장음표시 사용
171쪽
Vos omnes oratos (a) volumus, aequissimi
Patroni (b) nostri, favitores (c) optimi.
a ) Pythias apud Terentium Thais , ait Chremeti ,
maxumo te orabar vere , ut cras aedires . Eunuch. Act. ni. sic. III. v. xxvi. Orcillas a et di et et diis. Plaut. molia. Amphitr. v. XXXIII. Eos smneg opere magno es. oratos Vola b nune ut operam detis ad nostrum gregem . Casi. I. Prolog. v. XXI. Praeeunte Plauto itidem fere verbis loquutus est Glac Dinelitus , quae antea imitatus maxime fuerat Gual-freduccius Pistoriensis i In versione namque I alma tragoediae loedipi nomine insignitae , quam Sophocles olini Graece conscripserat . ait et Me omnes sermonem habet cum X Oedipo Creon amant , adeuntque me quicumque re oram
( insensores nemph , quos sibi quondam adoptabant Romani ut caussas agerent , quum eorum patrociniis valdo confiderent . unde Thais Chremeti , .Pythiaeque dim.cit opus patrono es , quem defensurian paro, Ipsique Thaidi subiungit Chaerea te mihi patronam cupio . Terent. E, eruch. Act. Iv. sc. vi. v. xxxul. Act. V. Q. ii. v. XLvHI. Ira ei patronus . Adelph. Act. .HI. R. IV. v. X. Dium pamtronum . Phorm. Act. II. Q. i. v. Axxvir. Patroni vero nommen Terentio familiare mutuati fiunt scriptores .a domi-l nio in servos , quales saepe erant fabularum actorcq , & quit musidam maxime artem , de histrionicam profitebantur impensius , qualis revera fuerat jam Terentius ipse , qui Afer quum esset , atque referente Donato Terent. vit. Carthagine natus servivit Romae Terentio Lucano senatori, a quo ob iventum , o formam non Insitutus modo liberali-j ter , sed di mature manumissuS ,
legunt fautores deIegates viderint virtute ambire Nortet , non favitoribus . Sat habet favitorum semper qui
172쪽
v vae E U On esset cur longa epistola deberem assiis Y v duis obstrepere occupationibus , quibus in
explanandis Graecis, Latinisque scriptoribus dii ineris . Dandae tamen iunt etiam amicis aliquot horae ; quod quidem si deseras subrusticus videare . Cave putem , mi Pagnini , me in academiae Pisana degentem , ubi publice , privatimque medicinam do cens , & reliquis litterariis vacans exercitationibus otium optare nequeo, te in Parmensi, erudiendis juvenibus humaniores litteras addiscentibus occupatum ab studiis abstrahere velle severioribus . Sed jam aestivis indictis , iamque ad exitum fere properantibus feriis libere tecum agam . Tu velim tibi persuadeas mihi cordi esse ut sine inolestia ulla certemus
nobiscum benevolentia , & amore, ut quae olim amicitiae nostrae fundamenta jecimus , ea confirmemus, atque etiam augeamus in dies . Superiori epistola ad VIII. Κal. Maias te etiam atque etiam monui velles novum Phormionis Terentiani prologum per Giaconrellium, municipem nostriim perquam elegante elucubratum tu, nomine condecorari eam in mem adductus tibi laborem hunc nore improbatum iri , qui videres scilicet eum ad te maxime pertinere . Ne- qu renuendum tibi erat se qui Phormionis eiusdem fabulam vernaculo sermone converteras. Illustriores certe tuos in Terentium fuisse video , atque ali, rum Pistoriensium conatus , quam qui a me explicari postulent. Elegantissimam comoediarum omnium
173쪽
versionem jamdiu peregerat Forte errius, tu vero Phormionis alteram, prologos Giacomellius. En qua tum de egregio latinitatis scriptore beue se merbios fateantur qui in urbe eadem nati , ct alti quum sint insigniora nonnullis praebent optimorum studiorum exempla . Laudem isthanc quoque maximam Patriae nostrae tribuendam eenseo quod Andreinium, suspexerit comicorum Italorum facile principem, cui Furcancinius accensendus , atque Ghirlandius. Maequum scribo velim ne putes me his commendatis Bracciolinios parvipendere , Panciatichos , Gual fre-duceios , Cam mellios tragoediarum scriptores inon contemnendos , S restiquos bene multos industrios, ac diligentes , ne ipso quidem excepto Glacomellio .
