장음표시 사용
241쪽
PERIRERMENIAS. Liber hic dicitur de interpretatione, quoniam in eo
Philosophus interpretatur, quid sit nomen, quid uerobum,quid oratio,quid proniiciatum,quae sunt quidem partes grammatici. explicat tamen illa Aristoteles' in Operae dialectico,quod grammatica nondum esset illa aetate inuenta, haec utique grammatica, qua nunc uilomur.nam olim prisci homines cognitionem elementortim,&Φllabarum, scriptionem rectam ac legitimam, tum pronunciationem germanam 5c propriam cuiusmlinguat,grammaticam nuncupabant, iam inde ab Hoomeri seculo . Itaque grammatici munere Aristoteles fungitur in prima operis huius parte. Vnus est liber περι)ἱρφνε α tylon duo. Disputatio autem illa de fumoris indefinitis, quae contingentia nuncupantur, perpleoxa est ic difficilis,atque eo magis, quod Aristoteles dis sputat secum ipse obiicit sibi argumenta, X dissoluit, eofusis omnino distinctionum notis,ita ut dialogismus sit absq; personis, sed si distinctiones dligenter animaduertantur,dilucidior fiet tota tractatio.
opus hoc desumptu est ex prisa philosophia, quae
is raὶ τα φυσικα nominatur,sed haec tractatur illic ut res, in categoriis autem ut uoces ,res illas significantes .idcirco categorie nominantur,quasi predicationes,ut uulgo uertunt, uno autem uerbo Latinae dicere perdifficile.
Sunt autem haec modi quidam uelut ratiosses, quela primas essentias,hoc est,singula rerum denominamus consignamus,c6fguramus,c5uestimus,seu quod aliud uocabulum magis placet,aut si quod est istis aptius. Dicimus enim Socratem animans esse,ic album m proceorum 8c maritum, H Athenis,& quae sunt eiusmodi. Sed denominasiones istae ex rebus Pendent.atque ut res Ro
242쪽
parare, ac segregare operosum est v arduum, ita 8c ea tegorias istas. multum tamen ab Aristotele est profectu, plurimum confectum uiae uno decursu.
Post explicata; pronunciationes rationescit; aliorum de aliis pronuntiandi atm iudicandi, tradit Aristoteles precepta quemadmodum in ratiocinationem conectatur. Vocat aute analytica,hoc est resolutiva, quod ratiocinationes in partes suas dis luat,& ex quibus costent perhibeat. Ipsum totum facile est cuiuis intueri, etiam imperitissimo; nosse aute ex quibus componatur quaqsq, confletur H id docere Non nisi docti atque artificis. Nihil excogitari potuit ad omne artium ac scientiarum genus conducibilius,qu m sylogismorum formulae,mhil rursum molestius,quam quae de necessario possibio
Duo sunt in stilogismo, tanquam in homine torpus
M animus. In corpore est materia .8c dispositio ae ordo partium: in animo uis, Κ uita,& actio. In superioribus analyticis Aristoteles uelut de syllogismi praecipit corpore,hoc est, de partibus, deq; illarum nexu N compositionet ideom priora nominantur. In his autem poste foribus,hoc est,interioribus,& magis recoditis de ani ma ipsa syllogismi, nempe de demonstratione, de ui taemcacia rationis. Analytici libri sub Aristotelis nomine multi olim circunferebantur, sed hi quatuor ex orationis filo, totiusq; praecipiendi rationis modo ac facie, Aristoteli sunt adiudicat caeteris reiectis.
