Aristotelis Stagiritae Organum, seu libri ad dialecticam attinentes, ad optimorum exemplarium Graecorum fidem nuperrimé post omnes alias editiones recogniti, ..

481쪽

LIBER PRIMUS τ ex principiis propriis:ut si recta pulcherrima linea

rum: aut si in contrarium se habet circunferentiae, non

enim secudum Q proprium genus ipsorum est: sed secundii ep comune aliquod est. Manifestu aute, dc si Tφη λδ' fuerint propositiones uniuersaliter: ex quibus est stilogismus:* necelse dc coclusione ppetua esse huiusce modi demonstrationis,ta ut simpliciter dica demonostrationis: no est igitur demostratio corruptibiliti,nem scientia simpliciter sed ita,sicut secundu accidens,quo Tex 21 1. niam non uniuersalis ipsius est,sed aliquado Κ quo,

a s u 'ri damodo. Quando autem fit necet se est alteram Aliqui cς non uniuersalem esse propositionem dc corruptibile: alis. corruptibile sdem,quonlata coclusso,existente: noAliqui co uniuersalem aute: qm hoc quidem erit illud uero non

ζ':.subh. ςx Π quibus: quare non est stilogizare uniuersaliter ' sed quod nunc. C osimiliter autem se habet 8c circa

definitiones: quonia definitio ut est principium demostrationis,aut demonstratio fositione differens aut toclusio quaeda demonstrationis. Eorii uero,quae sarope sunt demostrationes,& scientiae,ut lunae defectus: manifestu secundu ip quide tales sunt,semper sunt: secundu . uero no semper,secundia partem sunt: que 'i' admodum aute defectus,c6sin iliter aliis. Q uonia

autem manifestum, unumquodq; demonstrare non

est,nisi ex uniuscuiust principiis: si quod monstratur, insit secundu illud non est scire hoc. Et si ex uerista in demonstrabilibus monstratum sit,ic immediatis:

-- est.n .sic monstrare:quemadmodum Bryso quadratu ram: secundu c5mune enim monstrant tales rationes:

quod V alteri inerit: quocirca M in aliis coaptabuntur rationes non cognatis:igitur no secundu er illud scit, sed secundu accidens:necp.n .coaptari posset demonsistratio id in aliud genus. Unumquod P aute scimus non secundum accidens: quando secundum illud coognoscamus,secundu ep inest ex principiis illius secunodii s illud:ut duobus tectis aequales habere: cui inest

482쪽

POSTERIORUM 113 perse,quod dictum est,ex principiis huius. Quare si per se dc illud inest,cui inest,necesse est mediii in eadem cognatione ess e: si uero non, sed quemadmoduharmonica per arithmeticam: talia autem monstrano

tur quidem similiter,differunt uero: ipsum enim quod alterius scientiae subiectu nant genus alterum:ipsum uero propter quid superioris: cuius per se passiones sunt: quare dc ex his manifestum: quod non est demostrare utiliquod F simpliciter,nisi ex uniusculusq; principiis. Sed horum principia habent comune: sit uero manifestum est hoc: manifestum M quod non est uniuscuiust propria principia demostrare: erut enim illa omnium principia,ec scientia illorum domina omnium: ec nanque magis scit,qui ex superioribus causis scit ex prioribus enim sciuit cum ex non causatis sciat causis quare si magis sciuit,& maxime dc si scientia tiola esset,ec magis id maxime. Demostratio aute non coaptatur in aliud genus nisi,ut dictum est geometricae in mechanicas,aut perspectivas, ta arithmeticae in harmonicas. Dissicile aute est cognoscere, sit sciuit, aut non:difficile est.n .cognoscere,si ex uniuscuiusque Principiis scimus aut non quod est scire: existimanius autem,si habeamus ex ueris quibusdam syllogismumta primis scire:hoc autem non est,sed oportet primis cognata esse. Dico autem principia in unoquoque genere haec: quae quod sunt,non contingit monstrabre: quid igitur significant Zc prima θ quae ex his, accipitur: in autem sunt,principia quidem necesse est accipere, alia uero monstrare, ut quid unitas,aut quid rectum, dc triangulum else aut unitatem accipere dc

magnitudinem, altera uero monstrare. Sunt autem,

quibus utuntur in demostrativis scientiis,alia quidem propria uniuscuiust scientiae, alia uero communia, communia autem secundum proportionem: quoniautile uul quatum in eo,quod sub scientia est,genere

