장음표시 사용
71쪽
senuit, sunt nocituri Hipp. f Viscera mea forent rupta Fracta. sNixu) Partu, nam niti parere significat,in quo significato frequentius utimur composito eniti,sunt: qui volunt Intelligere. Viscera).i.filis,sed prior senHae duo sus videtur ostendere maioremearmiua amoris affectum. I nunc) Remultis co sponsio. Meriti) Ironice) q d.
dicιλnon imo . non meriti . f Reuerere legutur. .i .honorata, & cave, ne violes, quia Hi p. posset dicere magnuesse nefas priuignum cum Πον uerca coire, ideo magna auctoo utinam nocitura tibi pulcherrime rerum, In medio nixu viscera rupta forent. I nunc: & meriti ledium reuerere parentis:
Quem fugit: & factis abdicat ille suis.
Nec quia priuigno videar editura nouerca: Terruerint animos nomina vana tuos. Ista vetus pietas,auo moritura futuro, Rustica Saturno regna tenente, suit.
η Saturno perijt: perierunt & sua iura: η Sub Ioue nunc mundus: iussa sequare Iouis: Iuppiter esse pium statuit, quodcunque iuuaret: si fas omne facit fratre marita soror. Illa coit sirma generis iunctura catena: Imposuit nodos cui Venus ipsa suos.
ritate refellit hanc obiectione, cum dicit hoc a Ioue permitti. DNomina vana Privigni,&nouercae, qui licet nomine ipso videantur habere affinitatem, tamen non habent,ideo dixit vana,nullius effectus. ΓNec terruerint . i. nec terreant. ΓCoitura Comiscenda. sPriuigno Nam priuignus di , quasi prius genitus,hoc est antequam nouerca adducta sit,nouercam a uicin quali nouam arcam, hoc est nouam uxorcm dici,quidam volunt, sunt autem nomina ad aliquid dicta,sicut pater & filius, vitricus etiam priuigno opponitur, dicitur enim cui mater alicuius nupsit post prioris mariti mortem. Ista IIoc pronomen ad contemptum resertur. Vetus Et ideo iam digne deponi. Moritura Quae deficiet. Γ Pietas Religio,&reuerentia concubitus inter affines. fauo futuro seculo venturo. ΓFuit).i .seruata est. ΓSaturno Qui regnauit in Italia primi temporis cum Iano. Tenente regna rustica . i. regna,quae nullum habeant cultum,vituperat autem illa tempora, ut etiam vituperet mores, qui in eis seruabantur, & cauendum ne dicatur fuit rustica. f Esse pium) . i. licere, & recte fieri Quodcunque iuuaret . i. quidquid liberet. Statuit Iudicauit,vel legibus sanciuit. Γ Marita) .i. nupta .sFratre Vel cum fratre, ut prael ositio subaudiatur,vel fratre pro fratri,ut sit casus pro casu,ut apud Iuuen. Quae molle caenum porrectura viro miscet sitiente rubetam, pro sitienti, licet hoc possit stare ablativus absolute politus. Illa) Laudat vinculum necessitudinis amoris, & coitus,quod quidem dicit esse firmissimum. Cathena Vinculo. f Iunctura Coniunctio generis, consanguinitatis, vel affinitatis,& est sensus illa coniunctio assinitatis,vel consanguinitatis, quae Veneris nodis est ligata,est valde firma,& inseparabilis. Γ Cui) Iuncturae generis. Γ Nodos .i. nexus .ssuos Quibus ipsa solet omnia animalia inter se ligare. I Nunc,& merui A per ta ironia,quae sub forma praecipiendi vim negandi habct, quasi dicat non esse verendum adire lectum talis patris,praecipue cum ipse pater fugiat, & abdicet eum. At si Hipp. dicat solis se nominibus posse terreri,nam satis est, quia pater est, cui contumeliam faciat,& nouerca per quam . Ad quod callida mulier docet consanguinitatis,& assinitatis nomina nihil secule apud Priscos. Nam apud eos sororem duxit frater ut Iunonem Iuppiter, licet simplex rusticitas tempore. Saturni pium putauit abstineri a lecto alieno, quod Iuuen. expresse docet in principio sextae Satyrae dicens. Crede pudicitiam Saturno rege moratam. In terris &c. Et paulo post. Viderunt primos argenta secula moechos. Auctoritate igitur Iouis utuntur sere perditi mortales cum is,& primus,& sumnius adulter praedicetur. Sed auctore Pl in. lib. h. Dicere inter deos connubia, aut adulteriali roxime ad dementiam accedit. ΓSuos nodos .i.nexus coniugales,nam caesto ligat. Venus egitime nubentes,verum vult maiorem elle amorem vim inter consanguinitate,aut assinitate coniunctos. Nec
72쪽
28. Nec labor est caelare; licet; pete munus ab illa,
Cognato poterit nomine culpa tegi. Viderit amplexus aliquis: laudabimur ambo: Dicar priuigno fida nouerca meo. Non tibi pcr tenebras duri reseranda maritit antia: nec custos decipiendus erit. V t lcnuit domus una duos: domus una tenebit: Oscula aperta dabas: oscula aperta dabis. Tutus eris mecum: laudemque merebere culpa tTu licet in lecto conspiciare meo:
guit nunc ab Opportunitate caeladi, quam ostendit elle facilem. ΓNec labor Ordo est, nec laborem .sCaelare .i.occultare.s concubitum nostrum. s Pete munus
.scarlandi. fAb illa).LVenere. ΓLicet .i.eli licitum tibi,ut petas, interponitur autem quasi per parenthesim. Culpa Peccatum nostrum. Tegi occultari. Nomine cognato .i .sub
Tolle moras tantum: properataque scedera iunge; nomine cognatione. Niderit
Qui mihi nunc saeuit , sic tibi parcat amor . Non ego dedignor supplex, humilisque precari. Heu, ubi nunc fastus, altaque vcrba iacent lEt pugnare diu, nec me summittere culpae Certa sui: certi si quid haberet amor. V icta precor: genibus tuis regalia tcndo Brachia: Quid deceat, non videt nullus amans,
Quia dicet nos haec sacere, ex caritate, & pietate, quae debetes e inter filium,& matrem. Scno credet est e ex turpi affectu.
