장음표시 사용
191쪽
acto se expiabant. Sisii thres, apud Heliodorum, lib. Io. AEthiot. Si Theagenem Hydaspes ex inveterata Ethiopum consuetudine sacrii casset, κα-σίων expiatione indigere assirmat. Funera sacra erant , eorumque cura ad religiones pertinebat , haec tamen homines inficiebant, adeo ut lustrationibus purgandi fuerint, qui aliquo modo Linesti erant. quales Familiares defuncti, qui aliquo necessitatis gradu eum tangebant. Lucianus de Dea Sytia: ἰύων δὲ δεκί-
qui sunt ex familia mortui, unusquisque novus post triginta dieram numerum,
rasoque capite ingreditur. Aurea vero quam hoc fecerunt , illis introire fas non est. Consuetudo Romana fuit, notante Servio, ad AEnetes 11. v. 1. ut polluti funere minime sacrificarent. Si tamen contingeret, ut uno eodemque tempore funeltaretur quis, & cogeretur operam dare sacrificiis , claborabat, iit ante sacra compleret, Quam lanus agno sceret. Nam', ut ait Plinius, lib. 28. cap. N. Ostentorum vires in nostra potestate sent, ae prout quaeque accepta sunt, ita valent. . In a gurum certe disciplina constat, neque diras . neque ulla auspicia pertinerc ad eos, qui quamque rem ingredientes observare ea go rint. Flaminius exercitu lustrato , cum contra Annibalem legiones duceret, ipse& equus ejus concidit, nec eam rem religioni habuit. Caesar, teste Suetonio, cap. 39. nulla religione ab incepto abstem tus unquam , vel retardatus est. Cum immolanti aufugissςt hostia, prosectionem adversus Scipionem dc Iubam non distulit. Prolapius. etiam in egressit navis verso in melius omine, Teneo te, inquit, frica. Cum Samnites vociferarentur, se in auctoritate Tarentinorum man re,. nec descendercin aciem, Accipere se omen consules aiunt, &eam precari mentem hostibus, ut ne vallum quidem defendant.'Hor tio Pulvillo. Capitolium dedicanti, postemque jam tenenti, foedum inter precationem Deum nuntium inimici cum incuterent, mortuum eius filium esse, funestaque tamilia dedicare eum templum non posse. Non crediderit factum, ait tantum animo roboris fuerit incertum, nihil aliud ad eum nuntium a proposito aversus , quam ut cadaver efferri tu beret, tenens postem, precationem peragit, & dedicat templum. Lir. Iib. r. Sic. AEneas squanquam ct sociis dare tempus humancis . Praecipitant cura, turbataque funere mens est;
192쪽
Hue sicit illa de Xenophonte historia,apud AElian. r. bist. lib. I. cap. 3. qui cum serto redimitus rem sacram faceret, illique nuntiatum esset,silium in praelio occubuisse, demto de Upite serto, quo pacto mortuus esset, quaesivit: cum audivisiat strenue pugnantem, multisque hos liabus intcremtis tandem & ipsum cecidisse, corollam in caput reposuit, hoc ficto se funus illud non agnoscere testatus, sed ne quidem illach mans in sacrificio pergit, haec, ut quidam. unt, verba prolocutus: Sciebam me genuisse mortalem. Qui cadaver aliquod vel aspexissent, ius rabantur. Lucianus de Dea Sy
,lέuδε, καθέρας ἐωiῖον , ις αξυ . Si quis ipsorum cadaver aliquod ad- Oxerit , illo die ad telnplum non accedit ; postere autem ubi se ipsum purgando lustraxit, ingreditur. Apud statium, lib. 8. Thebaid. cum Pallas cadaver Tydei adspexisset Non prius astra subit , quam mystiis lampas, ct insons . i Ilisses, multa purga rit lumina lympha. ideoque si quis in cadaver aliquod incidisset, sine piaculo praeterire non poterat, quin simplicissimo salmo sepultura gei re, glebam illi o iaceret. qui omisisset,Cereri p*cam ma arς tenebatur, antequam novas ges sinarit. . Festas in Tractovea. Hinc Archrias Tarentilius apud Jorat. lib. I. Od. 2 .
quanquam sistinas, non est mora longa, licebit
Ilecto ter piarere curras. Praeterea, qui in eodem cum cadavere loco versabantur. Miseni codaver totam Ancae classem polluebat. 6. AEneid. Praeterea iacet exanima sibi corpus amici, Heu nescis rotamque incesar savcre cla ι m. .
