugna,sic contraria oratio, iniqua pugna est, ad lites lispectat. Quemadmodum enim illic omnes qui sibi uioctoriam proponunt:sic hic hi qui pugnaces sunt,tentant
periuntur gi Omnia, Ac ii quidem qui uincendi studio
197쪽
deutur qui autem Ostentationis aut quaestus causa sosphiste. Est enim Sophistice, ut diximus, quaedam ratis quaerendi opes simulatione sapientiae. Itaque studio est illis conclusio, quae necessariam fallaciter imitetur . Suntq; orationum earudem amantes, ta ii qui uincendi
studio disputant,& sophistae: sed non eudem sibi finem propontit. Eademq; oratio litigiosa 5c fallax est,sed noeadem ex parte .sed quia uictoriae speciem sequatur,litigiosa: quia sapientiae, fallax nominatur. Est enim Soο ὶ Phistice quaedam fucata simulataq; sapientia,non uera. Qui autem certandi studio disputat,id est quodammodo ad dialecticum,quod is qui uitiose describit, ad geometram .ex eisdem enim,ex quibus dialectica: fallacem Conclusionem emciunt. quemadmodum is qui uitiose describit.ex iisdem ex quibus geometra. Sed hic n5 certandi studium sequi dicitur,quod ex principiis concluοsionibusq; artis uitiose describit,ille ex is quae dialectio eae tributa sunt. Ac illud quidem dubium non est, quinis qui certandi studio disputat, in aliis disciciplinis uersetur: ut quadratum quod lunulis emcitur, non est litis giosum, Brysonis litigiosum est. Atque illud non alalias artes transferti licet, nisi ad geometriam, ex propriis initiis essiciatur: hoc ad multos licet, qui quid in quaque arte essici possit, quid non possit, non intellis
gunt. Apte enim transferetur.aut quemadmodum Antiphon quadratum incere solebat, aut si quis neget ad ualetudinem rectius & salubrius esse, coena deambulare, Zenonis ratione ductus: ea quoniam late patet,non est medicinat. Ac si non omni ex parte eandem habet ratione is qui pugnaciter disputa ad dialecticum , qua is qui uitiose describit,ad geometriam,nunquam is qui pugnaciter disputat in illis uersaretur. Nunc dialectico ad disserendum non est ullum certum genus propositu, neque ad demostradum dc concludendum:neque uero italis est qualis theologus . Neque enim posita sunt in
198쪽
ARISTO TELISuho certo genere omnia, nec si sint, iisdem possint inlatiis naturae ocres quae sunt subiici. Itaque ars nulla eaorum,quae certam quadam naturam demonstrant, inter rogare solet propterea quod non licet alterutram parteratiocinationis concedere,oc quod ex utraque parte noefiicitur conclusio. at dialectica interrogat. Q uod si de monstret,si minus de omnibus,at certe de perspicuis,lcsuis initiis nunquam quaestionem ponit. Si enim ea mi nus det 8c conceda iam quae ad resistendum proferar, non habebit. Quuae quidem ic ratio tentadi eae de sunt. Neque enim ratio tetandi talis est,qualis geometra:sed eiusmodi,qua etiam inscius praeditus elis possit.Potest enim etiam is qui rem ignorat,ex inscio periculum facere,si quidem dat 5c cocedit,non ex iis quae nouit, neque ex propriis,sed ex colaquetibus ea omnia,quae eiusmodi sunt,ut eum qui ea teneat,nihil prohibeat artis esse eae pertem N ignarum: eum autem qui nesciat, necesse sit ignorare.Ita fit ut ratio tentandi nullius sit certi genetis scientia. Itaque omnibus in artibus uersatur. Omnibus enim artibus communes quidam loci propositi sunt. Quocirca omnes etiam idiotae M ignari disseredi tetandiq, ratione quodam modo utuntur, quoniam est quatenus omnes defendere ac refellere conatur. Atqui haec
ipsa late patent,quς tamen ipsi tenent,etiam si de iis sine
arie dicere uideatur. Refutat ergo omnes m ea tenet sine arte, quae arte & ratione tractat dialectica :& qui is te disseredi ualet ad faciendum periculum,dialecticus. Quado autem lisc multa sunt,& in rebus omnibus uersantur,nec sunt eiusmodi,ut intra certam quadam natus ra genusq; consistant,sed quasi negationes infinita sunt, alia autem eam uim no habent,sed propria sunt artium singularum :licet M illis instructum periculum facere in omnibus,dic ex ipsis artem quadam efficere,quae no eandem uim,qua eae artes quae demonstram,habebit. Quapropter is qui certadi studio disputat,non eandem .uim