e nouercae. Virg. Est mihi na-que doliat pater,est iniusta no ouerca. Non tibi Arguit anellitate negocij dicit: quod tum ambo sint in eadem domo, non erit multum laborandum ,
ut habeat aditum ad concubitum Phaedrae,quemadmodum s aepe laborant alij amantes, Reseranda) Aperienda. Per tenebras .i.nocturno tempore: quod solet esse aptum amantibus . Tibullus: Haec mihi te adducit tenebris &c. Duri) Inexorabilis,vel crudelis qui plus aequo saeuit in adulteros deprehensos. Iuuen. S pcunas metuet quascunque mariti exigere irati,& paulo poli. Exigit autem interdum dolor . plus quam lex ulla dolori concessit. ΓCuitos Qui solet adhiberi ianuae: Iuuen. Sed quis custodiet ipsos custodes λ&c. Vt tenuit .i. sicut alias mecum fuisti in eadem domo patris tui,ita nunc erimus,& nihil quid faciemus, erit suspectum. sv c Sicut. Vna).i.eadem. fAperta) In conspectu omnium ex affectu caritatis . Dabis aperta Ex allectu amoris Veneret. ΓCulpa merebere laudem .i. peccando laudaberis. ΓLicet Quam uis. DTantumodo,)q.d.cum nihil sit,quod obest. Γ Properata) .i. sine dilatione facta. si oedera .s nostri coitus . LSic parcat tibi) . l. vi mihi.i. uiat sic tibi, ut mihi,vel sic ponatur adiuratiue,& deprecatiue,sicut diximus supra in eo loco. Sic omnes Peleus pater impleat annos &c. id est sic amor non te laedat,sed sit tibi mitis. ΓEgo Quae sum neptis Iouis,& solis: habet autem Emphasim hoe pronomen: ut apud Virg. Ali ego qui diuum incedo regina. ΓHeu ubi nunc salius .i.superbia,& elatio mei generis,q.d. amor Omnia
depressit. Γ Et pugnare) Ad excusationem suam haec subdit. Pugnare) Resistere. fCerta sui).i.deliberaui. sSi quid certi) Correctio: Quia amor leuis est, & incontians. svicta .Lab amore. ΓGenibus tuis) Haec enim erant dicata misericordiae: unde supplicantes, ut supra diximus ad pedes eorum, quibus supplicabant, iacebant, & genua amplectebantur. LQuid deceat Quid sibi sit honestum, quia multa facit contra dignitatem suam. Ec labor eii caelare Docuit religionem deost non obitare, docet nunc pudorem mu Ase Eudanum no posse officere,cum facile sit cetiatu,qnquidem nemo sit habiturus suspicione de assinitate coniunctis,& una domo sociatis. Itaque o ino, quae ille obijcere posset. haec facere docet. ΓDicar priuigno fida nouerca Quod rarii est. nam in Buc. di. Eit mihi nanque domi pater,eli intulia nouerca,& in Geor. Hippomanes,quod saepe malae legere nouercae. Est.n.nouerca patris, Or,non mater,in Privignus vero coniugis filius,sed non eius
cui priuignus, est quasi ex priore genitus . ΓLaudemque merebere culpa Quia, quod Epist. Ouid. D iiij lasciue
73쪽
lasciue sacies pie secis e putaberis, sed non vera est ea laus, quam deus, & conscia damnatsNon ego dedignor Docet se vero amore capi, quem ad humilitatem competit, unde AEn. iiij. Improbe amor,quid non mortalia pectora cogis. Ire iterum in lacrymas,itcrum tintare precando. Cogitur, S supplex animos summittere amori. Genibus tuis , quia ut dicit Serv. ad illud AEneid. iij. Et genua amplexus physici genua misericordiae consecrata volunt, ut aures memoriae, frontem Genio , dexteram fidei. ΓQuid deceat,non videt ullus amans Diuerbiale est, inde caecus amor dicitur.
DEpudvu i, pudorem Depuduit: profugusque pudor sua signa reliquit:
abiecit, de enim hoc Da veniam fata- duraque corda doma . ' significat,sed priuationem Pro Qgmihi genitor,qui postidet squora,Minos: sugus, qui a me discessit. Sua Quod veniant proaui fulmina torta manu:r Translatio a mi Quod sit auus radiis frontem vallatus acutis:
- . Purpureo tepidum qui mouct axe diem:
θηις mς- igidi, numquId felique, si Nobilitas sub amore iacet: miserere priorum: sna, id est ruborem Sc. aut qae Et, mihi si non vis parcere: parce meis.
