장음표시 사용
71쪽
nis cernitur.Iam uero,an aliquid speciei contrarium sit uidendum est: qui fame locus multis modis tractari potest. Primum,si in eodem genere etiam contraria repe cantur,cum interim nihil sit generi contrarium. In eodeenim genere contraria inelse debent, si nihil generi sit contrarium. Quod si quid contrarium sit generi, an contrarium contrario sit,uidendum est. Contrarium enim,
si quidem sit generi aliquid contrarium,in contrario ne cella est esse, quae omnia ex inductione intelligi licet. Praeterea,illud etiam,an in nullo omnino genere id in
sit quod speciei contrarium est, sed genus ipsum quaole est bonum. Nam si illud in genere non reperiatur,ne contrarium quidem eius in genere reperietur, sed imium in generum numero habeb tur. Quod in bono maloqi contingit, quorum neutrum ad gelans refertur uiolum,sed utrunq; eorum genus est. Illud etiam,an cotra
riu dc genus sit alicui & species,& quibus aliquid est in teriectum,& quibus nihil est. Nam si quid interiectum
sit generibus,etiam formis est:& si formis,etiam generibus uicissim. Quod in uirtute 8c uitio,iustitia dciniustitia perspici licet: quoru utrisq; aliquid interiectum est. Huic loco occurritur,inter ualetudinem dc morbum nihil medium esse,inter malum A bonum aliquid esse.Tum ui dendum est,an inter species id genera aliquid interiectu sit,nec eode modo,sed ita ut inter alia negatio interie cla sit, inter alia res aliqua subiecta, si quidem eodem modo utrisq3 probabile est data esse. Id quod uidere licet in uirtute dc in uitio,&in iustitia,quibus aliqua interie cta est negatio .Porro quando non erit generi cotra id, non solum illud uidendum est an contrarium in eodem genere reperiatur,sed eua illud quod mediu est, quadoquide in quo extrema,etia medium collocatur quod in cadore ic nigrore cotingit. Na Neoru 8c colorii omniuqui medii sunt 8c interiecti,color genus est. Cui in loco
occurritur.Parii enim N nimium cu in eodem genere re
seriasitur sunt enim in malis tu mediocritas quae iis in
72쪽
LIBER IDI. reflam est,non in malis est.sed in bonis. Illud etiam, an,
genus alicui,species nulli sit contraria nam si genus alicui contrarium est,etiam inrma est ueluti uirtus M uitiit, iustitia dc iniustitia. Quod idem in caeteris omnibus per= spici liccet. Hoc tamen loco nobis occurritur: ualetudo ι la uri
enim uniuersa morbo contraria est,certus autem morobus,cum morbi sit species,nulli contrariu est, ut febris, ut oculorum dolor,& singuli alii. Ac ei quide,qui refellendi partes tuebitur,tot modis haec uidenda sunt,quosinia si ea ipsa quae exposuimus minus reperiantur, Certe quod datu est M propositum non est genus .Ei aute qui confirmabit,iribus ex locis ad disputadum suppetet copia .Primus est,si quod contrariu est speciei, id in eo ge γνnere situ si,quod positu est cil interim contrarium generis minime reperiatur. St. n.contrariu ad aliquod genus
veneat, a fecto propositum etiam genus pertinebit.AIter locus est,si id quod interiectu est ec medium, ad gesnus propositu referatur: ad quod enim genus media, etiam extrema referuntur.Tertio loco,si quid contrariti est generi,an etia contrariu sit in contrario uidendu est.
