Johannis Lomeieri Zutphaniensis De veterum gentilium lustrationibus syntagma. : Cum indice necessario

291쪽

tam petit, quod non in mari mersus perierit, sed a Veliens ι inte

emtus sit. Ovidius imminens naufragium metuens, I. Trist. Heg. r. Opprima hanc animam fluctas. Et post rNon lethum timeo , genus es miserabile Dibi, Demite naufragium , mors mila mnxus eriri H re causa Aristippo, in marina tempestate, tantum metum incusiisse videtur , ut sociis eum reprehendentibus responderit, se periclitari τῆς ἐυδαιριονίοις. Elian. rar. hist. lib. 9. cap. 2 o. qua scit: in te eunte anima frustandus esset. Hinc Alaca querela, I. AEneid, cum gravissima tempestas oborta praesentem ipsi sociisque mortem intentaret: -- Ο terque quaterquebeati Queis ante ora patrum , Trajasab minibas altis Contigit opperere. Hesiod. lam v. 683. Moowδ ἐς ἰ Θ reis μετοὶ κυρωσιν. Miserum refoest mori in actibus. Eumolpus in Petronii satyrico turpem exuum vocat. Foede tales interiisse dicit Livius, lib. 28. cap. 36. Hinc miseri juvenis ad patrem preces, apud Quintilianum, declam. S. Has tantam reliquias commendate piratis , ne mersas Osredo, O projectus influctus ex tum faciam hominis, ad quem non venerit parer. Horum tamen sepulturam curarunt. OreIius, Romani exercitus Dux, apud Athen. lib. s. cap. Iq. cum Athenienses, ducibus A thcni eac Appelli conterciallantes, domuisset, tropaeum circa Delum erexit, cum hac inscriptione:

Defunctos hoc sepulchrum peregrinos habet, circa Delum, pugnantes in mari vitam amisere.

Eras nides aliique Atheniensum Duces, rei facii , quod navali praelio ad Arginusis commisso, illos, qui perierant, e fluctibus sepeliendos non sustulissent. Athen. lib. s. cap. 18. Romanarum religionum Antistites hunc casum porca expiandum decreverunt. Cicero. a. de legg. Itaque in eo qui in mari necatus, deinde in mare projectus esset, decrerit P. Mucius familiam puram, quod Os supra terram non extaret, porcam haeredi esse. Contra censet habendas triduum ferias, ct porca fani a piaculam patits in mari mortuus esset, eadem praeter piaculam ct ferias. Si autem ob in

292쪽

1 DE LUSTRATIONI Bus CL p. XXIIci

cursum fluminis vel metum, corpus jam perpetuae sepulturae traditum esset, solennibus redditis sacrisciis, per noctem in alium locum transeserri poterat. Pul. Paul. sentent. lib. I. tit. 2I. vid. Guther. de jure nrahi

tim. lib. I. cap. 9.

Atque de Agris hactenus: Dc Pagorum lustratione Varro, lib. s. de L. L. Paganica agriculture causa suscepta, ut haberet in agris omnis p rus. Ovid. I. Fastor. Pagus agat festum, pagum Iustrate coloni, Et date paganis annua liba focis. Placenturhugum matres, Tellusique Ceresque, Farre suo, gravida visceribusique suis. Siculus Flaccus de conditionibus agrorum, sub finem: Sedo pagi sape igni canter uiuntur, de quibus non puto quaestiovem futuram, quorum ter ritoriorum ipsi pagi sint, sed quatenus territoria. Quod tamen intelligi potes ex hoc , magistri pagorum, quod quo pagos lustrare soliti sint, uti trah mus , quatenus lustrarent. Cujus loci hic sensus est: Territoria pago rum, si de horum finibus quaeratur, inde praesumi, aestimari, atque eatenus, seu cousque regi ducique oportere, quousque magistri pag rum pagos lustrare ambarvali lacro , seu lustro facto solent. Pacob. Gothost. ad Constit. Constamri aeteg. s. Cod. Theodos de Episcopis, Ecclesse clericis.

