장음표시 사용
71쪽
BIBLI THEU Α auctore Herodoto, dictum: vel ab A Mi , quod est robur . Hercules enim montem Aventinum, Caco Vulcani filio, prae---ia r. done infami, teste Virgilio, eXtremamq. Calabriae &. Italiae oram latrone Lycinio, a quo Promontorium Lacinium amissis vocitatum est,dumtaxat liberauit,ut apud eundem Virgilium videre lice Sed.Six Tvs V. uniuersam Italiam a praedonum , & exulum incursionibus liberauit, ac tranquillam reddiditis . Hanc liberationem Simon Cecchinus utriusque signat. Refer. distichis ingeniose factis feliciter prosequutus eH.
De Obel O Vaticano snctissimae Cruci deiurato.
R I o R. I Emblemati proximum est illud Obelisci Vaticani altitudinis palmorum II . ciatra has1m, olim a Sesostrissis Filio Nuncoreo, seu Phaerone in AEgypto excisi, deinde ab Im-ώ ς, peratore Caio Caligula in Urbem transitecti,i& in Vaticano locati, Augustoq. ac Tiberio Cinaribus dicati, nunc vero a SIXTO V - summa omnium admiratione in mediam Sancti Petri Aream, ante sacras Acides translati, ac diuino cultui addicti: cuius fastigio idem S IXΤvs Crucem imponi iussit. Hinc Auctor Inscriptionis rem tantam serpe dens , operosum scilicet laborem, & Christianam eiusdem Pontificis pietatem a stiperstitioni& memoria ad verum & db uinum cultum, hominum animos auocantem, Distichon exsito libro Epigrammatum in eundem obeliscum superioribus annis edito depromens inquit multum valere hanc Obelisci Translationem ad SI X TI V. memoriam sempiternam Latque hunc in modum ait a I
Dum Idabit motus nullis obelissus ab Euris,
BELISCus, ut nonnihil de eo dicam, est lapis asperrimus in figuram metae cuiusdam sensim ad proceritatem
72쪽
consurgens excelsam, Vtq. radium imitetur paulatim gracilescens, specie quadrata in verticem productus angustum, manu laevigatus artificis. Huiusmodi molis inuentor,teste Plinio, Plis M. Μytres fuit, qui Heliopoli, soc estin solis Vrbi cum regnaret, ' ε'Jomnio iussus Soli ipsi, quem ngypti colebant,obeliscum consecrauit L De hoc autem Vaticano,et q. Translatione,ac dedicatione Petrus Galesinius Proton. Apostolicus eleganti scripsit oratione. Petrus item Angelius Bargarus de Obelisco eruditum edidit Commentarium .,Scripsit etiam de Obeliscis et fusissime quidem Michael Mercatus vir in varijs di ciplinis bene versatus. Multi denique ali de Obelisci Vaticani Tran- .ssatione, et versu et soluta oratione scripserunt, quos breuitati consulens praetermitto. Nunc reliquum est,ut Inscriptiones, quae dicto in Obelisco Vaticano incita leguntur, in medium Proferantur .i Harum duae sunt testat, hoc esti
Inscriptiones nouae sunt quinque, quarum una an obelisciffastigio nanc in verborum sermulam sculpta est:
Ceterae Inscriptiones in Obelisci Basi exculptae cernun tur, ut infra et I I.
ECCE CRUX DOMINI F vGITE PARTES AD vERSAE VICIT LEO DE TRIBU IUDA.