ni translatio aliteris sigillatis Tin mihi Ampuli e follite Immi tris in
- gyii: β Est mihi dotalis tellus Iouis insola octe:
quae confessa sum tibi amorem ς in t Hippolyto rcgia tota meo. . meum. Doma Flecte transla Flecte seros an imos: potuit corrumpere taurumtio sumpta ab equis. Quod mi Mater: eris tauro tauior ipse truci l. hi Legitur etiam. Quid mihi, Per Venerem parcas oro: quae plurima mecum est: quid prodest nune mihi nobilia . Sic nunquam, quae te spernere possit, ames . . tas quid mei maiores nam no Sic tibi secretis agilis Dea saltibus adsit:
bilitas ab amore vincitur & ei cedit. ΓQuid mihi T. eli vel prodest. Mui possidet aequorad Id est qui dominatur Cretae, Scmultis insulis, quae in mari sunt. ΓQuod veniant Ordo quid prodest mihi, quod sulmina veniant. Γ Torta. Id est iacta participium est, nam torquere significat iacere. fManu pro aui, Id est Iouis,qui I uppiter licet ex parte Minois cuius est pater, fit auus Phaedrae,iamen ex parte matris Pasiphaes est proauus , nam Phoebus filius eli Iouis , Pasiphae vero mater Phaedrae filia Phoebi. Iuppiter autem est, qui iacit sulmina , ut ipse apud Ovid. ego sum , qui sulmina mitto. Quid sit) Subaudi. quid prodest, quod fit auus Icilicet Phoebus, qui&sol dicitur. LVallatus Circundatus. Tempora caput. Radijs, quibus illustrat orbem terrarum ipse lib. b. Met. At genitor circum caput omne micantes deposuit radios. Axe . i. curru, s Purpureo) Aut pulchro, aut rubicundo,quia sol mane rubet. Γ Iacet Proiirata est. sPriorum . i. supplicantium tibi,& qui te amant,cle se autem intelligit licet pluraliter loquatur. ΓEst mihi) Post reliqua quibus conata est persuadere Hippolyto ad amorem sui, subdit etiam spem dotis. rete Nominatiuus est casus,est autem insula, ubi Iuppiter dicitur esse nutritus. Virgil. Creta Iouis magni medio iacet insula ponto. de Ioue autem a Serv. talis refertur sabula. Saturnus ab oraculo Thetidis comperit se posse a filio regno depelli,quod times,natos ex Rhea filios devorabat,quae nati Iouis pulchritudine delectata nymphis clam commendauit in monte Cretae Dictaeo,ubi eum aluerunt apes, & adhibiti sunt curetes Corybantes , qui tinnitu aeris pueri vagitum audiri prohiberent, unde ipsi sunt matris
deum ministri. sSeruiat Hie polyto, Id est sit sub potestate Hippolyti. ΓFeros Puros.s Potuit) Argumentum a maiori ad minus. ΓMater . mea Pasiphae. Corrumpere in coitu suum impellere. DTruci Fero. fPer Venerem Adiurat Hipp. Quae Venus est plurima me cum) .i.tota est mecum, vel plurima pro plurimum,nomen pro adverbio. Sic Adiuuatiua particula. fAmes,quq nunq, possit sallere te . i. sic amor tuus sit certus,& potiatur votis suis, ut ea mulier,ci amabis,nunquam saltat te. ΓSio Adiurat per alia,& eli sensus, sic tibi faueae Diana
74쪽
stres, quod ipse declaraui t,cum dixit numina montana. sFODsus Percussus . Terenti Noli Diana Dea venationis,ut non desint tibi serae,quas possis interficere. Dea Diana. Agilis Velox qui de oportet esse venatricem. ΓAdsit Praesens sit & faueat. ΓSaltibus) Nt moribus,& campis . f Secretis Remotis non frequentatis. Talia. n loca solent nutrire multas seras. Vod mihi sit genitor Sc. Docet non pauca amori subdita esse cum omncm gens AacEM. rositatem suam illi submittat,& simul laudat se a genere,& prius ab amore. ΓEst mihi dotalis Laudat se a dignitate, & fortunis. ΓSic nunquam Particula sic, ut diximus,apta est comprecationibus. Omnia sacilia sunt quo circa paucis rem absoluimus .
Silvaque perdendas praebeat alta seras: Sic faueant Satyri, montanaque numina Panes: ' - Et cadat aduersa cuspide sessus aper. Sic tibi dent Nymphae, quamuis odisse puellas Diceris: arentem quae leuet unda sitim.
Perlegis, & lacrymas finge vidcre meas. a la let opponi' apris in
pectus, supra quae se saepe immittunt. sCadat Moriatur. ssic tibi) Hae omnes admirationes conueniunt, nam adiurat Hippolytum per ea, quae scit optari a venatore. ΓSic tibi) Ordo . Nymphae.Lquae praesunt undis,& sontibus. Dent) Tibi undam. ΓQuae leuet . i. quae minuat. ΓSitim arentem).i.quet ex ariditate,& siccitate concipitur. LQuamuis Diceris,&c. H c dicta sunt per parenthesim. q.d. quamuis Nymphae hoc minime deberent sacere,quia diceris habere odio puellas, cum ipsae sint puellae. ΓLaerymas quoque: Etiam lacrymas, cum ipsae solae preces deberent sufficere. Finge Puta. i. existima ita videre me flentem,sicut legis verba mea: Hippolytus,prout poctae fabulantur, virginitatis & Dianae cultor, spreuit Phaedrae turpem Petitionem, qua ex re indignata salso illum apud patrem Theseum detulit,quod ei vim voluisset inserre. Ille patrem A geum,ut se vicit ceretur,rogauit . qui agitanti currum Hippolyto, Phocam im- sit, qua equi territi eum dilaceraverunt. Tunc Diana eius callitate commota. ab inseris eum ad vitam per Esculapium filium Apollinis,& Coronidis reuocauit,Hippolytumque in Aricia nymphae Egeriae commendauit. & eum Virbium , quasi bis virum iussit vocari quod Virg. vij aeneid. oliendit. Phaedram vero audita morte Hippolyti,alij gladio,alij laqueo vitam finisse dicunt. Quo exemplo deterreantur mulieres omnes ab illicito detestabilique amor: ne vel idem, vel etiam miserabilior finis ea sequatur. QVamuis odisse puellas Muliebre genus inuisum suit Hippolyto, quod apud Euripide Paxxv. . detellatur, eius rei meminit & Plutarchus.
IN V. EPISTOLAM, ARG. HVBERTINI.
