장음표시 사용
251쪽
Lib. . DISSERTATIO VII. Cap.ra risi
latitantes in aqua Scopuli ac rupes utrinque se denudant, metumque perbeuli navigantibus haud levem incutiunt. IV. De quo Cataracte, Scaph M a peritis locorum Rhenἰ moniti
praeterire eum pedestri itinere decreveramus: pactique de naulo Nautam, ut, imul atque Cataractae fremitum audiret, nave ripae admota. nos exponeret, fatale Rheni Repagulum praeterituros; γοό, ubi se ii' le facturum recepisset magnaque ideo religione se devovisset, rebus no stris Divin Providentiae commissis, continuo inde solvimus, profecti que m duabus connexis quam leve ac tenue trium asserum opus l) Scam E e 2 phu-
252쪽
1io Lib. q. DE CATARACTIS FLUVIALIBUS Cap. Q
pEulis, diei Mitigeri vocant versus Oblentiam Rheno fecundo navigavimus. Sed non servavit fidem datam trifurcifer, ut est Nautarum genus plerumque pertinax, mendaX, pericula temere contemnens, quaestusque gratia, nulla mercium aut hominum habita ratione, in ipsa praecipitia ruens: ubi, ii culpa sua jacturam facere, aut mergi Navem contigerit, primi apprehensa lacra tabula fluctibus se committunt, vadoque potiuntur,
caetcris interea pereuntibus, aut eluctantibus aegerrime , quod in tam rapido Flumine rarum. Ego tum in Scaphula nostris aliorumque impedimentison crata, forte somno oppressin procubueram, caeteris interea lepide inter se confabulantibus. Vix hora abierat, cum, perfido nautae silentio, ad flu-dtuantes Cata Has trium asserum cymbula, nosque miseri torrente rapidissimo praecipites ferremur. Nec mora dextra super qua dormiebam, navi cula a fluctibus allevata, in scopulum impingit, iterumque allevata ab alia Rupe concutitur. Quo malo & ego cxpergefactus & caeteri attoniti , num hic esset Cataractae locis , eX nautis quaerimus. Quibus, quod erat,
negantibus, Scaphula in ipso Cataracta repagulo, fluctibus altissmis elevatae nos studuiare sero deprehendimus. Hinc aliqui Nautis dira imprecari, alii perfidiam accusare; remiges vero, jam ipsimet de salute quoque sua solliciti, eύ hat te inenothi respondere: nonnulli minas intentare, alii alia
clamare nemine audiente, omnibusque consternatis. Divina autem bonitate nobis, nullo merito, propitia factum est, ut aquis Rheni in dies crescentibus, leves nostrae Scaphulae supra tot Scopulos allevarentur, tandem que superatis Cataractae praecipitiu atque repagulis, salvi atque integris rebus nostris, in placidum flumen evaderemus. Nisi tum Rhenus continuarum pluviarum aquis auctior fuisset, dissiculter nos ex angustiis illis expedivissemus, aut omnino , asserentibus id rei Nauticae peritis, scaphi- fragio, ut ita loquar, illo periissemus certissime. Ignovimus facile Nautae ac remigum perfidiae; actisque mox Deo gratiis & trepidationi nondum quiescenti mixto risu, de tanto vitae periculo superato nobis mutuo con gratulati , iter Flumine secundo promovimus
253쪽
I. A Ltera Rheni Cataracta Minor decurrit ad Rheinsidiam oppidum
