장음표시 사용
61쪽
uis aliqua in bonis sit M scientia, si aute uis aliqua in bo
nis,etiam scientia erit:si nulla vis N facultas,ne ulla Quu letia .Si autem minore rasone uis aliqua bonum i qu in scientia,sit 3, uis aliqua bonum, etiam scientia lin nulla uls in bonis ducatur, non nece se est nulla etialciendam duci in bonis. Ex quo perspicuum est, loriam ex minore solum uim habere ad probandum. Non sos tum autem ex alio genere copia dc ratio refellendi ino peti sed ex eodem etiam genere,si quis sumat quod sit tale uel tale misimenit siqua ponatur esse in bonis scie. va,probatumq, sit no esse in bonis prudentia, nulla alia
ne ea quidem quae maxime . , indeatur.Ex functione idem efficitur si enuncietur, pari ratione si cita conueniat etiam omnibus conuenire aut non conuenire: ut si hominis animus sit immortalis etiasterorum. Q uod si no hic ne caeterorum quidem esse. di igitur ponatur alicui conuenire. non conuenire alicui debemus. Sic enim consequens erit ex fictione, quod sicut non conuenire ponatur, probandu est alicui conuenire: sic enim illud consequesim 2 conuenire omnibus. Illud autem perspicuum est
Istionem:'im enim tulit qui partem coco dat totum etiam concedere quandoquidem si uni pari r putat conuenire omnibus . Ac infinitar quidem quaestiones uno modo euerti refellit possuntetit si uoluptatem bonu esse dixerit,aut non esse bonumnem alliud quicquam exposuerit. Nam si uoluptatem ni esse dixerit, nullam eta omnim probandum est si rei propositam uelit euertere. I tem si uoalliam Ion bonam essemunciarit, omnino
, s eprehendi. Nam si uoluptatem aliquam non esse boaum, aut esse doceamus, nondum proposita res repreoperspicuum est,rem infirmari uno moposse,consiman duobus.Siue enim omnino docea
62쪽
LIBER III. 3omus omnem in bonis uoluptatem duci siue aliqua, re
conlicta erit. Itemq, si opus sit ostendere, aliquam uooluptatem non esse in bonis, si nullam esse doceamus, aut aliquam non esse utrum effecerimus M omnino, dc ex parte,aliquam in bonis non esse uoluptatem. Definita autem quaestione,duo ad refellendum loci suppetet: ut si quis ponat in bonis uoluptatem aliquam esse,alis quam non esse: siue omnis in bonis esse doceatur, siue nulla es ,res proposita infirmata erit. Quod si unam tantummodo in bonis uoluptatem posuerit, tribus modis id poterit refelli. Si enim omnem esse, uel nullam , uel
Plures docuerimus ,rem propolitam euerterimus. Si uero quaestis definita expolitaq ; sit pluribus, ueluti prudetiam solam ex uirtutibus esse scientiam,ad id reprehenodendum quatuor modis instructi erimus.Nam si doceamus, nem uirtutem scientia esse,aut nullam, aut etiaalia,ueluti iustitia,aut ipsam prudentia non colineri scietia,euersum erit id de quo agitur. In quo utile erit,quid cuil rerum singularum quas exposui, accidat aut no accidat uidere, quemadmodum de generalibus quaestios nibus tradidi. Genera etiam uidenda sunt diligeter,eaq in partes,ut dixi.usi ad indiuidua,tribuenda.Siue enim in toto genere perspiciatur inesse , siue in nulla parte,
cum multae adferuntur, petendum est, ut omnino totumq, concedat . aut certe occurrat, in qua non ita re'
periatur. Postremo, quibus in rebus aut specie aut numero constitui potest accidens,num quid conueniat ut dendum est: ut tempus non moueri, aut non esse mos tum, si probare uelimus,quod sint genera motus docε
dum est. Si.n .nultu eoru conueniat tempori,tepus cerore nec mouetur,nec motus est. Itemq; animum non esse
numerii licebit docere, diuisione adhibita omne num ru aut parem esse,aut imparem . di a si animus necs par, item impar sit,arfecto esse numerus nullo modo potest.
