장음표시 사용
71쪽
clerus ; deprehenditque per labentes vio, veluti adsentinam concurrere ad ipsum flumina , Ingressus naviculasere absorptus fuit: Nam Vortices invi cem confitilantes, multaque ora hiantia cum horrendo mugitu, naviculam velut pilam, hac illacjactitabant, nec qua regrederetur inveniebatia In obscuro diu vagatus tum ob Antri tenebra , tum ob perpetum nebulaw, a praecipitatis
incredibili cum trepitu aquis tandem pene surdus evasit. Desiere, hoc audito, mirari Hilpani, quoream tenderent plurima Flumina illius Infulae, quae asci milliaribus vementia fluendo ab rbentur, nec amplius apparent: pu iant enim , quod dictum Antrum per cαcos meat M petant, ibique abso sebeantur. Hactenus Martyr haec horrenda lectit recenset. Hujus Ab si etiam Scaliger, Exercit. in Cardanum meminit. y 1. Sed&fossores Mettalarii Ahisos & Cataractas earundem multo ties observarunt, quarum furore territi ab opere fotario desiere, alibique Ve uas metallicas quaerere coacti sunt. A 3. Scholius inpius commemoratus tam egregiam eamque veram Experientiam 4 c. tradit , quam quod esse possit egregium aut gratissimum, qua de re ipsi, aut si a quopiam alio eam habet, ingentes agimus gratias. Ita autem habet: Si quis, inquη, in margine Fontu stratus aurem sxerit in terram, tum eam h wiconcavam adeo deprehendet, ut eques a tribus milliaribus, pedes vero μb uno milliari, adventare fenuantur. Haec Schotrin. Plura, idque genus similia Experientiae exempla, infra. suo loco adducemus.
VI. Testimonia dc Consensus Veterum post S. Scripturam; Sumque 'tem nostri vel Christiani, vel Pagani.
s 1. Uidorus, lib. 13 Eumol. Pap. zo, Ab sun es spequncam aquarum latentium, sea Mare oculis minus patens, de quo fontes & flumina proce dunt, nec non Tertullianus contra Hermogenem, lib. I, c ap. 6, asserunt.
Miramur autem, Platonem jam suo tempore docuisse, Fontium atque fluminum originem esse Abyssum sive Tartarum, in quem, tanquam in coinmune receptaculum, aquae e Mari Madantur, indeque foras iterum deriventur , quod tamen Mythologice eum statuisse putat idem Calyarus Scholius, in stisigni sita Anatomia Hydrostatica.s 2. Neque illa Virgilii, quae de Antro Sibila Cumaea 6 Eneidos ludit Hinc via, Tartarei qua fert Acherontis ad undM: Turbiam hic coem vastaque voragine gurges Efluat, atque omnem Cocyto eructat arenam contemnenda sunt. Et quando idem Georgic , Flumina ex antris & domiciliis Nympharum derivari docet. Vere enim in antris Subterraneas Nym-
72쪽
ηε Lib. 1 DE CATARACTIS Cap. 8.
phae , sive Aqua istae , sua habent domicilia. Taceo, quae Seneca M. 3Quaest. Nat. cap. 8, in I 6 de Graginibus Subterraneis tradit.
CAPUT IMDe Specie s Cataractarum Abyssinorum.
iam Catarastarum Abyssinorum siubterraneor m erunt. II. Quoniam vero Absit in Crateribus Subterraneis nunquam quiescunt, sed tanquam in Balneo CataraRis perapetuiS aguntur, & quidem
III. Caturussae Abyssinae Subterraneae moventur I. Motu reali, aquas recipiendo, coquendo, evomendo, reciprocando & protrudendo. 2. Motu analogico, quiescendo apparenter: IV. Hinc etiam Species Abssorum aquearum Iub Terrir censemus quinque, nimirum aquas Recipientes, Coquentes, Micientes, Quiescentes, ReciprocanteS.
g r. Pace & cum venia Experientissimorum Natura Extispicum istam instituo Ahis um dioisionem. Dantur Asan pluees Cutaramarum Ix ssi norum modi, adeoque &species. Ego, cui etiam Terra viscernintrospicere, dc 'viam inibi observare, non sine capitis proprii discrimine, licuit. recensitis quinque speciebus, plures non invenio.
