장음표시 사용
511쪽
nem communium principiorum potant esse aliqua,
ex abus omnia monstrabuntur:dico autem comunia, ueluti omne affirmare aut negare: genera.n.entium altera sunt:& haec quidem quatis,illa uero qualibus inossint solis:cu quibus mostrantur p comunia. r Amplius principia no multo pauciora sunt coclusionibus prino cipia.n .propositiones sunt:propositiones uero,aut assumpto termino,aut iniecto sunt. Ampli conclusimnes sunt infinitae,termini uero finiu. Amplius princis pia haec quidem ex necessitate,illa uero contingentiar sic igitur cosiderantibus impossibile eade esse, aut finita,infinitis existentibus conclusionibus. r Si uero aliter quod a modo dicat alias,ut Q haec quide geometria illa uero ratiociniorit,illa aut medicinis: quid utim esset,quod dicitur aliud,praeterv m sunt principia scientiarum dicere autem esse,ridiculum: qm haec sibi ipsis
eadem:sic.n.omnia fiunt eadem. Sed nem ex omnio hiis monstrari quod debeat,hoc est quaerere omnium elis eade principia,ualde.n .fatuum:ne .n.in manis
stis doctrinis hoc fit,nem in resolutione possibilesimo mediate nant propositiones principia altera aute coclusio assumpta fit propositione immediata. Si uero quispia diceret primas immediatas xpositiones has esse principia,unu in unoquom genere est, si uero neoque ex omnibus, ut oporteat monstrari, quodcunm,nem ita altera,ut uniuscuiustu scientiae sint altera: deo relinquitur,si cognata sunt principia omnium sed ex his quidem haec ex his aut haec. Manifestu autem Mhoc,quod no contingit mostratum naiam fustem alia principia genere sunt differentium genere, principianam duplicia & ex abus,ta circa quod: quae quidem igitur ex abus,comunia,qnae aute circa quod, ypriae ut numerus magnitudine. ω Scibile autem Zc sciens tia differunt ab opinabili M opinione quoniam menstria quidem uniuersalis Ec pernecessaria: necessariu ueoro no cotingit aliter se haber sunt autem nonulla ue
512쪽
ra adem M entia cotingentia uero Κ aliter se habere. Planum igitur ep circa haec adem,scientia non est, eissent.n.impossibilia aliter se habere fossibilia aliter se
habere. Ueruenimuero neq; intellectius:dico. n.mael=lectu principium scientiae,nem scientia indemostrabis lis: hoc autem est suspicio immediatae.propositionis, uerus aute est intellectus,ta scietia,& opinio,& quod per haec dicitur, quare derelinquitur opinionem esse circa uerit quidem ut falsum: contingens aute 8c aliter se habere,hoc aute est suspicio immediatς .ppositi nis N no necessariae. Et cofessum autem sic apparentibus,nant M opinio incertum,& naturalis. Ad hareautem nemo putat opinari: quado existimet impossio hile aliter se habere sed scire: sed quado esse quidem sic.non tamen sc aliter,nihil xhibet tunc opinari,tand talis opinio sit. Necessarii uero scietia fi: quomoοdo igitur est ide opinari M scire:& .ppter quid no erit opinio scientia si quis ponet,omne quod nouit,c5tu
gere opinioni,cosequetur.n.hic quide sciens, ille utaro opinans per media, quousm ad immediata uentarit. quare si quide ille nouit,ta qui opinatur nouit,que admodum .n.ta quod opinari est M propter quid,b autem ipsum mediu. r Aut si quidem ita suspicabitur
non contingentia aliter se babere, quemadmodum habet definitiones,per quas dentonstrationes, no opinabitur,sed sciet .si autem uera quidem esse non tamehaec utique ipsis inesse secundum substantiam dc secudum formam,opinabitur Κ non sciet uere, M ipsum quod oc ipsum propter quid,siquidem per immediasta opinabitur,si aute non per immediata ipsum quod solii opinabitur.r Eiusde uero opinio M scientia non omnino est,sed quemadmodu bc falsa dc uera eiusde quodammodo, ita 8c scientia M opinio eiusdem euenim opinionem ueram 8c falsam,ut nonulli quidem dicunt,eiusdem esse absurda contingit erigi,dc alia,&non opinari, quod opinatur falso. uoniam uero