VI plura de Paride velit videre: νε tat argumentum prima epistolae . hie satu est disera , quae ad hunc locum pertinent. cum Paris influis Phragiis apud pastorem, siue armentarium ut seupra diximin) viueret: eoniugio Oenones usu, esi: qua Nγmpha erat illorum locorum , cui Paris coniugiisdem promiserat. Sed posteaquam iudicium de pulchritudine trium deara ulit, oe Venerem duabm praetosiuit: ut Helenum sti ob precium iudicii promissam paιeret, Lacedaemo ua accessit Cumst: tam fama esset quod eam secum adduxissεt,m Oenone etiam hoe vidisset. dolens se priorem coniugem a Paride relictam esse,quae eisemper Uafuisper: hane epistolam ad Paridemscripsit. in qua fidem sui amoris erga eum eommemorat, cr promissa Paridis sibi facta, G conqueritur, quo e
relicta adulteram accepit: nititur : adducere eam Paridi in odium, contemptum, commemorans elua impudicitiam, fraudem factam Menelao eius priori marito, contra diciι Oenone, quam constans ,
friti semper fuerit ipsi Paridi: cum tamen habuerimuItos amatores,a quibus fuerat solieitata . Perlegis 3 4 ri
75쪽
Tolerandum patiendum. Leniter .i.molliter,aequo animo. Dolenda .i.cum dolore sere' da. ΓNondum in Narrat suam in Parim beneuolentiain,& sua in eum merita. sTantus Tam
magnus,quia tunc eras in numero patiorum,non in numero procerum,sicut nunc es.sNympha .s ego. Edita Genita. ΓDe magno flumine) Alij dicunt fuisse filiam Xanthi,alij Cebr
ni fluuij,quia quidem poetae Graeci eam Cebrenida appellant. ego qui certum amrment Cebrenum n auium esse Phrygiar,nondum memini me legere. Sed Cebreniam,sive Cebriniam regionem esse Phrygiae Str. ser. lib. xiij. ibi quae dicit Alexandri,siue Paridis,& Oenones sepulturam ostendi et docunt Alexandri uxorem fuisse priusquam Helenam raperet. Seruus eras,) Eras famulus.sQui nunc Priamides) . i. qui nunc diceris filius Priami. fAbsit &c. Per parenthesim haec dicta sunt. ΓReuerentia absit vero .i. respectus non habeatur, veritati dicendae. ΓTuli) Passa sum. Nubere Fieri uxor,nam ad mulieres solum pertinet nisi in opprobrium reseratur, ut apud Iutaen. Nubit amicus. Mart. Barbatus rigido nupsit Calistratus Afro. Idem: Nolito fronti credere,nupsit heri .fSaepe greges Commemorat consuetudinem,quae sibi fuit cum Paride. Arbore tecti .csub umbra arboris. sl'raebuit totum .i. suit nobis pro toro. ΓCana) Alba epitheton pruinae. DHumili Non alta. ΓStramen Asternendo dicitur,quidquid poteti subterlierni,vt Paleae & similia. Venatibus .i. venationibus,vel venantibus .i. venatoribus. DTibi ui eras imperitus locorum. fCatulos Filios,nam ut quarundam domesticorum anima naa,&quorundam volucrum filios dicimus pullos,ut pullum equi,pullum asini,pullum aquilae, pullum hirundinis, &c. si quarundam serarum filios catulos dicimus,ctcatulos leonum,catulos luporum,catulos ursoru,&c. sTegeret) Occultaret,& tutas haberet. Comes . s. tua.i. quae tecum veniebam. Distincta maculis .i.plena nodis. Egi) Impuli initigaui.ΓPer iuga Per montes. Incisae a te .i. inscriptae. ΓNotata Scripta. LLegor in phagis,& alijs alboribus. Populus) Arbor,et aquis gaudet.Virg. Populus in flu-ujss, Abies in montibus altis. Consita) Posita, plantata,inde aget consitus dicitur,qui arboribus abundat. Memor nostri)Quae mei memoriam seruat,propter seripturam tuam. sTmmea nomina crescunt Quia quanto maiores arbores fiunt, tanto magis apparent notae, &literae mei nominis . fCrescite) Apostrophat ad arbores ipsas. s Et surgite)Erigimini. ΓRecta) Pro recte, nomen pro ad uerbao,ut rauca sonans annis.i. rauce. sIn titulos meos, id est
PEg sis Nympha Nais. i. amnis Cebreni filia, atque eo pacto se distinguit ab eiusde nominis al:j: Ocnone , N. fuit et Budionis filia, a qua Agma insula appellata Oenone prius est,ut autumat Py monetus AEgmeta primo. Oenocium piaeterea celebrat Euripides, in Iphigeoia AEaco patre natam. ΓMeo Viro. Nam priusquam Paris Helenam raperet Oenone Paridi nupsit,ex eoque Corythum peperit,ut est apud Lycophronem. ΓM gno flumine Cebreni. Interpres Lycophonis. mri xa τυγα χοῦν n aqvo M o v νεο- .i. Oenona filia fuit Cebrent,vel Oenei. Absit reuerentia vero) Secedat, inquit, personae respectus,&omnis pudor,ubi quid ex fide narratur. fSeruus Pastor,antiquo Romano ex more, cunduquem loquitur Ouidius omnes pallores fuisse seruus,ex Strabone dum de brutis agit: Saluitioque & Liuio constat. Γ Depressa Corrige defensa, di vitata sub humili casa. Sed haec in Claudianum copiosius. Itaque ne Iouis ut aiunt Corinthus, inculcare supersedebo. PErlegis λ&c. Nonnulli lib. habent hos versiculos in capite. Nympha suo Paridi quamuis suus ese recusat, Mi tit ab Idaeis verba legenda iugis: Quos quidem
reor a grammaticis aditos,maior enim multo vis est ex abrupto inchoasse, ut fideles libros. ΓPerlegis anconiux prohibet noua Mycenaea manu.) Agamemnonis, aut potius
Menelai,cuius coniugem rapuisti. Pegasis,) Id est fontium Doa,ieu Nympha,&quia Musae sontibus praesunt: Nymphaequo sunt ό etiam Pegasides dici solent. ΓLeniter, Ia est leni . hoc est tranquillo, S modesto animo. Et traniit uterque versus in prouerbium. ΓDe magno flumine) Scilicet Xantho. Qui nunc Priamides, Supple es. Absit reuerentia
vero, Id est ne contemnatur,quia veritas odium parit. ΓTuli,) id est sullinui, palla sum,di nata sum. Quis tibi monitrabat Docet se quoque magistram eius,qua pollet artis, stiliae. ΓFagi incisae Sic insuc. Imo haec in viridi nuper, quae cortice fagi Carmina descripsi, &c.