Huic si non comicas , tragicasque lucubrationeS , ea rum tamen versionein aliquam , Aeschyli matime , ac Sophoclis e Graeco in Italicum idioma debemus. Neque erit , opinor , qui audaciae arguu consilium meum novos eiusdem prologos illustrandi , .quoS lepor, non secus ae Plautinos , ct Terentianos, ego nat , venustas , nitor , o clegantia . Ego eum tanti
facio quanti quis alius . Age vero quam multa in cofamiliaria , quam multa perspicua . quam multa eloquenter exposita, quae si ad Romani normam sermonis transferas , solidioribus eius exponendi rationibus famulantur . hae sentis quod .in litteras toto pectore dum incumberet . studiose admodum in libris Hegantioribus sermonis captavit flosculos , delectumque verborum , Verum non aureae solum , ut dicunt , aetatis eatenus amavit scriptores , ut Prae
illis nihili ferme duceret reliquorum perscribendi rationem . Immo vides inesse miram in amore eius. modi voluptatem , prorsus ut ovantisibat Pressus. ' tabli Diuitiam by COOste
174쪽
sub diorum studiorum curis, ac molestiis collatorum
sibi munerum fatigatus assiduae eorumdem lectioni vacaret impensus. Neque ita eum scripsisse dixerim,
ut non verba , quae funderet , rebus aptasset . Pedispicies enim ab frequenti ejus generis scopulo declinasse magnopere Giacomellium . Quam vere haeci Per . me dicta ., quam praestita ab .eo fideliter testanturi bene multae lucubrationes . Ipsem do testem Phor-lmionii prologum . Non enim tam pusillo, jejunoque imgenio sum, Nerae ut in eo, solidaeque scriptionis robur non sentiam , neque rutius Tam sublato animo , ut pers summam injuriam velim justam, quam meretur, laudemi praetermittere. Perlegas, si tibi vaeuum fuerit, anima-
id qxsonq3 meas , qualeicumque sint, prologo adjectas ,
quibus peto abs te addas judicium tuum , in quo aeque jucunda mihi erit sincerites dissimilantis quam comprobantis au ritas. Tempus reapse tempori, ut aiunt, se ripiendum fuit, tum ut ea e Plautinis exscriberem, ac s- Terentianis fabulis . quibuscum pulchra videtur in Q Giacomellianis prologis concertatio , tum eui Complum: ria inter sese invicem conciliarem . Quae nulli bi in- venies , nisi antiquiores evolvendo Comicarum rerum It scriptores : Quod idem dicito de rebus aliis , quas ut ex commentariis X errem alienis molesta persaepe oportuit seribendi celeritate convolvere . Quam voluistem otio abundare , ut modo mihi ipse fortasse non displicerem post eam inconsulte , tam festinanter coptum consilium t Hui timidum ais hominem .
Quidni R Non inficior . Sed tute vides timidos ejusemodi homines , suae si plerumque opinioni largius indulgeant . despondere facile animum , sibique ipsisl interdum , atque aliis itidem displicere . Si quis tamen, ne multus videar , quod tibi scripserim secus ab opti-
175쪽
ma volantate acceperit, aut maligne aliorsem demo
ferit, gravesque sertassis suspiciones alias tibi de me
iniecerit, meo nomine calumniarum arguitor,& nefarius detractor ,. sanctaeque amicitiae hostis habetor . Sed plura otiosus. Accepi libenter , legique libentius Santorinii librum a Girardio evulgatum, illustratumque,
a percelebri nempe viro , quem in academia Germanica , quam dicunt naturae curiosoru m, jam socium habueram ; mihi gratulor etiam quod in arctiorem clientelam viri suavissimi, atque optime do re anatomica meriti nunc tuo sim favoret receptus. Eum haeddi re certiorem facito , & ne mihi ingratum evr bret animum debitas agito gratias , meitque verbis salvere jubeto . Utinam is esse in , quem ille pro singulari humanitate sua facito putat i Paribentus noster per me statim tuo nomine silutatus dedit hoc mihi negitii te ut iuberem salvere plurianum . Tu modo enitem ut fermet peratam, & dilr cxpectatam Theocriti , Bionis, Moschii, Simmiae versionem ornare pergas , emissamque inde in publicam lucem litteratis hominibus , quibus poetica arridet sacundia , legendam exhibeas. Subnectes etiam, opinor, Italice redditumi , uti spoponderas, Als vorthii librum , cujus ope Lutirps virgilii carminibus Britannus ille poeta Graecam Theocritea imitatione conciliaverat venustatem . Si quidpiam est , mi Pagnini, in quo tuis inservire commodis possim, utere iure tuo, quod tibi constituit summa humanitas, mira comitas, fitavissimae morum facilitas, uno verbo egregia indoles tua, quae amores plane mirabiles excitat sui. omnes, qui te norunt, studio,& benevolentia colunt ;qui vero mihi fini in te amando pares perpaucos elidi Puto , fortata neminem . Fac valeas, meque mutuo diligas.