73쪽
De annona Urbi , ct I actae subminiArata. BERTATIs hoc Emblema est . Romam enim SixΤvs V. initio sui Pontificatus,annonae caritate laborantem reperit: hinc idem S IX Tusei prudentissime succurrit, & coempto frumen to , dc in Urbem asportato, effecit, ut in summa inopia, summa esset copia . Nec eo contentus, Ut non so- Ium Vrbi, verum etiam Italiae uniuersae magna ex parte suc- Curreret, ac tempus. in Postqrum prouideret, Paludes Pontinas Volscorum iuxta forum Appij naud longe a Tarracina, αν ις . ab Vrbo AS I R. passuum millibus distantes, olim a Corn lio Cethego Consule . atque sequentibus saeculis a Theta '' rico Eot cirum Rege iterum exsiccatas, nimc idem Jrantis ad res egregias omnes , d pias, resq. omnium opinione maximas ac pene desperatas producendas natus, tertio exsi candas mandauit: ex quibus longitudine ad viginti, latitudia ne vero ad septem milliaria facius est Ager , ducentis millibus aureis in eam rem impensis: sitque hunc in modum ex Agro Pontino de perpetua annona non sesum Vrbi, sed toti etiam Prouinciae , quin & Italiae sapienter prouisum est. Quam rem Blancus in Eucharistico ad S I X Tvlli V. describens ait:
Per te exsccantur is Runa stagna lacus Iamq. ferax ager eu, qua fuit ante prius ia
B E R T A T i s jmbolum est arbor, Pyrus, fructu on
stissima,ad cuius radicem circumsignt oueS,Leone truncum ungulis complectenteno arborem concutiente. Hic pyris cadentibus, Oves pascuntur. Hoc Emblema venustatem nabet, alludens ad gentilitia SIXTI V. stemmata,quq Leone rivum tenente constant. Quare Auctor Inseriptionis , ut sex Ti e menti
74쪽
, VATICANA. 13 menti affluentiam, S I x T I V. Pontificis Maximi prouidentia, et pietate, omni ex parte laudanda, Italiae, et Romae praesertim subministratam decantet, hunc in modum inquit:
Temporibus Sisti redeunt Saturnia Regna e Et pleno cornu Copia fundit opes ,
NEΜINEM Iatet, regnante Saturno, magnam frumemti in Latio fuisse ubertatem, agrosq. mirum in modum excultos, cum ipse Agriculturam inueniue dicatur . Quare Inscriptionis Auctor tamqua probatissimorum Poetaru omnium familiarissimus, mutuato sibi in priori versu Virgilij hemistichio, aurei saeculi felicitatem ab eodem Poeta inibi de- Cantatam , nunc etiam vigere aperte demonstrat, & versit abiero alludere sibi visum est, ni fallor, ad illud Horatij: L'
Itabae pono di dis Copia cornu o 'I A visa ex verbis Poeta Cornucopiae Herculi datum im-nuere videtur . Copia autem apud Poetas pro Dea habita fuit, sicut etiam ab eodem Horatio expressitas dictum est in Carmine feculari, ubi eam appellat beatam inquiens: , Apparetq. beata pleno Copia eornu. Nos autem cum assatim omnia inesse significare volumus, Cornucopiae dicimus,& per cornu fructibus, & floribus, frumentiq. spicis plenum abundantiam repraesentam . Emblema. Ι Ι I De sncti Petri Statua in Columnae Traiana fusilio erecta. M B L E MA hoc, est de Columna Traiana Cochi, de , quae nunc altitudine extat palmorum cem tum & septuaginta septem,habetq. intus centum& octuaginta quinque gradus , quibus ad summum fastigium ascenditur : fenestellas vero s. quibus lumen excipit, egregijs Traiani praestiorum, d ab eo. sebactis
75쪽
14 BIBLIOTHECA subactae Daciae sculpturis varie insignita, eiusdemq. statuam olim in summo vertice sustinebat: vel ut alij aiunt, pilam a ratam , in qua cineres Traiani asseruabantur : nunc vero aeneum sancti Petri Apostolorum Principis Simulachrum a Sixa o V. inibi collocatum sustinet, dextra manu librum, quo doctrina Ecclesiastica: altera claues, quibus duplex Pontificia potestas declaratur, gestantis. Huius columnae dedic tionem Petrus Galesinius ripies Apost. soluta Scripsit oratione, et luculenter uidem . Auctor autem Inlcriptionis Dedicationem describens hunc in modum ait :
Vt Cinctis tenuit Petrum ,sic alta columna
Sustinet hinc decus est , dedecus unde fuit.
