장음표시 사용
101쪽
BIBLIOTHEU Adiem seruatus,& a paucis intellectus, quo pueri denarios in sublime iactantes,exclamabant, aut caput, aut navim: Quorum altero, post firmatum humi nummum, in1pecto, elus erat victoria, qui diuinasset: cuius lusus genus hodie in Italia sub nomine sanctissimae Crucis, per quem salus nostra aduenit. &sub Sancti nomine fieri solet. Manauit inde in posteriores Rommanos usus incidendae Nauis in numismata ., sicut videre est in Adriani nummo: in cuius altera facie Nauis, cum his litteris: S. C. Cos. III. P. P. cernitur: in altera vero haec
legitur inscriptio: Felicitati Aug. Idem in Augusti nummo cum eadem inscriptione conspicitur. Nauis item felicitatis, &Plat in salutis indicium erat apud Athenienses, ut Plato in Phaedoneysese' ' testatur . Christiana tandem pietas felicissimi successiis, & salutis suae signum habet, Nauem ipsam in Piscatore Petro tam in familiari summmi Pontificis annulo, quam in aureis Apostolici fisci nummis expressam felicitatem, & salutem tot an nis antea praemonstratam, sed ab ijs, qui verum Deum ignorauerunt, non intellectar . Quod enim Ouidius de Naue
Iani dixitD: Ηositis aduentum terscata Dei,
Sumptum fuit ex altiori disciplina ab co ignota, qua homines admoniti forent , hospitem aduenturum, Petrum scilicet Christi Vicarium, qui Naue, hoc est in Ecclesia, verum Dei cultum, & s lutem humano generi subministraret, ut factum est. Quod etiam, ni fallor, numismata quaedam, quae
nuper ad manus meas peruenerunt, praeseferre videtur:in quo rum altera parte S I X T I V. effigies : in altera vero Nauis
conspicitur cum hac Inscriptione : Terra, Mari securicas: quae profecto securitas, & salus ex Pontificatu S I X T I V. mirum in modum in Christiano Orbe viSentis. De omnibus pene rebus hucusque a me explanatis , & a Six To V. Pontifice Maximo praeclare gestis Ioannes Franciscus Bordinus, varia carmina elegiaca superioli anno edidit de figuras ipsas suo in libello repraesentauit i. Haec de Embi , malis . Nunc reliquum est, ut ad Bibliothecas accedamus.
102쪽
Valum. Bibliotheca eunodem excoqitatis, ct per Petrum Gale nium Proton. s.ct Silvium Antonianum ocri Coste ejia str morum S. RTE. Cari secretarium Eispositu, atque Inseri serionibias inun ratis, o per Piisores penicisio repraesentatis.
IBLΙΟΤΗΕ CARVM usus apud omnes Poepulos , Hebraeos scilicet, Graecos , Latinos, atque Barbaros frequentissimus fuit sempeii. Id quod non sine ratione factum esse asseuerandum est , cum vitios Praeceptores habere semper nobis no liceat, aut saltem non semper doctos & praeclaros Viros. Hinc a Regibus olim, & Imperatoribus, & locupletibus hominibus, bonarumq. artium cultΟ-ribus , vel certe earunde amatoribus ia inde a priscis illis temporibus ad hanc usque diem Bibliothecae in pretio fuerunt, ut in ijs optimorum auctorum libri reconderentur: &exijsdem suo item tempore tamquam e penu depromerentur . . Institutum, est vere insigne, & omni ex parte laudandum: & antequam Typographica ars fuisset inuenta, summopere necessarium, ut veterum scripta ab interitu, & disciplinae ab obliuio--ne vindicarentur. Harum rerum, Typographiae scilicet ac Bibliothecae institutum S I x T v s V. ad omnia praeclara,&Pontificia sane opera, omniq. laude, admirationeq. digna conficienda natus,veterum omnium ingenia,generosOSq. ani' mos , eorumq. operam tum ingenti rerum gestarum copia , tum etiam magnitudine, atque praestantia longe stiperas, maiorem in modum praestitit. Illam enim in Vaticano ad sanct rum Patrum codices restituendos, Catholicamq. disciplinam
103쪽