513쪽
LIBER PRIMUS idem pluribus modis dicitur, est quidem ut cotingit,
est autem ut non commensurabilem .nanque esse diametrum uero opinari absurdum, sed quod diameter, circa quam opiniones, idem, ita eiusdem,quod quid
autem erat esse utique secundum rationem non idem,
consimiliter autem M scientia dc opinio eiusdem, haec quidem enim sic de animali,ut non contingat non esse animali,illa uero ut contingat ueluti si hec quide quos hominis est, illa uero hominis quidem,non quod auorem hominis:idem enim,quoniam homo,sic aute non idem. Manifestum autem ex his,quod nem opinari simul idem ec scire contingit, simul enim habere posset suspicionem aliter se habendi ξc non aliter idem,quod non contingit,m alio quidem enim utrunque ella contingit eiusdem ut dichim est,in eodem autem nem sic possibil habebit enim suspicionem simul ut quod horno quod animal, hoc enim erat non contingere esse non animal,& non quod animal, hoc enim sic contino gere.r Reliqua uero quomodo oportet distribuere tain discursu M intellectu,& scientia,& arte,& prudentia, dc sapientia,illa quidem naturalis haec autem monalis De solertia speculationis magis sunt. Solertia uero est bona quaedam coniectatio in no perspecto tempore medii,
ueluti si quispiam uidens,quod luna splendidum semo per habet ad solem,celeriter excogitauit propter quid hoe,quoniam propter id,quod splendescit , sole, aut
disputatem cum diuite nouit,quoniam foeneratur, aut propter quid amici quoniam inimici eiusdem,omnos enim causas medias uidens summas cognouit, splen', didum esse ad solem,in quo a splendere a sole.in quo
hiluna c,inest itaque,tunae quidem ipsi ci ipsum bi splendere a sol ipsi autem biipsum ai ad hoc esse splendi dunt, quo splendet,quare Eclipsi clipsum a per b.
514쪽
Analyticorum siue resolutoriorum posterioοrum Liber Secundus .ex graeco recognistus,ad Reuerendiss. Federicum Caeν sium Episcopum Tudertinum. In disciplinis quot soleant quaeri. Cap. t. V quaeruntur sunt squalia nuο τα .r . mero, quaecula B scimus . quaerist mus aut quatuor,quod opter arisi est,ad est.quado enim utru hoc, aut hoc quaeramus in numerum ponentes, uelut utrum deficit sol, aut non, ipsum quod quaerimus, signum autem huius. cii enim insuenimus quod deficit,celsauimus,lc si h principio scis remus,quod deficit,non qu eremuS utrum,cum autesciamus ipsum quod,tunc ipsum propter quid quaerismus,ut scientes,quod deficit, Κ . mouetur terra, proopter quid deficit, aut propter quid mouetur, quaerio mus,ista igitur sic. Nonnulla uero alio modo quartio mus,ut si est,aut no est centaurus,aut deus . Si autem est aut no,simpliciter dico,sed non,si albus aut no. Cum uero cognouerimus, est, quid est quaerimus,ut quid igitur est deus,aut quid est homo,quae ita a querimus,
ta quae cu invenimus scimus,haec oc tot sunt, Quarρ li
rimus autem, cum quaeramus quod, aut si est simplicio medii. cauater,an est medium ipsius aut non est quando autem cognoscentes,aut quod,aut si est,aut qu od in parte, aut simpliciter,rursus ipsum propter quid quaeramus, aut quid est tunc quaerimus quid est medium .s Dico autequod aut si est in parte dc simpliciter,in parte quidem an deficit luna,aut augetur si enim est aliquid, aut non est aliud in talibus quaerimus,simpliciter uero si est ari nO,luna aut nox. Contingit itaq; in omnibus quaestio ' Vnibus quaerere,aut si est medium aut quid est medium,
515쪽
raula .n .est medium:in omnibus nanq3 hoc quaeritur: an ne deficit an ne est aliqua causa,aut no post hςc cucognouerimus,* est aliqua,quid igitur est haec quaerimus .r Causam .n.essendi no hoc,aut illud,sed simpli citer substantia,aut no simpliciter:sed aliquid eorum, quaeper se,aut secundu accidens mediu est,dico autesimpliciter quidem subiectum,ut luna aut terra, aut solem, autmangula ipsum uero quid.defectunt, aequalitatem,inaequalitatem,si in medio,aut no: in omnibus
