장음표시 사용
201쪽
V A T I C A N A. et Inum,& phagus,nos per F, scribere solemus,ut Fama,Fanum,' re Fagus, quamuis dictiones illae in Latinorum usum receptae a Graeco fonte originem trahat: immo vetustissimi Scriptores Latini F, litteram loco aspirationis utebantur. Vt For. deum,Traso, Veso,pro Hordeum, Traho,Velio. Sicut etiam seneti, pro U-τι Heneti, & H, pro V, ut Veneti pro Heneti. Fuerunt praeterea apud antiquissimos, qui loco, F, utebam tur B, et Bruges dicebant pro eo, quod posteri Fruges dicere maluerunt .
- Haec item littera F; quae Digamma AEolicum appellatur, quia nil aliud est quam duplex Gamma Γ, Γ, alterum alteri superpositum, & a lingua Aeolica desumptum, etiam pro
littera V, ab antiquioribus Latinis usurpata no raro fuit, hoc '' 'modo inuersa A ut Quintilianus testatur inquiens: Nec inu- Luintiliatiliter Claudius Aeolicam illam si, ad hos usus litterarum adiecerat. Et iterum : Aeolicae quoque litterae, qua cervom, seruomq. dicimus, etiamsi forma a nobis repudiata est, vis tamen manet. Haec Quintilianus, ex cuius verbis colligitur, hanc litteram Ξ, aliter olim scriptam fuisse: nodusq. dissoruuitur. Hanc item litteram A, non Claudius solus inter litteras habendam censuit,sed & Varro si Annaeo Cornuto credimus. Hanc littera,inquit, Terentius Varro dum Vult demonstrare, orthogν. ita perscribit, UA. Qui ereo in hac syllaba sonus est,idem lit- η ' terae erit. Hoc Digama etia hodie legitur an lapidibu Clau- -.ras. di anis Romae, & pradertim ad S. Luciae Cloacam hoc modo:
Qua in Inscriptione legitur CAISAR, more antiquo pro C AEsAR per diphthongum Graecam , in qua Alpha cum Iota facit ae diphthongum Latinam : ibidem legitur Am
202쪽
r42 BIBLIOTHECA PLIA IT, & TERMINAgIT , pro Ampliauit, et Te in inauit , . In alijs item spectationibus antiquis hoc Digam,ma cernitur sic : OCTA HIVs , et O CT ΑΞIA, pro Octauius, et Octauia . Ita etiam Dra Vs, CLIIVS, R I g v s, S B Ril v s, V Is VS, pro Diuus , Clivus , Rivus , Seruus, Vbuus. Quamuis autem, ut ait Gellius, ad huiusce juabie, uus, non us, velut Diuus, et Vul Sus, num declarandum Diga ma A fuerit inuentum , ad ima plex tamen, V, pronuncianda adhibitum esse constat, sicut ex superiori Inscriptione clare patet. Hinc factum est,ut littera V, etiam Digamma nuncupetur quia sicut F vel A pro V,usurpata fuit,ita F, pro V, scri pio pronunciari solet, praesertim in Germania,ubi praeter alia permulta. Vinum pronunciatur sc: Finum L. Idem fere in
Gallia Cisalpina, quae V, tamquam F , pronunciare solet dicens Bres pro Breue: & id genus alia:Quare Claudius Caesar, ut Tacitus prodit, F, loco V, consonantis recipiendum insti,tuit, vi Fulgus pro Vulgus, Fixit pro Vixit. Quod ad secundam litteram ab eodem Claudio inuentam pertinet, Priscianus hunc in modum ait: P , & S, loco Grae-Cae, 'l', fungitur, pro quo Claudius Caesar Anti sigma, hac figura scribi voluit IC : sed nulli ausi sunt antiquam scripturam mutare. Antisigma ideo dicitur ,teste Lipsio, quia uo sigma obuerso dorso scribuntur hoc modo: IC . Hac enim Semilunae figura prisci Graeci , ut ipse ait, Sigma sic formabant, C, ut in fine ultimae Columnae parastaticae fusius dicetu Lia.