si enim fit profecto propositu et genus sit in proposito trirnecesse est. At uero ic ei qui infirmabit,& ei qui con 'Lrmabit, a casibus 8c coniugatis uidendum erit,an eode modo sint cosequentia quae praeponsitur.Nam si semel in uno,etiam in omnibus intelligetur, aut n6 intelligesttur.Veluti si iustitia,scientia quaedam est,etia id quod ira a r a-- iaste fit,scieter fiat,& iustus scies sit necesse est. Quod si ni Mhil eoru sit,ne alioru quidem esse aliquid potest. A'simili hoc modo .quod iucudum est,eadem habet rationem ad uoluptate,quam id quod utile est & bonum: siquido 'runm utriusq; efiiciens est.ita fit,ut si uoluptas sit in bonis,etia id quod iucundu est sit in iis quae utilia sunt.Perspicuum est enim boni esse ess ciens quandoquidem uoluptas est in bonis. Hoc etia Wodo locus ab origine Mortu interitiiq; ducitur ut si aedificare sit agere,aedificas' twetiam erit egisse: oc si discere est recordari. certe didi c
73쪽
clise recordatu esse erit:& si dissolui interire est,insecto ita dissoluta esse interisse erit,ic dissolutio aut direptio
interitus .Eadem est ratio eoru quae uim habet ad gignedii ta Interimendubitenaci,uis N usus.omninoq, in quao uis similitudine M is qui refellit argumentatione,& quicos abit,eode modo perspicere debet,quomodo in loco ab ortu N interitu exposuimus. Si enim id quod uim habet ad interimedii,uina etia habet ad dirimendii,
etia interire erit dirimi:8 si id quod uim habet ad gignedum ptineat ad inciendit,certe dc gigni idem quod fieri erit,ic ortus ide quod effectio quod de ui 8c usu eo dem modo iudicandu est. Nam si uis affectio sit; effani posse affici erit: M si alicuius rei usus V functio a ctio sit, Mfecto &fungi ide quod agere,& fimctu esse,sde quodcvigisse ualebit. Quod si priuatio erit id quod speciei co uariu est,dupliciter licebit refellere.Primo quidem,si in
genere quod propostu est,id contrariu reperiatur. Aut enim in nullo omnino genere eode, aut certe no in exotremo priuatio est.ueluti si aspectus in extremo genere sensu insit,certe senstis,caecitas esse no potest. Deinde si
Ec generi lc speciei cotraria sit priuatio,nem sit cotrariuin cotrario,ne id quide genus quod propositu est,in Moposito intelligetur.Atm is quide qui refellit,argumenta
sume quemadmodum exposui: qui autem confirmaοhit,unum tantummodo depromet,hoc modo: Si constuarium in contrario, etiam propositum genus in prooposito reperiatur necesse est .ut si caecitas,quaedam senosus uacuitas sit. etia aspectus sensus sit necesse est. Ab aiensibus autem Zc negantibus,e dem modo quo a comunibus 8c accidentibus expositum est, argumenta dicenda sunt,hoc modo: Si quod iucundum est, bonum est:quod non est bonum,id iucundum non est . si enim non ita sit erit aliquid iucundum,quod non est bonum. Fieri enim non potest,ut si bonum genus sit eius quod iucundum est,sit aliquid non bonum, iucundum: praeo sertim cum in quibus genus no dicitur,ne ulla quidem
74쪽
LIBER IIII. 36 species in iis dici queat.Hoc quidem modo ei qui con
firmabit ducendum argumentum est: Si quod non est ιi κhonum, id iucundum non est, quod iucundum est in bonis est, ita genus est bonum eius quod iucundum. est . aubd si in iis sit species, quae cum aliquo conseo runtur,an etiam genus in iis sit, uidendum est. Si enim
species in eorum habeatur numero, quae cum aliquo conferuntur,etiam genus habeatur necesse est. quod in duplo M multiplo cernere licet, quorum utrunque in iis est quae cum aliquo conferuntur. At uero non si genus ad ea pertineat, speciem etiam pertinere necesse
est.Nam & scientia in iis est, & grammatica non item. aut certe ne id quidem quod supra diximus, uerum uioderi potest.nam cum uirtus in bonis sit,& in rebus hoo w nestis , uirtusq; in iis quae cum aliquo conferuntur,tao σάν men nec honum,nec honestum in iis sunt quae cum alis quo conferuntur.sed in qualibus. Praterea,videndum est,an species no ad idem referatur,per se,& generis ra tione. ut si duplum simpli dicitur duplum, etiam quos multiplum est,ad simplum referri debet sin minus, cero te multiplum esse genus dupli nullo modo potest. Itemq; illud,an minime ad idem referatur,& generis Momnium generum generis ratione referatur.si enim duplum sit simpli,& multiplum etiam quod simplum uincit 8c superat dicetur , omnino q, omnium generum quae supra sunt ad simplum nomine referetur. Quanquam huic loco occurritur: propterea quod non ne