Ac ex his quidem locis argumenta ducenda sunt 8c de Promenda, ad confirmandii ueI refellendum accidenti
63쪽
. TOPICORUM LIBER IIII. EIN C E P S ea que ad genus reproprium pertinent,uideamus. In iis autem elementa definiendi tra
dentur, quae quidem raro in disputationem incidunt. Si igitur ponao tur genus aliorii quae sunt, prima uidedum est,an de aliquB eorum . quae illi cognata sunt dc uicina,minime dicatur ut fit in accidetibus .ut si uoluptatis genus bonum statuatur,an aliqua uoluptas non sit in bonis,us dedum erit.Nam si ita fiat,certe uoluptatis bonum noest genus,quippe cum genus in formis omnibus quae sub ipsum sublectae sunt intelligatur. Deinde consideradum est,an in quaestione qua quid sit res exquiritur, minime dicatur, sed ut accidens: ut id quod album est de nive, aut de animo id quod puli suo K interiore agitatur: Nem enim idem nti est quod album aliquid: itam non est id quod album est niuis genus: nec animi id quod a se mouetur,accidit enim ei ut moueatur,que admodum sirpe animali ut ambulet. Praeterea, quod se mouetur,non aliquid quod est,sed aliquid quod inorit aut patitur indicat. Itemq; id quod album est, nO naturam niuis signJficat,sed qualitatem. Ita neutrum eorum naturae quaestione dicitur Maxime uero,an definitio accidentium in id genus quod datum est coueniat, spectare debemus . Nam,ut in eo exemplo quod modo protuli,permaneam, fiers potest,ut aliquid seipsum e moueat& non moueat itemq; ut album sit aliquid,
non album ex quo essicitur neutrum eorum genus eis
e sed accidens. quadoquidem accidens diximus esse,
64쪽
LIBER IIIJ. 3 iid quod N conuenire alicui potest,& no conuenire. Ialillud etiam uidendum est,an no in eadem diuisione genus oc species numerata sint,unumq; eorum ad substan o tiam,alterum ad qualitate aut illud ad ea quae cum alio s quo conferuntur, hoc ad qualitatem pertineat. uelitu nix θc cygnus ad substantia id alit quod albu est, no ad substantiam,sed ad qualitatem pertinet.ita H quod aio hum est,nec niuis genus est,nec cygni. Rursus quonia Iscientia in i s est quae cum aliquo conferuntur, bonum autem dc honestum in qualitate,fit ut honestum aut bonum non sit genus scientia ,praesertim cum eorum, quς cum aliquo conferuntui genera,etia ipsa in eodem geo inere esse debeant. Id quod in duplo cernere licet.Nam
cum multiplum dupli sit genus, ipsum etiam in iis est,
quae cum aliquo coferuntur.ati ut summatim dicam, ieidem diuisioni,cui species, genus subiici debet. Sive enim species substantia sit,etiam genus siue qualitas sit species,etiam genus qualitas sit necesse est. V t si candor
ad qualitatem referatur,color etiam refertur . inuocletiam fit in caneris. Praeterea,videndum est, an necesse sit,aut possit ne genus eo participare quod genus positum est: definitio autem participandi est,eius quod comunicatur recipere definitionem. Ex quo perspicuum est,species generum participes esse,genera formarum , non esse: quandoquidem genetis cum specie communicatur definitio,speciei cum genere non item. Illud erogo uidendum est,genus ne id de quo agitur,particeps sit,an possit esse speciei particeps ut, si quis eius quod est,aut unius illud aliquid genus tradat. Ita enim het,ut particeps sit formarum genus: quoniam in rebus omnibus quae sunt,id quod in ta unum intelliguntur: ergo etiam eorum desinitio . Illud etiam,an species data ecproposita in aliqua re uere dicatur,genus non dicatur.