De tertia denique littera Claudiana Marcus Vetranius Maurus ex Velio longo litteram nescio quam a Claudio inuentam leniendo R, opinatur. Sunt tamen qui velint Claudium, vel Centi malum,sive Centimanum,ut ali1 minus recte
scribunt, qui librum in iure ciuili tertium a P. Papinio scripsit, R, litteram introduxisse,cum prius Fusij dicerentur: qui deinde Fusij dicti sunt .
Alij vero AI, vel α , diphthongum fuisse putant, quod
non est dicendum : constat enim hanc diphthongum antiquitus creberrime usurpatam fuisse , ut in Claudij aeuo Inscriptiones marmore incisae indicant: cuiusmodi est illar ANTONI AI DILUAI, & cetera, pro Antoniae Diuae , α. - similia
203쪽
similia scripta . Martianus capella de hac tertia littera sic arari; scribit: Huic litterae S, Diuus Claudius P, adiecit, aut Cpropter l,& E Graecas, ut Psalterium, & Saxum . Id autem Lipsio non placet dicenti : Martianus a Claudio no- υλ ιλuum X, repertum sentire Videtur, quod vanum puto, quia ζΣόα. X, in usu erat temporibus iam Augusti, ut diserte moneto 6. Isidorus: Sed & X, a Varrone, & Quintiliano censetur inter eas , quae non necessariae . Varro enim in Fragmento
quopiam ex libro de Grammatica sic ait: Litterarum partim sunt,& dicuntur, ut A. B. partim dicuntur, &non ι 'sunt, vi Η, & X, partim sunt, & non dicuntur, ut sp, P, eX quibus verbis non absurde collegeris , duabus his litteris, quae, Varrone teste, necessariae sunt, nouam formam indutuse Claudium , nomenq. Et de quidem clarum, cui Anti-sgma DC, vel Psi respondit. De iv aute Claudiano Phi, Grammatici loqui neglexerunt , etsi ea littera non dubie necessaria est , et alius eius sonus, quam Fi, ut, monuit Quintilianus. Haec ex Lipsio, qui hanc litteram R, a Claudio inue tam, Pli, alteram DC , tertiam vero Pli, fu isse opinatur: quatum prima A, alio sonu, atque hoc modo scripta, F, remansit: secunda,quae est, DC,vel aboleuit,vel usum numquam obtinuit : tertia vi, Ph, vsium in scribendo obtinuit, sed noua fot-ma nomemq. nouum ei contributa apud Scriptores inueniri non queunt: et hac de re nihil certi affirmari potest. Tres igitur litteras inuenit Claudius, quem etiam de harum litterarum ratione scripsisse ferunt: hinc librum dextra gestare cernitur i. Haec de Claudio Impexatore trium litterarum apud Latinos inuentor . Nunc reliquum est,
ut omnia Latinae linguae elementa ordine Alphabetico distincta ob oculos ponantur , sicut de Hebraicis, Graecisq. litteris a nobis factum esse constat . Verum quia in ijs disponendis non solum figuras di nomina earumdem, sed etiam potestatem , siue pronunciationem suis locis apposuimus:
hinc idem de Latino Alphabeto faciundum est dictorum icharacterum formatione descripta tu si vilicii Gyrt
ni Capellae, qui littetarum omnium formationes inter Pro- nunclatia uria naturaIes excogitauit, sicut ex versa paginax ere lice . - . . ' i l
204쪽
Formatio It terarum . vocalix, sub hiatu oris congruo, solo spiritu pronunciatur. Labris per spiritus impetum reclusis editur. Super molaribus linguae extremae appulsis exprimitur. Appulsu linguae circa superiores dentes innascitur. Vocalis, spiritus lingua paululum pressiore. Dentes labrum in serius deprimentes lingua palatoq. dulcessit. Spiritus eum palato inter dentes. Non est littera, contractisq. paululu saucibus est ventus exhalans. Vocatis,spiritus dentibus pressus,extrema linguae parte contracta. Faucibus, palatoq. formatur.