cesse sit ipsum per se,& generis nomine adhibito, cum
eadem re conferri . Nam cum scientia ad rem, quae scientia comprehenditur referaturitamen habitus M ariore o non ad rem quae sub scientia cadit,sed ad animum pertinet ac refertur.Illud etiam,an genus M species iis dem casibus explicentur,ut an alicui tribuatur, an uero alicuius siti, aut at ne modo dicatur . Eadem enim
est ratio speciei 8c generis. Id quod si in duplo, iisq; omnibus quae supra sunt. Alicuius enim rei es duplume iiii
75쪽
multiplum,duplum muli plumq, dicitur. quod eodemodo de scientia iudicadum est. Alicuius enim scientia,ec ipsa scientia Κ genera,ut affectio,iit habitus,else dicit tur. Occurritur tamen interdum,no ita rem habere,proopterea φ differens θc contrarisi alicui contrario dicitur, cum interim diuersum quod illorii genus est,non alicui diuersum,sed ab aliquo dicitur. diuersum enim quid ab aliquo nominatur. Rursum,illud uidendu est,an ea quae cum aliquo conferuntur,iisdem casibus explicentur, minimeqi reciprocetur eode modo ut fit in duplo θί multiplo,quorum utrunm alicuius N ipsiuin ta uicissitudine quadam dicitur. Nam dc simplum dc subduphi alicuius rei simplum M submultiplum appellatur. quod idem in stientia Zc opinione contingit,que alicuius esse dictitur. itemqi reciprocantur. Nam quod sub opinionem cadit 8c scientiam,alicuius sub opinionem M scientiam cadit. ex quo fit, ut si in aliquo non uicissim respondeat adeorum alteri,non sit futurum genus. Illud etiam uid edum
est,an in hoc ipso genere quod tractamus,genusta species paribus casibus explicentur, quoniam iisdem pari busq; casibus utrunm dici debet quod fit in dono dc largitione. Nam 8c donii alicuius donii,& alicui dono da tu esse dicitur: ta largitio alicuius largitio, Κ alicui facta γ . largilio dicitur,quorsi largitio genus doni est. Est enim . ra i ino donum largitio,quae reddi non debet. 4uanquam non τί nulla sunt in hoc genere, quae paribus casibus non elisoratur. Duplum enim alicuius duplu est.quod autem uincit V maius est,ta aliqua re maius est,ic aliqua magnitudine maius est,& aliqua re maius est. Q uicquid n. praeostat,id excellenda aliqua praestat,& alicui rei praestat. Ita non sunt genera dupli quae proposita sunt: quandoquio dem paribus casibus ea 8c species non exprimitur. aut certe non omnino uersi est, specie Zc genus paribus casi bus efferri. A tm etiam illud uidendii est ut contrarii contrarium genus sit,ut dupli multiplum,ic simpli submula I plii. contratist enim contrario genus esse debet.)uod
76쪽
LIBER IIII. 37 st quis scientia ponat esse sensum,id etia quod sub scientia cadit,sub sensum cadere oportebit. non ita est. nem.n.omne quod scientia compreheditur,mouet scnsum: cum praesertim quaeda eoru que intelligentia dc ratione continentur,subiecta sint scientiae: ita non est genus eiusqη scietia coprehenditur,id quod sub sensum cadit. qasi ita non est,ne sensus qui de scietiae genus est. Quonia aut eoru qua cu aliquo conferuntur,partim necesse est in iis sita elle quibuscu csifertitur,ut affectio, ut habitus, ut apta copositio membroru,quae in nullo alio possunt inelie d in iis ad que referuntur partim no est necessie in iis sita et Ie ad quae ptinent .feri aut potest ut si animus scientia cotineatur,nihil rhibet animii sui cotinere sese tiam,& tamen no est necelse cum praesertim feri possit,
ut haec ipsa in alio sita sit)partim no polsunt in iis inclis
omnino ad quae referuntur.ut contrariu in cGtrario esse
non potest,neq; scientia in eo quod subiectu est scietiar, nisi animus id homo scietia contineanturi illud uidenduest, an aliquis ad aliquod genus eiusmodi quippia retus terit quod non est eius generis ut si quis memoria sede scientiae dixerit. Omnis .n. sedes ta retentio in eo sita est quod retinet. Ita fit,ut scientiae sedes M retentio in scientia sita sit memoria igitur in scientia sita erit,quandoquidem sedes. scientiae propria est . quod fieri non potest. .