V. Abyssus aquea Subterranea Recipiens aquas, est ea pars Ahis quae per hiatum vel ruinas Terne hiscentes, aquas aut sensim per modum rorationis, insta cap. seq. in honei Aquarum coquentium lit D.) aut per impluvium quoddam Te par in copia & catara lice illabentes voragine sua recipit. VI. Recipit autem Abyssus aquas i. Per Rimas biscentes,
perque Foramina & maeandros subterraneos.
I. Receptio ista alio nomine Absorptio aquarum Mi Foramina vero Ter rar cuniculi & Maeandri subterranei dicuntun.
73쪽
Lib. ICap. 9. 47l 1. E re autem hujus nostrae Dissertationis erit adducere , quam Athanasius
Aircherus, in Itinere Exstatico, et, Dial. I opinionem tradit, nempe Oceanum Septentrionalem, citra Polum Arcticum, intra Voraginem quandam praecipitari , ac per ingentes Maeandros subterraneos distribui, tandem e ex Polo Antarctico regurgitare. Sed Schottin i ua Hydrostatica lib. I, cay. 7, potat, Oceanum verisimilius sub Polo Ani arctico absorberi, & sub Arctioo resorberi: in quam sententiam & ego, toties navigatis Septentrionis maribus edoctus, manibus eo pedibusque, nisi, quod utrumque Polum vicibus alternis
aquas Maris sorbere ac evomere, peculiaris nixus rationibus, statuam. Ratio I. Quia omnia Septentrionis Flumina in Sinin Bothnicum sive Eappon cum, &.Finnicum, nec non in Lacus, derivantur. Sinus item Marium, ut& Lacus, descendunt in Oceanum Septentrionalem; hunc Vero versus Austrum rapi'--φία probat. 2. Facilior a Polo Arctico versus Antarcticum est navigatio. Profecto Gradus Elevationis aegerrime ascendunt, descendunt vero ultro & facillime. 3. Galli in Canadam navigantes, tabulas, Imo insulas, glacierum ab Arcto versus Austrum natantes , semper observarunt, observantque quotannis etiamnum. Nos vero in Septentrione, in ipsa malacia seu quiete Maris, propriis idem spectamus oculis. 4 3. In Rheno & Danubio, nobili imis Germaniae Fluminibus, multum
aquarum moragine absorbetur; ubinam vero gentium aut locorum iterum resorbeantur , incertum esse putat Scholisό l. A. c. s. g. q.
VII. Recipiunt Abyssi Subterraneae aquas in Craterem suum 2 per hiatus, Terrae motu facto S.
I. Solet plerumqne in Terrae me hiatibus Terrae vastissimis, magno
in moinentaneo impetra , tanta erumpem Aquarum CFi , ut Lacus magnos,
eosque profundissimos, officiat. Evincunt hoc ,trivistima aliquot popirio rum exempla. Nicreabergius, lib. I 6 Histor. Naturalι cap. 78. Praeteratu annis, inquit, in πovo Regno Granatensi ingens trepidatio Terrae ovulpit Montem quendam e V expulit eum ire aliam sedem, satis remoram a prima , velut lap1llum per aeremquctarum prima sede puteus seu Abyssus magno pere his ente terra relinquitur. Sine fundo cavitaου illa videtur 9Impleta t--m, consuente eo e circa ammtibus l-mbin turbidae aquae foedo humo re. In eisdem lententiala Cardinalis Comarenses, lib. 2 de Elementis, e Mon iis Vesuvii V oragine aqueos prosit:iisse torrentes , testis est.
