장음표시 사용
181쪽
tofum terebrum reereetur, sed siubputridae exhalationes, con tinuo de suppurantibus tuberculis exeuntes, sanis etiam ho minibus molestae, in aera transferantur , & imminentes sorte capiti noxas selicissime avertant . VII. Febrem ardentem, vel aliud simile malum capitis in tegumenta etiam interna torquens, si ea VI.) methodo curare velimus, caute incedendum tam in rasura capillorum, quam in pilei mutatione nobis elis videtur. Nam quamvis caput ad vivam usque cutem tondere praesentaneum serere medium sit c phalustiae, gravedinis, oculorum infirmitatis a librarum praecipue nervearum remissione Ort persecutum tamen subest , ne capite nudo aeri, & frigido derepente exposito cuticulares squammulae validius renitantur,& aretissime constringantur, liberam partis, quae desideratur, perspirationem intercepturae. Memini in quam plurimis , in dia etiam in aestate, post: barbam capillosque demessos, Rabluta a Barbitonsore capitis cuticula spiritu vini, neduir a subitaneam cephalaliam accidisse, veru metiam de scintillularum, & anguillularum apparentia ante oculos Obversan tium conquestos suis. . Quod sane ab represso capitis vapo re deducebam , qui impete facto in arteriolas oculi inter nas decumberet. Quamobrem non frivolum, neque minoris
in praxi momenti censendum est A et i consilium, b) dum monuit, si longissimi crines fuerint, dimidios primo de se candos esse V si vero breviores, tunc ad cutim tondi posse.
M tuendum enim est, ne subitanea illa crinium ablatione, atque cranii nudatione restagnet humor morbosus, qui in superfluam illam pilorum longitudinem absumebatur, oculoseque, & alias nobiliores partes aggres urus. Sic ex resecti barba in Monacho caecitas curata quam primum, eam mutato
consilio aluit: fcJ Sic non raro in Plieo Polonia abscissos capillos , sqvus capitis dolor cum pbrenetico furore excipit. f J
182쪽
- Ι38 Ex his intelliges, qRare ratio capillorum totum corpuS mu tet. Deinceps quare suffocanti,&onerosi, Ianeo capidulo assue-
aegris sit, sed molli tenui, sensimque tenuiori adhibito capitio contegendum, donec cimos rc injuriis assuescat; S generatim non Phreneticis modo, sed & in omnibus morbis, ubi violentus ,& turbulentus, qua purpurei, qua nervet 'luidi motus incusatur; quemadmodum stramenta & Operimenta mollissima & tenuissima convenire asserit C lius Aurelicuus ita tutiora esse solent te isti hominumque linea, laneisque operimenta, & longe prsstant, si feri possit, lintea carbasea. Linteati dein in lecto decumbant , febribus acutis, ardentibus, exbcut rusticis correpti; exulent plumae, pili, Lava & gossypium vel linum xilivmm, quoniam hec incendium augent, fl/J ea tamen cautione, ut remisSionis tepore , lintea febricos halitutari curemus i l.
