Jus naturae methodo scientifica pertractum

491쪽

Pari II cap. III.

etiam pretiosior fit. Patet igitur ut ante s. ad , nisi impensae utiles, quibus res Hictuosior facta, possessori cubcunque restituerentur, dominum fote locupletiorem curudamno posscssoris quod cum fieri non debeat G. sis dimpensae utiles, quibus res fructuosior saeta possessori cuicunque omnino gestituendar. susexvile nullum statuit discrimen inter impensas utiles dinimvero cum impensas utiles eas dixerimus, quibus res situ, Iior vel fiuctuosioris. 6oso, discrimen in iis manis estum est: neque enim quod uni utile est,id etiam alteri utile, quemadmodum idem fructuosum est omnibus. Accedit, quod non Pmnes rei utiliori essiciendae Patia eosdem facere velint, vel Possint sumtus.

I isti m Impense Mitis, quibus res utilia facta , possessori fi restitutione 'uenda a posses m. fremiama Amsaxinis quisum

utiliam im iamin aeque titios ni vel in quantam res pretiosior a

pensarum retenim possessor b. f. non tenetur domino ex uiuo fini disserent suo s. 1; . , neque adeo etiam ex eo, quod rem qua pessis pluribus sitis aptarit, quamvis ea non aeque utilis tactasedi orem, Crit domino. Cumque putarit se dominum esse si is sq, n. f. non fecit, nisi ad quod se obligatui esse existimavis(s Sol Quoniam itaque ipse domino restituere teneturrem suam j. et t. eamque restituit melioratam per te. quoniam etiam restituit fiuctus naturales, ratam industrialium domino debitam, quantum in bonis habet iss8o, impenta autem utiles, qua tenus relintuenda sunt, in bonis pilus esse intelligunturis. si ), diluum omnino est, utrimenta utiles, quibus res utilior facta, possetari bona fidei restituantur. uadera primam. Enimvero possessor malae fidei tenem domino ex

492쪽

D. Obligation dissari, ex domini oriundis. Ti

quocunque secto suo s. sos. , adeoque etiam rex eo, quod rem utiliorem, seu pluribus usibus suis aptam fecerit. Quamobrem si domino non aeque utile est, quod ipsi utile fuerat dominus non fecisset, quod possessori cerat, consequenter hic damnum pateretur, siquidem impensas utiles restituere teneretur s. Stio, quod tamenn itio alteri dare debcis. os . Praeter jus adeo impenses utilas toltcndi, quae sine rei detrimento tolli possvnh, nihil ipsi competere potestas. 6a . , qui sibi imputare debet, quod rem alienam cum injuria alterius is oro adsuos usus effecerit aptiorem era ecunam. Quodsi tamen resutilior facta aeque tisis Adomino, uitipse casaemimpensas faeturus videatur Oo S. , eodem vi do, quo ante demonstravimus, impensas utiles, quibus res secta fiuctuosior, positabri etiam malae fidei restituemdas esseres. ori etiam evincitur, imperuas utiles eidem testitui debere. uod erat tertiam

Dei que si res secta pretiosior impensis utilibus, nisi

eaedem restituerentus, domimus locupletaretur cum damno

posse ris s. 8b s 8ad. poniam imqne nemo cum damno alterius locupletari debetis. 18s. , impensa etiam utiles, quibus res pretiosior facta malae fidei possessori r

stituente. uis erat quartum. Salvum manet domino jus puniendi malaesdei possessiurem, quod rem, quam suam non esse novisis is s. , ad usus suos dommo invito aptaverit s. s6 . , Hinc init nam leges positivae auferre eidem possunt quod jure naturali ipsi comperebat. Atque adeo mirum vuleri minime deis hel, si quae uri naturae esse statuimus, cum civili non pro sus confintiant neque enim jus civia notantes Plano l. 6. side