AC v T v s est hoc loco Inscriptionis Auctor, sed eius semientia facile assequetur qui sanctum Petru Neronis iussit ad columnam quanda marmoream, quae etiamnumIOdie in AEde Beatae Mariae Trans pontem religiose visitur, ferreis vinculis alligatum, & inibi verberibus caesum nouerit. Id quod planum nobis fit ex Altari dicta in Ecclesia sito, quod Cclestianus III. Petro & Paulo, quorum columnae, ad quas dum verberarentur alligati olim fuerunt, inibi visuntur,cosecrauit, intra aram ab eodem Pontifice quattuor dentibus sancti Petri asseruatis, ut videre licet ex lapide satis vetusto dictas columnas indicante, & ex lamina quadam ferrea consecrationem Altaris exponente & nuper reperta, cum ipsa ara in AEdes nouas translata est. Caesar itein Baronius sacrarum historiarum indagator diligetissimus,in Annalibus Ecclesia1ticis dictas C dumnas commemoratV atque ijs sanctos Apostolos, Petrum et Paulum alligatos virgis caesos fuisse ait. Id vero non absque diuino consilio factum este credendum est, scilicet laquam prςcipuas Dei Columnas,et Christians Fidei Principes aci columnas ligatos uno loco,una die,uniusq. tyranni sententia caesΟS,martyrioq. fuisse decoratos. Ille autem, ut Magistrum suum Christum tamquam ipsius Vicarius imitaretur, fuit Cruci amaeus: hic Vero,Vt nomen situm post conuersionem sibi inditum factis responderet, capite fuit truncatus, seu diminutus. Quare, sicut
76쪽
Romae Beato Petro Columna illa fuit opprobrio , ita haec
Traiana nunc in eius laudem et honorem, piorumq. latium cedit . Et sicut olim, tamquam Christi Athleta sertissimus, in columna strenue decertauit, ita nunc in columnae fastigio triumphum agit gloriosiimis . Nam ratione postulante, per quae quis meretur, per eadem honorem assequi eum debere
dicendum est. Obici In riptionis Auctis dixita: Uinc decus es, dedecus unde fuit
Hoc non nisi historiam enarratam praeseferre videtur:cetera adeo plana simi, ut decIaratione non egeant . Nunc autem reliquum est, ut Inscriptiones tum veterem , tum nouam in
basi Columnae cochlidis incisas hoc in loco apponamus. Vetus inscriptio Traiano Imperatori Cochlidem dedicatam ad illius montis olim inibi extantis altitudinem erectam fuisse docet, ut infra videre est .
SENATVR POPVLVsM ROMANU SIM P. CAESARI DIVI NERVAE F- NERVAE TRAIANO A V G . GERΜ. DA CICO PONT MAXIMO TRIB. POT. XVII. IM P. III. COS. V. P.P. AD DECLARANDUM QUANTAE ALTITUDINIS MONS ET LOCUS TAN - IBUS SIT EGESTUS,
Hac in Inscriptione Cochlidis Traiano dedicatae, duo semi- deleta reperiuntur verba: hinc eorum sensus desideratur. Sunt qui eas voces imperfectas in integrum restituendas opinantur hoc modo: Tantis operibus Alij: Tantis viribus. Alij:Tantis ruderibus. Alij autem: Tantis molibus Inscriptio autem noua in Columnae fastigio ad sancti Petri pedes incisa et in quattuor partes distineta in hanc λrmulam Iegitur ,:
SIXTUS V. B. PETRO Λ os T. PONT. A. III is
Hac Inscriptione,atque dedicatione videre licet, quanta sit summi Pastoris pietas numquam satis laudata, gentilitatis impietate ac superstitione ablata , christiana obseruantiata conseruata et audia, Vrbeq undique illustrata , . Dum euim sacra efiigies Beati Petri mea in Traiani Columna tam ce- Iebri pijs precibus rite ex Ecclesiae praucripto expiata col Iocatur , honor sanctis & Apostolorum praesertim Principi exhibetur , mentes hominum ad Christianam pietatem e citantur ,&Vrbs ipsa pijs ornamentis decoratur De hac
77쪽
16 BIBLIOTHECA Columna . atque ipsius dedicatione, Petrus Galesini Pr
ton. Apost. Commentarium edidit luculentum . Emblema. V. De Iubileo in initio Pontificatus Stati V. relebrato.