76쪽
Opule Apostropham sa Popule viue precor : quae consita margine Tipaeicit ad quadam populum Hoc in rugoso cortice carmen habes:
huc remanere 'pinissione Pari Cum Paris Oenone poterit spirare relictardis erga ipsam Oenone. ΓColi- Ad sontem Xanthi vcrsa recurret aqua. ta Polita. t Margine) Extremi' Xanthe retro propera: versaeque recurrite lymphae:
lentelle cortices arbo luet. Cum Illa dici satum miterae mihi duxit: ab illa Paris Hoc eli carmen,quod in Pessima mutati coepit amoris hyems: testificatione sui perpetui amo Qua Venus , & Iuno, sumptisque dccentior armis
tis in Oenonen Paris scripse- i I
rat, cuius sensus erat .Tunc Vonit in arbitrium nuda Minerva tuum. quam fluuij Xathi reuersuram Attoniti micuere lanus: gelidusque cucurrit, ad fontem suu cum Paris pose V t mihi narrasti, dura per ossa tremor. set vivere Oenone a se dcxζ5- Consului neque enim modice terrebar) anus6ue, est quod aqua Xanthi unquam Longaevo que senes: constitit esse nefas. reuertatur ad sontem, ita erit Caesa abies: se que trabes: & classe parata, impossibile ql ego Paris pos- sim sine Oenone uiuere. D Spirare Vivere. sversa A cursit suo mutata. ΓXanthe Vertit O
none sermonem ad Xanthum dicens , ut redeat quandoquidem Paris potuit eam deserere. s Lymphae: Aquar. Suilinet Patitur,&poteli. Illa dies Narrat originem suorum malost, quae incepit,quando tres Deet supposuerunt se iudicio Paridis. ΓFatu) Insortuniu. ΓHyems:)Tempestas tractum a mari. Coepit) IncepitasAb illa) . s. die, qua Venus &c. ΓDecentior armis sumptis .i. esset honelii or armis sumptis,quam depositis vellibus. ΓIn arbitrium In iudicium tuum de pomo e quo diximus in argumento primae epistolae. Attoniti) Terrefactis Micuere Tremuere, ut in prima epistola,vsque metu micuere sinus. ΓGelidus tremor Qui facit gelidos.Virg. Extemplo AEneae soluuntur frigore membra . LVt) Postquam . sNarrasti mihi Dix illi mihi tres Deas adiudicium tuum venisse. Cosului)interrogaui. Anus Quae serunque interpretantur talia. Et senes longaeu Os .l .longae aetatis. ΓNeque.n. terrebat moice .i.multum terrebar,eit. n.lipto te,& per parenthesim legendum est. ΓConstitit Per illo, apparuit,& iudicatum est. ΓEsse nefas Esse malum. Γ Caesa abies Breuis narratio apparatus Paridis ad rapiendam Helenam. ΓAbies) Arbor modo tanta apta nauibus aedificandis. ΓCesa
Incisa. s. est. ΓTrabes Ligna. Nus,& longaevos senes: Sagos intelligit & coniectores, ex quo genere suisse Pythcum A Pelopis Taethron patrem diximus ex Plutarcho. fConstitit Uno Ore praedixerunt. I Lla dies Sc. Ordo est. Illa dies, qua Venus,& luno, & Minerua nuda decentior .i. pulchrior sup. sutura. ΓSumptis armis . i. si sumpsisset arma. LVenit in tuum arbitrium) .c quaelibet earum. D Duxit . i. attulit. s Mihi miserae satum) .i. satale exitium. Et hyems .i. tempestas incerta. Γ Amoris pessima) .s. in me. ΓCoepit mutati ab illa) .i. post illam diem .s Postquam .s. Veneri pulcherrimam puellam pollicenti data est a Paride sententia. Nota est sabula,cum enim ab Thetidis cum Peleo,nuptias omnes Deaeque praeter Martem. dc Bellonam inuitati essent,id aegre serentes exesuli, Mercurium dimiserunt cum aureo malo , seu pomo, in quo scriptum erat detur pulcherrimae , quod proiectum inter summas Deas. Palladem, Iunonem,& Venerem,cum singulae sibi vendicare vellent, relatum est ad Paride. qui pro Venere iudicauit,mercede pulcherrimae puellae illectus cum Minerua sapientiam,&in bello victoriam,& Iuno regnum,& gloriam pollicerentur. Diserte,& graphice dicit sumptisque decentior armis,quia veneri nuditas, Mineruae armatura competit, ad quod alliidit Ausonius noster, ut sere legitur sic. Armatam Venerem, vidit Tritonia Pallas: Nunc certemus ait iudice,vel Paride. Tum Venus,armatam quid me male sana lacesssy Quae quo te vici tempore,nuda sui. Caerula
77쪽
Caerula ceratas accepit unda rates.
Flesti discedens: hoc salicin parce nc gare: Praeterito magis cst iste pudendus amor. Et flesti: & . madidos vidisti stentis ocellos:
Miscuimus lacrymas moestus uterque suas. Non sic appositis vincitur vitibus ulmus: Vt tua sunt collo brachia nexa meo. Ah quoties, cum te vento querercre icneri: Riserunt comites: ille secundus crat.
Oscula dimissae quoties repetita dedisti:
. Quam vix sustinuit dicere lingua, vale. Rura leuis rigido pendentia lintea malo
Suscitat: & remis cruta canet aqua.
Prosequor infelix oculis abeuntia vela: Qua licet: & lacrymis humet arena meis. Utque celer venias, virides Ncreidas oro, Scilicet ut venias in mea damna celcr.