493쪽

Me J VJ perimota naturali servit, sed essicitur cumit.ii aliquid additur, vel detrahitur. Quid vero recte adda, tur quid detrahatur, suo videbimus loco. Nostrum it que non est in praesenti disquirere, quinam si juris civiliso cum risiurali consensus, quatenus scilicet juxta Op -- . e. non in totum ab hoc discedit , aut dissensus ab eodem, quatenus aliquid additum, vel detractum filii, ut restitutio impensarum simul contineat poenam quoad malae fidei pol,

sessorem

s, a T. o. hdbiis inpense, voluptuaria confissunt in isti anne. uittiendi pistatione adjunctione, ut a sicarionis plantarunis adjunc impensis at mi e tutione impensarum latam ha et Etenim si impe, , ad ista quae fiunt a possessore rei alienae, consistunt in ius aedifica catione plantatione, adjunctione possessor in solo ali no senis, an aedificat, vel plantam ponit, rei aliena suam adjuniit ,- - Quamobrem cum supra demonstratum sit, quid tum h/-m. s. sis Min alieno lo aedificat vel plantam ponit C, M. do s. Od. , aut rem suam alienae adjungit G sso. se bidem quod jus obtinere debeat in reuatutione impensaruae dubitari haud quaquam potest

Vi hujus ipsius principii demonstrari etiam poterat, non minus possessori malae, quam bonue fidei competerejus rublendi impensas, siquidem ille tollere velit, huic autem prae, tersus tollendi non competere aliud , quando sine rei de trimento tolli potest. In possessore autem bonae fidei etiam rationem habendam esse voluntatis , ex anterioribus patet, quemadmodum quoad possessorem malae fidei saIvum ais, net jus pumendi.

494쪽

De Obligationes Arib ex dominio oriun is g

e rei detrimenu possessori bona ei resimenaee, quant uni tuis iare,ore re tutionis rei. Etenim possessor bona fidei non is eis, Stenetur domino ex ullo facto suo s. s . , adeoque ne irae dis ex eo, quod impensas voluptuarias fecerit, quae sine rei fessis ib.fdetrimento tolli nequeunt, vel etiam prorsus tolli non possunt Quod vero hae impenta eidem non restitue rentur, dominus in tantum locupletior fieret re possessoris, quanti sim tempore restitutionis rei , consequenter hi quantum res eidem restituitur pretiosior diriga. 'pogiussor jacturam faceret rei suae s. 8 .), adeoque damnum pateretur absque ullo suo merit s. 86. Quoniam it que nemo locupletior fieri debet cum damno alterius (,.ss s. i possessori quoque bona fidei restituendarimpenue voluptuariae , quae velimpliciter, vel sine rei detrimento tolli nequeunt, quanti sunt tempore restitutionis rei.

Nimirum in impensis necessariis sui tantummodo rati nem habere potest bonae iidei possessor , nec dici potest, quod etiam rationem habere debeat domini, cum se . non alium dominum esse putetris. Is g. . Quamobrem hic

attentionem nullam meretur, num uuae voluptati possessoris serviunt, ea etiamin voluptati domino.

Si damnum ejus, cujus culpa acciau, collidita cum damno Si damna Ierias, qui omni culpa vacat . damnum ferre debet is, cujus duorum corae p. est Si damnum tuum colliditur cum damno alteri sidantur,us, aut tibi damnum ferendum est, aut alter ferre debet fi ea nam ideri autem nequit, ut uterque indemnis praestetur id quod si ferredebeat. tur. Iam res tua culpa in eum statum deducta, ut vel tu, vel alter damnum pati oebeat perhap. Quoniam culpa tibi imputatur i. et a part Phic 'M. anm. , ex partes misit Ar mi Par il O oo autem

495쪽

autem alterius nil est, quod ipsi imputari possit, cum o

culpa vacet per dipoth. tu censeris causia libera damni alte utri ferendi, alter vero ad hoc non concurritis. Sa .part. I. Plu pracet. Hum). Damnum adeo ferendum tibi est, non alter

Proposita praesens adeo evidens est, ut, modo intelliga.tur, assensum protinus in se trahat. Sane nemo non ultro fatebitur, aequum esse, ut damnum potius ferar, qui culpa sua damnum passurus , quam qui passurus verat absque omni culpa iniquum e contrario, si damnum subire debeat, qui sine omni culpa idem subiturus, ab eodem vero imminnis iudicetur , qui culpa sua in damnum incurreret. Pr positio autem praesens non aliud vult, quam ut damnum

in se recipiat, qui sua culpa in idem incidit, ab eodem autem immunis praestetur, qui nulla culpa sua inridem

incideret.