176쪽
DICTUS QvVM FABULA DARETUR POPVLo.
studium (aj; virosque, qui sint in senioribus (s Tueri , di adjutare sc) industriam Gregis
gant . Terent. Andr. Acr. I. ic. I. V. AxvuI.( b j Edimiis cranoediam , inquit Plautus . quam Dei probastia, iqui estis ita senioribus . Prolog. Casin. v. xiv. Atmque ut res intelligatur , ad quam cum Plautus alludit , tum Giacomellius , meminisse oportet censum ab Servio Tullio ' Romae rege institutum , quo Populus .adnotante Livio tis. Rom. Dec. I. E. I. in classes .aetati quorumcumque hominum . respondcntcs descriptus est . Hinc aetatem nacti provecti rem in senioribus , dive in classe dicebantur esse seniorum . c d Locutio ,quae monente Calaubono Adnot. in mor. a Terentio transfertur ad ponderar Pamphilus enim Parmenoni imperat ut fueris currat obviam , atque his snera ada tet . Hecyr. Ac . IiI. s c. li. v. xxvi. To Parmenone i en Bar-
galliae versionem ) va evirri incontro a qu/ - ei servi , ecima loro a porcar quella roba . In aliquibus Codd. habetur adjavare , auxiliari, utare dejuvare , di conjurare . Ast
177쪽
Nostri; sibi nec quidquam quemque parcere
Pecunia , labore, opera, qua quisque potest, Ne per jucunda ,& exoptata tantopere Desit voluptas literatis auribus ;Neve relanguescat adolescentium alacritas, Sibi qui non parare inanem gloriam , . Sed Romani sermonis elegantiam
eirca multiplicem eidsmodi varietatem ea perlegenda, quae ex Ni elingio, de Rouwio desumpta labotibus Falkenburgii, Gruteri , Guieti . Pulmanni iamdiu superstruxerat Nester- hovius, utpote qui MSS. Codd. Levdenses, Lipsiensem, Bodleianum, atque Markianum excusserit, fidemque Schalbruchiandi, Witiano, caeterisque bene multis minime denegaverit . Sed vocem alio sensu ussirpatam proprio aptavit Phormionis' prologo Giacomellius . San E Terentius malevolam quorumdam invidiam coercere studens, qui in Adelphorum perscribenda fabula eum nobilium hominum , Scipionis stilicet Africani , Laelii, Stilpitii Galli , Fabii Labeonas , Popiliique, quibuscum , utpote consularibus, viris , atque poetis , iuxta Donatum me. Terent. familiariter vixerat , opera fuiste usum dictitabant. falsum esse asserit quod i Heunt malevoli , homirere nobiles eunt adsurare , sinuemque una scribere . Prolog. Adelph v. xv. Dat sol malevo
mormera chae homini illustri per poten . e nascita Hutino compor te suo commedia . Eadem omnino significatione . qua auxilium indigitare solet, dixit Terentius ipse rNeque .... Fuisquam caeerat , qui adiutaret Lanus . Phorm. Act. I. sc. nc v. XII x. E vetitu era (. vertio Pagniniana 3 ad Mutar P Uequie . Quod quidem de auxilio ferendo expressit etiam Lucretius dicens et, Adjutamur enim dubio prorum cia
178쪽
Et castitatem conantur adipiscier (a) ;Iis injectus ardor est incredibilis
Tum maxume, cum nuper praeter spem bl
Remeaei , atque alimur nor certis ab rebur . De rer. nat. L. I.
i a Bis sudiciarer adipiscier . Terent. Phorm. AE . U. h. ni. v. LUL Ut sermonis Romani elegantiam. castitatemque Latini adipiscerentur academici , eos hortari necesse fuerat ad Terentii lectionem , eiusdem ut postea fabulas repraesentarent . Haud alienum erat a bene moratis adolescentibus Latinos comicos noctarna, diurnaque mana versari ;siquidem S. Ioannem Chrysostomum perlegisse eorum aliquos , maximeque Aristophanem , arbitratur Bengelius Adnot. - mmii. ad popuI. Antioch. Eom. m. atque id ipsum comprobat Uavassorius. De Iudicr. dict. p. Lxxix. t , 3 Terentius: Praeter spem ( scilicet aliter quam sperabati evenit. Andri Ast II. se. vi. v. v. Heautont. Aeh.