Votis ergo meis alij rediture disti: Hei mihi pro dira pellice blanda sui.
let,est aut caeruleus color inter viridem & ni
grum δε eiu sinodi solet esse cosor maris. fCeratas Cera,vel'. nostrospice illitas. DParce Abstine,& . noli negare hoc te si euisse,cu a me discederes. Γ Iste amor Helenae. Est magis pudcdus pie Ruincta
magis deberet te pudere amare Helena, quam costeriam asse me,quia amor meus erat licitus,& honestus. Γ Ille amor Adulterae,quae viru reliquit, & liberos , ut externum sequeret. Γ Et flecti,&nostros Md.ute que fleuimus. Nostrosocerulos flentis .i.oculos mei fletis, est. n. fletis genitivus casus, Rahab et vltima breuem, non aut est accusativus pluralis,ut qui dam salso e ristimant, nam i
les accusatiui plurales in is desinentes semper habentis snalem longam. Suas Proprias,ut quisque suos patimur manes. Non sic Comparatio amplexus Paridis . LVlmus Arbor vitibus apta,prcsertim in Italia. Virg. Vimisque adiungere vites. LVincitur Legatur. f Vitibus aptiostis .i. adhaerentibus,tanquam maritis suis. LV0Sicut . sta exa) implicita. Γ Aliquoties) Dicit tantum suisse ante Paridis erga se amorem,
ut cum c siet discessurus,quereretur ventum csse aduersum,cum tamen reuera esset secundus,
sed pigebat eum discedere. Teneri Impediri. ΓRiserunt) Quia videbant non esse verum . uod querebaris, sed te hoc sacere, quia pigebat te a me discedere. LIll Ventus. ssecumus Felix . Quoties, q.d. saepissime. Reperita) Renouata,quia cum me dimisis es,saepe reuertebaris, ut me osculareris. ΓQuam vix). i. et dissicile. Sustinuit Potuit . fAura Exponit procellium discessus Paridis. Γ Malo Arbore nauis,declinatur hic malus. ΓSuscitat' Monet. ΓEruta Comota. Canet) Spumescit. ΓProsequor oculis .i pro icio. Qua licet .i. quatenus licet. i.quantum possiim. ΓHumet) Madest. ΓVtque celer).i.precor, facio vota pro celeri reditu tuo. Γ Nereidas Nymphas maris Nerei filias. ΓScilicet) Certe,& est quasi irratio sui iplius. quae in damnum suum reditum Paridis optauerit. ΓRediture ui eras rediturus. f Alii Ad utilitatem alterius L Helenae. ΓHei mihi) Dolet,quod precata iit ad utilitatem alterius. fBlanda Supplex . s Pro dira pelli Mi.in utilitatem pellicis, quae mihi nocet. Pellice .s mea.i. Helena,Pellex autem dicitur respectu mulieris,& non viri, ut Calistosuit pellex Iunonis,&non Iouis: est autem pellex,ut Massimus Iurisconsultus scripsit,quet
cum uxor non sit,cum aliquo tamen vivit. ut uxor,quam nunc vero nomine amicam, S con
cubinam appellant. C. Flac. scribit si . de verb. signis. eam pellicem nunc vulgo vocari: quet cum eo, qui uxorem habeat corpus miscet, quosdam eam vocare: quae uxoris loco sine nuptijs in domo sit,quam sit Graeci Pallacem vocant. unde non bene sentiunt: qui a pelliciendo dictam volunt. Nam & Nonius a graeco vocabulo sgniscantiam trahere tellatur. Festus dicit non solum mulieres alienis viris succumbentes,sed etiam mares pellices dici apud antiquos pellicem dictam,quae uxorem habenti, nubebat,cui generi muli est a Numa Pop. etiam poena constituta erat hac lege. Pellex aram Iunonis ne tangito, si tanget Iunoni trinibus demi uis agnam sceminam caedito ,
78쪽
Is τε amor) Adulterae,quae virum reliquit, & liberos, ut externum sequeretur. Incitur A quarta coniugatione media longa i .circunligatur. Quererere) sic leg.
est,ut sit qui veni t a quererer,cuius secunda est persona querereris,uel quererere penultima longa,reliquis breuibus, s Ille secundus erat, Hoc eii ventus,de quo que-ι rebaris, erat secundus, & ita conueniens nauigationi. unde comites scientes te irretitum amore riserunt. ΓVotis Ergo tu rediture. i qui debebas redire meis votis Lad vota mea,re-dilii ali .s Helenae . extra carmen diceret,alijs rediturus redisti,&
Spicit Describit locii, A spicit immensum moles nativa prosundum: xnde primum vidit Pa Mons fuit: aequoreis illa resistit aquis.. Hinc Graecia cum Helena. f Mole, Hinc ζSO prima tuae prospexi vela carinae: ego mira Altitudo, magnitudo. Nati- Et mihi per fluctus impetus ire suit. rua co ua) Naturalis,non autem arte Dum moror: in summa fulsit mihi purpura prora: gnoui pra facta. fAspicit Dat sensum rei Patimui , cultus non erat ille tuus ψ Inanima tae, non enim ipsa aspi . '. y ς M'. HOR. ζr t ille' '. νη. cit, sed, qui in ea lit,aspicere po propior; tcrra que cita ratis attigit aura: teli. fimmensum Quasi quod Foemineas vidi corde trcmente genas.
sit sine mensura. DPi os in dii m) Non satis id fuerat quid enim suriosa morabar l
. Mare . alias pro coelo Ponitur. .