s. 63 o. o. AH Si damnum tuum si ita cum damno alterres, urere inuas tollisio im culpa vacet damnum habetur pro casu i. Etenim si Aisisti mnum tuum colliditur cum damno alterius, necesse est, ethsieatur iram in damnum incurras, aut alter idem incurrere debeat:su quod est id ipsum, quod sumitur. Iam vero uterque cub pa vacat, adeoque nulla adest ratio, cur alterutri imput tur, quod res in eum deducta sit statum, ut alteruter, strum damnum pati debeatis os s. 6s f para. I, P L practunio. Immo cum tu, Malter culpa vaces, quae impintari posset oo para. I. P L pro unm. , nulla sane rhtio est, cur alteri potius imputetur, quam tibi S. 6s.

ut , adeoque neutri imputari potestas et o Onuh) niam igitur neuter habeti potest pro causa libera damni alterutri ferendiis sa r.part. I. Im pria unis. damnum

vero Disitired by Cooste

496쪽

De Obligation. ivrib. ex dominio oriundis. ri

vero casuale est, quod nonnisi casu improvise, nec evutabili daturis visi. damnum tuum colliditur cum d mno alterius, damnum ab alterutro serendum pro casuali habendum.

Meram adeo infortunium est, quod ex eo, quod unus se est, alter pati debeat damnum.

Quoniam damnum pro casuali habendum,si damnum ubinam iatuam colliditur cum damno alterius, uterque autem culpa vace erre bearis. 6ai. damnum ejus esse debet, qui damnum cassare patiatur oreresse est. Hine ostendi poterat, quod supra jam evicimus s.fa6. 6ag. y possessori bonae fidei restituendas esse, utiles ,

voluptuarias impensas , non attento damno, si quod inde patiatur dominus. Damnum enim hoc in praesenti casu habendum pro casuali ,. Hai. , adeoque serendum ei, cui res perit vi prop. prae consequenter domino. Minime autem admittendum, ut impensit non restitutis damnum sit possessoria bonae fidei omni culpa vacantis, quod, cum se dominum putaretis 1 3.), non secit nisi quod dominus imp ne facere poteratris. 16s.). Placuit autem propositi nem praecedentem cum corollario praesenti addere, ne forsan quid dubii oriatur vi propositionis anterioris s. 6ao. quoad possetarem bonae fidei, cum ex collatione harum propositionum manifesta sit disserentia inter possessorem bona fidei, possestarem malae fidei, in hoc casu , o vel possess, vel cominus damnum aliquod ferre tenetur.

s. is a. Si Amnum tuam comitur cum damno alterius , nec aram Damnumque Virum mni culpa et a tu illud aeris Adum es in ratione quania res, os o a culpa dandam in

497쪽

casa calfio et M. Etenim si damnum tuum colliditur cum damno nis, terius, aut damnum quoddam tibi ferendum est, aut alieri quod est illud ipsum, quod sumitur. Enimvero ute que vestrum culpa omni non vacat per apoth. Quam brem cum utrique vestrum culpa sua imputari posset Cieta a para. f. Phil'acet uniυ.), uterque vestrum habetur pro cauda libera damni pro ratione culpae suae s. 3 a T. para. f. Phil pracet unim.). Damnum igitur inter vos dividendum in ratione culpae .

Hactenus repertus non est modus culpam ad mensuram revocandi, nec rationem culpae unius ad alteram desinae, di Theoria igitur etsi sit satis evidens, praxis tamen a curata nondum in potestate est.

s. 633. sispens o. luptuaria, quas possessor ulnere nequit missiaritia . autem non fac mi erat, possessori mala e re taenis non . . ....d p. Si impenia voluptuariae, quas possem tollere nequit, , si M.f. dem non restituuntur, jacturam sui facit (s. 6is. gr. Pisis resis eoque damnum incurritis. 86. Quodsi dominus eastis,is restituere debet, quas ipse facturus non erat eodem dido patet, quod ipse damnum patiatur. Quamobrem damnum pollitaris, damnum domini inter se colliduntur. Enimvero cum possessor mala fidei pertist adeoque noerit, se impensia in rem alienam faceret, is s. i incogitantiaris. et 8 para. f. Plu.'act. Om. aut imprudenua ipsius tribuendum, quod faciat impensas , quas num d minus facturus fuerat ignorat s. et '.'ri II l. pracv. unm Quoniam itaque tam incogitantia, quam imprudentia culpa estis et s. Tet et para. I. Epract unm. damnum,quod

