Petri Petiti ... De sibylla libri tres

271쪽

222 in quarto consummati operis hyalum pro vitri colore posuit, tanto iudicio re venustate, quanta fuit a Grammaticis ignorata. Est autem hyali color subviridis , eodem teste in Exercitat. 3I . Sedi. o. Sed animaduertendum cinquit) nos aethro vitreum pro candido agnouisse : at Vi gitima Graeco subviridem in lana intesierit: Carpebant hyali saturo fucata colore. Quomodo & scarmillonius lib. a. de coloribus cap. 1'. hunc locum interpretatur. Talis enim aquae paulo altioris color, qualis vitri densioris. Sed ad supra allatos Homeri versus reuerta- mur, quibus antrum illud Nympharum in portu Ithacae studiose descripsit. Tametsi enim Chronius Platonicus & eum secutus Porphyrius, ut supra attigi, negant adii teram posse accipi quae de antro illo Homerus dicit, sed insensu allegorico esse intelligenda; non tamen propterea ab eius loci consideratione temperandum censemus , ceu ad nos nihil peretineat, immo tanto impensius animum intendere decet, ut quid sub ea allegoria poetica lateat mysterii proponamus et certi, n'n minimam hanc rerum huius mundi aspectabilium & caducarum esse dignitatem , earum etiam quae abiectiores censentur,

qualia sunt antra illa es cauitates terrae, saxa&lapides , ita esse conditas, ut possint praebere imagines mymbola rerum altiorum &diuino rum iis, qui scalam illam Patriarchae ubique terra- .sum positam hominibus, qua a terris in canum

272쪽

Lis. II. CAP. X.

animo ascendant, videre possunt. Alioqui t. etiam in praefatione monui) non erat cur de Suebylla , de antris eius, & aliis ad eam pertinentibus dicerem, si nihil me ex talibus profundioris sapientiae expiscari posse sperarem ; aut certe mihi' eorum mos sequendus esset, qui nihil ex vete rum auctorum scriptis niti vepres depectunt. sed & negotiosos homines &supersiciarios librorum helluones moneo, hinc procul facessant, & alibi stomacho suo aptiora quaerant. Quod igitur non ad literam descriptio illa an- . tri apud Homerum accipi debeat, sed allegorice, hinc primum ostenditur : quia Geographi &

σειηγημῖν Scriptores nullam eius speluncae inportu Ithacae mentionem faciunt. Putare autem, Homerum artificem tantum , nulla alia

causa sed sola fingandi libidine impulsum, finxisse

antrum quod nusquam esset, fidem omnem &probabilitatem excedit, quod ne in mediocres . quidem poetas scilicet cadit. Quis porro citra allegoriam fingere audeat, antrum alicubi esse, duos habens exitus, unum quo homineS omnes in qdiantur, alterum quo dii, & quicquam

eiusmodi a natura esse factum : cum Vnirie a i

tum terrarum orbem mundumque omnem commune hominum & deorum domicilium esse

constet Z Alia addit Porphyrius, iis qui literae

inhaerent non minus dissicilia, ne dicam ine plicabilia. Quorsum portae istae antri geminae; una hominum , alWra deorum Z cur non quaz , .

273쪽

hominibus ad boream , quae diis ad auitrum conuersa est y cur non simpliciter Nympharum, sed earum quae Naiades dicuntur Z quomo do idem antrum εν in ηερ, δε , hoc est amabile s obscurum tenebrosiimque dicatur; cum tenebrae naturaliter formidinem potius quam cupiditatem aut voluptatem inseranti praeterea quid sibi volunt in antro crate es & amphorae lapideae: in quibus non quicquam li- quorum, quae talibus in Vasis xcponi solent, sed apum faui ibi operantivin continentur Z quid textoria instrumentakXlapide item appar ta & confecta, non aurem ex ligno i quid vestes illae & telae quas Nymphae in tenebris ord;- untur , dc nihilominus ita aspectabiles vi ce nentibus admirationem moueant Z quid postre

mo Olea, una omnium arborum in portus fronte feraces eXplicans ramos t In quo etiam magnus Scaliger acumen criticum exercere noli

dubitauit lib. I. Poetices : Gnriden inquit)fila oliva' quam etiam falso πινυφυλον vocavit Z

folia namque gerit brevia , tametsi non rotundi Immemor eius quam alibi de Homero & Ae rodoto protulit sententiae multo prudentioris: quos viros in commentario in librum Hippo - cratis non modo Vtrii Sque orationis , hoc est

soluta: & numeris adstrictae, principes statuit, sed etiam sapientes. Nam s Homerum inquit)