Propria quidem queadmodum lineam diis tale λ ω

483쪽

LIBER PRIMUSctum communia uero,ut si ab aequalibus aequalia mi ferantur,qubd aequalia sunt reliqua: sufficiens autem est unum quodl horum,quantum est in genere:idemn.faciet,& si non de omnibus acceperit,sed in magnis tudinibus solum,arithmetico autem in numeris. Sut autem propria quidem,& quae accipiuntur esse. Citaca quae scientia speculatur inexistentia per se, ueluti unitates arithmetica, geometria uero puncta 5c lineas: haec enim accipiunt esse V hoc esse: horii autem pasosiones per se: quod quidem significat unaquael acci piunt,ueluti arithmeticam, quod quid. impar aut par,

aut quadrangulum,aut cubus: geometria uero,quid irrationale,aut refrangi, aut concurrere: qubd autem

sunt,monstrant id per communia dc ex demonstratis, s. 5c astrologia consimiliter. Omnis enim demonstraotiua scientia circa tria est:& quaecunm esse ponuntur: haec autem sunt, genus:cuius per se passionum est speculativa:8c communia, quae dicimus dignitates:ex quihus primo demostrant,& tertium passiones, quarum quid significat unaquaeq, accipit,nonullas tamen meotias nihil prohibet, quaedam horum despicere, ut geonus non supponere esse,si sit manifestum,quod est,no enim similiter planum,quod numerus est,ta quod frigidum lc calidum N passiones non accipere, quid siqvificat si sint planae, quemadmodum ne comunia non accipit,quid significant,hoc quod est, aequalia ab aequalibus demere, quoniam notum,sed nihil minus natura tria haec sunt,circa quod monstrat,ta quae mo=strat,& eg quibus. Non est autem suppositio neque

petitio,quod necesse est esse propter ipsum, ta uideri

necesse,non enim ad extrinsecam rationem demon

stratio,sed ad eam, quae in anima,quoniam nem sylloogismus,semper enim est instare ad extrinsecam rati nem,sed ad intrinsecam ratione,non semper. Q uae cunt igitur monstrabilia existentia accipit ipse no moi strans haec quidem,si apparentia discenti accipiat up ponit,

484쪽

Pos TERI' ORVM ini, ponit,ta sunt non simpliciter suppositio, sed ad illum

solum, si uero, aut nulla inexistente opinione, aut tacontraria inexistente accipiat idem, petit. Et hoc differunt suppositio dc petitio. Est enim petitio,quod sub

contrarium est addiscentis opinioni,aut quod aliquis demonstrabile existens accipiat, ic utatur non monstrans,termini quidem igitur non sunt suppositiones;

neq; enim esse aut non esse dicunt, sed in propositiost . i.

nibus suppositiones,terminos autem solii intelligere oportet,hoc autem non est suppositio,nisi id ipsum audire suppositionem aliquis esse dicat,sed quibuscunm video libeexistentibus,eo Q illa sunt,sit conclusio. Nem geos primo priometra falsa lupponit,quemadmodum quidam asserue yς 3 re dicentes, non oportet falso uti, geometram uero 'μ -δ'φ' mentiri dicentem, pedalem non pedalem, aut rectam scriptam,non rectam existentem, geometra uero nihil c6cludit eo, haec est linea,quani ipse locutus est,sed quae per haec ostenduntur. Praeterea petitio 8c supοPositio omnis,aut ut totum,aut ut in parte, desinitios nes uero neutrum horum .Species quidem igitur esse, aut unum aliquid praeter multa,non necesse,si demono stratio erit,esse quidem igitur unum de multis uerum dicere,necesse est,non enim erit uniuersale,nisi hoc sit, '' si autem uniuersale non sit,medium non erit,quare neoque demonstratio,oportet igitur aliquid unum V idein pluribus esse non aequivoce. Non contingere au Tex. 6 tem simul astirmare ta negare,nulla accipit demonstra=tio,nisi oporteat monstrare & conclusionem sic,mon stratur autem accipientibus primum de medio, quod

uerum,negare autem no uerum,medium autem nihil

differt esse ec non esse accipere,consimiliter autem tateruii,si enim datu est,de quo hominem uerum dicere, si M n5 hominem uerti,sed si solum hominem animal

esse omne,non animal autem non erit enim uerum diocere Calliam, si Κ no Callia,tamen animai,no animal autem non causa autem,quoniam primum non solum