nant his manifestum est, Q ide est,quid est)Optet quid est quid est defectusspriuatio luminis , luna propter terrae Obstructione: ppter quid est defectus i aut propter quid deficit lunaseo,* deficit lumen terra obstructa. Quid est consonanda ratio numeroru in amoto 5c graui:propter quid consonat acutum graui i eo. rationem habent numerorum acutu ec graue: nunquid est consonare acutu ta grauemunquid est in nuo meris ratio ipsoruscum aute acceperimus, quod est,
quae igitur est ratio. Quod aute est medii quaestio, significantiquoriicunm mediu est sensibile, quaerimusta.cu n5 sensimus:ueluti de eclipsi si est,aut no:si uero essemus supra luna,non utim quaereremus nem si fit, nem .ppter quid: sed simul utim manifestu fuisset: ex e .n. π sentitur:& uniuersale nobis factu est scire: sen- sus nan I est,quod nunc obstruitur: manifestum .n.Unune deficit: ex hoc aute fassiim utim fuit uniuersale:
queadmodum igitur dicimus:quid est scire, idem est, ec propter quid est,hoc uero simpliciter 8c non inexis
stentiu alicui,aut Inexistentium ut quod duo recti, aut quod maius,aut minus. Quod igitur omnia, quae quaerutur, est medii quaestio,planu. Quomodo auseio, do tem quid est m5stratur,ta quis modus reductionis, finitio το Κ quid est definitio,ic quorti,dicamus cum dubitaues' ivs imus primo de ipsis .r Principiu uero sit futurorum: 'p=' quod est couenientissimum habitis sermonibus. Duobitate quispia posseum'ne est ide ec secundu idem definitione
516쪽
definitione scire M demostratione. Aut impossibile: definitio naiam ipsius quid est,esse uidetutaquid est autem omne,uniuersale M praedicatiui*llogismi uero sunt,hi quidem priuatiui,illi autem no uniuersales: ueluti qui quide in secunda figura, priuatiui omnes: qui,
uero in tertia, non uniuersales. Postea nem praedicatiuorum omniu,qui sunt in prima figura,est definitio:ut quod omne triangulti duobus rectis aequales habet: huius aute ratio: quoniam scire est,demonstrative:deo monstratione habere: quare si in talibus est demonstratio planum non esset utim ipsorum 8 desinitio: scire enim posset aliquis 8c secud si defintione,n5 habes demonstrationem mihil.n.prohibet no simul habere. r Sufficies aute fides 8c ex inductione:nihil.n .unquam definietes nouimus,nem eoru,quae per se insunt,nem accidentium. Amplius si definitio,substantiae quaedacognitio est:talia manifestum vi non sunt substantiar. rQuod igitur non est definitio omnis, cuius id deo monstratio,plannm . inuid autem,cuius est definitio, an ne omnis est demostratio, aut noni Una quidem ratio,ic de hoc,eadem unius enim inquatum unum,una est scietia: quare siquidem scire demostrativum est demonstratione habere: continget aliquid impossibile, definitionem nanis habens sine deinonstratione sciet. Amplius principia demostrationu sunt definitiones,
quarum s. non erunt demonstrationes, monstratum
est prius,aut erut principia, demostrabilia,& principiorum principia,& hoc in infinitu prodibit,aut primς desnitioes erut indemostrabiles. ζSed an ne,si no omnis eiusdem,sed alicuius eiusde est definitio 8c demonstratio,aut impossibile non .n .est demonstratio,cuius definitio,definitio nant ipsius quid est Zc substantiae, definitiones uero apparent omnes supponetes ta accipietes ipsum quid est,ut mathematicae, quid unitas N impar dc aliae cosimiliter. CAmplius omnis demonstratio
aliquid de aliquo monstrat,ut quod est,aut non est, in T
517쪽
definitione uero nihil alterum de altero praedicatur, quemadmodum neq; animal de bipede,nez: hoc de animali,nein utit de plano figura, non .n.est planum ligura ncm fgura planum. Amplius alterii est quid est,ic quod est mostrare,definitio na a quid est signisi