274쪽

Diis locutus esset. Neque enim ram vecors, tam -

que futilis esse potuit, νt eois intesileret sedad

erum potesates atque socia geniorum Uin avriuit referri. Haec cum de Homero sentiret , qua mentis vertigine postea in eundem tam petulanter debacchetur in libris Poeticis , satis etfidem mi- iaci non possum. Cur enim, si Homerum in eo commentario magnoscit sapientem fuisse, ne

que adiiteram quae de diis dicit esse accipienda, non item in illis Poetices libris ea loca, in quibus Homerum vecordiae accuset, altius struta tur , Ut quid sapiuntiae fissi verborum facie lateat, intelligat λ cum praesertim tam multa Plato dc Aristotcles passim de Homeri diuinitate & ali goriis scripta reliquerint; tam multa Proclus in commentario ad Platonis Timaeum & libros derepublica tum porro di Porphyrius quem philosophorum doctissimum beatus Augustinus vocat ) in hoc aureo libello de 'mpharum at

iro. Magna igitur Scaligeri importunitas,dum tam Digide & tutiliter Homero in ea antri d scriptione in reu insultat: quem non modo inoleae arboris descriptione malo epith to vim asguit, sed etiam egisse Grammaticum, quod non contentus Nymphas dixisse, addid rit a ta ιν se δες καMον M : ceu mera haec sit glossa parum ad rem pertinens. Quin etiam Homerum castigat, quod non potius Nere do

lias Nymphas dixerit. Quae & alia eius destri P Ptionis

275쪽

ptionis scientissime in hunc modum ab Homero esse composita ostendit Porphyrius ; quem proinde nunc, explose Scaligero & aliis priscae sapientiae osoribus, audire diuina Homeri in eo an- tro sensa interpretantem operae pretium est. At

tingam autem singula breuiter, ut pax est a alia instituti properantem. Primum igitur ad antra quod attinet , M. typum & symbolum fuisse mundi apud priscos sapientes docet Porphyrius , siue mundum in se totum spectemu&, siue etiam partes ex quibus

constat: ex materia enim Vna communi omnium rerum naturalium & variis formis consistit, mundus. Huius itaque omnium postremae mundi partis , materiae inquam , symbolum terram esse voluerunt, & ita accipiebant incon- :secratione antrorum ; quorum analogiam ad materiam primam & similitudinem praeclare ibi declarat Porphyrius, quem studiosi adeant, neque enim quae ibi affert omnia huc transferre placet. Antrorum etiam obscuritas non male

ad materiam se accommodat; sed & rerum po testates in profundo, hoc est, in essentia sitas

notat. Anixum igitur, quod est mundus, 1 ε- eo-ες propter materiam, idemque jucundum re amabile ob formae decorem & o natum, Unde nomen mundo est inditum. Haud

aliter &Plato in p. de Republ. speluncam facit

imaginem mundi, ut etiam in argumento notat

Ficinus: Tu M ubi Plato in erudiendo ciuili

276쪽

vinculum vero corpus humanum siue potitu fem turbationem animum corpori alligantem: pmbruautem res omnes quae sensus mouentilis ad hominum procreationem commotio M fluxus, quemadmodum Nympharum Naiadum nomine vult intelligi animas omnes in genedom tu Iacob qui vocamini nomine Grael, o de aquis Dda existis. De aquis Juda,hoc est, fluuiis: quo id quod dictam est intelligi debet.

Et sane Plato in Timaeo flumen appellat eam colluuiem in quam anima viam generationis ini ens incidit : H θ εις πογμὸν δελγσπι πολυν, go 94- &c. Nymphae igitur quae Naiades vocantur, animae sunt propriis fluentis praesidentes, ut Numenius exposuit te

277쪽

ἔς ψυκας λοπνοι. ον2 ώς φηmν ο N α, οι. Eoque etiam verba Mosis trahit Porphyrius :re Spiritin Domini sere atur si per aquas. Quod ab aegyptiorum theologia sumptum ostendit . sed & Naiadiim & potentiae aquis praesidentis propria symbola crateres lapidei & amphorae in eodem antro repositae. ae tamen vasa iacia aquam aut liquorem alium quemlibet, sed apes & mel continere dicuntur. Et merito vasa illa lapidea finguntur, quod aquae in antris e saxis scaturiant ; apes autem in iis operanias animas ipsas generationi incumbentes expqnit Porphyrius: G-γο δε νάααβ ρίπιμα Της υ γαο νυμφος , . ετι ti μαλλον νόριφος λ , υ- χιπις ιις ιλως ἐλίπας οι et λουοι ἐλαλουα id est , Fontes vero D fluenta aquis praesidenhium Nym- rum propria sunt et adhuc que magis anima: λum quae Nymphae dicunmr , quas vesteres a- Ium nomine indigita M. Mel autem , aptiui opus, quid aliud quam voluptatis symbolum ex amore , quem uec Poetae γλυκυmst ρον vocant, &quodam oestro seu punctura occulta humoris, quae titillatio dicitur. Proinde mox ις ους λώ- υους flamina lapidea subdit Homerus, i c φοι- αλιπόψυρο, purpurea texta , quo o κοπρίαν enigmatice adumbrari denset Porphrrius, pro Porci issicinem ex quo generantur se nes , quae