293쪽

cap. XXX.

mburbialia. Lustratio Athenarum menstria eli ne. Alia in honorem Thesei. 'oαιφορα. Expiatio corinthi , Deli. Romae lustrum conditum. Compitalia. Paganalia. Fontinalia. Septimontium. Lustratio Vicorum , Curiarum. Fordicidia. Stultorum feriae. Sacra priuata: Familiarum, sive Ventilitia. Senes, coemtionales differunt ab istis,qui ad coemtiones faciendas. Ad sacra prisata admittebantur uxor, liberi naturales, O adoptiris , Uoisebantur emancipati. Sacra sngulorum , natales: mitae, Imperat , Christianorum. Nominalia. Fulgurum susceptiones. Toga pura silennitas. Nuptialia , parentatio, D necales. Extra ordinem urbes, domusique lustraban

tur saepissime.

Ure nos in urbes conserimus: quarum Lustrationes Ambumbialia dicebantur , quae itidem hostiarum quaquaversum, ante mactationem , circumductione , fcbant. Jul. Obseq. de prod. cap. q3. Urbs lustrata, capra cornibus ardentibus per urbem ducta. Apul. 3. metam. Tandem pererra1is plateis Omnibus, in modum eorum, qui Iuliralibus piamentis minas portentorum hostiis circumforaneis circumferraneis legendum judicat Gutherius, dejur. man. lib. 2. cap. 7. expiant angulatim. Mantinaei post discesium Cynaetensum , sceleratissimorum hominum, κα ρελιν της πολεως ἐποικπανlo, σ*

για ηπεοα γα γόντες κυκλω τῆς απα ης. i. e. civitatem expiarunt, viactimas circa ejus stum, quacumque ambitus patebat, circumducentcs, Athen. lib. I q. cap. 3. Polyb. lib. q.

294쪽

Urbium lustrationes, vel statae erant & ordinariae ; vel extra ordinem certis quibusdam occasionibus institutae. Stata de Anniversaria erat Athenarum lustratio sexta die mensis γηλιῶνος. Euseb. Olymp. q6. Eπιμενίδης 'ΑΘηνας καθ' ρει. ubi Scaliger. Epimenides Athenas lustrat. Puto ἱέῆ Θαργ=Nam ab eo tempore καθαρμος τῆς πολεως eo die qxata is fiebat. Laert. in vita Socratist, λε κα erat σι την 'Α-αῖοι. Hic dies ob pr spetiorum quyundam rerum eventum non Atheni sibus tantum, sed

aliis etiam auspicatissimus fuit, ut scribit C. Rhodig. lect. antiq. lib. II. cap. 3o. Illud vero primum selicitatis argumentum, quod eo in lucem pro siue narratur Socrates hominum sapientissimus. Iude Persarum aD sicta potentia , quo nomine At lienien sibus receptum τῆ ἀγροτερε capras trecentas immolare , Miltiade voti damnato. Rursum apud Plateas praelio nobili siperata gens eadem hac ipso die. cujus item donum apud Mycalen comparatum decus. inin & Persis esse fatalis quodammodo dies haec vitia, quando ea quoque ab Alexandro traduntur concisae opes. Sed & Alexandrum eadem editum serunt, & ex humanis

item concessiise. Mn. Par. lib. 2. cap. 23. Duos autem viros tum temporis immolabant Athenienses , unum pro viris, alterum pro foeminis. Harpocration in φαρμακος. Δυο αν- δρας ἐςῆ--ε μί, ις τῆς πλεως, ἐν τοχ Θαργηλίοις , ινα ειν υπύρ των αν φων , ἐνα δε υπερ των γυναικων. Hi non tantum φαρμακοὶ & κ γαομαι, sed & συμβακχοι dicebantur.. Helladius Chr stomath. lib. s. apud Photium in Bibliothecar ῆν ἐν Φαρ