6 2. Non minus nos movet, ille Anno Christi 1627, d. 3o Julii, iniciens Terrae motu 1, qui nonnulla. Aliae oppida, pagosque prae sta in Italia hausit. Quo facto Locus vestissimcis, quem viginti nailliarium peripheria dere: fib, scri
74쪽
-8 Lib. I DE CATARACTIS Cap. 9
scribebat, exsiccatus fuit, aquis utique alio per meatus subterraneos transi tis. Ast quonam sese Aquae illae receperunt Z Quaenam Vorago tam avare illas devoravit L Matrixs. Augus illa subterranea aquisiuga eas ad se pertraxisi ut alibi, Divinae iussu Providentiae, easdem evomeret Iterum. y 3. Tristior autem longe casus est, quem Recupuus tragice admodum, citante Scholio. lib. I. c. 7. aescribit. In miserabili, ait, Calabriae Terrae motu , ferunt, pastorem, patefacta co Terrα motu Voragine in campis illico voratum cum grege ; sed, cum eodem tempore torrentem ex hiatu Terra submitteret, eodem impetu reductum ad auras cum pecore, Aqua reddente, quod Terra
VIII. Dci iunt quoque Misophylacia subterrainea aquas illapsu Maris, Lacuum dc Fluminum, per Ostia, Antra, sive
A I. Unde H drophylaciis tantasub Terris aquarum sit copia , non otiose aut immerito quaero, ea a doctioribus edocendus, quae aut capere ingenii non sinit infelicitas, aut cognoscere penitius per occationis atque experientiae de fectum, hactenus non licuit. Est autem ista Lircheri hac de re sententiar Oceanum Voraginibus subterraneis aquas lassicere, qui eas AEstu motuque continuo & rapidissimo, per antra in littoribus montiumque radicibus maritimorum patentia, eodem infundit. Quod quidem ita verum est , quam quod verimmum, nec probatione ulla indiget. ρ 2. Illabi Lacus & flumina in Barathra subterranea, vel mille passim gentium clamant exempla. Georgius Vernherus, in libro de Aquis mirabilibus
Hungariae hoc nobis recenset Naturae miraculum. In Carniola in Palude L gea, nunc Circonensi vulgo-ὸ res mira quotannis accidit. Ea Pa- Ius subfnem Autumni impletur aquis., tunc ex Terra magno impetu exilienti
hin ac deinceps piscibus abundat. Sed primo Vere aqua illa evanes ut in explicatur, Solum aratur, femina jaciuntur, cum magno proventu. Capitur autem in eo Lacu piscium ingens copia, in lucii duorum cubitorum, qui dubio procul in voraginibus iuu delitescunt, neque enim tam cito possent crescerer c in rei quot indigenae, totidem testes sunt. y 3. De Nilo flumine his thiomae multa narrantur ab Historicis, nec pauciores ex absurdis erincipiis deaucuntur opiniones' Statuunt quidam eum
esse flumen Paradysi G IH O N dictum. Sed falluntur egregie. Alluit quidem Gihon ille Paradysiacus e thiopiam; eam vero non Africanam , sed alicam esse doctiores probant Geographi, qua de re insta peculiari Dissertatione agitur. Flumen istud magnum tra duas cautes uno hiatu abs=rberi, testis
75쪽
testis . τοπυς est Jesulta Petrus Pos , allegantibus eum Ath. Kirchero is Mundo Subteraneo, & Scholio in Anat. Hydrostatica, quibus Viris negare fidem , hac in re non licet. In Terra , inquit, Alata quinque Leucis ab epistomio Lacus distante, Nilus per Rupes quatuordecim brachiorum ait rudine praecipitatin immenso simul in fragore vapore aqueo, qui eminus nebula mihi videbatur, praecipitatres, Paullo poLl intra duM Rupes ingentes ita absorbetur ut vix oculis attingi psit. Sunt cacumina diobarum rupium ita vicina, ut Imperator aliquoties, strato per illa ponte, cum toto suo Exercitu transierit, quibws omnib- ego ait de te Petrus Pays) praesens
y . Observatio. Certum est atque exploratum: Ubicunque prope Voraginem vulgo Utarrast) Lacus aut Scrobs prohinditatis inexplorabilis est, Scrobem illam esse sphonem Hydragogum ad tartara subterranea. Talem Scrobem vidi, nec sine horrore aliquoties praetervectus sum, in Susae am-l lissimo Ducatu Bregessi, qua a sede Ducali BREGA in pagum uno miliari distantem lembul o itur. Est locus ille medio itinere sylvosus, aquis 3c voraginibuου ita infestus, ut nullo loco pedem figere tuto liceat: ab ipsa via vix sex passibus est Scrobs, ambitu plus minus 2s passuum, cujus profunditatem nulla bolide explorari posse, accolae testes sunt, a quibus dervocatur. Accidit Anno, ni fallor , I 6s7, ut Illustrissimus Dux Anhal linin hospes Brega tendi Fuschium venandi gratia proficisci constitueret. Interea praemissi aliquot Ephebi equis vecti cum sorvo, incauti in Scrobem ii
tam inciderunt a qua eodem momento absorpti sunt. Quo viso servus illorum , facto in Scrobem impetu, quia nandi erat peritus, heros suos servaturiis, eodem fato ibidem haustus periit. Quo casu consternatus Illustrissimus Princeps submersos harpagone, siquidem ad fundum Scrobis confragosae , ob impetum aquarum exsilientium, pervenire non poterant, extrahi atque honeste sepeliri jussit. Haec Tragoedia mihi cum Bregae agerem in ardibus Praeclarissimi Viri D n. D A VID IS CAMERARII Professo
ris Gymnasii Bregensis celeberrimi, a quibusdam amicis narrata est, quod ipsum etiam Pastor Leubuschensis Reverendus D n. DANIEL OPP OLIVS, amicus oneus colendus , confirmavit. Ego puto aquas, in sylva illa Veris & Autumni tempore ibidem stagnantes, a Scrobe absorberi, inque barathrum s bterraneum praecipitari. Ejusmodi quoque Voragines propugnaculi instar sunt Urbi Silesiorum WOLO VIAE, in qua urbe ego Rectoratus officio per triennium defundius sum. Nec non ad Oppidum S unditiadi in Ducatu Olsnensi, qua Crucibergam aut Bicinam itur, Vorago quaedam Bisno) dicta , belli tempore accolis receptaculum tutissimum,
quia Vorago illa corpora graviora ferre nequit.