Ipso autem sepulto Chorineus -to socios pura circumtulit sinda , Spargens rore levi, ct ramo felicis Oblira, Lustravitque piros. Ne ergo quis imprudens talia loca ingressus contaminaretur, institutum fuit, ut indicia quaedam soribus domus senereae apponerentur, ut apud Romanos cypressus, quae semel caesa renasci nescit, ut ait Scotus, ad s. AEneid. v. 63 o. ideoque mortis symbolum est: nam Soles occidere, o redire possunt, Nobis cum semel occidit brevis lux, Nox est perpetuo una dormienda.
Apud Graecos, capilli de ipsis defuncti capite secti, foribus appende-
193쪽
Non video ante portam Fontana, tu lex est, Taracra pro mortuis in porta , Nulla coma praecisa est in vestibus, Qua accidunt in luctu mortuarum. Nam & moris suit notavit haec Casaubonus, ad Theophr. charaeh. cap. I 6s ut ad fores privatarum aedium, tantisper dum illae funestae essent , & dum fieret ἡ προεας ejus qui obierat , vas magnum statue retur , aqua lustrali plenum , quae esset e domo non senina allata, qua aqua quisquis exiens se adspergeret, qui exequias venerat, idque vas figlinum fuit,& αρδανιον proprie nuncupabatur. auctor Pollux,lib. in cap. 7. Aristophani dicitur οσρακον. Κα. παραθει τοῦπακον τῆς Θυρας. Hesychio γατρα duobus locis. B. Chrysogonius, homil. I r. ad Ephesios: ἴδοις ἔλληνα απο νεκρου λουο νον. Fuit & apud Iudaeos similium Iavationum & purificationum usus , quas auctor Ecclesiastici, cap. D av. 3O. HMUMsς απο νεκρο, ablutiones post contrectatum mortuum appellat. quae Casauboni animadversio, ad explicationem loci Paulini, 2. Cor. II. 29. uola parum facit. ThalmudicisndNcc ab ea abludit Coccejus, in epist. ad Hebr. cap. v. 63. De funere pollutorum lustratione Iul.. Pollux, lib. I. Καὶ οι ἐπὶ τῆνεικίαν του πεν Θῆίος αφικνουμενοι, μιον aes Θόωρον'. v υδα α' π λιβαινο αενοι. Qui lugentis domum intraverint v egressi aqua adspersa lustrabalitur: Festus: Funus prosecuti redeuntes ignem supergrediebamur ad persi, quod purgationis genus vocabant sussitionem. De Graecis ex Suida & A ristopha nis Scholiaste probat Κitchmannus,deminit m Rom. lib. I. cap. 9.
194쪽
Purgationis genera tria. Ex aqua generatio O regener
rio. qua limpida, unde uis biberat. Sacri fontes, suγii: Nilus , Ganges, Callirrhoe, Eleutheria, .
yuturna,mirgo Numicus fons Camoenarum. Anten. qua Mercurii. Avernus. Aqua marina. quaritibus quibusdam consecrata. Simulata pro veris
adhibita. ut animalia in sacrificiis, m Aqua.
Res in omnibus sacris purgationes adhiberi tradit Servius, ad 6. AEneid. nam aut taeda purgantur, & sulphure, aut aqua abluuntur, aut aere ventilantur. Tora autem in his ad ignem resertur,quod infra docebitur. Nobis ab aqua initium erit, cujus sane elementi usus per omnem viatam humanam patet latissime. Sine eo nil generat natura, Namque ubi temperiem sumbere humorque calorque, Concipiunt, ct ab his oriantur cuncta duobus. Spiritus Dei inprimaeva creatione incubabat aquis,motu & sotu suo vit rem illis infundens auram , unde prima hinc prodierunt viventia. quam rationem reddit Tertullianus, quare in baptismo ex ea regneremur, de baptism. cap. 3. Primus liquor quod viveret edidit, ne mirumst, s in ba
ptimo aquae animare credantur. OKenus eunde renascuntur mortales unda vocatur Α qua nascuntur cuncta vocatur aqua.