toto terrarum orbe propagandam instulit. Hanc aute ad veterum Scriptorum monumenta eXcolenda, atque conseruanda publicae studiosorum commoditati, uniuerisq. Reip. Christianae utilitati, feliciter, ut solet omnia , omnivq. admiratim 'ne, restituit. Ad huius vero Bibliothecae ornatu,omnium q. li teratorum solatium, insigniores ac vetustiores Bibliothecae nosolum secrar, sed etia profanae per Pictores in pariete expres , repraesentatur: quaru prima Hebraea est, ut infra videre licet. BIBLIOTHECA H E B R AE A. in sinistro avulo depicta Bibbothecam Vaticanam ingredienti primum sese ostret. IBLIOΤHECA Hebraea in Templo erat , ubi Prophetarum libri, & Iudicum ac Regum acta asseruabantur: & iam inde a Moyse ex diuino Exod.ιν. , iussu ortum habuit: Deus enim, Amalech deuicto, dixit Moysi: Scribe hoc ob monimentum in Libro, & trade auribus Iolue. Hinc de huiusinodi Bibliotheca in a. Machabaeorum libro aperte legitur hunc in modunia: Inferebantur autem in deseriptionibus & commentarijs N hemiae haec eadem, & qualiter construens Bibliothecam,congregauit de regionibus libros & Prophetarum, & David, &epistolas Regum,& de donarijs. Moyses denique, ut in Deut D π.3ι. ronomio legitur, postquam verba legis conscripsit, Levitis, qui foederis Arcam portabant, praecepit dicens: Tollite libruistum,& ponite eum in latere Arcς foederis Domini Dei vestri, ut sit ibi contra te in testimonium . Id quod in prima sinistrianguli parte repraesentatur, ubi Moyses Levitis iuxta foederis Arcam adstantibus librum porrigere cernitur. Quam rem Imscriptio hunc in modum expresse declaratis:
in Tabemaculo reponendum tradit.
X altera anguli parte nonnullae imagines depictae Bibli thecam diligenter tractare videntur, ubi repraesentatur Bibli
104쪽
VjATICANA. 43Bibliotheca illa, quam Esdras sacerdos & scriba post incesam - legem a Chaldaeis, cuin Iudaei regres11 1unt in Hierusalem. '
diuino amatus Ipiritu geparauit . cunctaq. legis a C ph in c. μι. rum volumina, quae fuerunt a Gentibus corrupta, accurate, ut Rabanus Maurus ait, correxit: totumq. vetuS Testamentum
in duos&viginti sibros distinxit, ut tot libri essent in lege, 'quot litterae apud Hebraeos habentur. Hic item non solum libros emendauit, sed etiam praeter illos duos canonicos, qui sub eius nomine in Biblijs sacris leguntur, quattuor ac ducentOS libros edidit, ut nos testatum legimus i ex quibus ' V ' septuaginta libros non nisi sapientibus tradendos esse ait . . nonnulli suspicati sunt Cabbatam apud Hebraeos ab ipso collectam fui ste, huiusq. generis libros Picus Mirandu-
igitur Elaras, ut mina isthaec faciamus, non solum libros cor ev. σημμα ruptos correxit, aliosq. confecit, sed Bibliothecam hebraeam restituit, restitutam auxit, & auctam diligenter conseruandam curauit , ut videtur praeseferre Inscriptio, quae in hanc legitur formania:
Pras Sacerdos, Scriba. Bibliothecam sacram renituit
SCHOLA BAB TLONICA in primo inter ne is depicta. N primo Interfenestrio Schola Babylonica iussu Missma Nabuchodonosor regis instituta repraesentatur: H 3ερε in ea enim pueri in Quibus no erat macula,sor ma elegates, & decori, & de egionmine cirri J Dan /. litteras & linguam Chaldaeorum docebatur,vit I annOS Victu regio enutriti coram rege deinde j stare, eiusdeci. Regis negotia tractare possent. Hac in Schola,l Daniel Propheta de stirpe David regia adhuc fere infans captiuus e Iudaea in Babyloniam perauctus una cum Anania, Azaria, & Misaele socijs puerulis cernitur. Hi Chaldaeorum linSuam , eorum Q. arteS, Omnes per trium annorum spatium
105쪽
, didicerunt, non ut doctrinam Babylonicam sequerentur, sed DHy. 3'. Vt eam reprobarent, sicut de Moyse legitur, qui eodem coim silio omnem sapientiam AEgyptiorum adeptus fuit . Hi pr abstinentiam, ac diuinae legis obedientiam cibis regijs Dan. i. vesci noluerunt, sed leguminibus tantum,& aqua contenti ceteris sapientiores, & pulchriores alijs,qui cibo regio vescebam Dan a. tur, reperti sunt: per quos deinde apud Chaldaeos, & Persas Dei religio late propagata fuit. Daniel vero omnium Vitimnum, & somniorum intelligentiam a Deo accepit: & vir fa Fρψb. O ctus, ut ait Epiphanius, fuit adspectu aridissimus, dc squaloret obsitus: in fauore autem,& gratia perquam speciosus. Trien- ' nio expleto, Daniel cu socijs a Rege accersiitur per Eunuchinrum Praepositum, qui cum Eunucho, cui horti puerorum curat demandata fuerat, hac de accersione nonnullis praestolantibus loqui praesesert. Hac in schola Danielem, tresq. eius socios, necnon & alios litterarum studio operam nauantes videre est Pquorum alij legere, alij scribere, alij vero meditari videntui . Huius Scholae Inscriptio est :
scientiamq. Chaldaeomm edisiunt.