VIII. Gravis ad haec, eaque in curabilis fere clopeciaσ noxa eos corripere solet, quibus diu multumque lanugille caput Operire mos est; vel quibus ex Religionis voto caput cucul latum , & rudissima laus contectum gerere necessum est. Quae causa sane est, ut arbitror, quare in calvitiem adeo
frequenter incidant, qui de familia Copuccinorum sunt Religiosi. Sed & multiplex se sistit hujusce defluvii capillorum ratio. Vidimus enim supra Cap. V. q. m. pilos capillosque singulos in bulbo quodam subtus cutem recondito radicari initio molles; qui pluribus dein fibrillis in unum congestis,
bulboque connexis enati, blandae pinguis muccosisque lymphae ad jumento succrescunt, & sentim promittuntur. Inde consequitur calvitiem duplici de causa oriri posse, vel vitio irrorantis lymphae, vel vitio radiculae latentis, atque pilossis villos e sinu suo emittentis . Utrumque autem praestari a villoso tegmine capiti diu appresso potest. Cum enim primo servore sataginis , contrectatione nimia , vel fricatiane a
183쪽
Ianea molemis calor in capitis integumentis oriatur , & diu tissime idem duret , ut supponimus; lymphaticum rorem continua fluidiorum mollecularum dissipatione in se cogi , inque lacunis suis concrescere evidens esst; qui vi ejusdem causis saepius agentis, seu quod idem est calori sero , & jugiter exiccanti laneo villo patens, de sua molli, blanda, du- 'ilique indole desciscit, atque conceptis pilorum futurorum staminibus nutriendis , ad augendis, extendendisque impar omnino futurus est; unde pabuli desectu radiculae contabe iaciant, & pereunt, ac capilli, ideo decidere videntur, non
qu6d radicula absit, sed quod licet praesens sit, non satis
virium habeat quo cutem perterebrare possit. 2. Sed esto mucago pilorum optime se habeat, neque ullo pacto morbum contrahat; si primae radiculae pilorum aliqua ratione debilitentur, ut debita ad eruptionem elasticitate careant, per inde est, ea si feni. At ver6 dum modo tollitur naturalis capitis coma , quod prius una circum instructum impensius calebat; dumque iterum cooperitur, quod prius nudo aeripateret, uti docet quotidiana in praefatis Casuccinis observatio, capitium liciniosum idem iidem removentibus officiorum causa sicque calvariam sepiuscule nudantibus : dum inquam validis, & repetitis hinc Ianae, illinc aeris frigidioris incursionibus glandularum , & subculaneum omne vasculorum genus vexatur; fieri vix potest, quin ipsς tenuissimae pilorum capillorumque origines subitae adeo, & frequentis
vicissitudinis nestiae , robur omne amittant; tamquam si reiterata nunc constrictione a frigore irruente, nunc sui relaxatione a fotu Lux incumbentis, repetitis velut id tibiis, succiderentur demeterenturque . Hinc Glabrities calvariae, seu
Alopecia inducitur, quae cum ab simili causa proficiscitur vix
medelam admittere posse videtur .
IX. Hic autem monitos velim, qui jurditate , vel gravi auditu laborant, caute ut gossipium ad instar tur undae intra a res in trudant, ibique diutissime retineant. Sibi enim persuasum videtur , utilius emcaciusve externo hocce reme
dio prophi lactico reperiri numquam posse, quod flatibus intra meatum auditorium incarceratis, calore discutiendis;
184쪽
iso vel sero tympani membranam relaxanti, exsiccat Iope sugendo par iit. Sed male, quam morbi causam fingunt sibi , causari solent. Ne enim tediose infinitas, & longe diversas reliquas orditatis causas attingam , quas gossipii intrusione a bigere velle ridiculum e sset; geminas mox dictas furditutu& gravis auditus causias contemplemur, quo si non damno fa, at saltem vana remedii hujusce applicatio cuique constet. Probe quidem novi, quibus ad medelam surditatis ita aurium cavea obturaretur, eos in deterius abiisse, dum evulisgosspio ad faciliorem sonorum perceptionem aureS nudarent.
Forte parteS externum meatum contexentes, lanugiosa ca
lentique mollitie diu protects aeris stubito ingruentis, damna ferre non possimi, quin extemplo rigentibus villis, & stagnante liquido, membrana tympani durior aeris undulationes sonoras eluserit. Verum si flatu lenta materies gravem utcumque auditum effecerit, periculum est , ne a tali gossipii admotione incarceratum aera magis expandatur, & Obvia quaeque perrumpat. Non enim ignoramus requiri ad auditus persectionem debitam membranae tympani tensionem, qua mintus aeris externi vibratorius alteri aeri in tympan; cavo collecto communicetur proindeque priesentiam fluidi cuiusdam aerei in eadem o cui cavitate, eiusque puri, & ab omni inquinamento immunis, quod succussionem illam accipiat. Quare patet, aerem illum innatum fervido goisipii, vel ab
terius lanuginis adhaerentis calore rarefactum, neque ab aere externo sibi denegato renovatum mirum quantum dilatari,& ut in illa expansione per fissuram hic Tuba Eustochianae
totus egredi non potest, nisu maximo in expositam tym cui membranam impetere, hanc summo conatu distendere, &innatam ejusdem tensionem adaugere: hinc dolor tentivus, & quam plura mala. Ut omittam inquilinum illum aerem non ita expedite ventilatum, exhalationibus animalis intra cavum Noui emergentibus ade6 impregnari, ut depressa nimis,ue prs cap. V1 . q. xv ., e osticitatis virtute, impressionibus soni suscipiendjs, iisdemque canaliculis flemi rcularibus,
ae Scalae cochleae impertiendis ineptus omnino evadat. Neque
vero ab hujus inodi obauditionii, vel alterius aurium morbi vitio
185쪽
tem exhauriat , paratum equidem ad imbibendum humidum, go sipium est; verum ea ratione, tibi in aures alte detruditur , ca Vendum est, ne tenuiori in aure secreto humido sua circumvolutione obsistat, unde s tinnitus, Sc obauditio propullulant; vel ne immodica, & numquam interrupta humoris congeniti suctione auris exteriora desiccet, & succos tenues , roscidos, lymphaticosque consumat, unde Obstrustio oritur.