λευκης ἡ ατεζας. Συμβακχον δε , φησὶν, ωνομα sio. Alii virum de feminam immolatos tradunt, singulos scilieet, pro suo sexu. Hesychius: --, πηγαρτkMM , ara κοα Τες τως πολεις , --και γυνή. Quid Φης inai sepra cap. 2 a. diximus. Etymologicum

fuisse nomen proprium sacrilegi cujusdam , quo capto, dc propter sacrilegium male mulctito, deinceps in ejus memoriam, mense Thar-retione, Athenis haec saera peracta fuerint. Fuit& alia Athenarum lustratio, quae quotannis circa Delia celebra - b

295쪽

batur, ut colligere est ex X optionis, lib. q. de dictΓ ct factis S crinis. Horum tempus incertum esse judicat Hospinianus: Si autem ea quae de Pyane is, de Osthophorus scribuntur conferas, ad me sem πυανεψιωνα non inepte referas. Hujus celebritatis longe alia est. Fiebat enim in honorem Thesei, qui, occiso Minotauro, gravi i commodo urbem liberaverat. ideoque quotannis navis in Delum ins iam mittebatur, urbs lustrabatur, & ante ejus navis reditum de damnatis supplicium sumi legibus erat prohibitum. Surdasin γε-ς. AElian. r. h . tib. a . cap. 16. Plato in Phaedone eadem sic narrat: Τοῦτό ἔτι

cum rediisset, Socrates cicutam bibit. Hujus autem Thesei beneficii tam grata Atheniensibus recordatio fuit, ut praeter huius festi celebra tionem, ipsum etiam I hesei navigium , ad Demetrii tuque Phaleraei aetatem conservaverint , veteri materiae aliam integram susscientes, itaque coagmentantes , ut disputaradi materia suesit Philosophis, aliis eandem, aliis diversam navem esse contendentibus. Plutarch. in Theseo. quae etiam qua, o inter Hermolaum Barbarum , & Alexandrum ab Alexandro super coenam agitata fuit. vide hujus dies geniales lib. I. cap. I. Hinc & festum ο χο*οζίων a Theseo institutum. vide Hospia

, liberis I Ictaeae, non a mire quod in Poetarum sabulis est sed ab ipsis Corinthiis intersectis ἐναέθοι expiatoria sacri cia osserunt, ea quasi tributum referentes. AElian. Par. Ust. lib. 3. cap. 2I. Roma quotannis Lupercalibus ac Fcralibus, mense Februario Iustrabatur. l . Fuerunt & Statae lustrationes post aliquot annorum periodum cel

bratae, inprimis post quinquennium. Insulae Deli lustratio primo quidem sitit anniversaria , a Theseo, teste Plutarcho, instituta. Hic enim, e Creta in Delum solvens, chorum instituit, quem Delii deinceps observarunt, circuitus, atque exitus labyrinthi imitantem, & numeris quibusdam alternis orbibus o bes impedientem , quem γέρανον nuncuparunt. Celebratus est circa aram cera tonem ex sinistris caprearum cornibus concinne structam. de

296쪽

qua vide Politian. misell. cap. 3 2. Haec antiquitus quidem apud Delum agitata esse ex Homero probat Thucydides, lib. s. bess. Peloponn. sed cum sensim exolescerent, Athenienses belli Peloponnesiaci anno sexto, lustrata penitus & expiata Delo, quinquennalia festa Delia vel instituerunt, vel inst.iurarunt. Verba Thucydidis: Tῆ δ' οἰώ ἔχει μωνος oi Δῆλον

hyeme Delum expiarere Athenienses ex oraculo quodam. Nam ct Pisistrarus Tyrannus eam prius expiarerat, sed non omnem , verum quatenus o templo despectus patebat. Tunc autem omnis expiata est, idque ad hunc modum equacunque in Delo extitere defunctorum monumenta omnia sustulerunt, ct in posterum edixeruut, ne quis in insula aut moreretnr, aut nasceretur, sed in Rheniam transportarentur insulam, tam parum a Delo distantem , ut P lycrates Samiorum Drannus, cum aliquando ct classe polleret, ct aliis ins lis imperitaret , captam Rheniam catena annecteret Delo, Delioque Apollini consecraret. Tunc quoque primum post lustrationem Atheniensissessum quinquennale Delia fecerum.