EX altera huiusce Intersenestrij parte complures imagines
conspiciuntur, quae consultationem,sive potius decretum p q, perquirendum de Templi instauratione repraesentant, Vt Imicriptio, quae eo loci legitur, aperte declarat his verbis :
Cyri Decretum de Templi in auratione Tari' iussu perquiritur.
Vt autem ambiguitates de instauratione Templi e in Geu bri dio tollantur , nonnihil dicere Operaepretium duxi. Tem- I. plum Domini a Salomone anno ab Orbe condito 3I 6. a. construitur annis centum & quadraginta tribus, priusquam 14 . . Tyrij Carthaginem Coloniam conderent , Iosepho test ἀπιοῦ. Hoc Templum augustissimum fuit, & omni admiratione di gnum , ita vero, ut illa septem Mundi miracula longe ' P - Perarit e constructuma ituit centum Quinqua in tribus
106쪽
cidinas, Sc ag lapides, & saxa in oppomissilescum asportan- Ge Mnda operas suas praestarent. Anno vero ab oria condito cri tam Hierusalem . quam Templum in tertia, Captiuitate a Ba- s bylonijs solo aequatur. Anno autem inuodijs638 Templi in o in in 'stauratio a Cyro conceditur, & a Zorobabele,iundamenta iaciutur, sed iussit Artaxerxis structitra intermissa,anIIo z DarlJ Esdr. r. longina ani perficitur. Anno autem Mundi iis .& anno Chri- - Ν ΟΦ li 6ν. inuito& renitente Tito, Temphidi hoc.a militi sim uria lib. cesium fuit,ita ut humana industria ignis ex gm no potueriri 3
aer Templum deinde Iudaei instaurare conati sunt , sub Na- r μὴ '
deicitiit. Hic , ut ait Ioannes Chruidstorius omnium Impe p σρ, ratorum impijssimus bonos cinctosq. mores, Christinnamq. mmil. r. Vitam euertere studuit , dum monasticliarm vitam prolestos νο r Redissima tauitia necandosi, scho las item claudendas, sacros '' 'codices omnes comburendos , & ecclesias deuassandas cu rabat, Ecclesiaeq. hostes , & apostatas fouebat. Hio deniquα, tamquam Christi hostis scelestissimus vDetus nonieis omnino deleret, si potuisset, anno a Christi Saluatoris nostri ortu 3 s 6. pro Templo Iudasis iterum,hoc est tertia vice, aedificado, etia ipse Idolis seruiebat, pecuniax tamen i contulit, & artifices undique euocauit furens,ut Domini sententiam euerteret, qui Templum Salomonicum deinceps instaurari non patitu .Hine, ut ait Ioannes Chiγsostonius: cum artifices hoc tam im- Homicpium sceIus tentallent se fundamentaq. aperire coepislant , multamq. tcrram exhausissent ι restarerq. ut iam structuram .am dereptur; protinus ignis exiliense fundamentis multot exustit; &intempestiuam atque impiam pertinaciam inrupit. Quare hoc exemplo Iudaei, suum ipsorum statum in- Genεb. u. ditus deletum esse, nec eum amplius instauratum iri monenia R C tur, Deo ita iubente, qui cum intinnatati nostia prouidens E
clesiam suam sanchai i , & catholicam amplacasi vellet oi I
nia illa subuerti &'penitus tolli ita ubluit; ut sine ulla cunctatione illis cessantibus, haec vera esse pro quibus in illis typ
gna et regalis, at ubi Terpsiuni Dei v x venit, qui caelestis Hierusale coepit aperue nryllaria, luaesta terrena, D I LIL colu
107쪽
eo in templo lapis super lapidem non remansit. Erat prius Pontifex sanguine taurorum, & hircorum purificans popinium : sed ex quo verus apparuit Pontifex, qui credentes suo purificaret sanguine, nusquam cst ille Pontifex prior,nec ullus ei locus relictus. Altare fuit prius, & sacrificia celebrabantur: sed ubi venit verus A GNus qui seipsum hostiam obtuliti, D Eo, cuncta illa velut in tempus posita cessauerunt . Haec ea Origene. Non est igitur quod Iudaei tertium Templum materiale amplius expectentis: tertium enim Templum spiris male aduenit CHRIs Τus, qui de seipso, hoc est de Templo corporis sui dixit: Dissoluam Templum hoc, & in tribus diebus excitabo illud. Instauratio autem, quae hoc in loco memoratur, est de secundo Templo, quod Zorobabel inchoauit,ut in tertio libro, qui, Esdrae dicitur, videre est. Hic enim&quartus quavis canonici non sint,sunt tamen alicuius auciorΓtatis. Haec de Schosa Babylonica , necnon de Templi insta
ratione . Nunc reliqua persequam uta .