76쪽
so Lib. 1 DE CATARACTIS Cap. 9.
y s. Dantur etiam Lacus & stagna, quae aquis recipiunt quidem ac devorant, nullas vero reddunt. Sic Lacus Asthaltites, sive Mare mortuum, in Palaestina, fordanem Fluvium haurit totum & absorbet, nullum autem uspiam reddit, sed alveo suo veluti, quod ajunt, arresto quodam detinet. Sic etiam Craterem illum Bregensem, inter Urbem ipsam & pagum len)busch,
aquas vernales & autumnales sorbere , nullas autem resorbere existimo.
De Mari Castio Lacus is potius est Lacuum quotquot in Orbe Terrarum exstant vastissimus referunt Geographi, & omnium quidem optime magnus ille OLEARIUS, in Itinerario PERSICO, id scopulosa montium
catena clausum aquas nullas emittere. Similis avaritiae Lacus sunt SORA
quas in Asia, America, inque Italia plures A. Kircherus d. l. recenset. y 6. Qui vero aquae istae eodem contineri possint alveo Θ Certum cst Mare Callium, & alios Lacus sorbentes minime esse otiosos, sed aquas suas permeatin subterraneos omittere. Sic Lacus Althaltites aquas tordanis gremio suscipit, nec miscet eas aquis suis bituminosiis , sed, per duritus hydragogos subterraneos, in Mare Rubrum transmittit. idem de Lacubus sensim pereuntibus esto judicium. y . Sed ad Mare CASPIUM redeamus, cujus accuratissimam descriptionem Magnifici Domini Adami Olearii industriae insigni atque e perientiae , quae lib. 4 Din. Perf. cap. 1 6. continetur, acceptam ferimus 3 di gnamque pronunciamus, quae in Regiae hujus Academiae Illustrium & m gnorum V irorum consessu proponatur. Observavit autem Vir Celeberrimus, Mare Callium sese in longitudinem a Septentrione in Austrum gradibus 8, id est, Iro milliaribus Germanicis, in latitudinem vero ab Oriente ad Occidentem gradibus is, aut milliaribus Germanicis 9o, porrigere.
ortum ejus ex mente aliorum , eorumque dissidentium auctorum, tradit.
Quippe alii Mare Castium derivant ex Oceano Indico, alii ex Sothico Mari, uti Plin. lib. O, cap. 13. Castium, inquit, erumpit Scythico Oceanosa Asiae, pluribin nominibus accolarum appellatum, celeberrimis duobus, C spio 8c Hircano. Solinusvero cap. 27. Mare, ait, Castium, quod dilapsum per Asiaticae terga plagae, Scythicum irrumpis in oceanum. y 8. Existimo autem, cum Mare illud , Asiae 3c Europa terminus, nurulam sui derivationem, praeterquam aliquot centenos fluvios in se influentes, ostendat, supervacaneum esse originem ejus operosius investigare. Non enim necessum est Maris Callii cunas in Oceano Indico vel Tartarico quaerere, cum nullus, quod sciam, Lacim in Orbe terrarum e Mari immediate procedat: omnes quippe e Fluviorum & Torrentium confluxu, aut ex Sca-
rurigine subterranea undas habent, quod in monedico , in finibus Helvetiae
77쪽
atque Italia, nec non in Smptentrionali bin Lacubus , menero, Mesero emm itero 3cc. usu observavi. V era itaque atque immediata omnium Lacuum, adeoque&-cla pu origo, non Oceano, sed fluminibus, Torrenti bus atque Scaturiginibus caecis debetur. 1s s. Verum enimvero de Egressu Caspii Maris majis ardua est controversita, quod ipsum laudatissimus noster Olearim loc. cit. miratur, quod cum in illud centeni Fluvii majores & minores influant, nullum tamen essu-aeum habeat. Recte autem Suarius, lib. 2 de Opere sex diertim, cap. 6. 