Lingua palatoq. dulcessis. . , , Labris imprimitur . Lingua dentibus appulsa eollidit. Vocalis, rotundi oris spiritu comparatur. Labris spiritus erumpit. Appulsu palati ore restricto. Spiritum lingua crispante corraditur. Sibilum iacit dentibus verberatis.
usT I l . Appulsu linguae dentibus impulssexcuditui. Vocalis, ore constricto, labrisq. promulti exhibetur. Quidquid, C, atque, s , formauit exsibilat. Vel iso, pressis labris, spirituq. procedit. Duplex sibilus, dentes mortui, dum exprimitur, imitaturi vocales quinque.
Y ; Graeca r eur Fyo dicta , vide infra. Diphthongi quattuor. AE, OE, AV, EV.
Duae primae scribuntur, sed non pronunciantur. Litterae duplices a Graecis
205쪽
LpΠ ΑBETVM Latinum litterarum figuris, nominibus , ac pronunciationibus , formationibusq. distinctum, una, ac viginti litteris constat, si ijs, qui H,& Κ, litteras tanquam superuacuas ab Alphabeto eXplodunt, credimus: ut Ab c defigit mno pq xstu X y Z: H, enim non est littera, sed aspirationis nota: Κ, vero Graeca idem efiicit , quod C, Latinum elementum: immo quod etiam &m ut paulo superius demonstratum est . Quare Martianus Capella decem dc octo tantum litteras uniuersae conscriptioni Latinae, ac locutioni necessarias esse aflirmauit, ut Ab c defigiti m no prstu X. Nam C, littera ad omnes vocales, ut ait Quintilianus, vim suam commode perfertis. Quam ob causam Nietidius fistu- Ius,teste Papyriano suis in Commentariis, neque Κ, neque Qu. est unquam usus. Y autem, &:T , ob Graeca tantum
nomina in nostrum Venerunt usumia.
- Teta enim in Latinis vocibus non adhibetur. sed in Italica linqua nos ea uti solemus. Ypsilon vero, quod Italice vocitatur Do, veΓFya, non nisi in dictionibus Graecis usurpatur. Cur autem sic nuncupetur, haud facile dignosci potest: sunt enim qui hanc vocem D a ex hya voce luctuosisiima fieri velint, quae est in nomine Hyacinthi pueri Amiclari , qui ab Apolline,ut Poetae fabulantur, dum iactu disci sese exerceret, fuit interfectus: cuius mortem aegre ferens Apollo, interempti pueri cruorem in florem sui nominis commutauit, Vt Ouidius hisce .versibus indicasse visus est dicens :Ipse suos gemitus stadis inscribit, o hyaesos habeι in seriptum, nesaq. stitera ducta est.. Hinc hyacinthus dictus est quasi flos Cintliij, hoc est Apollinis, quod enim a Latinis viola, siue flos dicitur,a Graecis v citatur Ia, quae syllaba ex Ypsilon littera inuersa coficitur. Si enim I, praeponas, & A subijcias sine linea transuersali, vel secante, hoc modo Λ, ut in multis Inscriptionibus antiquis videre est, efficitur Y, cuius figuram repraesentari in hoc fore contendunt. E quoniam haec littera sem per apud Graecos cum aspirandi nota scribi solet, & aspiratio apud antiquiores Latinos in F frequenter conuertebatur, ut Fordeum Pro
Eindemia, sicut superius demonstratu est,tu Rua Fya
206쪽
Iol B IOTHE vel Phya, siue o in Italia, ut reor; pronuncia tutia Sunt qui velint in Ouidiano illo versu , quem supra recitauimus, legendum esse non Hya, sed AI Ar, vel ψ ψ, id est Heu Heu, hunc in modum :