. circa

278쪽

circa ossa lapidea adnascuntur, ut ipsa operiant. Omnium enim quae in corpore nostro continet tur, nihil tam aci lapidis naturam accedit quam ossa. Genus prosecto texturae est quod natura in rebus procreandis exercet; quemadmodum Orpheus ipse agnouit, qui Proserpinam omni iam quae: in hoc naundo sensibili seruntur Dea praeses ponstar texentem inducit, peplum scilicet, quo nomine caeli compagem & ornatum prisci vocabant, quod co coelestes dii ceu vestimento tegantur. Et de his hactenus. Nupc de duabus antri portis, &olea in ver rice portus conspicua. Earum portarum Vna ad bb ream conue s. est, altera ad austrum: per illam homines ingredi in antrum, per hanc homines non admitti, sed deos, quibus solis pa- eat , Homexus expresse dicit. Quo vel uno intelligi potest , merum esse aenigma quicquid de hoc antro Nympharum dicitur, non simplicem loci d scriptionem. Quis enim in ani'

nium inducat, usquam fuisse antrum natura Rut te positum, quo homines omnes debeant ingredi , quo item dii; ideoque his δcillis aditus

ianuasque seorsim in illo antro apertas i Multa igitur Porphyrius ad secretam earum porta' rum intelligentiam nobis insinuandam doctis sine disserit, quae sigillatim omnia reserre longum esset ; satis erit summatim ostendere, quorsum illa pertineant. Summa disputatio sis, mundum uniuersum naturae in duas diuisum P r . esse

279쪽

esse regiones: unam meliorem , & diuinis in gis accommodatam, alteram sequiorem cadi ducisque & humanis familiarem & dicatam rpriorem illam esse versus austrum & meridiem, posteriorem boream versus. Quod autem In

Ilox sit pars quae ad austrum Vergit, multi' ostendi potest. Primum quidem caloris natim ra, qui ibi dominatum, cum in op sit regio- ne Vigeat frigusi; quod autem caliditas frigore sit potior manifestum est omnis, quippe so

cunditas, vis, persectio in naturae operibus calo ris beneficium est; sterilitas, torpor , inertia, a frigore proficiscitur: undo iners disieleratum se gus poetarum doctissimis dicitur. Sed &lumen ' iti austrinis muncii partibus magis omnia colli strat, quo nihil in natura praestantius aut diu nius ; in borealibus' ut minus caloris, sic & lu

minis mirius, quod magis remotae simi a cursa

selis: nebulae autem & caligo & tenebrae ceu pro

pria in sede regnant.

Idem diserimen videre est in hominum in e niis, quae, ut Aristoteles docet in problematis , versus austrum acutiora, si mi & Prudentiae capaciorae; Versus boream obtusa magis &, ut ita dicam, nebulosi. Caeterum quod hic in pri- mis notandum est) quanto his minus mentis &

prudentiae, . tanto corpora & ampliora & robii stiora, magis item foecunda esse constat: cum versus meridiem degentibus illorum compar

tione paxua corpora dc infirma imbecilliaque sint:

280쪽

mens autem ad proportionem agilis & rerum magnarum capacior existat. Quam diuetiit adeo insignem regionum terrae considς- rantes prisci illi sipientes in trupico cancri, dc. signo illo in quo maximae solis vetitus boream declin tionis meta est, adimarum e caelo d*scensum posuerunt ; in capricorno, maximae item versus austrum declinationis meta, earumdem animarum regressiim de ascensum ad deorum sed*m &, meliorem vitam. Quibus in signis Plato, ad antrum Homericum respiciens , duas, quλ animae Vltro citroque commeent, portas constituit. Porphyrius δυο δε ταυτίκε νβ πιλας καρκινον 'm πιγοκερω- οι λολογα Πλατων δἐ ὸυο αια εοη τουτων - καακῖνον ίω ει-

φν. Sic autem hanc doctrina Macro ius a Platon as,quos studiose legςrat , acceptam latine caepres sit in semni ipionis lib. I. c. Ir: Zodiacum ita. lactein circulus obliqua circumflexionis. occursis ambiendo complectitur, v ωm, Da oo tropi .ca signa capricorn- α caucer feruntur , intersi cet. Has Vis porc ph sicivocaverunt, quia in Wra e obuianir sopitio. vlterius solis inhibe accessio, o H. ei regressu a , zonae viam mi,

terminos nunquam relisquis . Per has portas arnimae de caelo in terras meare, Giae terris in m remeare creduntur. Ideo hominum una, ab tera deorum vocatur. Hominum. cancer, quia

per hunc in inferior descensius em capricorn