Roma singulis qui quenniis a Censoribus lustrabatur. Hoc primo factum a Servio Tullio Rege, qui censu persecto, edixit, ut omncs cives Romani, equites peditesque, in suisquisque centuriis in campo Martio, prima luce adessent. Ibi instructum exercitum omnem Suox taurilibus lustravit, idque tuli ruin conditum appellatum, quia in ce sendo sinis factus esset. Liv. Itb, i. cap. qq. Idem refert Dionysius Halicam. lib. q. Nempe Regem Servium, censu peracto, civibusque in Ordinem digestis, taurum, arietem, & hircum, ter circum exemcitum jussisse circumagi ; deinde Marti campi praesidi immolasse, atque ita populum expiaste. Hinc subjicit : τοῦτον τον καθαζμον εως τῶν

am usque aetatem, hac lustratione, peracto censu, lustrantur a sacratissimo magistratu, camlue lultrum appellant. vide Varronem, lib. I. de ling.

297쪽

CAp. XXX. VETERUM G ENTILIUM. r di

Tas. s. 9. Hinc Romanae Indictiones deinceps ortae vidciatur. Aliquando partes tantum urbium expiatae. ut: compita, pagi, mon tes , fontes, Vici, curiae. . Compitalia antiquitus magna frugalitate celebrata. Propert. lib. q.

Parma saginati lustrabant compita porci. a Servio Tullio ad Deam Maniam Larium matrem, Laresque pIacandos instituta: cum enim, ex praecepto Apollinis, capitibus pro capitibus supplicandum esset, Brutus Cos. Regibus pulsis, capitibus alii & papaveris supplicari jussit, ut scelere remoto, de nomine capitum Apollini satisferet. Macrob. bb I. cap. 7. Festus: Piti, si es viriles o muliebres ex lana Compitalibus suspendebantur in compitis, quod hunc diem festum esse Deorum inferorum, quos vocant Lares, putarent, quibus tot pila, quot capita

serrorum; tot enies, quot essent liberi, ponebantur, ut viris parcerent, ct essent his pilis ct mulachris contenti. quo respexit, Plautus prol. capi. Dir nos quasi pilas homines habent. vide & lege Hospinianum, de fistis , sol. IO, Paganalia a Paganicis distinguenda. Haec enim in agris, quod ex Varrone discimus : illa in urbe hcbant a paganis, id cit, qui sunt Husidem pagi, qui ad eandem παγαν aquatum ibant. sicut ,--ἰ-gelia a puteo; phratriae dictae. Junguntur Montanis, qui Romae in iisdem montibus habitabant, a Varrone, lib. s. de ling. Lat. Cicero, orat. pro domo Nullam es in hac urbe collegium, nulli pagani, aut montani,

qui de mea dignitate non decernant. Horum seriae etiam Seprimontium, pr pter septimum montem urbi additum. Varr. ibid. Sueton. Domit. cap. q. Test. in Septimontium. Tertullian. de idolol. cap. I o. Nos v. defest.

Fontinalia, diota a sonte, Varro lib. s . de ling. Lat. quod is dies s liae rius; ab eo autem tum & in sontes coronas jacicbant, & puteos coronabant, Scaligor in conjectaneis addit: Mus scit. fontis, cujus dolabrum fuit juxta portam Capenam; unde ct ipsa Fontinalis dicta est, Festus: Fontinalia, fontium sacra, unde ct Romae Fontinalis porta. Kalend. Rom. III. EID. Octob. FoNT. N P. hoc est: Fontinalia , Nefastus primo. Vicorum lustratio Atheniensibus oraculo mundata. Demosth. Orat.

adv. Midiam : χοροῦς ἰς αναι κάα τα πατρια , κνισσαν αἱγυιας. choros ritu patrio instituere, vicos lustrare Ulpianus explicat , Θυειν τοῖς ἐρριαῖς. Αγυιας γαρ τὰς ερμας ἐκαλουν κάα , δια το μη χε ας , μηδεπόδας. γυια-τα Sacrificare ad statuas Mercuriales. 'Aγυιας enim υ-

cabant Mercurios,per pripationem, eo quod neque manus neque pedes haberent.