ueluti, si id quod est,aut quod sciri potest opinabilis ponatur genus: de his enim rebus quae nullae sunt, opto nabile dicitur : quoniam multa eorum quae nulla sunt i
65쪽
in opinione confidunt. Id autem quod est, aut quod scientia comprehenditur,de iis quae nulla sunt,ut perspi cuum est,non dicuntur. Eg quo fit,ut nem id quod est,nem id quod scientia comprehenditur,sit genus opinabilis 1 praesertim cum quibus species dicitur, genus quosi que dici debeat. Praeterea , illud etiam consideranduin est,an nullius formae id quod positum est, genus partio ceps esse possit: fieri enim non potest,ut generis sit par ticeps,id quod nullius formarum est: nisi forte aliquid
eorum,quae in diuisione prima formarum collocantur, quae omnia genere tantummodo participant. Q uod si motus ponatur uoluptatis genus esse,annet interitus,nem commutatio, nem ullus motus alius eorum qui propositi sunt uoluptas sit,uidendum est. Perspicuum est enim,nullius formae recipere posse communionem,
ita ne generis quidem . quandoquidem id necesse est, quod generis est particeps , alicuius etiam particeps esse formarum . Ita fit ut motionis species uoluptas eis se no possit,nem indiuiduorum,neo eorum quae subsecta sunt sub specie motionis, quandoquidem generis specieiq; cunti indiuiduis definitio communicatur,ut certus homo,ic hominis particeps est, dc animalis . Praeoterea illud etiam uidenaum est,an id quod positum est genus ese in pluridus quam genus intelligatur: ut opionabile in pluribus qui amjd quod est,dicitur. Etenim id quod est V quod non est .in opinione considit.Ita opio tnabile eius quod est, species esse nullo modo potest. Semper enim ad plura genus quam species pertinet. Itemq, illud ,an genus in totidem rebus quot forma dicatur: ut si,eorum quae res omnes consequuntur, unum
genus, alterii species statuatur: qualia sunt id quod est,tannii. Omnibus enim in rebus id quod est M unu i melli Lutur.b eutrum igitur alteri esse genus potest: qnquidein rebus paribus aequalibusq; dicuntur. Quod etiam siet,si quod primu est Zc principiti,alteru alterius gentiv
66쪽
est,id initium. Ita si utrunm idem uale certe neutrum alterius genus futurum est.in quibus omnibus illud inistium dc quasi elementum nobis propositum esse debet, Centis ad plura quam speciem differentiamque pertineo/re. Pauciora enim quam genus etiam continet differen tia. Animaduertendum etiam est,ad id quod pro gene; . re adhibitu est,no est genus alicuius eorum que specie: non differunt,an etiam no possit uideri. Is quidem qui rem confirmabit,sit 'ne cuiuspiam uidebit. Est enim omnibus iis quae specie non differunt, idem datum genus. quod si unius docuerit esse,profecto omnium esse oste derit in unius non docuerit,certe nullius docuerit.ut siquis indiuiduas lineas ponat,dicatq; earum genus esse id quod secari no potest linearum enim earum quae di Didi pomunt,non est genus id quod datum est,cum specie non disterat: quandoquide rectat lineae omnes 'specie no differunt. Illud etia an sit aliud aliquod genus II Cius speciei quae data est,quod nec genus propositum ' tineat, cu sub illud subiectu sit,ut si quis iustitiae geo lnus elis scientiam ponat. quoniam enim genus est etiavirtus,neutrumq, genus alterii continet,scientia genus. ella iustitiae nullo modo potest. Cum enim species una duobus generibus subiecta est,tum alterum altero costinetur. Quand de nonullis quantio est.nonnullis enim dc uirtus οἱ scientia prudentia uidetur ella,nec alterum genus altero contineri: non tamen omnium consensu
prudentia scientia est. uod si quis id quod dixi uerum
esse concedet,at certe alterum alterius genus esse, aut
sub eodem genere utrunm subiici quod eidem genus sit necesse est: quod dc in uirtute oc in scientia contingit. Duunt enim eidem generi subiectu est,quippe cum eorum utrunque habitus sit oc affectio. Illud igitur uiden dum est,au neutru generi proposito conueniat: quoniasi nec alterum altero continetur,nec utrunicode,certe
id quod .ppositu est,esse genus nullo pacto pol Specta dum eua genui est propositi generis. itam sempioge.