Eleganter Ambrosius in Lucam lib. Io. cap. 9 I. Nam de alsa quid loquar' Super aquam , ante ipsos mundi natales, sanctus, ut legis, Spiriatus ferebatur. ο aqua, qua humana adspersum sanguine, ut praesentium t racrorum figura praecederet, oetbem terrarum laxisti: O aqua,qua sacramentum Christi esse memisti: qua Ianus omnia, nec lavaris. tu incipis prima, tu comples per ectam eria. A te principium, in te nis: O potius tu facis,ut finem vestiamus. Per te foetor tabidae carnis aboletur: ct pereuntia stu viscera, α perso sale, in multam servantur aetatem. Per te arentibus aestu
195쪽
corporibus dulcis ad gratiam , salutaris ad vitam, suavis ad voluptatem potus infunditur. Tu nomen Prophetis 2 Apostolis, tu nomen Sal rori dedisti, illi nubes caeli, illi Sal mundi ille fons vita est. Qua montibus pressa non clauderis: quae scopulis illisa non frangeris: qua terris infusa non de cis: sed intimis statariens venia, aut spiritum inclusa vitalem inhalas, auisuccum
dissus fertilem praestas, aut rigatum superfusa ad commodum subministras.
ne siccatis exanimata vitalibus solemnes neget terra proventus. Omnium et mentorum substantia, caelum, aer , mare, ct terra te reddunt. lepropherico perculsa tactu, ut siuientium rigares corda populorum, vomuit petrae te, cum de latere Salvatoris erumperespercussores viderunt o crediderunt: ct ideo regenerationis nostra de tribus una es testibus: tres en in testes sunt, Aqua,
sanguis, o Spiritus. Aqua ad lavacrum, sanguis ad pretium, Spiritui ad
In lustrationibus Aqua adhibenda in primis simplex & limpida, ne Iustrandi inquinarentur. Sacerdotes AEgyptiorum, reserente Plutarcho, de Iside, o Osir. cap. 89. qui maxime sunt legum observantes , I strandi sui causa aquam inde petunt, unde Ibis biberit: hae enim maxime limpida est, quoniam Ibis insalubrem, & insectam aquam non bibit, imo illam ne accedit quidem. AElian. lib. 7. de animal. cap. 6 S. Mo
omni se aqua lustrant, sed ea unde credunt Ibin bibisse.
Aqua ergo utebantur in lustrationibus non qualibet , sed sacrar Talis autem credebatur vel natura, vel ex ritu quod am ac instituto. Naturaliter sacri credebantur Fontes ac Fluvii, quibus Deos, Genios, Nymphas praesides est e putabant, ut Vossius lib. . a. de idol latria gentilium, multis capitibus docet,&Saubert. de sacris cap. s.circa finem. Adieto ut quibusdam etiam ex religione abstinerent. Pausan. in Atticis: Apud Oropiosons templo proximus, quem Amphiarai vocant, ad quem neque rem divinam faciunt, neque aut ad lustrandum , aut ad manus lavandas aqua ea uti fas putant. Sic Nero apud Tacitum, amat. Iq. cap. 22. sontem aquae Martiae ad urbem deductae nando incesserat: videbaturque potus sacros, & ceremoniam loci toto corpore polluisse: secutaque anceps valetudo iram Deum assirmavit. . In quibusdam natare, in aliis navigare nefas: de Clitumno Plin. lib. 8.epist. 8. Pons terminus sacri profanique: in superiori parte navigare tantum, infra etiam uatare concessum. idem lib. codem. epist. 2 o. de Lacu Vadimonis: Nulla in hoc napis sacer enim est sed innatant insula herbidae. S
196쪽
CAp. XVII. VETERUM GENTILIUM. i ue
neca epist, qI. de his cerimoniis: Magnorum sumin m capita veneramur, subita ex abdito vasti amnis eruptio aras habet: coluntur aquarum c
lentium foures, ct flagra quadam vel opacitas, vel immensa altitudo sa
Neque eadem aqua in Superorum & Inserorum sacris utebantur. Superorum sacra tum majoribus tum minoribus fluviis celebrabantur. Ii
ter Majores Nilus & Ganges principem locum tuentur. De Nilo , Se vius ad a. AEneid. v. II 6. In templo Isidis aqua sparsa de Nilo esse dicebatur. Iuven. sit. 6.-- Si candida jusserit IOIbit ad G ti finem, calidasque petitasA Meroe portabit aquas, ut spargat in aede
Isidis, antiquo qua proxima surgat ovili. Filia Regis AEgyptii, quae Mosia ex aqua extrahi iussit, venit ad fluvium
a s αντ, ut se lavaret & adspergeret. Clem. AI .prom. lib. I. hujus tamen lotionis fortasse religio causa non fuit, sed liberorum ac soccunditatis desiderium , ut idem Clemens existimat. mulieres AEgyptiacas ad πο κίαν aptiores sutile ostendit Wendetinus, de admir. Nili, cap. 2 . . De Gange, Indorum opinio est cum expiatorium esse, qui aquis eius se abluentes ab omnibus mundet peccatis. Unde hoc vulgo perluasum est, nullo modo salvum posse fieri, qui hoc se flumine non abluat; uam ob causam ex tota India & universo Oriente maximus gentium ad xangem confluxus est: & peregrinationes ad illum frequentcs instituunt. Foedera pacturi jurare solent, si scientes fallant , ut habeanturaeque ac sii vaccam vel hominem apud Gangem fluvium occidishnt.