L, Rauracorum quartum egregie munitum, nunc Ditionis Austriacae, Latinis dicitur Campus Rheni, praelio BERNHARDI Ducis Saxoniae Vi mariensis glor. mem. cis Oppidum, durante bello Germanico, cum copiis Caesareanis commisso, perquam celebris. II. Dicitur autem haec Cataracta civibus Rhinfeldianis et. susnicia. Notatione, quasi Inferni uncus: quia, tametsi navigantibus minus periculi minetur, placidior enim paullo, nihil tumultuans usque adeo, &veluti in campo aequoreo murmurans, labitur. β. Minor: Ι. quia nullum ibi Rheni praecipitium est. 2. Nec rupes aut scopuli eminenteS aquas comprimunt, quod tamen in tribus praecedentibus stingulariter observatur. Sed 3. Rhenus ibi supra oppidum propemodum ad milliaris Germanici qua drantem , alveo ejus saxis praegrandibus refertissimo atque asperrimo, to ius confragosus atque periculosus est. Hinc ex Aquarum longe lateque tam frequentibus collisionibus, murmur quoddam vehemens & fragor, absque tamen rugitu seu boatu, qui in Mayoribus Cataractu horrendus est, perpetuo obstrepit. Supra Pontem enim Rhenus per Rupes totus longe lateque altissime fluctuat& volvitur, adeo ut in certa quadam Cataractae istius parte vix trium passitum Canalis detur, qua naves trajiciant; quem praeterveetiis, in scopulis Sc navem, & vitam, fortunasque tuas demerges. Alias ibi Rhenus sub Ponte jam paullo mitior est, quanquam adhuc
III. Haec ergo Cataracta, quia aliud nihil quicquam est, quam continua aquarum confragositas ac strepitus, non aliter se habet sub Ponte ipso, ac supra Pontem, quod quidem curiosissima industria observavi. Ρons au tem ille Rheinfeldiensis, cubis lapideis, quibus est impositus, cxceptis, totus ligneus & contectus, Hydelbergensi super Neccarum, & Gorti censi in Superiore Lus alia super Nissam Fluvios constructis, plane sim Iis est. IV. Sub Ponte elapsus Rhenus in tria in alveo latentia Saxa impingit, unde levi & quasi superatis tot Hydris exultans & triumphans, facto gyro, Basileam cursu placidissimo contendit; qua totus in gratiam quan-
254쪽
G1 Lib. . DE CATARACTIS FLUVIALIBUS Cap. 13
dana compositus, amice salutata, BRISA CUM Bramia , indeque toratum cursu rapidissimo festinat. In itinere vero isto BASILEAM inter & ARGENTORATUM non tantis amplius Scopulis aut rupibus est obnoxius; nisi, quod arboribus, truncis ac stipitibus Torrentis exundantis ac Ventorum vehementia radicitus evulsis atque demersis passim refertissimus atque ita hinc & inde confragosus est. ARGENTINAM Urbem suam Turrimque ejus, in tota Europa cum nulla comparandam, ubi aliquandiu spectasset RHENUS, variis distinctus Insulis, Dinnu Ne metum, mormatiam Vangionum, Moguntiam & Bingiam usque, ibidem iterum nova Cataracta sufflaminandus, fluxu placidissimo descendit.
CAPUT XIII. DE CATARACTA INGENS L
I. INGA est oppidum, ad influentiam Nahae amnis in Rhenum in I edito loco situm, vetustatem ibi variasque temporum vicissitudines referens. Inde plus minus tribus stadiis conspicitur in medio Rheni Turris quadrata, vulgo i9 aii'thitria I Anno CHRISTI 9Iq. erecta.
II. Mira sane res iter facientibus est Turris haec Murina; hinc omnes appellationis rationem cognoscere avent, quam quidem hoc loco tradi necesse est, ne forte imperitiorum quispiam fabulosam illam Murium aut Ranarum Pugnam ad Castrum istud commissam incautus retur. Vocem hanc 8ὶause thurii t I. quidam derivant a specula, Germanis cine mariter quia ex ea miles praesidiarius, tanquam Felis Muribus, hostis observare machinationes solet. Trithemius in Chronico Hirschaviens Turrim hanc in speculam ac praesidium patriae olim esse exstructam, contendit: in qua sententia Serrarius quoque est. 2. Alii, quia, Turri ista longo tempore inculta, praeter mures nemo eam aliquando incolebat, appellatam ideo esse putant. Quod vero absurdum est. Qua enim ratione, ex qua materia