485쪽

quare neque si medium Ec idem est , dc non idem ad conclusionem nihil differt. Omne autem affirmare aut negare demonstratio ad impossibile accipit,& hae neque temper uniuersaliter,sed quantum sussiciens est, sussiciens autem est in genere,dico autem in genere,in circa quod genus demonstrationes fert, quemadmodum dictu est bc prius. Communicant autem Omnehscientiat sibi inuicem secundum communia, commuνnia autem dico, quibus utuntur laquam ex his dem strantes,sed non de quibus monstrant neque . monostrant,dc dialebica omnibus,ta si aliqua uniuersaliter tetet monstrare communia,ut . omne assirmare aut nugare,aut . aequalia ab aequalibus,aut talium nonnulata. Dialectica uero non est ita determinatorum quorundam,neq; generis alicujus tinius non enim interrogaret,demonstrantem enim non est interrogare, eo QOppositis existentibus non monstratur idem, monstra=Cuius p di tum est autem hoc in iis,quae de syllogismo. Si iero sciplinae M ide est interrogatio syllogistica ta propositio contradi Lodai,,, ctioni : propositiones aute secuduni unamquam scienesse inter- tiam .ex quibus est syllogismus secundum unamquamvre ti0ne. scientiam: et utim aliqua interrogatio scientialis : ex quibus,qui secitdum unamquant proprius fit syllogismus. Planii igitur,m no omnis interrogatio geome r. . trica esse posset,nem medicinalis: similiter autem dc in aliis,sed ex quibus,aut mostratur allud,de quibus geometria est:aut ex eisdem monstratur geometriae,queadmodum perspectiva: cossimiliter autem dc in aliis:& de his quide dc ratione subiicio duin ex geometrscis principiis ec conclusionibus. De non geomerricis uero Principiis es conclusionibus attonem non subiicendugeometrae inquantum geometra: cosimiliter autem ocin aliis scietiissaecli igitur omnem interrogatione unqsquis v scietis cus interrogare debetmem omne interrollatu respodere de unoquom sed quae secudii scientia

.e rit

486쪽

determinata sunt,si autem disputabit cum geometra nquantum geometra sic manifestum quod oc bene,si ex his aliquid monstret, si autem non, non bene. Plast num autem quod nem redarguit geometram,nisi secudum accidens: quare non esset in non geometricis de geometria disputandum latebit enim male disputans: consimiliter autem N in aliis scientiis se habet. Quo Teπ- 3. niam autem sunt geometricae interrogationes,sunt ne igitur & non geometricat :& iuxta unamquaq, scietia, ara quἔ n, quae fecitdii ignorantia qualecul geometricae sunts et in mota sta utrii sectidii ignorantia syllogismus,qui ex opposis et is πο -tis syllogismus,aut paralogismus,secundia geometria

uero,aut ex alia arte,ut musica est interrogatio no geo: metrica de geometria,coalternas uero cocidere existis mare,geometrica quodamodo bc no geometrica alio modo. Duplex enim hoc. quemadmodu irrhytho τοmicum,ta alterii quidem non geometricum eo, non μον hsquc

habet,quemadmodum irrhythmicum,alterii uero,eo, I: ώζt op male habet,& ignorantia hςc,6c ρος ex talibus principiis contraria. In mathematicis uero non est simili Tez 3- ter paralogismus,quoniam medium est semper,quod

duplex,de hoc enim omnis hoc rursus de alio ditis V ah hiotur omni, quod autem praedicatur non dicitur omne, ino eIech

haec aute sunt,ac si intellectione uiderentur,in rationis xum. Bybus uero latet, nunquid omnis circulus figura si uero stripserit,planu,quid aute carmina circulusi manifestu, non sunt. Non oportet aute instatiam in ipsum s. ,ssi, io, ferre:si sit propositio inductiva,quemadmodum enim eum hae ianel propositio est,quae non est in pluribus inon enim telligere merit in omnibus,ex uniuersalibus autem syllogismus, planum ιν nem instantia, eaedem enim propositiones top. n5 lonec instantis,quam enim fert instantiam,haec fieri possςt ς' δpropositio aut demonstrativa, aut dialectica. Cono Τhi Itingit autem quosdam no syllogistice dicere eo,quod inpositionε ex utriscli consequentia accipiunt,quemadmodum ta