Omnis .n .memoria in animo sita est. Hic aute locus ad rq r accides referri potest.nihil enim interest, utrum memo= muri oriae genus sede dc retentione dicamus,an ei hoc accidisse.quoniam si quovis modo memoria retentio sit sciestiae,eadem ei attribuetur definitio. Illud etia intelliges V. dum est,si quis habitum pro actione diyerit,aut actione pro habitu, eorum neutrii esse genus:ut si quis sensum, motu corporis dixerit . est enim sensus habitus, motus Ni . autem actio. inuod idem fe si memoriam habitum cibtinendae opinionis appellauerit, nulla enim memoria habitus est,sed potius actio,Errat etiam ii, qui habitum statuunt else uim quae consequens est ex habitu , ut cle
77쪽
mentiam irae eontinetiam,& fortitudinem, atq; iustitia, metus lucriq; continentiam. Nam dc fortis clemensq; uacuus perturbatione dicitur,lc continens is qui est in
P turbatione,neq; ab ea uincitur.Ac uis quide ex utromtalis fortasse consequitur, ut si quis sit in perturbatione non ab ea uincatur,sed eam uincat. nec est id qui de fororem aut clementem esse,sed nihil omnino ab iis perturobationibus agitari. Interdu effa quod ex re qualibet coosequens est, id pro genere dicunt: ut dolore irae genus, ta fidei opinionem. utrunm enim eoru cum ex formis propositis quodammodo consequatur, neutrum tamein numerum generum uenit. inii enim irascitur,dolet ille quidem,sed cum dolor eum prius confecerit.quado. quide non in ira doloris,sed dolor irae causa est.ex quo efficitur, ut ira non sit dolor omnino. Ex quibus etiam
intelligi potest, fidem non esse in opinione. Fieri enim potest,utis etiam qui n6 fidem habeat, eandem habeat opinionem. quod fieri non potest, si quidem fides sit opinionis species.Non enim feri potest, ut idem etiam Permaneat,si ex specie omnino aut genere in genus trassferatum quemadmodum fieri non potest ut aliquid idesit in uita,& alias homo sit, alias non sit. Quod si quis
cotendat, necesse esse eum qui opinetur etiam credere idem paria esse M aeque patere opinionem ac fidem fatebitur.Ita non erit genus quoniam genus ad pIura desthet pertinere. Illud etiam uidendum est,an in aliquo eodem utrunque inesse possit. In quo enim genus inest, etiam species .ut in quo candor existi etiam color: Κ in suo grammatica,etiam scientia solet existere. Si quis is
uerecudiam metum esse dicat aut iram dolore, non
. . emcietur,ut m eodem genus speciesq, intelligantur . est ire enim uerecundia in ea parte animi sita, quae rationis est. HA. particeps, metus autem in ea in qua irarum existit πο Ur , F dolor in ea in qua cupiditates uersantur, quos mam in ea etiam uoluptatis est sedes: ira uero,in qua ira
uersatur.Ex quo incitur,n5 esse genera ea quς Proposi
78쪽
LIBER IIII .. 38 sita sunt, quandoquidem non in eo ipso in quo species ,re forme,solet existere. Item ch si amicitia in ea sit parte 'r in qua uoluptates habitant non erit uolutas aliqua, praesertim cum uoluntas omnis in ea parte sita sit quae rationis est particeps.Valet etiam hic locus ad communia re accidentia confirmanda.in quo enim accidens situm est,etia id cui conuenit situ est. ita fit, it si in eodem non existant,non sit accidens. Illud eria,an quada ex parte cum specie genus,quod datu est,comunicetur. N 5 enim quada ex parte genus csimunicatur,quippe cu homo no sit quadam ex parte animal, nec gramptica aliqua ex parte RIentia.quod ide in caeteris contingit. Illud ergo consi derandu est,an qu pdam cum genere quada ex parte cOρ municentur.ueluti si animal cadere sub sensum aut aspectabile dicta est. Animal enim ta sub sensum L sub aspectum quada ex parte caM.quandoquidem corpore sensum N aspectum mouet,animo aute no mouet. ex quo
sequitur non esse genera animalis aspectabile, dc quod sensum mouet. F alluntq; nos interdum ii qui totum ad partem transferunt, ueluti animal ad eorpus animatustr. atqui pars in toto nullo modo drcitur .no est igitur coropus genus animalis quandoquidem pars eius est. Atlillud etiam spectandum est,num quid eorum quae uitlioperanda & fugieta sunt ad uim,aut ad id quod aliquid potest,relatum sit: ut si sophistam eum statuerit aIiquis, qui potest parare pecunias sapientia, quae in eo uidetur