N secundo Intersenestrio Bibliotheca Graecorum repraesentat 3: in cuius priori parte Pisistratus Atheniensium Tyrannus, in secunda vero Selemcus Macedoniae Rex, Nicanor dictus, una cum alijs imaginibus depicti cernuntur , iPisistratus enim primus in Graecia creditur Bibliothecam insiliuisset quam deinceps ab Atheniensibus auctanΓ Xerxes Periarum Rex Athenarum potitus abstulit,& ad Persas asportauit . Seleucus vero longo post tempore Athenas reserendam curauit . Id quod Inscriptiones , qtiae infra leguntur , aperte docent: quarum prior in hanc legitur formam:
Pisi alus primur apud Vracos Bibliothecam in lituit.
ni v lii Altera vero: dias fit
Seleucus Bibliothecam a Xerxel aspor tam referendam curas .es
108쪽
O s T Graecam Bibliothecam in eodem Intersenestrio sequitur Bibliotheca Alexandrina, ab Ale- xandria Ciuitate nomen suscipies, & a Ptolemaeo Philadelpho 3 AEgypti Rege,& Stratonis discipulo, constructa. Hic enim, quod ad Bibliothecae
studium pertinet , cum Pisistratum aemularetur, maximis impensis undique conquisitos libros describi curauit, septuaei laq. vel ut ait Gell. septinetentis voluminum millibus Bi io mecam struit, quam ut sacris etiam codicibus insigniret, vetus Testamentum ex Hebraeo in Graecam lingua per septuaginta duos Interpretes ab Eleazaro Iudaeorum Pontifice ad hanc rem prςstandam selectos trecentis plus minus ante Christum natum annis transferri curauit. Quod ut ab eodem Eleazaro facilius impetraret, Iudaeos, ad centum viginti millia iiDbertati restituit , & auri quinquaginta talenta ad crateras, &libatoria facieda, necnon & gemmas fere innumeras Hiero
lymam misit Hi autem septuaginta duo viri apud Pharum Nili insula in singulis cellulis singuli, ut ait Augustinus, se di
sium locati Biblia interpretati sunt, tanta Spiritus sancti virtute, ut in omnibus plane conuenirent, & ne in minimo quidem verbo discreparent, oracula de CHRISTO obscuriora, ne non de Sanctissima Trinitate Spiritus sancti instinctu coni gentes , ne Ptolemaeo eorum mysteriorum non capaci scand tum afferrent, & ne canibus sanctum darent. Bello tandem Alexandrino, quod Iulius Caesar contra Ptolemaeum gessit, ut Cleopatram ab ipso pulsam restitueret, cum Vrbs a Caesare fuisset incensa, haec etiam Bibliotheca deflagrauit, Trantia tione deptuaginta Interpretum, ob diuinam prouidentiam,1eruata. Huius Bibliothecae Praefectus erat Demetrius Phaleraeus vir doctissimus, ac Theophrasti discipulus. Quare in prima huius Intersenestrij parte Ptolemaeus rex, Demetrius Bibliothecarius,& Aristeas υχ α τμη ς Regis, cernuntur. dum ille Bibliothecam ingenti lifrorum copia struendam curat,& Veteris Testamenti transsationem procurandam studet. In altera vero parte septuaginta Interpretes sacros Codices Pt Iema
109쪽
a B Iill Iro T NIUA Iemaeo Regi offerre conspiciuntur . Inscriptiones autem ad hasce res explicandas sunt duae, quarum prima est:
Ptolemaeus ingenti Bibliotheca infructa
' in Hebraeorum libros concupiscit. Altera vero est: LXXII. Interpretes ab Eleazbaro mi ii sacros libros Ttolemaeo reddunt.