ri & moribundi eo deferri cupiunt, vel mortuorum cineres in eum con)iciunt, quo certius salventur. inibus autem eum adire non contingit, Vel aqua eius per omnes terrarum partes advehi solita, se lavare aut, si neque id liceat, saltcm Gangis meminisse solent, & cupere Gangestianam, Gange ablui, ut ne fructu ablutionis destituantur. Hunc eccetis descendisse putant, illique equis & tauris nigris quem colorem prae alias aestimant, album praesertim leprosorum esse judicantes Rex sacrificat. Eoomb. de convers. Ind. lib. I. cap. r. Haec superstitio filia nypothesii originem debet, quae est & apud Indos, & apud nostri quoque coel viros quosdam doctos, Gangem e paradiso egredi. Cui&inde robur acccsst , quod Gangis accolae reliquis mortalibus vivacicrescitent. Lx iis vir quidam Anno I 336. Lusitanis oblatus est, quem
197쪽
i s DE LUSTRATIONIBUS CAp. XVI.
ante annos 3 3 I. nactum esse certis constabat indiciis. mendes. admir. Nisi cap. 7. g. IS. Athenienses novis nuptis lavacra deserebant ex Callirrhoe, vel Enneacruno, alibi vero undecunque. Pollux, cap. περὶ minςειας γα-
Aqua Eleutheria quindecim stadiorum spacio a Mycenis fluxit, qua ad arcanas templi& sacrorum expiationes utebantur, Pausan. Corinthiaci De aliis fluviis quibuscivaque, scriptorum loca sunt innumera. AEneas donec se sumine vivo abluisset, lacra attrectare nefas ait.Dido, q. AEneid. Dic, corpus properet puriali spargere lympha. Ad Orestem lustrandum & alia februorum genera adhibita, &aqua ex Hippocrene apud Troezenem, qui alius a Boeotio sons est. Pausan. O-
Ex Iuturna, sonte juxta Numicum fluvium celeberrimo, aqua pet batur ad depellendos morbos, unde a juvando illi nomen inditum, α Iuturnas serias celebrant, qui artificium aqua exercent. Lutatius Cat Ius primum ei templum secit in campo Martio , prope aquam Vi tineam in regione Flaminia, ut est apud P. Victorem, & Ovid. I.
ast. Te quoque lux eadem, Turni soror, ade recepit, Hic ubi Virginea campus obitur aqua.
Haec est Aqua illa Virgo, qua pulverem & sudorem abluebant illi, qui
in campo Martio exercebantur. Ov. 3. Trist. eleg. I 2. Nunc, ubi perfusa est oleo labente juventus , Defesos artus Virgine tingit aqua. Ex hoc Iuturnae ionte, Romam ad omnia sacrificia aqua adferri consueverat, notante Servio ad I 2. Maeld. P. I 39. Vestae non nisi ex Numido fluvio libari selebat. Serv. ad 7. AEneid. R Iso. Plutarchus in Numa, Camoenarum sontem Vestalibus sacratum esse dicit, cujus aqua quotidie penetralia lustrarent atque adspergerent. Hinc ergo aquam quoque petiisse videtur Rhea Sylvia, Romuli Remique mater. 3. Fast. Suria Vestalis squid enim vetat inde moreri- Sacra lavaturas mane petebat aquas. Ventum erat ad molli declivem tramite ripam, Ponitur e summa siutilis urna coma.