mures ibi generabuntur, ubi praeter petram, carmentum & lapides nihil quicquam est Deinde, nullo ibidem pabulo dato, mures sustentati in ea non possunt. 3. Vulgo, & tralatitia est hodie sententia, Turrim hanc dicimurιnam ob exemplum Episcopi Moguntini HATTONIS justo DEI Vindicis judicio ibidem a Muribus devorati contendunt. Quam historiam Se rarius jam allagatus sib. q. tanquam fabulam reiicit. Trithemius autem modestius hac de re sentit, i. cit. fol. 3s. Huic, inquit, nos fabulae auctoritatem nec damm, nec rursuW IDb trabimus, quam usque in hodiernum diem
255쪽
cr a Veteribus descriptam legimin, in Incolis Terra, uti a Proavis pereeptam auditu ad nepotes referre non ignoramin, &c. Nobis autem lite omni declinata Turris haec esto dicitorque HATTONIA. III. Historia fatalis de Hatione & Muribus ita habet. Cum abhinc ali quot seculis, grassante in Germania fame, Episcopum Hationem plebs famelica de pane supplex appellaret, ille vero supplicationum plebisque pertaesus, religionis in Deum immemor, illos aliquot vacuis horreis
inclusos igne supposito comburi jussisset, subindeque miserandum in modum ejulantibus valit quam belle, inquit, sibilant Mures isti gran iiii insultasset ; Justitia DEI Episcopi impietatem non ferente, mox ex
semiustis miserorum cadaveribus Mures nati uno impetu in Episcopum ferebantur. Qui, evadere cupiens Variis in locis praesidio Saluti suae frustra
quaesito, in arcem se receperat editissimam. Sed, cum Mures, nec maceries ulla, nec muri arcere possent, tandem ultimo consilio, in Turrim hancce Rheno undiquaque circumfluente munitissimam confugit. Mures autem, urgente Episcopum fato, tantum abest, ut Aquae frigiditas aut cursus rardissimus impediret, ut potius, quasi ingenii inmemores, Rheno se cillime trajecto, Turrim turmatim oppugnarent. Episcopin ergo, sceleris conscientia turbatus, judicio DEI peti se videns, salute desperata, Muribus se devorandum in eadem Turri propinare coactus est. IV. E Turris hujus regione conspicitur Cataracila Rheni rapidissima, quae, abundante Rheno superflua, non nisi per fluetus super Saxis colluctantes adverti potest. Nautae & Accolae eam, Pinge la 4och I Trajectum Murium, ei ire vitali fessus ih f vocant. Caeterum, deficientibus in aestu Caniculae aquis, palam conspicitur, uti quidem Anno I 3 , Argentorato Coloniam Agrippinam tendens, iterumque Anno 1664, Mense Octobri, in Belgium navigans, eam trajeci, atque de industria observavi; hic vero L ictori in gratiam, quibus haec loca adire non est integrum, proponere eam hac facie volui. V. Alveus Catara lae Nautis secundo flumine descendentibus ad dex tram ac sub ipso Montis Arcisque ei impositae jugo est. Estque I . totus petrosus, quod ipsum tum utrimque Rheno imminentes Montes illi, germ ne ac proventu Vini Rhenani generosissimi celebres, Rhinc avienses, tum saxa, & Rupes illae in medio Rheni pone Cataracilam, cui Turris supe structa est, evidenter ostendunt. 2. Sed angustus admodum, in medio trajectu ue o pedum latitudinem non excedit. Quamvis enim Turrim illam aquae ambiant undiquaque; attamen sinistra parte alvei profunditas atque confragositas naves ferre non potest, &'aquae illae non tam Rheni, quam Naha amnis proximo alveo influentis isti.