sistit) Opponit S eas frangit. Tunc M licui , rupique imus :&pcctora planxi: s Hinc Ex illa mole. Prima) Et se cui madidas ungue rigente genas: No prima vela, sed ego prima Impicuique sacram querulis ululatibus Idam: ut plerunque primi sentiamu,, illuc b lac ymas in mea saxa tuli. quod alii etiam possunt cogno Sic biclenae doleat: dcscrtaque coniuge ploretiscere. Ouid.de Pyramo & Tys ber Quid non sentit amor Primi vidistis amantes: Et vocis secistis iter. Fuit impetus Vehemens voluntas .ire per fluetus,ut tibi obuiam irem. ΓDum moror Dum expecto. In summa prora .i. in summa parte prorae. Γ Purpura vestis pullurea,qui habitus erat muliebris . DTuus cultus .i.quem tu soleres gellare,aut qui tibi conueniret. Γ Propior Propinquior. s. nauis. fCita aura . i. volucri vento. ΓGenas .i.vultum,partem enim pro toto posuit, nam genas teste Fello,ath palpebras dici putant,alij eas partes, quae sub oculis sunt, alij eas partes in quibus barba primum oritur. fCorde .s meo. ΓId .Lvidisset faciem muliebrem. s Non satis suerat) Ad dolorem meum. Quid enim Parenthesis est. ΓHaerebat tuo gremio Sedebat in sinu tuo , & hoc erat mihi acerbius . f Tunc) Cum vidi amicam esse in gremio tuo. ΓRupi Dilani aut .ssinu, Vestes. DPlanxi) Percussi. ΓSecui Incidi,& laceraui . LUngue rigente . i. unguibus duris. Impleui . i. exclamaui alta voce. Idam Montem: de quo Virgil. Iamque iugis summae surgebat Lucifer Idae. ΓSacram . s. Cybele. Illuc In Idam. ΓHas lacrymas Quas tando prae dolore. Γ In mea saxa .i in saxa montis Idae, in quibus soleo habitare. sSic Helenae Imprecatur nunc Oenone similem infelicitatem Helene, ut quemadmodum priuauit Oenonem marito,sic ipsa remaneat priuata suo. ΓHelenae) Nominatiuus est graecus. sic sicut ego. pi,,u. R II ORFruix Η0ςς eorum sententia, qui putant elementorum mutua vicissitudine
l .sdum aliud in aliud transit, rerum faciem mutari,mareque nunc esse, quod antea a V L fuit terra & econtrario. lege Meteora Arili.& Senecae quaestiones naturales, hoc exprestum in epistola Ariadnae. Mons suit apparent frutices in vertice rari Nunc scopulus raucis pendet adesus aquis.
g doleat Vtitur nunc imprecativa particula sic, quia oppositorum saepe effectuum una x sunt arma. Quaeque
79쪽
32 Quaeque prior nobis intulit, illa serat.
Nunc tecum veniunt, quae te per aperta sequuntur, Aequora: legitimos destituuntque viros. At cum pauper eras: armentaque pastor agebas: Nulla, nisi Oenone, pauperis Uxor erat. Non ego miror opes: nec me tua regia tangit: Nec de tot Priami dicar ut una nurus, Non tamen ut Priamus nymphae socer esse recuset:
Aut Hucubar suerim dissimulanda nurus. Dignaque sum: & cupio fieri matrona potentis: Sunt mihi, quas possunt sceptra decere, manus. Nec me, faginea quod tecum fronde iacebam, Despice: purpureo sum magis apta toro . Denique tutus amor meus est: tibi nulla parantur
Bella: nec ultrices aduehit unda rates . .
Tyndaris infestis fugitiva reposcitur armis: Hac venit in thalamos dote lis perba tuos.
Et idem: Et potum pastas age Tityre. & inter agendum. Occursare capro, cornu serit ille, caueto. Non ego miror Occurrit obiectioni. t Miror) .i.suspicio,& cupio.i. non habeo r spectum tuarum opum,& tuae magnae potentiar. Tangit Mouet. Γ De tot) .snuribus, erant enim plurimae. Virg ij. En.Vidi Hecubam,centumque nurus. Idem: Quinquaginta illi thalami spes tanta nepotum Procubuere. siue. n. singulas uxores habebant fili j Priami,siue plures sim inorem barbarorum plurimas suisse, lectile est, plurimi. n.suisse dicuntur silij Priami. Non tam eiij. s. eli Vt)4. quoil recuset, spernet & dedignetur Nymphae).smei. Dissimulanda) Taccnda. occultanda. quod Hecubam debeat pudere,dicere me esse nuru sua sDignaque sum .i.& mereor. Matrona . i. uxor,nam,ut voluit A.Gel. Matrona proprie dicitur, quaecum viro in matrimonium conuenit,licet aliter eam dissiniat Nonius. Potentis .ctuus Decere . i.sunt mihi aptae manus ad serendum sceptrum honeste, licet in siluis habitauerim,& ideo dicit nec me &c. Faginea fronde Aut sub arbore sagi, aut quia ex frondibus arbo fiebant plerunque lori,& praecipue ab ijs,qui habitabant siluas. Iuuen. Siluestrem montanatorum cum sterneret uxor Frondibus,& culmo &c. Purpureo toro .i.regio & purpura Pr nato,quales sunt tori potentum virorum . Denique Subisit hactenus a parte honesti, nunc vero,& a tuto,& ab honello simul arguit se esse retinendam, & Helenam reiiciendam. fTutus sine periculo. ΓVltrices Quales pro Helena repetenda parantur. Tyndaris) Helena filia putatiua Tyndaret,nam re vera filia Iouis suisse dicitur. DInsellis Inimicissimis. ΓReposcitur) A marito,& a tota Graecia. Hac dote Derisue,q d. pro dote affert tibi bellum. ΓSuperba Quia videt bellum propter se moueri.
DSsertaque coniuge) . i. a marito seu a te,seu alio. Nune tecum veniunt Dissimulancer imprecatur,docet .n. iniquum,& inhonestum esse sFaginea fronde) Est. n. arbor glandi sera latis Dontibus . Vnde, Tityre tu patule recubaus sub tegmine sagi. Et potest scribi per pli,quia venit a graeco φαγξ ν, quod est comedere. ΓTyndaris) .i.Tyndarei filia saltem putatiua,cum sit Iouis,& Lqdae.Tyndari uxoris progenita Helena Sic Virs. lib.ij. Tyndarida aspicio. Sic & Amphytrioniades ab eodem dicitur Hercules, cum sit Iouis filiu ex Alcmena Amphytrionis uxore.