emergit, dum res domino suo restituenda sueta ), cubpa

498쪽

Demii uion emursi ex dominio oriundis

pa possessoris emergit. Per se autem patet, cum impe ta factae fuerint domino inconsulto, immo prorsius invito in praesenti casu, quo eas ipse facturus non erat, dominum omni culpa vacare. Enimvero si damnum ejus, cujus culpa accidit, colliditur cum damno alterius, qui omni culpa vacat, damnum ferre debet is, cujus culpa estis Sas a. Quamobrem in casu praesente damnum quoque ferrere bet possessor malae fidei Atque adeo patet, impensas, luptuarias, quas possessor tollere nequit, dominus autem iactium non fuerat, possessori malae fidei restituendas

non esse. Eodem prorsus modo ostendi poterat, possessori malae fidei non restituendas esse impensas utiles, quas ipse tollere nequit sine rei detrimento, vel etiam prorsus tollore non potest, dominus autem facturus non fuerat quod paulo ante alio modo demonstravimus ,. 6a6. .

Impensas voluptuarias , quae vel ire iter velisne detri aquandor mento rei tolei nequeunt, dominus possessori min. resDiuere debet viamis. .

si quidem ipse eas facturus fuisset Ostenditur eodem modo, quo supra demonstravimus impenses utiles possessori m. f. restituendas esse a domino, quibus res fructuosior facta(soas. IJus eivile promiscue denegat restitutionem impensarum voluptuariarum possessori m. t. nec concedit nisibus tollem di,' quidem tolli possunt fine sui corruptione, quae obluntur ac fine detrimento rei sed hoc magis poenale, amnaturale dicendum.

s. 63 s. si impense quadam passe es restituenda metantum resti In quantam

o oola tuen- restituendae.

499쪽

t r.eu 3 retum valent tempore restitutionis rei. Nimirum

tanto pretiosior evadit res, quantum valent moenis tempore restitutionis; aut, si mavis tanto dominus fieret I

cupletior, si impensas non restitueret, cum damno possessorisis. 16 3 8 a. . Quoniam itaque nemo cum damno alterius locupletari debet s. 8s. impensae voluptu riae possessori restituendae, in tantum restituendae, quantum valent tempore restitutionis rei.

Nimirum cum nemo plus habere debeat , quam quod habere debet tempore restitutionis rei posseta tantundem habere debet, facta restitutione, quantum haberet, si imperusa retineret. Enimvero si impensas retineret, tantundem haberet,quantum eaedem valenitempore restitutionis Quamobrem nec plus ipsi restituendum a domino , ut habre quod suum est, seu quantum habere debet. Tantundem nimirum restituitur possessori, quantum habitum erat fi impensas retineret ita nimirum conqueri nequit, quodimnus habeat, quam habere debebat Sane si plos restituere deberet dominus, quam impensae valent tempore resta, tionis rei plus daret, quam acciperet, adeoque posset irseret lucupletior cum damno domini quod ferendum non

est(,. 8 id L 36. Dedis . Impens dedacere dicitur possessor, si tanto minus rhimpensarum stituit, quantum valent tempore restitutionis rei.emae ii E. V. ponamus possessorem domino cum re restituere debere ob tructus consumtos centum quinquaginta aureos,impensas autem, quas facit, eo tempore, quo restitutio fit, a stimari rao. Deducit is impensas, si loco iso aure rum domino non restituit nisi io.

500쪽

De Obligation dicturi ex domimo oriundis rum s

d docendi. Etenim si possctari fructus consumto resti crediimpetuere tenetur so aureos, impensae autem, quas vicissim .s. dominus ipsi restituere tenetur , tempore restitutionis rei valent iram; revera ipsi non debet restituere nil ao aureos, ut habeat, quantum habere debet. Quoniam it que to aureos domino restituens, eidem quod suum est

tribuiti j. sa a para. I. Ar nat. obligationi naturali, qua unusquisque suum cuique tribuere tenetura, satisfecitas ad .Part. f. h. nat. , consequenter ultrario aureos domino nil restituere debet. Enimvero dum hoc facit, impetrias deducitis. Os 6. , adeoque ex mutua illa fructuum de impensarum obligatione nascitur jus deducendi impensasis is f. iari. Ivlii praetinm. , consequenter usi ducendi impensas restituendas possessori competit. Justitia, quae suum cuique tribui iubetis sa 6. part Actum.

t. , non exigit, nisi ut unusquisque tantundem habeat, quantum habere debet. Quoniam jus deducendium penisias huc facit, ut non minus possetar, quam dominus habeat, quantum habere debet sus deducendi impensas justitiae convenit. Probe autem notandum est , quod ex demonstratione liquet, jus hoc nasci ex mutua obligatione resti-