256쪽
VI. Quam Cataractae istius faciem, latitudinemque & alveum, a livo tempore, aquis urente Canicula deficientibus observavi ac deprehendi 1. Ex medio propemodum Rheni alveo Rupem A, ambitus vastissimi, planam atque rotundam eminere, cui Turru illa B, fatali Murium monumento celebris, imposita est; adeoque Rupes haec tantum alvei occupat spacium, ut Rhenus angustis admodum faucibus C, coarctatus impetu vehementissimo ibi descendat, Nave'ue D, inszar sagitta, Cataractam pernicissimo cursu trajiciant. 2. In ipsis Cataratiae angustiis observatur in alveo quoddam fundi praecipitium: siquidem Aquae ibi quasi per gradum per-
L E RE CATARACTIS FLUVIALIBUS Cap. 13
257쪽
Lib. 4. DISSERTATIO VII. Cap. 13. 22spendicularem descendunt, quod navigantes & e littore prospectantes, ex navium praecipiti trajectu fac illime Oculari observatione observant. Hoc Alvei Praecipitium Accolae vocant 1 ochi docentque, quod ego qui dem credo, Voraginem ibi aut abyssum quandam este, multumque aqua rum hiscente alveo hauriri. Quod esse ita, tristis periculi facies atque ro-ligio, praesertim Rheno deficiente palam docet. Quapropter Viatores aut pedestri in ripa itinere voraginem praetereunt, aut a Vectoribus, more suo nihil subesse periculi persuasi, supernavigantes, magno metu anxii devotas ad Deum emittunt preces ac suspiria, Nauta Vero remiges, ut remos omnibus viribus agant, serio inclamitat. Quo vero haustae in hac Horagine Aquae deveniant, vide Capite sequenti. VII. Verum enimvero, Rheno abundante omnia fere Saxa & scopuli, imo & Rupes illa turrita Aquis cooperiuntur, nec praeter Turrim Hatto niam apparet quicquam. Indicium tamen Cataractae Fluctus ingentes Saxis & rupibus allisi ostendunt semper. De periculo, ista Rheni facie, ibidem navigantes non usque adeo stant solliciti, modo linea trajectus ad dextram a peritis, super ip1o Aquarum praecipitio, observetur.
Sequitur jam Ligata etiam Oratione Historia de tragicoHATTONIS uisiopi Moguntinensis fato: quam BERNHARDUS MOLLE RUS Monasteriensis, in siua RHENI Descriptio
ne , Coloniae Agrippinae, Anno Salutis M. D. XC. VI. carmine Caetera egregio tradit. Quia enim Libellus iste, praeterquam in Bibliotheca Serenissimi mistis Ducis . vix uspiam alibi reperitur, apponolibens Versus istos in gratiam Lectoris, quorum argumentum ita habet: Μ pii erat raro segetum dotata favore,
Paupere nil potuit vilius esse viro. Paupere pauperta languescit frigida lino ,
Herminat esuriens paupere moesta penu. Auget egestatem morbus, contempta movetis Pauperies : omni casa favore perit.
In rigidis passim miseri jacuere plateis,
Ouos misere Ietho vovit acredo famις. Vita quibus restat, vitam mutare volentes Sanguinea fatum praeripuere manu. Est dolor in vita truculens, in funere terror: Conditio fortis nulla placere valet.
258쪽
1is Lib. DE CATARACTIS FLUVIALIBUS Capia ra
suis stadium vitae letho mutare peroptet 'Cum miser haud poterit vivere, fata cupit. &c. Solus erat felix, animi maerore solutus, Pauperis haud speciem noverat HATTO viri sui non pauperiem sapuit, qui divite largus
Sorte tumet, miseri damna videre nequit. Finitimos inter tantum frumenta tenebat HATTO: quas habuit fenore legit opeis Depositas partu repetit majore quotannis Divitivi, quarum summa perire nequit. Nec largitur opem, veluti debebat, egenis ,
Dona nec aegrotis mittere doctus erat
In loculis oculi fuerant ; superesse bonorum Bestia nil orbo duxit in Orbe satis. Alter erat Crassus, Crasso sed avarior ipso ;Dignus ut imbibito deleat aere sitim. Deliciae, nummi, rifin , jactura pupilli ,
Restis avaritiae, coena dolentu agit.
Nec subiit restim, dignus majora subire
Fata: manu fortis debet obire DEI. Prodigus hac melior ratione putatur avaro ; cium quamvis neuter honoris amet. &c.
Ille quidem peccat, sed, dum convivit amicis , Inter eos pauper saepe juvatur homo. & c. suo sociis prosiit, non hoc expendit avarius Pauperis ad lacrumam muniit aera feris. HATTO nocet vitae simul ac producta manerent Stamina, non misero praestitit ille fabam. Pluribuου in vita nocuit, quam funere demens
Profuit: ob vitam mortuus ergo male,
Si rem prodigeret, sociis si traderet aera ;Muniscam miseris forte dedisset opem.
Sed quoniampl- ac parce viribat avarin Pauperis aversa negligit aure preces.