.i.simile iniuriam, quam nobis intulit. Nunc tecu) Conatur inducere in odiu Helena Paridi comemorans eius impudicitiam. Ueniunt Inuidiose,&ad contumeliam via est plurali Psingulari,sic Terent.potiusqua
lias. D Legitimos viros) .i. isto matrimonio libi iunctos,quos non relinquunt,nisi impudicis-smet mulieres. Iuuen.Nuyta senatori comitata est Hippia ludum &c. fAt cum) q.d.non sequutur te, sed fortunam tuam,
ego autem secuta sum vi. Agebas Ducebas, & bene nam proprie diar agi pecora.Virg.En ip
80쪽
Quae si sit Danais reddenda: vel Hectora fratrem rV et cum Deiphobo η Pulydamanta roga. Quid grauis Antenor, Priamus quid suadeat ipse,
Consule: queis aetas longa magistra fuit. Turpe rudimentum, patriae praepcnere raptam; Causa pudenda tua est. lulia vir arma mouet.
Nec tibi si . cupias, sidam promitte Lacaenam:
Quae sit in amplcxus tam cito vcrsa tuos . Vt minor Atrides tumerati stadcra lecti Clamat :&exicruo laesus amore dolci: Tu quoque clamabis: nulla reparabilis arte
Laesa pudicitia est: deperit illa semel.
ga .i interroga. DPulydamanta Polydamas vir Troianus suit ex primoribus, habet aut naturaliter prima breue, sed poetae aut addunt unu l, aut P diphthongugraecam drit Pulydamas Jed tari
potius addunt,l. Grauis Venerabili, prudens. siauid suades
Quid lentiat an reddendam,an retinendam Helenam, na Antenor ut scribit Hom. in concilio sualit Helenam omnino reddendam, ideo Horat. Antenorces et belli praescindere causam. fConsule Interroga,sed interrogamus etiam minores,& pares,cosulimus autem maiores, di prudentiores. Hueis .i quibus . s.litas longa suit magistra) l. onga. n. aetas hominem sa-cit prudentiorem,quia multant rc Ith usum.i .experientiam habet di citor apud Ovid. lib. xi . Met. Non omnia grandior aetas, Quae sugiamus habet,scris venit usus ab annis. Turpe rudimentum .i.turpis institutio. Raptam Abductam,non aut legitime tibi iunctam . t Priar Auteit adiectivum, S subauditur, uxori t. quae sit de patria tua,aut patriae. i. ciuitati tuae. i. malle eam retinere,st seruare patriam tuam,quae ps ipsam est peritura .fVir) Minciatis. lulta Pro recuperanda uxore,nam si pro repetitionem aliath rei h bellum dr tutium, quanto tullius P repetitione uxoris. Pudenda)Turpis digna pudore. fArma).t.bella,metonymia est.ΓNec tibi Reddit eam suspectam infidelitatis,quia priori marito no seruauerit fidem. ΓSi .i.qua-uis. Cupias .i.ostes. Lacaenam .i. Helenam a Laconia regione,unde suit oriunda. masculinum est lacum,tamininum cli lacaena,neutrum non dicimus lac*nuran,sed laconicv.fQu ).s Helena. Sit versa). i. mutata. sab amore Menelai. sin tuos amplcaeus) in tuum amorem, S concubitum. LVt minor Dicit Oenone succellii rum Paridi id,quod euenit,vt. s.ab ea deseratur.fVt Sicut. Minor linator. Menelaus,nam Agamenone minor natu fuit. fClamat Conqueritur. ζ Temerati) Adulterio vulati,&letii. Exierno Peregrino. . tuo. Tu quoque)Sicut i pse. Nulla reparabilis Dilimguendum est,ut hoc coni ungatur cum interioribus sic, ut sit sensus,& ordo pudicitia laesa,eli reparabilis nulla arte, quia ille depcrit semel ci. pudicitia amillia nunquam amplius reparari poteti icut pleraque alia,ut sides, beneuolentia, & li. milia, quae amiisa possunt etiain reparari quod non idem pudicitiae contingit, quia multarcorrupta non poteli esse omni tempore non corrupta. filia .s.pudicitia. Γ Deperit) .i.anantitur. Lbemel) blatim,&vno tempore, non autem Laepius.
HEctora fratrem, Non prohibet,ut quidam putat,uino suadet,ut ad Hectore reserat .
Hector.n conubii fidem sanctissime coluit. Adiecit Deiphobum non ex historia,qppe que conliat auctorem fuisse ne Helena redderetur.Sed opinionis errore,& puellari bonitate.q. non decebat,esse suspiciosam.Γ olydamata)bcribe Pulydamata, ut apud Persium. Nomihi Pulydamas: ex eplo Homeri notissimo. Semel irreparabiliter Horat. Et s mel emissum volat irreparabile verbum.Semel.n. fieri dr: id, quod infectum reddi no poteth .PVlydamanta Polydamas unus erat ex procerib.Troianis et Hectori reuertendus, ad quam alludit Persdicens Satj. Nec mihi Pulydamas, vel Troiades Labeonem Praetulerint. Dr aut quasi multo bi domitor, & declinatur hic Polydamas, huius Polyd. matis, vel tos,sicut Calcim,unde accusativus eii Polidamanta. ΓConsule Consilium p ere. vii consultor, a quo pctitur consilium s Quei,).i .ebus aetas Sc.s Pilae) . i. incolumitati.&saluti priae tuae, l nisi redd:deris Helenam,salua pnianere ncq t. Reddeda ergo eli. ΓNec tibi) Aliud
argua et a & ipsa tiatim reddi volet. Nulla reparabilis arte Laesa pudicitia Pulchru,& nimis vest diverbium. ΓDeperit illa semel .i. ex toto,ita ut nihil restet,quod secundo perire possit. Ardec