cat,demostratio aute,quod aut est hoc de hoc,aut no est.ζAlterius uero altera demostratio, nisi tand pars sit aliqua totius,hoc autem dico,quoniam monstratu esta quicius duobus rectis,si omne triangulum monsita tum fuit,pars enim,illud uero totum,haec aute ad se
inuice non habent sic ipsum quod est,ic quid est,no n. est alterius alteraepars. Manifestu igitur . nem cuius definitio,huius omnis demostratio,nem cuius demo stratio,huius omnis definitio,quare omnino eiusdem nullius cotingit ambo habere,quare planii,. nem definitio dc demonstratio,nem ide esse possunt,nem alterum in altero,subiecta etenim consimiliter utim se limG2.3. buissent. Hae c itaq; hucuri, dubitata sint. Ipsius uoSVii ostismo Io quid est utrum est syllogismus ta demonstratio,aut duplicante non est,quemadmodu nunc ratio supposuit,syllogise , quid muβ-n aliquid de aliquo mostiat per medium,ipsum est, te eo cu uero quid est,ta proprium est, & in eo quod est quid
proprium,planum Q 8c ipsius biec hoc,ipsus c quare omnia inuice,uerit enimii ero ec si a j in eo quod est ad inest omni bita uniuersaliter bide omni c in eo,qd estsd dicitur,necesse M ai in eo, qd est ad de c/dic si ue ro no sic alius accipiet duplicas iasi necesse erit arde OPraedicari in eo,* est quid si a quide de b/in eo, od est quid,no de quibuscunq; uero ipsum btin eo quod est quid ,ipsum aute quid est ambo ea de habebiit, erit
igitur H bide cim quid est,si itaq ipsum quid est ec ipsum quid erat esse ambo habet,in medio termino erit prius ipsum quid erat esλ. Et omnino si est mostrare, quid est homo,sit ciliomo a uero quid est,sive animal
bipes,siue aliud quid hi itaq, syllogizabitur necesse est
518쪽
aideb omni praedicari, huius autem erit alia ratio mea dia,quare M hoc erit,ad est homo,accipit igitur quod oportet mostrare,nani oc biest,quid est homo, oportet aute in duabus propositionibus N primis id immediatis considerare,maxime.n.manifestu,quod dicitur, '.
fit,qui igitur monstrant per id,* conuertitur,quid est anima,aut quid est homo,aut aliud quodcuΤendum, . . , quod ex ptincipio est petunt, quemadmodii si aliquis .existimaret anima esse ide sibiipsi causam uiue di,hoc autem numerii ipsum seipsum mouentem necesse est enim petere anima quod numeru esse ipsum seipsummouentem sic,ut idem existens. s Non .nes a i sequituth dc hoc cierit a quod quid erat esse ipsius c,sed ueruerat dicere,erit solum,nem si est a quod quid θί de bs praedicatur omni,hoc enim,quod est,animali esse,praedicatur de eo,quod est homini else,uerit enim omne - homini eme animali eme quemadmodum 8c omne homine animal else,sed non sic ut unum sit. Si igitur non sic acceperit,non si liogigabitur,iu a i est ipsi e 1 quod quid erat esse,& substalia,si uero ita acciperit,prius erit acceptum c quod quid erat eTe ipsius b: quare non demonstratum fuit,quod .n .in principio accepit. Veb Tex.4. rum enimuero nem quς per diuisiones via syllogizat,
quemadmodu in resolutione circa figuras dictum est, I l
nusqua .n .necessarium fit rem illa cisis,cu haec sint, sed nem. Hii quemadmodu nem inducens demostrat,non .n.Opor tet cockisione Interrogare,nem in eo,* datur esse,sed
necesse est esse illis existentibus,ta si no dixerit respondes,an 'ne homo animat,aut inanimattu postea accepit animai,non syllogizatu fuit. Rursus omne animat,aut .
Pedestre,aut aquaticum,accepit pedestre,& hominem esse totum,animal pedestre,no necesse ex dictis,sed accipit&hoc:differt aute nihil ,in multis aut paucis ita
facere, Me enim est. N on syllogiiticus igitur ec usus fit ita progredientibus ta eorum, quae contingit syllogis zari,quid enim prohibet hoc ue; um quidem esse,
519쪽
nem sumendo definitionis defini
tione, nemdefinitione contrarii. cap.