Talia vasa Perfius, sal. 2. I IIules urnas ct Tuscum fictile vocavit. Vas scilicet de fictile de futile, a fundendo dictum; lato ore, fundo angusto. quia aqua ad sacra Vestae in terra non ponitur, quod si fiat, piaculum est, ideo
198쪽
CAp. XVII. VETERUM GENTILIUM. i r
ideo excogitatum est vas,quod stare non posset, sed positum statim effun-
A qua Mercurii ad portam Capenam lustrabant se Mercatores, ut cap. v. dictum est. De Aqua Anienis: Fragmentum ex Catone quam Anic-nem in sacrarium inferri oportebat. De nisi . Polyaenus Stratag. 3. in Heraclide : Hac , inquit, transigebant παρα τον rλιοπον , si τον τοῖς ἐλαίουσι μυςηρίοις : ad Ilisum, ubi lustratio fieri consuevit minoribus mysteriis. De uisso Pausan. p. 4 I. vidc Lucian de domo. tom. 2. pag. 791. In sacris Inserorum, aqua ex lacu Averno adhibcbatur, quia circa eum laserni ingressum esse putabant: unde tam teter odor exhalabat, ut eo tacti aves supervolantes deciderent: quod tamen alii non propter dorem, sed propter ipsarum avium pondus accidere dixerunt, quia vapori
sulphureo aer cedit, adeoque aves sustinere nequit. Serv. ad 6. ae cid. v. 239. unde Avernus, q. αρρνος dictus. Aristoteles aulcm, de admis. audit. cap. 97. eum avibus carere negat, magnam enim cygnorum c
piam in ipso oriri oculatos testes retulisse.& aquam ejus adeo pellucidam csse&. sinceram, ut contem plantes maximo stupore afficiantur. Totum mare gentilibus sacrum filii: videatur Vosius, de idol. lib. r.eap. 77. & aqua marina lustrationibus adhibita. Tacit. annal. I s. c. qq. unde sex mari proximo hausa aqua, remplam ct smulachrum Dea Jun nis) prospersum est. Coelius Rhodig. leci. antiq. lib. o. cap. 22. occasione verborum Ciceronis: Mari catera qua violata sunt expiari putaηtur; sic scribit: Ambiguitatem habet nec contemnendam,scioque non pau-M cos in eo corrugaturos frontem. Quid erso ad ejus obscuritatis illustra- ,, tionem promimus 'An doctissimum credimus Oratorem ad id allusisse, is quod scribit Aristophanis interpres super eo Comici versiculo: I lat.
hoc est, primo quidem ad mare ipsum produximus, mox o laximus. Mos,, crat, inquit, veteribus illic ν τῆς άψωσιωμε- , id est, expiareis pollutos Homerus.
id est, in mare sordes rejiciebant. Quin Platonem item serunt, in AEgy-M ptum ad Sacerdotes di Prophctas se conserent cin, ut corum sapietulae ,,placita perdisceret, secum habuisse Euripidcin quoquc, quem morbo,, implicitum, posteaquam cst maris aqua incolumitati restitutus Saccr- ,, dctum opera, mox id verbis ita testatum:
199쪽
,, hoc est, musta mortalium mala prorsius abluit mare. Q ain & eadem ratia ,, otia potest Lycophron in Alexandra, αγνιτην ἄλοι dixisse id est, lustralem,inalia, etiamsi ad hospitalem amicitiam id referendum interpres putat, ,, quod initio apponeretur sit,ut qui hospitali jungerentur jum,sic expii , , garentur. Ad lit tamen, arbitrari alios maris aquam dulcibus censeri, , purgationibus aptiorem. At, inquit, mihi id non arriserit satis. Seribit ,, Plutare litis, Aristidem , cum pro Atheniensibus Graecos sacramenton adegisset, inter imprecationes mydros, id est, serri ignitas pilas in ma- re conjebisse: veluti tamdiu jusjurandum manere apprecarentur,quamis din latuissent illi sub aquis ud quod apud Sophoclem inAntigoneGramismatici annotarunt. Verum ut addubitatio eximatur omnis, si qua eti- , , ammim reliqua sit;ad purificationem scribitProclus sulphpr adhiberi, o maris aquam . meminit Iliados primo Eustathius Euripidis senten- tiar, cujus usistra non providit vir, meo judicio alias cruditus: nam fluetuantibus verbis Poetae sensum perlicit, nec assequitur tamen, ait qui in lubrico gradum sistere nitatur. Ex iis, quae promsimus, li- , , quere amplius potest. Sed & eadem opera enarratur Catullianum carmen ad Gellium, de profano quodam &incesto, quod inscite nuis mis ac oscitanter aut praetereunt interpretes aut nesciunt i a C. Qui acit is,patruum qui non sinit Esse maritum. i . i 'Ecquid scis quantum suscipiatsceleris ρ In
Suscipit, o Gelli, quant a non utrima Thetys, i Nec genitor Nympharum vixit Oceanus. I . Haec Rhodigi nug. De aqua sale mixta locus est in Theocr. idyli. 25 quod 'ακraris: inscribitur:
Puro lustrate domum sulphure Primum, deinde sale mixta ut c suetum es;
Ramoque virenti coronata aspergite pura aqua.