298쪽

ειμάσ--τιμ αδ-. Nidore ct victimis complendos ritas. Atheniensitum populus universus, tributim distinctus divisusquead publicas solennitates conveniebat, ubi, non nisi mactita hostia, actionis fiebat initium. unde inter tribus de victimarum praestantia aemul tio atque contentio : cujus exemplum est apud Theocritum , idi lio 4 Λεὐος μαν χ ω ταύρου ὀ et ροχος'

- , Macilentus quidem ct iste rufus taurus est . utinam sortiantur Lampriadae tribules, quando sacrificant Purioni, talem: improbus enim est populus. Ad Romanorum Curias accedo, non illas ubi Senatus curat res civileν, set ubi Sacetaotes divinas. Tales Curiae Heteres, ubi cura sacrorum publica. o. lib. q. 2. s. deliing. Lat. Festus: Nora Curia proxime compitum Fabricium aedificata sunt, quia parum ampla erant Veteres a Romulo factae, ubi is populum ct sacra in partes triginta distribuerat, ut in iis

ea sacra curarent, quae cum ex veteribus in novas e carentnr, septem cur, arum per religiones evocari irim potuerunt. Duque Forieos, Rapta, Vallem Is , Vellera res divinae sunt inveteribus curiis. Iterum Paulus ex Festor Curia locus est ubi publicas curas gerebant. Calabra curia dicebatur, ubi tu tum ratio sacrorum gerebatur, quales sunt eae, in quas Romulus populum diastribuit numero triginta' quibus po tea additae sunt quinque ut in sua quisque curia sacra publica faceret, feriasque observaret. hisque curiis ingulis nomina

Curiarum Virginum imposita esse dicimtur, quas Virgines quotidam Romani de Sabinis rapuerunt. Hinc Curiales Flamines, Curiarum Sacerdotes, Curiones Varroni: Curiales mensae, in quibus immolatur Iunoni, quae Curis in appellata. Curionia sacra, quae in Curiis fiebant. Curioniumas, quod dabatur Curioni ob sacerdotium Curionatus. Curiae Fordicidiis e labantur, quae, juxta Varronem: lib. s. de ling. Lat. a sordis bubus serendis dicta sunt. Bos forda, qua fert in Pentre, quod ea die immolantur publice seres praegnantes incariis complures. Eaedem& horda vocabantur. Varro. lib. 2. demst. cap. s. Vacca praegnam homda appellatur. Ab ea in fastis dies hordicasia ominantur, quod tunc hordabores immolabantur. Festuve unda praemum, unde dies, quo aridae ia=stiae immolabavtur, uindicissia. Iv Numa tempore sterilitatis instituta. q. Fast. For o

299쪽

Chr. XXX. VETERUM GENTILIu M. 181

Torda ferens bos est, faecundaque dicta ferendo,

Hinc etiam foetus nomen habere putant. Nunc gravidum pecus est , gravida quoque semine terra, Telluri plena victima plena datur.

Pars cadit arce Toris: ter denas chria vaccas baccipit, is largo sparsa cruore madet. Is tibi visceribus vitulas rapuere ministri, Sectaque sumosis exta dedere focis.

Igne cremat vitulos, qua natu maxima virgo est. . Luce Palis populos purget ut ille cinis. Deinceps: Rege Numa , fructu non respondente labori, Irrita decepti rota colentis erant. Q araunus consultus his ambagibus Fordicidia postulavit: Morte boum tibi, Rex, Tellus placanda duarum , t Detque acris animas una juvenca duas. Exta bovis gravida dantur, facundior annus

Provenit, ctfructum terra pecusque ferunt. Qui vero solenni hoc die rcm divinam neglexerant Quirinalibus sic riti-eabant, quae ideostultorum seria dicebantur. Plui. quaest. Rom. 89. &Festus. Ovid. 2. Fast. Lux quoque cur eadem siuliorum festa vocetur, Accipe, parva quidem causa, sed apta, subest. Postra: Curio legitimis tunc Fornacalia verbis re lMaximus indicit, nec nata sacra facit. Inque fero multa circum pendente tabella,

Signatur certa curia quaeque nota.