3c Casius, de Mine l. lib. I, cap. 6. quos idem Autor adducit, respondent, mea quidem sententia: Quod si Caspium Mare nullam prorsus cum Oceano quocunque habeat extern m communicationem, at aliquam habere subterraneam censendum est. Quod ipsum Scaliger exercit. s I contra Cardanum, etiam asserit, Mare scilicet Caspium vere esse Mare; quod autem per occultos cuniculos unum sit cum Euxino, a quo plus minus sex gradibus latitudinis, hoc est, 'o milliaribus Germanicis distat, Tabulae olearianae loc. cit. evidenter demonstrant. Confirmant hoc D. Oleario hospiti suo Perse accolae Caspiens si esse in loco quodam inter Tabristan 3c Masandaran hiatum seu Voraginem, in quam aquae praecipitatae, sub Montibus, in abyssum subterraneam perpetuo des endunt. In eandem sententiam mithon de rebus Tartariae loquens, cryptam reperiri refert, inter Montes Caspios multorum dierum itinere perviam, in qua homines passim ingentes aquarum Catadupas, dc loca amplissima se reperisse, ajunt; qua de re Martinus Martini 1, in Atlante minico, videndus est. Quo Egressu Autor nobilissimus non contentus Ioc. supra cit. infert: mass tan dig l Melch ais eiu et niger Strobin
scit Oreeratnd Strobnaeli. Quod si, qua par est observantia praemissa, conferre modeste & amice cum tantae famae Viro & fautore meo colendo licet, statuo, egressum omnium aquarum , quae in Mare Caspium influunt tot Flominibus, ita necessarium esse, ut eodem iesi denegato, accolis diluvio pereundum brevi sit. Nec ideo statim Egrestus Caspio Mari aliisque Lacubus negandus est, quia oculis non fit obvius: namque si tot aquae extrinsecus e Caspio Mari non egrediuntur, attamen nihilominus per meatus occultos in Ab sum subterraneam illabuntur, unde iterum per Circulationem alibi eructantur; quod quidem aut in Sinu Maris Perfici ad promontorium Moffendam per vorticem aquas evomentem feri, cum A. Lirchero Mund. Subterr. Tom. I. pag. I 2. affirmo. Verbo sententiam meam expedio : Mare
Caspium aquis multorum fluminum repletur, quas aquas ille postea aut per' hydragogos inciles abditosque alio derivat, aut sub Terram in barathrum,
78쪽
transmittit. Nec mo et me quicquam subtilissimi Scaligeri jocus, quo Aquarum sub Terra circulationem salse admodum ridet, Exerc. s. Non est, inquit, praetereundum, quod a Semimonacho inter convivas Hesebatur , esse in Terra venas, a quibM trahatur aqua, sicut anguis trahitur avem, animalium, quod volui tibi ad risum pro bellariis apponere, post haeossa. Utrumque enim quod pace Aquila i 'in dico & Sanguinis in homi ne & Elementorum in & sub Terra Circulatio certissima, atque adeo, ad
Macro cosmi aeque atque ad Microcosmi conservationem, necessaria est. y Io. Amplector itaque laudatissimi D. Ol eam sententiam, Unum atque alterum egressum tot aquis Cassii Maris exhauriendis non sufficere, proin de illud Maeandri fibterranei in fundo, aut Montium idem Mare undiquaque claudentium radicibus hauriunt , atque ad ima Abns deferunt. Facile etiam, ex Dinerario Persico toties allegato, non tantum Montes Armeniae Ararat, sed etiam Taurum ipsum, qua sese per totam Persiurm tractu vastissimo porrigit, esse concavos, adeoque H)droph lacium ibidem sub Tesera dari, di vinare possumus. Do simile exemplum. In Lacum Septentrion lem menerum, cujus longitudo 3o milliaria Germ. superat, influunt multi e NorOegia, Dalecarlia & mestro Gothia fluvii, eumque implent, unico tamen ostio Trothetiae contentus egreditur; quinimo contingit quandoque aquas in ostio illo famoso deficere , fluminisque impetum cessare. Cum itaque tot Flumina in Lacum menerum fluxu perpetuo illabantur , quaritar, Quonam sese tot aquae inde recipiant λ Resp. Per meatus Subterraneas in Lacum Ostro-Gothiae metierum, ubi inter Arcem i& Oppi dum Grennam , per Vorticem ejicitur, quod indicio manifesto ibidem per grinanti atque iter facienti mihi ,& hac de re sollicite sciscitanti, nuper demonstratum est. Adeoque immota manet pothesi haec nostra hydrostaticae Quicunque alveus aquas continuo recipit, ille easdem alibi ejicit, aut alio transi nittit.