Sed praesertim humor ille febaceus & ceruinino , qui sponte sua viscidus , & subtilioris praedisti liquidi ope ad fluorem
componi solet , prae mora diuturniore , vel crassitie nimia parietibus organi ita accrescat, ut viam posthac trans it tendis radiis sonoris penitus occludat. Porro supra patuit, v de Experiment. 6. cap. 1 v. ad β. II. ct cap. V. q. XII Ι.) gos si pium , Sc inde contexta omnia trahendis liquidis non adeo
ac laua, praecipue si constipata suerit, apta esse: Qua de re dum minus humoris 16Apitam minus fugit , pergit tamen
aurium humida exhalatio, nulla mora, quin tensio membra' narum nervosarum nimia humiditate elangueat ; perinde ac si in tempestate humida diu versaretur, aut in udo conclavi commoraretur , aut catharratibus defluxionibus auris laboraret: In quibus teste experientia ca) obaudit jo nasci solet. X. Levissimum licet discrimen portendat Incubui, b) de
eo tamen conqueri Nonnullos imbecilles audivi, qui, praeconcepta opinjone, pectus laneo thorace contegebant vel ad con coquendum , ut sibi videbatur, catharro, vel demulcendos externos laterum dolores, & sic cubitum euntes pannis operimentisque eandem partem protegerent. Ephialtes enim, seu excitata in somno cujusvis prementis sussi cantis. que idea, non semper prie ternaturalem sanguinis pulmones tranantis crassitiem, eamque a chilo tenaciori suggestam pro
II, p. m. q. c) Idem ibid. s. m. 2O.
186쪽
guinis per pulmonales vias circulantis rarescentiae malum istud natales debet; qua tumens humorum animalium moles per angustissima pulmonum vascula aditum sibi praecludit, quae idcirco in farciet, extrorsum diducet, & intercurrentium ne vulorum stamina ingrate fiuccutiet: Hinc variae repulis lymphae nervatis ad fen ortum commune undulationes, diversi fi- lamentorum cerebri impetus, abnormis id earum combinatio; sed quae semper ad partem pulmonum oppressam referuntur, S inde quadam lege b) ad partes thoracem externe ambietes, quamvis innocentes, excurrent, sicque sensium oppresisionis no sturnae animae molestum incutiunt, in quo Lucubi essentia posita est. Porro eadem contingere possunt , dum acriter adeo ab incumbente Dua thorax immoderatum calorem
concipit; maxime si ingluvies praecesserit; si dorsum super incumbat aeger, quae diaphragmatis insolitam pressionem accersere possunt; si demum sanguinei habitus, & fervidioris teperamenti fuerit, quod maximam caloris intemperiem arguens , calore etiam e ternae Dux e Xaltatum auctumque, eadem incommoda afferre valet. Confer fustra Cap. III. q. v. cap. lx. β. xv I. Quid quod exuperanti calore a pressu lane inducto ita torreri solent hi homines, ut inducto simili vitalibus undis servore, hae celerrimo cursu cordis thalamos trajiciant non modo, verum etiam superantem vim sacculis cordis inserendo , majorem quoque contractionis nisium in illa machina stimulent , seu palpitctiouem cordis cieant λ quam , ut vehementior animi passio, & omnia interna calida producere apta fiunt; ita tales pravos effectu S producitura est Duc, dum eo quo diximus modo Dormientis thoraci nu- de alligatur adstringiturque, ut quae parem quoque expansivum in liquidis internis motum invehere queat. XI. Minime tamen retice udus est Illorum pessimus mos, qui colico dolore tentati, & flatui utia vexati, multa rudique lana abdomen amiciunt, circumdantque ita, ut illud
187쪽
Ianeo velut capistro a rele constringant. Inde enim flatus in
rabiem velut efferari, iterata me docuit experientia. Non loquor seminas , quae ut morem viris gerant, vel se commmendabiliores praestent, mille funiculis instructam , eamque junc eam , thecam stricto mucrone cardiam comprimente tho