67쪽
TOPICORVMnus quod supra est:omnia ne illa de specie dicantur, Min quaestione naturae intelligantur. De specie enim in quaestione naturae genera quae supra sunt , dici debent omnia. Quod siicubi haec non constet ratio,profecto id quod propositum est,non est genus. Iam illud etiam cosiderandum est,an speciei cum genere, aut cum aliquo genere eorum quae supra sunt,comunicetur definitio. Quod enim genus supra est nullius eorum quae in sint desinitione participat. Ac ei quidem qui paretes inosrmandi obtinet,ita ut dixi,hic tractandus locus est. Ei. autem qui probabit rem, si speciei genus propositum conuenire constiteri in dubium autem ueniat,an ut genus conueniat alis erit aliquod eorum generum qua supra sun dici de specie in quaestione qua quid quiccssit exaritur,docere.Etenim si unum aliquod in illa quaestione dicatur, certe omnia dc quae hoc priora antiquioraq; sunt,dc quae posteriora: si quidem specie dicantur in naturae quaestione dicentur.ex quo eiscitur id genus, quod datum sit, in eadem quaestione dici. Quod si unum in naturae quaestione dicatur, caetera etiam Omonias quidem dicantur,in eadem dictum in quaestione, inductione concludendum est. Sin omnino genus proopositum conuenire in controuersia uer latur, non fausest docere,unum aliquod genus eorum quae supra sunt in naturae quaestione dici de specie:uelut si quis ingres siti genus dederit delatione,non satis est ingressum esse motione docere,ad probandu ingressum esse delatio nem,quandoquidem alia sunt etiam notionum geneo rased ante docendum est, ingressum nullius eorum quae in eadem diuisione, qua delatio collocantur, nisi delationis retinere definitionem . Quod enim partio ceps est definitionis genetis,id alicuius etiam formam quae prima partitione cotinentur,definitione participet necesse est. Quod si ingressus nec accretionis, nec imo minutionis, neque aliarum motionum sibi definiti
nem uendicet profectae delationis uendicet necesse est.
68쪽
LIBER IIII. Mita ingressus delatio genus erit.Praeterea,in quibus species posita ut genus dicitur,considerandum est,an etiam Tenus quod datum est, in quaestione naturae de iis de quibus etiam forma, dicatur, itemq, an quae supra ge=tius sunt omnia. Nam si quo loco hoc non conueniat certe id quod datum est,generis nomen obtinebit. El.
enim si genus esset,omnia dc quae supra sunt,dc ipsum illud in naturae quaestione dicerentur, quemadmodiam etiana species in ea questione dicitur. Commodum erit
ei qui refellendi partes obtinebit,nsi dici genus in quaesistione qua quid sit quaeretur,de iis omnibus de quibus etiam forma dicatur at ei qui cofirmabit in ea dici quae
stiOe. Ita enim essicietur,oc genus,lc formam de eodem in quaestione naturae dici ex quo consequens erit idem duobus generibus else subiectum. Alterum igitur alte ro contineatur necet se est. Quod si demonstratum sit id genus quod costituere uolumus,non esse subiectum
sub specie,profecto species sub eo subiecta erit. Ita obstensum erit, genetis id nomen obtinere. Videndum etiam est an speciei propositae,iisq; quibuscum species
communicatur generum conueniat definitio. Necesse
est enim in specle iis q, omnibus quς specie participant generum dici definitiones. aod si quo loco non conueniat,certe quod datum est generis nomen non obtionet. Illud etiam,num differentiam pro genere adhibuit ut si immortale genus Dei dixerit.est enim animantium Uisterentia immortale: quandoquidem animantium alii sunt mortales,alii lini mortales .ex quo perspicuum est in errore illum esse uersatum,quonia nullius rei getius differentia est. Quod uerit esse ex hoc intelligi potest. quia differentia quid res sit,no indicat,sed potius quale quid ii quemadmodum gradiens es bipes. Illud etia,an diis feretiam in numeru generii loco speciei adscripserit: ut nas impar pro numero dixerit.differetia enim numeri est impar,no species: nec disterena generis est particeps
Praeserum cu quicquid generis est particeps id uel sp
69쪽