ne de homine,no tame quid est,item * quid erat esse significas Amplius quid prohibet,aut addere aliquid aut auferre,aut supergredi substantiae,haec igitur praestermittantur quide. Cotingit autem soluere eo,quod accipit ea,quae sunt in eo,quod est omnia μ,8c conseoquenter diuisioni facere petentem primum dc nihil derelinquere,hoc aute necessariu si omne in diuisionem cadit,lc nihil deficit,hoc aute necessarium, indiuiduuenim iam oportet esses Sed syllogismus tam e no est, sed siquidem alio modo cognoscere facit,ec hoc quidem nihil absurdum,neq, enim inducens forte demostrat,sed tamen ostendit aliquid, syllogismum uero nodicit ex diuisione dicens definitionem,quemadmoduenim in coclusionibus,quae sunt sine mediis si quis discat, his existentibus necesse est hoc esse,contingit interrogare .ppter quid ,ita ta in diuisiuis definitionibus, quid est homo animal mortale habens pedes,bipes,sine pennis, ppter quidjuxta unaquaq; appositionenis dicet. n. dc monstrabit diuisione,ut putat;quod omne
aut mortale,aut immortale,talis aute oratio tota,non
est definitio,quare dc si demonstraretur diuisione, sed haec definitio,no syllogismus fit.ω Sed an ne est ocdemostrare ipsum quid est secundu substanua:ex supo
positione aute accipiente,ipsum quidem . quid erat elis,hoc,quod est ex propriis in eo,gi quid est,hςc autem in eo, a quid est sola,& .pprium omne, hoc.n. est esse illi. Aut rursus accepit . quid erat esse,&in hoc:
necesse.n.per medium monstrare. Amplius quea o
dii nem in syllogismo accipitur,quid est ipsum stilogi
zare:semper.n.tota aut pars propositio,ex quibus stlologismus:ita nem ipsum quod quid erat esse oportet inesse in syllogismo,sed seorsum hoc a positis esse dc ad dubitantem, si syllogizatum est, aut non hoc Ococurrere: quod hoc enim erat syllogismus, ta ad illum, qui quod non ipsum quid erat esse syllogizatum est, quod certe:hoc eium positum fuit nobis ipsum quod
520쪽
pos TERIOR UM 3ς7 . quid erat est et quare necesse est 5c sine quid est syllogismus aut ipsius m quid erat esse,syllogizatum fuisse aliquid. Et si ex suppositione autem monstret.ueluti si Tex.6. malo est,divisibili esse,contrario autem,hoc,quod est conre ario eilla: quibuscum est aliquid contrariunit bonum autem malo contrarium: Κ indivisibile diuisibili est igitur bono esse, indivisibili esse. Hic etenim accio pies ipsum quid erat elis,m sistrat:accipit aute ad moφsrandii ipsum ae quid erat esse:alterum tame sit: in demostrationibus naq; or est hoc de hoc,sed no ipsum,
neq, cuius ea de ratio, Κ couertitur. Ad utrosq; uero,
ad mostrante secundu diuisionem: N ad sic syllosi min. .gismit,eade dubitauo propter quid homo est animal, ctius linese bipes,pedestre,sed no animal & pedestre: cX iis enim, tur syllogis quae accipititur nulla necessitas est una feri,quod pre -- ς' dicatur: sed quemadmodu homo ide esset M inlisicusta grammaticus. Quomodo igitur definies in ostra Qui tinns hit substati haut ipsum quid est onem .n .ut demostrans ex cofessis esse,manifestu faciet: τ necessie est illis exi sentibus alterum quid esse: demonstratio .n .hoc: nemiat inducens per singularia cu manifesta sint, omnia sic,eo quod nihil aliter: non enim quid est inc strat: sed quod aut est,aut non est: quis igitur alius modus reotiquus i non enim monstrabit utiq; sensiti aut digito.
Amplius quomodo monstrabit quid est homot Tex.7. necesscte est enim scientem quod quid est homo , aut aliud quodcuq ,scire,ic quod est: no ens en in nullus nouit,quod est sed quid quidem significat oratio, aut
nomen cum dixero hircoceruus quid autem ex hirco ceruus in possibile est scire r Uerum enimuero si mostrabit quid est ic quod est: V quomodo eadem ratione monstrabit: desinitio enim unum quid significat V demonstratio:quid autem est homo M e Te hominem aliud. Postea ta per demonstrationem dicimus neo cessarium esse monstrari omne quod est,nisi substantia elset,ipsum uero esse nulli est substantia: non enim