O C Emblemate, illius amplissimi Iubilei, quod
Anno M. D. LXXXV. pro Dei ope impetranda ad Christianae Reipublicae gubernacula capessenda S I x T v s V. diuino consilio assumptus per uniuersum Christianum orbem promulgauit, descriptio continetur. Ibi autem videre licet innumeram hominum cuiuscunque sexus, conditionis, & aetatis mutilitudinem,supplicem ac demissam, turmatim,longoq. ordine ad Basilicam sanctae Mariae maioris ad Praesepe confluentem.
Simus Regnum iniens indicit publica vota.
Ponderis δ quanti et oia fuisse vides s
AL L v DIT, ut opinor, Inscriptionis A uctor ad antiqua illa consiletudinem,qua non solum inaugurati Pontifices, aut Reges a diuinis precibus,& supplicationibus Regnu,& Pontificatum suum auspicabantur: verum etiam Poetae ipsi, ut ille omnium optime nouit, operum suorum initia ab inuo. catione ducebant. Quod autem subiungit exclamans: Ponderis . quanti vota fuisse videst Ingeniose innuito, qualis & quantus sit S IXTI V. Pontificatus , Vniuersaeq. Ecclesiae preces illas non fuisse irritas, quarum fructum hodie summa omnium utilitate , & maxima Pontificatus gloria manifeste cognoscimus, & Qte clariorem videmus. Hinc late patet, publicarum Precum tantam esse vim , Quantam ego verbis explicare numquam possent . SI XTO enim 1edente Christiatia disciplina instauratur, et propagatur paX com seruatur, et securitas praestatur: facinorosi et perditi homines puniuntur: boni remunerantur, et fouentur: virtutes eXtolluntur, et vitia funditus extirpantur: inopia expellitur, et
78쪽
s Viri π I G ΑNA. irannona assiuenter subministratur Urbs denique Auctoritatis Apostolicae sedes, religionis catholicae arx, dignitatum omnium parens, legum sanctarum seminarium, Christianarum virtutum templum sanctissimum, gratiarum caelestium the saurus refertivimus , uniuersiq. Christiani Orbis theatrum amplissimum, egregijs actionibus in dies magis atque magis illustratur, commodis item et beneficijs afficitur, ornametatisq. passim decoratu t.
De Palat, Lateranenses restitutione, o Obelisci dedicatione C Emblemate Palatii Lateranensis restituitu,& Obelisci translatio, ac dedicatio reprςsentantur. Est hic obeliscus citra basim ad altitudinem
palmorum centum et nonaginta octo,Omnium Q. Obeliscorum, qui in Urbe emant, maXlmus a,
ue pulcherrimus, ΠieroaIvphicis, Quorumda icilicet anima-Aium, aliarumq. rerum insignitus notis, Heliopolistoc est . in Solis Urbe nevptia erectus , et inde a Con itanti no Magno AIexandriani, ut eum hinc postea Romam asportaret, translatus: quem deinde Constantius eiusdem Constantini Filius in .Vrbem transuexit, et in Circo Maximo locauit: ex quo denique loco S IxΤvs V. operoso labore ante sacras AEdes Lateranenses transtulit, erexit, et inuictissimae Cruci dedic uit. In huius obelisci, cum Constantius in Circo Maximo ipsum locauit & erexit,quattuor Inscriptiones,Vt eX fragmentis colligi potuit, fuerunt insculptae, sicut infra videre est.