Stultaque pars populi qua sit sua curia nescit , Sed facit extrema sacra relicta die. Sequuntur Sacra Prirata, caque duplicia:.Sunt enim ea vel Gentis ac familiae, vel Personarum propria. . Gentilitia ae Familiaria eadem esse puto, quamvis enim Gentem ac familiam aliqui distinguant accuratius ; non desunt tamen scriptorcs probati, qui familiam pro tota gente posuerunt. vid. Ea. Spanti. de usii

Horum meminit Cicero, Orat. de resp. Arust. Macrob. Salum. lib. I. cap. 16. Sunt prater ea feriae proprie familiarum, ut Claudia familia, vel

300쪽

it, DE LUSTRATIONIBUS CAp. XXx

gentis cur intereunt, quod in te est e Festus: Propudianus porcus dictas est, ut ait Capito Atidus, qui insacri clogentis Claudia, vellat piamentum ct exsolutio omnis contracta religionis est. Tale fuit Statum Fabiae gentis sacri cium , apud Valerium M. lib. I. cap. I. Camillus apud Livium, lib. s. cap. 32. Festus, inter Gallica tela, digregus ex arce, solenne Fabia gentis tu colle Quirinali Obiit. Augentilitia sacra ne in bello quidem intermitti, publica sacra ct Romanos Deos etiam in pace deseri placet e Et Pontifices , FD-miue sique negligentiores publicarum religionum esse, quam privatus in solenni gentis fuerit Z Aurelia familia a Solis sacrincio nomen adepta. Festus: Aurelium familiam ex Sabinis oriundam a Sole dictum putant quod ei publice a populo Rom. datas fi locus, ubi sacra facerent Soli, qui ex hoc Auselii dic

bantur.

Magna fuit gentilibus circa horum sacrorum institutionem & conse vationem superstitio& deligentia. Instituebantur non nisi publica auctoritate. Solebant enim Romani, teste Arnobio, lib. 3. adν. gentes, religiones urbium se peratarum partim privatim per familias spargere, parti m publice consecrare. Ade

que nulli privato licebat sibi novos Deos fingeret sic enim habent Ieges

XII. labb. Separatim nemo habessit Deos, nere novos, sive adrenas, nisi publice ascitos, privatim colunto. Festus in Sacer Mons r Quod privat , suae religionis causa, aliquid earum rerum dedicent, id Pontifices Romanos

non existimare sacrum, at si qua sacra privata suscepta sunt, qua ex instituto

Pontificum flato die, aut certo Ioco faciendas i, ea sacra appellari tanquam sacriscium. Nec ipsi Imperatori sine Senatus auctoritate, quenquam consecrare licebat, cui & Tiberius circa cultum Servatoris nostri cesserunt. Tertuli. apolog. cap. s. Vetus erat decretum , ne qui Deus ab Imperatore consecraretur, nisi a Senatu probatus. ut M. AF lius de Deo suo Alburno. Facit ct hoc ad causam nostram, quod apud vos de humano arbitratu divinitas pensitatur. Nib homini Deus placuerit, Deus non erit: homo jam Deo propirius ese debebit. Tiberius ergo, cujus tempore nomen Christianum in seculum, introivit, annuntiatum sibi ex Syria Palaestina, qVod illic veritatem illius diarinitatis revelaverat, detulit ad Senatum , cum praerogativa suifragii sui. Senatus, qVia non in se probaverat, respuit. Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusatoribus Christianorum. Qualia etiam leguntur in Eusebio, hii I. Eccles lib. 2. cap. 2. Nec mirandum est, Senatum Romanum hunc Deum respuisse, cum solus coli velit, nec serat riv Iem , ideoque hoc recepto reliqui facile conciderent. vid. August. de

라틴어 텍스트