487쪽

' i LIBER P R 1 Μ V serenim ignis celeriter gignitur,ut ait,& haec est proporco,sic autem non est syllogismus,nisi celerrimam prooportionem sequatur multiplex. ignem celerrima in motu proportio, aliquando quidem enim non contingit syllogizare ex acceptis,nonnunquam uero constingit: sed non uidetur. Si autem impossibile esset, ex falso uerum monstrare facile utim esset resoluere: eonuerteretur enim ex necessitate:sit enim aiens : hoc a

ii rem existente,haec sunt, quae noui, quod sunt,ut b t ex his itam mori strabo: quod illud est. Conuertuntur aut ii tem magis que sunt in mathematicis: quoniam nullum . in accidens accipitit,sed definitiones: sed Zc hoc differunt ab iis , quae sunt in disputationibus: augentur autem non per media,sed eo,quod assumunt: it a de b, hoc, autem de cirursus hoc de dita hoc in infinitumi ecdniatus ,ut a & de c dc de e,ut est numerus quantus uel N infinitus: hoc in quo a , impar numerus quantuS,in quo binumerus impar,in quo ciest igitur aide c i ta est Par quantus numerus in quo d i par uero numerus in TeX. 3 o. quo e est igitur a de e. Quod uero differt ta pro Demostra- Pter quid scire primum quidem in eadem scientia, Κ in hac dupliciter uno quidem modo,si non per imme& quod et diata efficiatur syllogismusmon enim accipitur prima

cap. causa,scientia uero ipsius propter quid secundum prio nam causam. Alio autem si per immediata quide, sed non per causam:sed per notius eorum, quae con=o uertuntur, nihil enim probibet eorum, quae conuer='l i. sim praedicantur,notius aliquando esse , quod est non causa, quare erit per hoc demonstratio ut quod planebrae prope: per id, Od non scintillant. sit in quo c t plas netae,in quo hi non scintillare,in quo at prope else,uesivim itaque bl de c i dicere, planetae enim non sciutilolant .sed N a , de bi quod enim non scintillat prope est, hoc autem acceptum si per inductionem aut per senuesum,necesse igitur at ineffeciquare demostratum fuit,

quod planetae prope sunt, hic igitur si llogismus non

488쪽

POSTERIOR VM t3t ipsius propter quid,sed ipsius quod est,non enim proopter non scintillare prope sunt, sed propterea quia

prope sunt non scintillant. Euenit autem N per alteorum monstrari alterum,& erit ipsius propter quid des

monstratio ut sit c planetae,in quo b prope esse ainon

scintillare: inest itam ic biipsi c/quare N ipsi Ga/8c a ipsibinon scintillare M est syllogismus propter quid,acceopta enim est prima causa. s Rursus quemadmodum lanam monstrat quod sphaerica per augumenta, si enim quod ita augetur est sphaericti,augetur autem luna planii quod sphaerica:sic igitur ipsius quid factus fuit syllogismus,econuerso autem posito medio ipsius proopter quid,non enim propter augumenta est sphaericatsed quia est sphaerica,accipit augumenta talia, Iuna in quo Osphaerica in quo biaugumentum in quo a in quibus autem media non conuertiitur,ta est notius,quod

non est caula,quod quidem monstratur,propter quid autem non .s Amplius in quibus mediu extra ponitur, etenim in his eius quod est quod,& n5 eius, quod est propter quid,est demostratio,non enim dicitur causa, ut propter quid non respirat paries quoniam non animal si enim hoc non respirandi causa est,oporteret animal esse causam respiradi,ut si negatio causa est ipsius non es e,amrmatio causa est ipsius esse,quemadmoda si hoc,quod est,incommensurabilia esse calida ta frigida eius,quod est non sanum esse,hoc, quod est,como mensurabilia esse,esus,quod est sanum esse, consimilio ter autem M si affirmatio ipsius elia negatio ipsus non esse,in iis autem,quae sie assignata sunt,non contingit, quod dictum est,non enim omne respirat animal,syllogismus autem fit talis cauis in media figura,ut sit atanimat,in quo birespirare, in quo e t paries a i igitur inest omni biomne enim respirans est animat,ipsi autem Onulli,quare nem bic nulli,non itam respirat paries. Aso similantur autem tales causae iis,quae secundum excessium dicuntur hoc autem est plus distans dicere me