De Ab is aquas Goquentibus. I. A BVM Coquentes sunt Catara i subterraneae quae Aquas aliunde A. receptas, tanquam in Cratere aliquo B. susque deque agunt, ultroque ac citro instar aquae ferventis C. versant, D. jaciunt, allidunt, ali am partem in nebulas
dissipant, tandemque quasi excoctas Ignibus subterraneis
79쪽
y 1. Aquis in olla & aheno serventibus, moventur faeces , exhalant pravi spiritus, heterogenea in spumam coeunt, quae tandem ejicitur. Sic aqua, alicubi sub Terra coqui , coctione analoga seu impropria, existimo. Caeterum dari istasIDb Terra Cataractas coquentes Argumentis aliquot evincimus. Primum esto: quia μ. Fontes & Scaturigines jam crescunt, mox de crescunt , aliquando etiam Lacus & Flumina exlic cantur. Sic Fons ε
80쪽
thiopis, ad quem Philippin baptitavit Eunuchum e thiopem, est in medio itinere, quo itur Hierosolymis Gazam contra Bethuram, vigesimo ab Urbe lapide, ad radices Montis ebulliens , eadem humo , qua gignitur, mox etiam hauritur; qua de re Viatores Palaestina consulendi. At quid est aliud, Aquam ascendendo crescere & descendendo deficere, quam coquendo susque deque agere λ Ebullit quandoque Aqua ignibus eam nimis attollentibus & exundat: sic etiam Abyssi, praesertim in Terrae-motibus, A- quas ita sursum agunt, ut in Lacus majores stagnent. y 2. Varenius, Part. II Geogr. Gener. l. I. cap. Io, Prop. s. de Monte Gonnapi, refert: Mons , inquit, Gonnapi in una Bandinarum Insularum Anno 1186, Mense Aprili, postquam annis septendecim arsisset, tandem ruptus cum ingenti fragore erit; aqua vero ad littus Insulae continuo ebulliebat , ac si ignis eisubjectus esset. Sed & istud minime praetereundum , in me halia prope Paderbornam esse Fontem, qui horis statis deficit; quibus elapsis, revertitur cum tumultu. Unde ab accolis Fons iste non injuria, derdolle Queruntas vulgo appellatur. y 3. Argumentum secundum est , Quia Lacus & flumina Terrae hiatu
absorpta, longo ductu ac tempore iterum foras ejiciuntur cum impetu. Probabunt hoc exempla plurima insta de Abysso aquas e terra ejiciente. Quid, quaeso, in Crateribus subterraneis faciunt tot Flumina hausta, nisi ut, ex coctis per Abyssi cataracto confragosas aquis hoc est , per Aquarum illapsum, assultum, resultum variasque convulsiones) iterum foras petr alios Siphones prorumpant, alluantque Terram undis salubrioribus py q. Argumentum tertium nobis praestat Tremor terrae in superficie Absit subterraneae. Sic Mons, in Regno Goram, e quo Nilus derivatur,
ob Aquarum ex Mari e thiopico in Barathrum , seu lebetem subterraneum, illabentium, varioque motu, instar Cataduparum subterranearum, sese concutientium impetum , totus tremit. Aliud experientiae Subterraneae exemplum suppeditat nobis Gaspar Ens , Histor. Occid. Ind. lib. 1, cap. II. In Insula, inquit, Histaniola Spelunca in Monte editissimo est, cuius introitus portae magni palatii speciem praefefert. In hac Spelunca per densos ac subterraneos meatus, ingenti impetu Flumina per s millium stadiorum Oatium ferri audiuntur, tanto ruentium aquarum strepitu, ut, qui prope accesserit, ad tempus surdescat. Pluc referri merito debet exemplum experientiae Subterraneae, quod Petrin Martyr, De ad. 3. lib. 7. de provincia Calet imu tradit, quod videsupra cap. VIII. Num. V. y s. TVtimum, ostendunt EMinus varii. Namque Aquae circa Ohmpum tota Hyeme subsidunt, V ere autem redeunt; & in Sicilia, uti scrunt, circa Me