Turba Saguntino plusquam defecta calore Supplicat Hattoni fetibus i Hatio fremit. . Per sic , per Divos orant, per mutua rerum Foedera, per totum quicquid in Orbe placet. Non sacra , non Divi, rerum non mutua placan Gedora: non populi setititur Hatto prece. μ
259쪽
Non prece mercari panem gens, expetit aere: Non prece, non precio, vendidit Hatto stipem. Ferrea placari simulabat pectora tandem: Mollior apparet luctibus esse rigor s
Ahi jam bis miseri, placido quia friti, hosti
Frande folet praecox raro carere fides. Spem facit, orantes amandat in horrea Praesule Praesul erat, sed non Praesule diram facit. Turba Lupo credens procedit in horrea raptim et Ostia praecludi restibus matto jubet. Desuper effractis cumulabat sedibus ignem: Et casa mulcanum stramine plena fovet. Culmine flamma ruit, glomerantur ad intima naphthae, M uat igne cohors, aestuat igne casa. Heu scelusi in nullo delendum tempore criment Sic homini Daemon fata ministrat homo. Hatio popellorum debebat Episcopus esse; Fit lupus, in propriae viscera rodit ovis.
Pauperis exivit mercatum munera vitae
Plebs, qua non poterat credere, fata subit. uuid miseris restat' Miseri fauotur, acerbus Est famis, est rutilo saevior igne dolus. Talibus imponit colophonem cladibus Hatto , Ne sceleri quicquam restet, ubique nocens Litigat: Hosti li pereunteis ascit ira, Ante foreis stomacho saevit agente minis. Ut satis invise favitum pectore sentit 'Scommate, probi miseros excipit ante casa=Η. Dum miseri clamant fetu lamenta crepantes Sub trabe, dum valido fata sub igne vident. sualia confundunt, imitantur Ibila, inures, Clamitat, in risum solvitur Hatio jocis. Ignibus abrumpi mirantur flamina Parcae , Stamina felici vivere digna color Sic pereunt illi. Sed non vindicta Tonantis Deserit Hationem: Muribus Halto datur. Arripiunt illum mures, funesta minantur Praemia, quo meritud sanguine fata petet. Exanimum musca veluti transire cadavermitinera cedendo faucibus alta solent: F f α3. 227 Aut
260쪽
118 Lib. . DE CATARACTIS FLUVIALIBUs Cir iis
Aut veluti sava ligno suspensa volucres Rodere vesano corpora dente parant: Cruribus Hationem subigunt sic undique mures. Cingitur, CV Iuris desinit esse fui. Hatio fugam prendens mutatur in omnia more Proteos: ampla DEI praevenit ira fugam. Involat ascenso fastigia culmine lecti; Scilicet hunc mures tecta per alta petunt. Ingreditur vepres, sed non vepreta tegebant; Ingreditur sylvam, sylva jumare nequit.
Incurrit viteis, non hunc vineta tenebant,
uui Superum fato dignus obire fuit.
Scrinea cur intreis Mures in scrine a reptant. Cur sibit antra morr ' muribus antra patent Non validis illum munit conclave latebris, Clausa nec arti cum viribu6 aula tegit. Horreat ad mentum gelido ceu Tantalus amne, Deneget haud mando muribus unda viam. Templa DEIsupplex adeat, ducatur ad aras, Non abigunt mures templa, nec ara fugat.
stibus arcetur, non curat bestia fusteis :Bestia contemnit verbere trita fudeis..Antea derisor miserorum, desit esse Risor in infelix incipit esse dolor. Antea furiaster miseris non praebuit aurem: Clamitati hunc surda negligit aure De-. Tentat aquas, elementa gregi contrariascco, Auxilii postquam vidit adesse nihil. Nave ferat Rhenum, Turri vicinus aquose Redditur: in turrim gressibin ipse subit.
Siqua patent, nunquid levisse foramina prori
Per minimum Christi poena foramen abie Ardua divini per tranant flumina mures, M aximus incubuit piscibus inde tremor Dorsa quidem mures vicere liquentia Rheni: O us in validae culmina turris itum Omnia perrepunt ultrices atria turba, Non locus undisona liber in arce fuit.