489쪽

secundum

di sciplinab

Prima figura maxime sciae ee ut comodat caP. Ita

LIBER PRIMUS

dium,utillnd Anacassidis quod in Scythis,non sunt ilhicines: neque enim uites, secundum quidem igitur eandem scientiam 8c secundum mediorum positiosnem istae differenue sunt eius,qui est quod ad eum,qui est propter quid. syllogismum. Alio autem modo

differt ipsum propter quid ab ipso quod,eo quod per

aliam scientiam utrunque speculatur,talia autem sunt, quaecunque sic se habent inuicem,ut sit atrerum sub alotero, ut perspectiva ad geometriam,& mechanica adstereometriam,& harmonica ad arithmeticam, dc apoparentia ad astrologicam , fere autem univocae sunt nonnullat istarum scientiarum,ut astrologia dc quae mathematica X quae navifica, atque harmonica, ta quae mathematica ta quae secundum auditum. Hic enim quod quidem sensitivorum est scire,propter quid ueoro mathematicoriam , hi nanque habent causarum demonstrationes, M plerunque non nouerunt ipsum quod quemadmodum , qui uniuersale speculantur multotiens nonnulla singularium non nouere quia

non aduertunt,sunt autem haec,quaecunque cum alte

tum quid sint secundum substantiam utuntur formis, disciplinae nanque circa formas sunt, non enim de sub Thiecto aliquo geometrica sunt,si enim de subiecto aliquo geometrica sunt, sed non inquantum geometriφca de subiecto. Se habet autem Sc ad perspectiva, in haec ad geometriam, alia ad hanc, ut quod est de Iride:ipsum enim quod naturalis est scire,ipsum uero propter quid perspectivi aut simpliciter, aut secum

dum mathema. Multae autem & scientiarum non subinvicem ita se habent,ut medicina ad geometriam, quod enim ulcera orbicularia tardius sanantur medioci est scire, propter quid uero geometrae. Figuo rarum autem maxime scientialis est prima, matheomaticae nanque scientiae per hanc demonstrationes se

tunt, ut arithmetica dc geometria ta perspectiva, ecfere ut dixerim,quaecunque ipsius propter quid consis

490쪽

derationem faciunt', aut enim omnino, aut ut pluri'mum M in plurimis per hanc figuram ipsius propter quid fit syllogismus.quare M propter hoc esset utique maginae scientialis,maxime nanq3 proprium ipsius sciore est propter quid speculari.Postea x ipsius quid est scientia per solam hac uenari possibile in media enim figura n6 fit affirmassutis syllogismus, ipsius uero quid

est scientia,assirmationis: in ultima autem,fit quide,sed non uniuersaliter,ipsum autem quid est,uniuersaliu est, non enim homo aliquo modo est animal bipes. Amo

plius haec quidem illaru nihil indiget ille uero per hae

condensantur ic augetur,quous m ad immediata uene rit.Manifestu ital,* maxime ad sciendum propria est prima figura Quemadmodum uero contingebat aν inesse bi:ndiuidue,ita V non inesse accidit.dico autem indiuidue inera aut no inesse,no esse ipsorum mediu, ' . i. sc.n.no erit secundu aliud ineta aut no ineta. Quando igitur aut a aut bila toto aliquo sit,aut M ambo,n5 contingit alipsi b primo non inesse,sit enim a i in toto cisi igitur binon est in toto cicontingit enim ipsum quide a esse in aliquo toto ipsum uero binon eta in hoc,

syllogismus erit,m a ipsi bino insit,si enim ciam quidem omni,ipsi uero b nulli ainulli eorum, quae b. Cosimi Iiter autem M si bi in toto aliquo est,ut in di ipsum nacitd omni bi inest,ipsi aute a nulli ipsum b - quare ipsum

cto mostrabitur H si abo in toto aliquo sunt. Quod autem colingit ipsum b , non esse in quo toto est a aut rursus a in quo est bimanifesta ex coordinationibu

quaecunque non commutantur ad seinuicem si misti nullum eorum,quae sunt in a i e , d i coordinatione de nullo praedicatur eorum, quae sunt in b eis ipsum ueoro at in toto est hicoordinato existeti,planum quod binon erit M h commutarentur enim coordinationes

e similiter auteni V si b in toto aliquo est. Si uero virum sit in toto nullo,non insit autem a lipsi h nct

a . . .