cies sit,uel individuum:& differentia nec speciei nec in diuidui nomen obtineat omnino. Ita fit ut generis non sit particeps differentia. Non igitur impar species est: sed differentia, quandoquide non est particeps generis
definitionis. Praeterea,illud etiam cossiderandii est,an genus in formarii numerum retulerit: ut coliguitate idem esse quod continuatione: aut permixtione idem quod teperationem: aut ut Plato definit,delatione, loci mutationem. nem enim necet se est coliguitatem continuationem esse: sed contra, continuationem contiguitate esse necesse est. quippe cum non omne quod coaptatur,cootinuetur:sed quod continuatur,aptatur. Quodidem fit in caeteris .nem enim confusio omnis teperatio est,quoniam siccorum permixtio non est temperatio:nec muta
tio loci omnis,delatiq. Ingressus enim delauo no uideo tur esse,propterea quod in iis tantummodo quae ui,no sponte M uoluntate sua locum mutant, dicituriid quod in rebus inanimis contingit. Ex quo intelligitur speciem' quam genus in pluribus dici,in iisq; quς data sunt,cum contra necesse sit feri. V idenduin etiam illud est, an informarum numero differendam collocarit,ueluti si imo mortale idem esse quod Deum dixerit. Ex eo.n. conse quens erit,in paribus aut pluribns dici speciem:semper enim in paribus rebus,aut in pluribus u species differentia dicitur. Etiam illud, an genus in numerum differenotiarum reposuerit,ut colorem ad id quod uim habet ad aspectum oculorum comparandum ,uel numerii impaώxe-Itemqi illud,an genus dixerit differentia. Fieri enim potest ut aliquis hoc propositum afferat,ic indicat temoperationis differentiam elis confusionem, aut delatio nis loci immutationem. Atq; haec omnia ex iisde locis, quoniam inter eos communio est Κ societas quatriam,
intelligenda sunt.Nam 8c genus in pluribus dici debet
sm quam differenua, dc differenitar no esse particeps, quodia Ac si ita,ut in superioribus exemplis, genus detur,neutrum
corum quae exrosuimus accidere potest. Sic enim e in
70쪽
LIBER IIII. 34paucioribus dicetur genus, ta participabit differentia.
Praeterea,illud intelligenduin est, si differentia nulla eaorum quae generi subiectis sunt de specie quae data sit,discatur, ne genus quidem dictum iri. Nam quoniam de
animo,nec impδr, nec par dicitur, eo fit ut ne numerus quidem. Iam uero si species sit prior naturae ordine, tallenus una secum tollat, euellat. quod cotra uidetur,
genus esse nullo modo potest: quod idem sit, si genus expressium M propositum aut disterentiam potest relinque re,ut animus moueri, aut opinio uerum lc falsum: Decs enim alterum eorum genus potest esse,aut disteo renua,quoniam quandiu species est, eam dc genus scdifferentia sequuntur. Atm etiam illud uidendum est an id ipsum quod positum est genus esse alicuius conotrarii generis,particeps sit definitionis,aut esse possit:sic icnim eadem res simul contrariorum poterit esse partio 'ceps, propterea quod nunquam genus praetermittit, iccontrarii est aut potest esse particeps. Illud etia,an cum specie aliquid communicetur quod iis quae subiecta generi sunt conuenire non possit omnino ut si animus ui= Π est particeps, nec ullus numerus possit uiuere, certe animus esse numeri species nullo modo potest. Illud etiam uidendum est, an species multis uariisq; modis cum genere collata dicatur.In quo ex locis eorum quae multis modis dicuntur, quos exposuimus, argumenta
nobis suppetent. Sunt enim genus oc species stironyma. ICumqt omnium generum multae sint format ac speν 'cies, considerandum est,an possit alia species eri illius generis quod datum est.Nam si non sit alia species,profecto id quod propositum est,in numero generum non est habendum omnino. Illud etiam . an quod per transelationem dicitur, pro genere sit positum: uelutist quis
temperantiam concordiam cocentumqi dixerit. Nam
cum genera omnia proprie de formis dicantur, cono centus de temperantia non proprie, sed per translationem dicitur: quandoquidem concentus omnis in s