existere. aut calumniatorem eum qui potest calumnian, 8c ex amicis inimicos facere:aut furem eum. qui potest clam aliena furari. nemo enim eorum, quos expostsuimus, eiusmodi appellatur ex eo, quod possit alio quid eorum incere . Quandoquidem V Deus potest, dc uir bonus, quae maIa sunt esscere, cum interim non . sint eiusmodi. Omnes enim improbi ex animo M uoluntate nominatur.Praeterea,omnis uis ec facultas in numero expetendorum habetur. etenim malorum uis expe=teda est.Itam Deu bc uiros bonos iis ipsis pcrditos elis
79쪽
dicimus .eos enim fatemus res malas 8c fagitiosas agere posse.Ita fit ut uis nullius rei,quae adem uituperadast,genus possit esse. Sin secus certe essicietur, ut aliquid eorum quae uituperada sunt, sit expetendit. Sic enim uis
aliqua uituperada erit. Iteq; illud uidendu est, an aliud bin , eoru quae .ppter Uta per se honorabilia sunt,aut expe tenda ad uim & facultate,aut ad id quod potest aliud
aut essicere pol relatum sit. V is eiu in omnis,lc quicad aliad potest aut emcies est,id omne opter aliud expetedii est,aut,an alis d eoru quae duplex habent genus,aut
plura,ad alterutrii retulerit. Sunt .n.qua da quae ad unullenus referri no possunt quo in genere sunt impostorre calfiniator.necp.n.is calumniator aut impostor habe
I dus est,qui uult,nec pol nem is a potest,neq; vult: sedi is demit,in quo utrunm horti inest.ex quo effcitur,ea qi posita sunt non in uno gener ,sed in utroque esse colodocanda. Ia uero contra interdii genus pro differentia dc differentia pro genere dicunt:ut stupore magnitudiἰnem admirationis,ec fidem stabilitatem opinionis .nem enim magnitudo neqi firmitas Κ stabilitas generis, sed differentiae nomine appellari debent: quonia id stupor admiratio est nimia,& fides frina opinio.Ex quo pspiscuum est,& admirationem genus esse,& opinione: ma snitndinem uero nimia,& firmitatem,esse differetiam. Praeterea ,si quis exuperantia dc firmitatem pro genere explicauerit,essicietur ut res in animae 5c fidem habeant,ta costernentur. N a quonia inest uniuscuius 3 rei firmisitas N magnitudo,aut exuperantia in eo,cuius est firmiotas ta exuperatia,certe si stupor exuperatia est admirabrionis,stupor inerit in admiratione: ita obstupescet adomiratio .itemq; fides erit in opinione, si adem firmitas Cpinionis est:ex quo emcietur opinione credere. Coseques etia erit,ut is qui isto pacto de genere sentiet,firmitatem firma exuperantiamq, nimia est e fateatur: quadosde fides aliqua firma est. Si igitur fides firmitas fit,cem
te firmitas firma futura est. Item q; quonia stupor alias
80쪽
nimius est,si stupor exuperantia sit,erat nimia exuperantia. luoru neutrii uetum est,queadmodui nec scientia id
est quod sub scientia cadit,uel motus id quod moveo tur. Errant cita interdii ii qui affectione ad genus quod a me tum ,referunt: quales sunt ii qui immortalitatem uita sempiterna else definiunt E st. n.affectio quaedam aut ν certe comes uitae immortalitas, quod veru et se fiet per*icuit,si quis ex mortali immortalem edici cocelserit. dierno enim eum homine alia uita degere, sed aliquid ei connenire,aut affectionem accedere fatebitur. Ita sit, ut immortalitatis uita non sit genus. Q uo etia in errore uersantur ii qui affectione eius rei cuius est affectio, ge nus elis pontit ut uentu esse aere motum Sc agitatum. Est.nlotius uentus,aeris tinpulsio, quadoquidem ideaer 8c cum agitatur, id cu stat,pinanet. Ex quo emcitur,
uentu non esse omnino aere. Esset enim uentus,etiam si aer no impellereturisiadem idem aer qui uentus erat: P manet. Similis est ratio caeteroru eius generis . Q uod
si et in hac re letum esse aere impulsum id agitatu cocedere debeamus,at certe non omni ex parte id approbadum est,non iis adem in rebus in abus hoc tale genus non uere dicitur,sed in ii, in qbus uere intelligis genus id quod .ppositu est. Sut entin quςda in abus non uere
dicitur: ex quo genere sunt nix ta coenu. Aiunt enim niis luem esse aqua conglobatam ali cGncretii, coenu uero iterra humore teperata. Atqui ne ab coenii terra est, nem' nix aqua. Neutium igitur genus elis corii generit, quae
.pposita sunt ullo modo pol.appe cum sema genus de 'formis uere dici debeat. item ne uinum adem aqua est putris,ut ait Empedocles: A qua putruit in ligno. la VI. uero si omnino nullius sit genus id quod datum est,perspicuum est,ne eius adem,quod positum est esse.quod hinc intelligi pol,quia nihil specie differunt ea omnia, abus cum genus id quod datii est comunicatur. Cuius generis sunt alba,quae specie se no dissierunt. Species au