PATRIS OPUS MVNus in s V VM TIBI ROMA DICAVIT AVG SΤvs TOTO CONSTANTIUS ORBE RECEPTO ET D OD NULLA TULIT TELLUS NEC VIDERAT AETAq. CONDIDIT UT CLARIS EXAEQVET DONA TRIvMPIs. HOC DECUS ORNATUM GENITOR COGNOMINIS URBis . ESSE VOLENS CAES A THEBIS. DE RvPE REVELLIT ' C xx
79쪽
SED GRAVIOR DIvVM TANGEBAT CURA VERENDI QUOD NvLLO IN GENIO NISU MANV Q. MOVERI CAUCASEAM MOLEM DISCURRENS FAMA MONERETAT DOMINvS MUNDI CONSTANTIUS OMNIA FRETusCEDERE VIRTVTI TERRIS INCEDERE IvSSIT HAUD PARTEM EXIGUAM MONTIS PONTOQL TUMENTI
Hisce in Inscriptionibus duae voces, Tropaeum, scilicet ac Trvum. Triumpus, sese mihi offerunt declarandae, ne eis qui antia quam scribendi formam ignorant, menda esse vi)eantur . Quod enim Latini Tropharum, Graeci, aspiratione praetermissa , Τροπαίον dicunt: quodq. Graeci Θρίαμέον, Latini Trium. phum appellant: hi namque scilicet Latini aspirationem exprima syllaba huius vocis Θρίαμύον in nouissimam transferen-- tes b, in P, mutata, Triumphum nunc dicunt. Etenim anti-suiores Latini non in consonantibus, sed in vocalibus aspira ' tione utebantur 4 griῆcasu. mphtongos irequenter adhise- Sant . ut ex vetusto lapide ad Pontem initium cIarum si, ad . . ' pari
80쪽
VATIe ANA Est parietem scilicet cuiusdam domus , in qua hare legitur in striptio. Heis ea sepulcrum, hau pulcrum pulcrai femina
Nomen parenses nominarunt Claouaeiam , ct c.
Vbi ponuntur heic pro hic, pulcrat pro pulcrae, et Claoudiam
pro Claudiam, more Graecorum et et sepulcrum ac pulcrum absque aspiratione. Ita etiam Niceporus, et si adui , pro Nicephoro, ac Stephano, et id genus aliae dictiones permultae sine aspiratione a veteribus scribebantur, sicut Aldus Manu- tius Iunior, Vir quidem eruditus, et in Latinorum vetustistramis codicibus manuscriptis,atque Inscriptionibus optime versatus, in sua maiori orthographia diffuse docet. Angelus item lPolitianus suis in Miscellaneis nummum argenteum apud Laurentium Medicem se vidisse testatur hisce litteris, Trium-pus . Sed ne Librariorum, vel eorum qui litteras incidebant, inscitia id factum esse nonnulli credant, ea quae de huiusmodistribendi genere Cicero ait, subscribam. Ipse enim in libro de Oratore, se hanc scribendi formam, hoc est, sine aspirati
ne in consonantibus, sequutum fuisse aperte fatetur, dicens: Quin ego ipse, cum scirem ita Maiores locutos esse, ut nusQua Cicero domit in vocat a seiratione. terentur, Iouuebar sic, ut Dulcrum. dc Cetegos, Triumpos, Cartaginem dicerem: aliquando,idq. sero, conuitio aurium,cum mihi eXtorta veritas estet,vsum i quendi populo concessi, scientiam mihi reseruaui. Haec Cic ro . Nemo igitur admiretur, si Tropaeum,ac Triumpus absque aspiratione pro Trophaeo, ac Triumpho ab antiquis Latinis scribebantur,ut ex Inscriptionibus superius positis patet .
Notae illae instrumentorum, aliarumq. rerum, necnon ani- Conrae.
malium species , quae in Obelisco ipse videntur insculptae, ,, Σ,
sunt litterae, quibus olim AEgyptij utebantur , ut Strabo, ε . Plin. Tacitus, Plinius, & Diodorus affirmant. Nam per speciem Apis mella conficientis Regem indicabant: cui cum iucunditate moderante aculei debent inesse: per accipitrem, rem cito factam: per Ceruum, longaeuum hominem: per Leonem fortitudinem, et vigilantiam: per manum, hominem aedificati aris studiosum, vel hominem laborios ina, siue opus: per oculum , prouidentiam: per serram maledicentiam: per falcem,
tempus: per gladium,crudelitatem significabant, et hunc in. C et modum