243쪽
Hoc est, loci, unde ducuntur argumenta. opus est octo uoluminibus .distinctum,uarium san),hoc est,multae erugitionis oblemationis' rerum diuersarum belut illa omnia primus ipse pariebat, no potuit tam multa simul ederesimul expolire.ltaque relicta est uelut inges quaedam materia,ec diues,ad extruendum pulcherrimuaedificium. Eruere ex quantumlibet sedula K attenta lectione illorum librorum,rationem inueniendi argumenta laud facile quisquam possit. Rhetoribus hoc debet dialectici qui obscuritatem hanc illustrauerunt,ta tradiderunt,quis ellat materiae istius usus,quod Cicero praeostitit in Iopicis ad Trebatium. Na partem hanc de dialectica inuentione,& rhetores avide occupauerni tanquastam,oc dialectici uerecunde cellarunt tanouam aliena,
non id recenti uitio, ut alia permulta , sed ab Stoicis ipsis factitato, qui philolaphorum omnium acerrimi sunt dialectici exulimati,
ELENCHΙ. Elenchus multa significat, sed hoc loco pro redaro
gutione sumitur. Libri sunt duo,ad cauedas sophisticas captiones,lc ne in differedo falsa pro ueris per ignoraθtione colligamus , aut admittamus. Huic operi initium dedit Plato in Euthydemo. ostenduntur illic pauci quidem doli disputatoris captiosi: Aristoteles autem rem omnem,ut solet,a primis initiis complexus,digessit in ordinem dc formulas. Cauendum tamen , ne dc Latini homines fallantur,dum Graecς liuguae exempla parum congruenter aptant ad Latinam. Abis uta est iis libris omnibus dialecticae omnis,lc de inueniendo argumereto re de inuentis iudicando.
244쪽
Per Angelum Politianum Ntequam in Aristotelis a tu recipimur , a Porob rio uelut ab edituo excipiamur, qui uoces nobis communes illus in usurrabit, Ge. -, speciem, Diserentium, Proprium, atque Acci;
s dens : Genus riga esse docens, quod de pluribus etiam 4 ί0 , specie ; Speciem, que de pluribui tantum numero difαὶ rentibus dicatur c tamen, ut interroganti Quid est, i - utrunque restondeamus . Summa esse genera decem, quae Y ψρn ' sempes despiciant; infimas autem stecies multa quidem, sed numerabiles, quae tantum susticiant. quae media sint, er alterutra ,summis atque infimis interiecta derifulgi utroqge munere, semperq; sursum colligi, deormsum disipari . Dici de inferioribus, quae supra sint ;. retrorsus non dici , de nullis indiuidua, id est quorum
proprietates in uno, altero non concurrant, quα quora m niam comprehςndi numero nequeunt, nullum cum phia
i I i opbo habere eommercium , Disterentiam de speciei l quoque disrepantibus praedicari, fuggeri eam tή merii quaerenti Qnale quid est . Genera bis diuidi, species compleri, Jubire formae vicem , ficuti materiae siubeat genus , atque ad eorum substantiam conducere , qua
' sub genere eodem sint . Proprium quod uocatur ,ste
245쪽
ciei sompetere uni toti, cr perpetuo. Aduenire acciα cci as dens , Cr abire , sed illo incolumi , quod jubiicitur . 'nam Cr in e eidem posse, Cr non inelle, cum nec ge rius , trec lectes , nec digerentia, liec proprium sit , alio tamen usquequaque fulciri . Nam Pae communia cunctis , quae quibusdam , quae nonnullis propria,quae fugglis, facile his cognitis tutemet indagabis
246쪽
COMMVNIV Μ in V IN Q V EVocum, siue praedicabilium liber,in Aristotelis dialecticam Eisagoge, EX OPTIMIS EXEMPLARI B VS
Graecis recognitus,ad Reuerendissimum' redericum Caesium Episcopum Tudertinum.
Praefatio ad Chirsaofum. V M sit necessariu Chrysao rii N ad eam quae est apud Aristotelem praedicamentorum doctrina noTe quid sit genus,quid differentia, quidi species , quid proprium, oci quid accidens,& ad diffinitio j num assignationem,& Omnino ad ea quae circa diuisione
--------- 8c demostrationem sunt, uti
li existe te istarum rerum speculatione, compendiosam tibi traditionem faciens,letabo breuiter. uelut introduoctionis modo,ea quae ab antiquis dicta sunt aggredi,altioribus quidem quaestionibus abstinens, simpliciores uero mediocrite r coniectas.Mox de generibus ta speciebus illud qui dem siue subsistat siue in solis nudis inotellectibus posita sint,&siue subsistetia corporalia sint,ian incorporalia, M utrum separata, an in sensibilibus posita ξc circa haec consistentia, dicere recusabo. Hφtissit num enim est huiusmodi negotium , M alterius maioris egens inquisitionis . Illud uero, quemadmodum de his, ac de propositis I magi s probabiliter antiqui tractauerunt,ic horum maxime Peripatetici, ubi nunc tentabo monstrare,
247쪽
in Graecis legitur Heraclidarum.