BIBLIO π N E C A ROMANORUM in tertio Interfenestrio depicta l
I B DI Ο Τ Π Ε C AE publicae, unde triginta fuisse Romae perhibentur, cX iis autem citias saltem praecipuas, Palatinam scilicet, & Vlpiam extitisse narrant historici: haec ab Vlpio Traiano, ut ait Gellius, in Templo fuit instituta: illa vero ab Augusto in Palatino monte & in Apollinis templo tam Gra corum quam Latinorum codicum copia mirifice fuit constru- 'Plin. lib. cta, ut Suetonius, & Plinius testantur. Fuerunt item priuatae. permultae, Domitiana, & Gordiana, necnon I Suar. Tra liana, siue Caesariana Graecis Latinisi scriptis refertis una avi qui io Caesare Marco Varroni commissa. Primus autem qui in Urbetia librorum copiam aduexit, fuit PaulῆX milius, Po piis. lib. dena Macedonum rege deuicto. Sed Asinius Pollio Romae pri-3F- - mus tam Graecas quam Latinas Bibliothecas promulgauit, 2: additis Auctorum imaginibus in atrio de manubijs magnificentissime constructo . l l . LIn hoc autem Interfenestrio de libris Sibyllinis historia, Pa-i Gὸz. v.x. latina q. Bibliotheca repraesentantur: ubi mulier quaedam, SL. ' bylla scilicet Cumaea, ut suspicor,tres libros venales manu g G, stans, coram Tarquinio superbo rege, sex alijs exustis, quos A i omnes oracula continere affirmabat, adstare cernitur . Ta uinius enim pretium percontatus est : quod cum stibi ni inium & immensum videretur , risit , tantiq. cost nouem codices emere noluit: hinc mulier illa foculum coram eo igni cibi appo-
110쪽
VATICANA. si apposuit,tresq. libros ex nouem combussit. Id quod secunda. 4 etiam vice de tribus alijs factum fuit, Tarquinio de pretio' percontante, idemq. pretium de sex reliquis libris Muliere pol Hulante. Hinc tertia vice Tarquinius reliquos tres libros me Ecatur nihilo minore pretio quam quod pro omnibus nouem fuerat postulatum. Quo facto, Mulier illa, ut ait Gellius, σψ- a Tarquinio digressa,nusquam postea loci visa fuit. Tres autelibri in Sacrarium repositi, Sibyllini fuerunt appellati: & ad eos quasi ad Oraculum quindecim viri adibant, cum Romani aliqua de re publica falses constitere Deos cupiebant. In--striptio ad hanc rem pertinens, hisce legitur verbis :
Tarquinius superbus libros Sibyllinos tres , alijs a Muliere incensis , tandem emit.
litteratos, Virgilium scilicet & Horatium Poetas laurea
decoratos, ceteroSq. bonaru artium cultores, adstare cernitur:
eiusq. Palatina, & pulcherrima quidem Bibliotheca, Latina videlicet & Graeca reprae sentatur, in qua Numeriani Imperatoris , & Marci Varronis viventis Statuae, teste Pollione, fuerant locatae. Inscriptio huius Bibliothecae haec est:
- unus Caesar, Palatina Tibliotheca
magnifice ornata, viros litteratos fouet.
BIBLIOTHECA HIEROSOLT MITANA . in quarto Interfenestris depicta.
CCL Es1AsTICI Viri, post Apostolorum tem- Euseb. Rpora, hςreticis passim ingruentibuS, summa cura, a,& pietate adlaborarui, ut Catholicorum scripta, G. ἡ ν sacrarumq. litterarii interpretationes in Bibli thecas, quas in Templis habebant, reponeren- π tu . Quod factum sane fui, ut, cum ab illis vitia sena per v - si si rice erudiri homines non possint Iitterarum saltem moniment tu erudiantu . Quam profecto rem Alexander Epis opitqG Hierin