continet Omnino,quam is qui uitioso genere describen
199쪽
ELENCHI. 9 di εἴ componendi ut itur,propterea quod non ex certis cuiusdam generis initiis capit ignaros ac decipit,sed ceriadi studio in omnis generis disputatione ue satur. Sunt igitur haec fallaciti reprehensionum genera. Dialectico autem esse haec proposita, eumq; haec praestare posse. hinc facile perspici potest,quod uiae fc rationi, quae in propositionibus uersatur, haec omnis proposita tractaotio est. Ac de fictis quide M simulatis reprehensionibus diximus. Ea aute pars in qua falsum aliquid ostedere, XII. N ad ea quae contraria sunt opinionibus omnium compellere instituunt sophistassest enim haec pars altera inostitututi sophistarum) primum ex quodam interrogadigenere nascitur maxime. Interrogatio enim nulla certa Iproposita constitutaq; re de qua agatur .ad lisc exquire Ida 8c indagada ualet. inui enim temere loquuntur,ta
errant uehementius .Temere autem dicunt tum, cu nul. tum certum genus propositum est, de quo disputetur. Multas etiam quaestiones,ponere,etiam si certum costitutuq, fit id de quo disputetur,ic postulare,ut quς alteori uideatur,dicat:id certe ad compellendum eum ad ea quae sunt cotratia opinioni omnium,& falsa,magna copiam argumentorum lappeditat. Q ubd si is qui rogastur aliquid horum concedat,aut inficietur,utile est eo lo dici eum impellere ubi magna suppetet argumentoru copia. Sed hoc tempore ratius,quam superioribus, locus his captionibus datur,propterea . statim quaeriit,quid hoc ad rem de qua agatur pertineat. Hoc aute ad elicie dum aliquid,quod aut falsum sit,aut sententiis omnium repugnet, plurimum ualet, nullum statim propositum in quantione uocare,sed profiteri, se discedi causa quaeψrere.dabit ensin haec ratio argumeto locum. Ad falsu autem demonstradum proprius locus est sophistam,ad ea eum qui contra disputet compellere, in quibus magna argumentorum copia suppetet. auod,ut supra docui,& recte 8c uitiose facere licebit.Rursus ut cogamus
alterum aliquid concedere,quod sit contra opinionem
200쪽
omnium,cuius sit generis aut sectae is qui contra dis otat, uidendum est. Teinde interrogare par est, de eo quod contra opinionem multorum isti esse fateantur. Sunt enim suς cuiusque eorum opiniones in quo mulo. tum ualet in propositionem distribuisse,sic seligis e proposita singulorum. Explicatio autem horum locorum apta illa fertur, exponere id quod contra opinionem est omnium, non ex oratione essici . Quod semper ei
propositum est,qui certandi studio disputat. Idem concludi potest ex uoluntatibus hominum, Sc perspicuis
Cpinionibus.Non enim eadem uolunt L loquutur homines,sed cum oratione honestissima utuntur tum ea quae utilitatis speciem prae se ferunt,sequutur.uelut mori per decus,magis quam iucunde uiuere aiunt oporte. re: iuste & integre uitani per inopiam agere meliusquam in opum abundantia turpiter.at contraria sequuntur.Ac is quidem qui in respodendo uoluntates sequeo. tur, ad certas ta claras opiniones reuocandus erit: is autem qui has ipsas, ad incertas N Obscuras. utroque enim modo ea quae sententiis ommuni repugnant dio
Ut necesse est,quoniam uel de perspicuis,uel de obscu , AE .. , Πβ m eniβ opinionibus loquentur contraria. Pluri δεν mum autem ualet ad exprimendum aliquid quod siti contra opinionem omnium.Id quod Callicles in Gorogla commemorat. Atque etiam ueteres omnes, ex eo
quod naturae 8c quod legi consentaneum est, id inciputabant.N aturam enim legi' epugnare, H iustitiam lege honestam esse, natura non esse. Debet igitu r ei minaturae consentaneum aliquid dixerit lex opponi H natura et qui legem proferet. Utroq; enim modo aliquid cicent admirabile, 8c quod sententiis omnium reptrognet. Hi autem uerum quod naturae congruit sequebantur quod autem legi,id multitudini probabatur. Perspis . cuum est igitur etiam illos,quemadmodum etia huius aetatis homines,conatos esse uel refellere eos qui constra disputabant,uel coegisse ut aliquid quod esset cons