Apud Plutarchum, I. Dympos quaest. 9. Themistocles Stoicus ex Theone Grammatico quaerit, cur Homeruς Nausicaam socerit in fluvio, hon in mari lavantem, quod tamen in propinquo crat, calidius item, pellucidius, ac majore tergendi vi praeditum. Virtutis simulachrum , ex oraculis sibyllinis, ad mare deportatum, ibique aqua marina lustratum, apud Dionem, lib38. Val. Flacc. 2. Argon. -Siue foedatum te funere pontus Expiet -- Aqua.
200쪽
Aqua autem naturaliter sacra desciente, alia utebantur, sed ritibus quibusdam ac caerimoniis consecrata. Erat ad sores templorum aquiminale quoddam magnum, quales sere tinctorum cortinae , in quod mergebant titionem ard tem, ab ara sumtum, quando victima ado latur, eaque se adspergebant, aut a sacriliculis adspergcbantur, Eurip. Herc. fur. v. 928, 9 29.
Athenaeus lib. 9. cap. 18. quid sit explicans : is , inquit ,
in titionem ex ara sumtum tangebant, O qvim ad persciendam sacrum adhibebant, or illa conspersos puri tabant eos, qui adesent. A qua rosacca
se lustrant hodierni Peguani. Curo . ecthnicis pari. I. cap. a. Alias a cm sim'alatis aquis utcbantur, si ea deficaci, quam sacro- eum ratio requirebat. Dido, q. a1 neid. l. . Sparserato latices intulatosfontis Averni.
. . In aliis sacris hoc quoquc frequentatum . . Cum de animalibus haud adeo ubique obviis sacrificandum, de pane vel cera sicbant.' Athenien ses, ait Thucydides,lib. I. in honorem Iovis Melichii Dialia olim celsbrarunt extra urbem , ubi totius populi conventu plerique non veras sed commode asimulatas victimas obtulerunt. inde Mηλιχιος dictus, quod pauperes poma pro bubus dederint. Idem Herculi factum Jul. Pollux, lib. a. refert, cui Boeoti uictem immolaturi , serius victimam adducentes, ab Asapo fluvio, subito, ne transire possent, accrescente excluduntur. Itaque pueri juxta aram arreptum malum , cui ramCs, Pedum vice, subdiderunt quatuor, duosque cornuum loco, ad arictis formam Deo immolarunt, quem eo magnopere dclectari credebant.
Alii haee contigisse scribunt, cum bos immolandus rupto fune pros gisset. vid Erasm. Adag. Πσcules Pomarius: o Malam Hercules. ,- Ex farina bovem immolavit Pythagoras, cum reperisset latus subtensum trianguli, rectinguli lateribus continentibus aequivalere: quod in ejus vita narrat Porphyrius . huic non dissimile est apud Athenaeum, lib. I. cap. 3. R Philostr. lib. I. de vitrApollon. de Empedocle. qui, victor in certamine Olympico, cum esset Pythagoricus animatisque cibis absineret, e myrrha, thure, pretiosisque aliis odoribus fictum b Z a V