Idetur autem nem genus,neq; species simpliciter dici. Genus enim dicitUr aliquo9 rum quodammodo se habetium ad unum aliquod,& ad seinuice collectio. Secundum Uquam significationem, i Romanorum dicitur genus ab unius scilicet habitudine dico aut Romuliota multitudinis habetium aliquo modo adinvicem eam,que ab illo est,cognationem,secudum diuisionem ab aliis generibus dictum. Dicitur autem dc aliter rursus genus quod est uniuscuiusque generationis principium, uel ab eo qui genuit,uel ab eo loco in quo quis genitus estiSic enim Orestem quidem dicimus a Tantalo habere genus. Hylii autem ab Hercule . rursus. Pinodarum quidem Thebanum elis genere. Platonemro Atheniensem. Etenim patria principium quoddam est uniuscuiusque generationis,quemadmodum dc pater. Haec autem uidetur propus sima ella stignificatio.
Romani enim dictitur qui ex genere descediit Romu lifc Cecropide a a Cecrope,ec horu pximi. Et priui quidem appellatu est genus uniuscuiuscia generationi ' σPrincipium,dehinc etia dc multitudo eoru qui sunt ab uno principio,ut a Romulo. I quod diuidentes quam ab aliis separantes,dicebamus omnem illam collectionem, Romanorum genus . Aliter autem rursus ge=s
nus dicitur, cui supponitur species,ad horum fori se similitudinem dictum. etenim principium quoddam est huiusmodi genus,earum quae sub ipso sunt specierum . Videtur etiam X multitudinem continere otia nem specierum quae sub eo sunt. Tripliciter cum genus dicatur, de tertio apud philosophos ins
mo est quod etiam describentes assiignauerunt,genus lesse dicentes, quod de pluribus ta differentibus specie in eo quod quid est praedicatur,ut animal. Eorum in i. Top. enim quae praedicantur, alia quidem de uno dicuntur cap. t. L
248쪽
L I B. P R IE D Ι C A B. . 1 solo,sicut indiuidua,ut Socrates,& hic,& hoc. alia ueo b c 'ρς io de pluribus quemadmodum genera, ec species, o differentia,& propria, ta accidentia communiter sed
aere ' ι non proprie alicui. est autem genus quidem,ut animal si er species uero,ut homo,differentia autem,ut rationale.
proprium , ut risibile, ac cidens, ut album, nigrum, ιν η' η' ὐ 'stare , sedereir Ab iis igitur quae de uno solo praedi se ra cantur differunt genera eo quod haec de pluribus. se praedicanturi Ab iss autem quae de pluribus, a speciese bus quidem uoniam species etsi de pluribus praedio: idi' cantur,non tamen de differentibus specie,sed i numero. hoino enim cum sit species,de Socrate 8c Plato μ' q= ne praedicatur,qui non specie a seinuicem differrit,sed Qx0; numero:aniniat uero cum sit genus,de homine,& boue,ta equo praedicatur,qui differunt a seinuicem speο ton numero solii. A' proprio uero differt genus, quonia proprium quidem de una sola specie cuius est Proprium praedicatur, Κ de uis, quae sub ipsa speciet sunt, indiuiduis. quemadmodum risibile de hominet solo,ta de particularibus hominibus. genus aute noti' de una specie praedicatur,sed de pluribus ec differemtibus . δ' differentia uero, ta ab iis quae communitersunt accidentia differt genus. quoniam 8c si de plurio
bus,ta differentibus specie praedicantur differentiae ec communitet accidentia non tamen in eo quod
quid est praedicantur . I sed in eo quod quale quid. est. interrogantibus enim aliquibus . quid est illud risi eo qd de quo praedicantur haec,genus respondebimus, distequale quid rentias autem Ita accidentia κ non respondebimus. non enim in eo quod quid est praedicantur de subie α.L & coi- dis, sed magis in eo quod quale quid est . interrogano il enim, quale quid est homo i dicimus quod rationa=
μ' l le , dc in eo quod quale quid est coruus, dicimus,
quod nigrum . est autem rationale quidem differeno tia,nigrum uero accidens .quando aute quid est homo interrogamur animal respondemus . est autem honis
249쪽
nis genus, animal.Quare de pluribus praedicari, diuisdit genus ab iis, quae de uno solo eorum, quae sunt indiuidua, praedicantur hoc uero, de differentibus f hc- Cspecie, separatiab iis quae sicut species praedicantur, uel sicut propria .in eo autem quod quid est praedicasti, diuidit a differentiis oc communiter accidentibus, quae non in eo quod quid est, sed in eo quod quale quid est,uel quomodo se habet unumquodque, praeo Jdicantur de iis de quibus praedicantur. Nihil igitur superfluurn, neque minus continet, generis dicta deo scriptio notioniS.