racis claustris obducunt. Notum enim est in hisce seminis, costas infimas praecipue , indeque totum pectus, morbis ob noxium feri, non modo ut late deduxit VI insuus ca); vem rum etiam si, ubi hius, & nceus pancreaticus confluere somlent, ea parte ob insolitam effervescentiam , flatuum parata materia est, sane haec negato sibi in illa ventris compressi ai gustia commeatu, continuo horrendoque murmure , & velutarie tantium in se spirituum rugitibus sese prodet, non sine suspicione depravatae valetudinis. De hisce enim flatulentis vitiis, quae illa imprimis corporum perba uarios , imo S. fer reos thoraces structura incurrit sequior sexus, & sibi voluntarie adsciscit , sermo non est . At illud impresentia advertere licet, non in omni flatu lenti cruciatus genere lauosis fasciis abdomen angustius facere , illudque unctissime ita premere , conducere . Est enim ubi immanis flatulentia acuta, eaque cum tensione conjuncta, & ab exotica bile producta, nunc inopogoprio, nunc sub umbilico, ispissime autem sub cordis scrobiculo , qua parte superius sentriculi oris tam est, diri se
si me aegros excruciet. In tali casu curandum est, ut compescentibus sedantibusque, necnon laxantibus, & emollientibus succi importunius effervescentes spatium acquirant solito maius, in quo libere sese expandere possint; neve ob ullam externam arctationem alicubi stagnent, & fixa sede novis sermentationibus viam sternant. Est ubi in hisce affectionibus aer non divagatur, sed dumtaxat nativa locorum obliqua positione coare tiatur: Ita v. g. obliquius assurgens tenuium iu-tesinorum illa pars lienem versus, acutiusque inde reflexa,
vel situs ingenio efficit, ut diutius ibi haereat quidquid justo viscosius allabitur; indeque dolores Anseri h oconisii nos
188쪽
perniciosam futuram esse lanar arcte circum abdomen ligatae applicationem nemo non videt; cum inde impediatur liber transitus materiae flatu lentae in certo listulae intestinatis cavo contentae; hinc mira anxietas donec solutis hisce vinculis abdominalibus, cotractus antea aer in libertate vindicetur. In gesnere aute ita tenendum est, calore externo immoderato, inclibens nobis aera minus premere; verum aequilibrio inde sublato, qui intus est aer continuo rarescere, exspatiarique, ae obvios villos sensiles acrius impetere, unde Actuum dolor comes est. Dum autem adstrictis Ianeis loricis abdomen totum valide restringitur, arcetur externus aer, cujus quidem
pressura a strictura illa Ionea suppletur; sed aer inde in fistula
intestinati haerens arditori pressu multis in locis tubi intestinatis constipatur, unde vis ejusdem elustica crescit, ut notum est. b) Sed & intenditur alia ratione aeris internam Mutio partem occupantis nisus, dum impense incandescens, copiosi iis a flatulento sonii te extricatur ; & quod de densiitate crescit, caloris augmento compensatur. Jam vero interfatuum causas expansivus liquidorum intestinatium calor me
rit6 recensetur. Pecklinus meminit cujusdam Virginis, cui Q cum in frigore Tertionae, cum ventris doloribus, iis que a fictu colluctata esset, subsidebat identidem, atque evanescebat cum calore tumor . Hoc autem contingit, quoties
causa materialis 'tuum aliquid tenue mobile & summe e Xaestuans fuerit, summae dilatationis capax: tunc enim vero si vel laxissime Isuom ad abdomen apprimas, quoniam illud calidiori substantia fovetur, fieri videmus, ut esse ratus interior aer adventitio illo calore maiorem servorem concipiat , &malum adaugeat. Quod sit ad stimulum, quem Icus conta- ' u suo in partibus creat, animum adjiciamus; et si ille interno cruciatu minor aegris videri possiit, habebimus tunc
tom. II. db Idem ob ero. LVII. p. m.