( c 3 Auctoritate .s d J Sum apud te primus . Terent. Eunuch. A i. I.2.
t Renunciabo ut pro hoc malo mihi det malum .... pasi non tibi reuunciata sint haec sic fore .... Renunciatum
est....Id ego Iam nunc tibi renuncis . Terent. Andr. AeLII. Q. v. v. xx. Ach. vi. Q. n. v. xim xxi. xxvHI. Deli, ret , renuncietque hodie mihi. velit ne , an nos . Hecyr.
179쪽
Reliquas edendi Comicorum (aj fabulas .
Facultatem scilicet reliquas edendi pabulas comita
corum veterum . Hinc consilii facultatem . auxiliumque s-rnifieare Terentius volens Pamphilum inducit exoptantem consilii Ioeum, er auxilii copiam . Andr. Afl. II. sc. i. U. XXI. Alitu vero sermonem ad sese ipsum convertens , ubi Memnandri fabulam emptam asserit ab aedilibus, ab eo nemphmagistratu, qui ipsis quoque comoediis quum praeesset , scriptoribus earum , actoribusque solvebat pretium , hoc se perfecisse fatetur sibi ut inspiciundi esset copia . Prolog. Eunuch. v. xxa. Insuper date, inquit, crescendi copiam novarum qui spectavdi faciunt copiam sine vitiis . Prolog. Heautonet. v. XXvDI. Syrus autem tecum se me s respondit Clitiphoni ) ut sit copia est. & Menedemus ne quam aliamsi remeti subdit quaerat copiam . Heautont. Ac . II. Q. ii l. v. Lxxxvii. Ael. U. Q. i. v. q. Iv. Obsecrat (sic Geta )tit sibi uas faciat copiam. Phorm. Ael. I. se. D. v. L III.( a Non comicorum omnium extant fabulae; sed tamen ex fragmentis , quae supersunt , earum character agnoscitur . Praeter Plautum , ac Terentium commemorant Gneium
Naevium Campanum historici, comicum perelegantem , qui gravi . eruditoque strio comoedias exaravit maledicentiae plenas, eumque sequutus Statius Caecilius Gallus eas optima donavit latinitate , quae Graece per Menandrum , Apolialodorum , & Philemonem fuere conscriptae. Neque improbatae illae sunt a Romanis, quas Sextus Turpilius Sinue sanus conscripserat , quippe qui poeta erat ingenio facili . doelioribusque eomicis accensendus. At Lucius Afranius , Fabiusque Dorsenus Romani ambo in togatis, ut inquiunt, elucubrandis comoediis excelluerunt , atque iis ex urbe R mana Quintum Atta , Vergiliumque adjungit antiquitas , viros nemph scriptione optima , ingenioque praeclaro praeditos . Excellena vero fuit in notandis hominum moribus
180쪽
Nunc si quis est (a) , qui dicier sibi velit,
Gregi qui praesit Histricus tam barbarus , Nihil qui curat apparatum scenicum , Qui nescit ecqui congruat Comoediae
V etustae (b), personisque ornatus (c , se
Co- Lucius Pomponius Bononiensis , propterea quod quintum Trabeam fuerat imitatus lepidum , elegantemque scriptorem . Denique post Gneium Aquilium rerum comicarum non ignobilem auctorem . non modo Cati Licinii Imbricis urbani fi bularum exscriptoris fieri mentionem animadvertimus . sed etiam quidquid a Quinto Novio illustri atellanarum, ut v cant , comoediarum lcriptore peractum est , relatum videmus.s a Naac si quis es, qui hoc dicat . Terent. Prolog.
t ν 3 Quae immurmurarunt malevoli de personarum ornatu , & de apparatu scenico Romani theatri, ubi Latinae agebantur fabulae, ac si ignoraretur quid vetustae comoediae congrueret , a Giacomellio refellitur in his prologi verbis . Contemnebant quidem academici Latini rem histrioniam , quasi ludicram, de s nh levem , neque temere affirmabant antiquo se ornatu in scenam prodiisse condecoratos . Haud aliter agendum Romae ab iis erat , qui animum ab studiis severioribus quam recrearent incorrupta litterarum praeconia tueri , scientiasque non destiterunt alere nobiliores . Non ignorabant qui fabulis praeerant parum se habere , quod Atheniensibus inviderent, Penes quos theatrum extiterat erum diendis Atticis destinatum mutarch. Vit. Iraef. ubi magno plausu fuisse novimus Menandri comoedias excepta , ejus nimirum comici se quem Phrynicu3 Arabius s ophista di thynus culpat tamquam minus Attice loquentem . Memiis
nisse namque fatebantur M. Valerio Messala, cassio Lon-S M. ginio Diuilired by Go le