Pecies autem dicitur quide ec de uniustu iust forma,secudum quam dictum est,prisma species digna est imperio is Dicitur autespecies ta ea quae est sub assignato genere. secundu quod solemus dicere hominem quidem spoclem animalis, cum sit genus animal, album autent, coloris speciem, triangulum uero figurae speciem. Quod si etiam genus assignantes speciei meminismus idicentes, quod de pluribus 8c differentibus speφ Obiectio. cie in eo quod quid est praedicatur, M speciem dicismus id quod sub assignato genere em Nosse oportet quod oc genus alicuius est genus, ta species alicuius Solatio, est species utrunque utriusque, iccirco necesse est in
utrorunque rationibus utrisque uti. ΓΑ Ssignant ergo
S sic speciem .Species est,quae ponitur sub genere. dc de qua genus in eo quod quid est praedicatur. ζ Ambplius autem sic quom opecies est quae de pluribus ecdifferentibus numero in eo quod quid est praedicatur. sed haec quidem assignatio specialissimae est, dc quae
solum species est,non autem & genus,aliae uero erunt etiam non specialissimarum.Planum autem erit quod
ditiis hoc modo . In unoquoque Praedicamento
250쪽
LIB. PRAEDICA B., Pure sunt quaedam generalissima, θc rursus alia specialissiφ. , mi ma, di inter generalissima, dc specialissima sunt alia,
a Lmae 4 quae genera dc species dicuntur eadem. Est autem S ης δ' generalissimum quidem supra quod nullum aliud sits superueniens genus. Specialissimum autem est post, quod non est alia inferior species. Inter generalissio i muni autem id specialissimum alia,quae genera & species sunt eadem, ad aliud tamen se ad aliud sumpta. Fiat autem in uno quidem prςdicamento manifestiunt quod dicitur. Substantia est quidem dc ipsa genus, sub hac autem est corpus i ta sub corpore animatum cor=. n. l Pus, sub quo animal. sub animali uero rationale anso mal,sub quo homo. sub homine uero Socrates ec Plato, dc qui sunt particulares homines . sed horum substantia quidem generalissimu est 6c quod genus inlii,
homo uero specialissimum,dc quod solii species .cor Pus aute species quide est substantiae, genus uero antormati corporis .sed N animatu corpus,species quidem Ast corporis,genus uero animalis. rursus animal speθ
ri oeβ quide est. corporis animati,genus uero rationalis
. animalis .sed rationale animal species quidem est anto Ort ac sim malis,genus autem hominis .homo uero species qui=i i dem est rationalis animalis,non autem genus particuuiarium hominum, sed solum species. dc Omne quod ante indiuidua propinquae praedicatur,species erit χαium,non etiam genus. Quemadmodum igitur substatia cum suprema sit, eo quod nihil supra ea sit, genus est generalissimum . sic euam thomo cum sit species post quam non est alia species, neque aliquid eorum quae possunt diuidi in species sed solum indiuidua individuum enim est Socrates ic Plato, id hoc album species erit solum dc ultima species, &,ut dictum est,
specialissima. quae uero sunt in medio, eorum quisdem quae ante ipsa sunt,erunt species, eorum autem quae post ipsa sunt genera. Quare haec quidem,duas habent habitudines, eam quae est ad ea .quae. anteces