189쪽
r63 consensu quodam nervorum angustation s Hae intestinatis
causam quam plura illius tubi loca assicientem. Haec autem seri nequeunt, quin vicina alia intestinorum loca a stimulo magis remota magis etiam dilatentur, ac debilitentur, excussestimque ab compressis intestinorum tractibus aera minori resistentia admittant. Quamobre duplex causa hujusce abusus, de quo loquimur, adnotari debet; i. Quod ita fasciatu abdome, tectumque impense caleat: a. Quod in molestas contraditones, intestinis etiam communicandas, proritetur: indeque, utra que causa flatuum concurrente, suo validius torqueant satur. XII. Nullam sere inter Matronas reperire est, quae hodierno saeculi more Ianeis se moralibus non utatur. Id autem non tantum hyeme ad saevitiem frigoris praecavendam in usu habent, quam aestate , ne consuetae jam a longo tempore vestis depositionem graviori poena luant. Imo inter plebeas seminas, aliasque, quae tutelae sui corporis invigilant, rario simum est ubi non genitalia velleris admoti perenni somento hume fient,& laciniatis panniculis pudoris sinum inserciant; praecipue si appetente menstruationis tempore torpentem jam sponte fluxum accelerare velint. Quam quidem consuetudi nem muliebria capistrandi, eaque intra villosam lanuginem sepeliendi, non possum quin hic aperte redarguam; vel ex eo tantum , quod ea ratione calentia pudenda nequeant ut la occasione spoliari, quin facillimo negotio appellentis aeris frigidioris noxas illico percipiant, quam agerrime profligan das imposterum . Neque eorumdem pannorum necessitatem praetendant, si quod forte ab eorumdem ablatione insor tumnium timeatur. Novi quippe in fluore muliebri, & immoderato mensium prosimio in quam pluribus feminis vulva in una Velari, ne, ut a junt, nudo aeri exposita salutarem sor te interdum , at saltem semper pessime cedentem , si supprimatur, excretionem illam humorum remoretur. Verum cavendum est, ne quem prudenti frigidi metu importune sistere
190쪽
edicabilem reddant. Compertum enim est ex Phis logicis, lymphaticos duectus uterinum conceptaculum interiuS per rei' tantes, ad certum usque gradum ampliatos, unam esse menstrualis sanguinis scaturiginem; Nullam aliam generalem causam dilatationis vasorum uterinorum, quam plethorum , a s signari posse; ad haec uterinos canales non nisi vel a momento liquidi fluentis ingeminato, vel imminuta ipsorum re sit stentia ampliari; deinceps velociorem in semellis, quam in Viris plenitudinem adesse; tandem quantitatem sanguinis ad uterum tendentis, servata proportione, longe copiosiorem, quam ad reliquas partes suturam esse , prie sertim si nativa vasculorum uterinorum debilitas animadvertatur. a) Praeterea illud discere oportet, immodici mensium alteriusque liquidi fluxus causas nimium esse sanguinis ad cola uterina proven tum, ut in matronis divitibus otio torpentibus, & optime saginatis videre est; vel dissolutam cruoris crassim, ideoque 'prompte per uteri diverticula elabentis , vel nimis patentia excretoriorum uterinorum oscula admissum liquidum non coer
centia: Quam quidem posteriorern causam aliquando in More albo obtinere evidens est cum statu seminarum phlegma' tico, & humidiori sanguinis diathesii conjunctam; item in pati peribus feminis, quae rei domesticae angustia desidem & labor io sana vitam degunt , atque despectis pravisque alimentis pastae , parum boni cruoris alere soleant . XIII. Obvium hinc est colligere quantum Feminarum valetudini officiat, vulvam, & adjacentes partes pannosis lanei ue, licet mollioribus levioribusque, involucris obtegere , easque tamquam habenis cohibere. Nam I. perpetuo, eoque immodico, calore, quem lana , & inde contextae telae e X citant, sanguis copiosius ad uterum ducitur; praesertim dum corpus quiescit, & semper tamen cibis euchimis vivit , ut in Divitibus; inde enim uberior liquidorum moles cum nequeat per