Flos habu i criptum, fune u . titIera ducta ess. Qui hoc modo legendum putant , Plinium forsitan sequuntur dicentem, hoc violae genus vesis quibusdam nigris esse distinctiim , ita discurrentibus lineis, ut duarum Graecarum litterarum a & ι figuram referant: quae res Poetis duplicis fabulae occasionem praebuit a Nam & Hvacinthum ab Apolline dilectum, quem imprudens discἰ iactu inter cit, in hunc florem mutatum tradunt, interiectionemq. dolentis ψ, quae ex duabus illis litterulis conficitur, velut testimonium doloris, quem Apollo eX eius morte conceperat, habere inscriptam. Aiaeem item Telamonis Regis filium in eundem florem Conuersum aiunt, dum impatientia praelati sibi Vlisi sis seipsum interemit:duasq. primas eius nominis, Aiaci S vi-'Qui , tib delicet litteras, quae sunt ψ, in hoc fore mansisse impressas , ,h. , affirmant, sicut etiam ex eodem constat Ouidio , qui utram- ij ρην- que fabulam feliciter complexus est hisce versibus:
μμι - -- Rabefactaq. sanguine restus i Purpureum viridi genuit de cespite florem, us prius Oebalio fuerat de vulnere natus : l . Actis: Il a Ille Listera commvnu medijs pueroq. viroq. f. I
Ins ripia eis folijs, hac nominis, ista querelae. Quibus verbis Ouidius florem Hvacinthum, necnon litteram, vel potius syllabam O, in gore ipso impressam , &Hvacintho puero, &Aiaci viro communem esse testatuta. AI, enim Aiacis primas nominis notas, Hyacinthiq. dolentis interiectionem refert : ex quibus characteribus, ut ostensum est, Ypsilon littera constare cernitur, quae prima Hyacinthi nominis aspirata extat nota. Huc item spectat illud vi f. Eil. Virgilii Aenigma de floribus, quos Regum nominibus insi. s. in με- gnitos esse ait hoc modo: vis quibκs in terris infripti nomina Regum Nasicotur flores:
Per flores nominibus Regum insignitos Hyacinthum fi
207쪽
nam, impressam esse constat: ex qua duae salte primae Aiacis Telamonis Regis filii nominis litterae,voxq. Hvacinthi pue- 'in' 'ii luctuosa colliguntur,atque inuersa littera λ,yt dictum est, Π, Is . lessicitur,quam huius Hyacinthi nominis litteram aspiratam Diroras Gr primam , Hy, vel potius jllabas duas priores esse patet hoc modo, Hya,ut initio diximus. Hinc aspiratione in F couersa, serisistis r. Da, Vel bo dicitur. Qua ex re luctuosa, ac miserabili ut opinor) factum est, ut huius generis vOX quadoque pro Vecti- ct in 1simargali, atque ut Persae, & Itali dicunt, pro angaria, ac pro poe- μη - mna metaphorace usurpata sat non raro a Poetis, qui Italica .ritim ρὰ,sb. scripserunt lingua: haec enim nonnisi moerorem afferre Q. min. πα-lent ijs, qui huiusmodi res patiuntur .t μιν ima urHaec ae littera Fyo, necno de Alphabeto Latino,quo etiam sera est Id. Latini scriptores aliqua ex parte inter numerandum usi sunt, j γ' sicut idem, & sane copiosius, ab Hebratis, ac Graecis fieri con- ἱ , . . r.
stato. Nos enim non nisi septem vel octo ad se mmum litte. ΑγDν πi ευ- ras pro uniuersa numerandi ratione adhibere solemus, quae sunt C. D. I. L. M. in V. X. ius prima lis Littera autem I, ut a primo eXordiar numero, apud nos pro unitate usurpatur: propterea quod eX una tantum, & re. ι hin . Vacia quidem linea constat, sine qua nulla Alphabeti elementa '' formantur: haec enim linea ad ceteras litteraS formandas multi, a*,
aut duplicatur, aut ad circuli figuram agitur, aut incurua 'ti tur,aut alijs describitur modis. Hinc eam maiores nostri primam numerandi figuram constituentes unitatem appella- b io. Tin Rrunt: unitas nam Que omnium numerorum mater est, Boetio teste, qui ex ea tamquam matre uniuersum numerum PrΟ- -M .nim
creari, & in eam ipsam postremam rursus resolutionem fieri α' me. assirmat. Hac igitur ratione per I, unitas signincatur; quin plio dieitur. niam elementa omnia ab ipsa linea sumunt exordium, de in O pre rel)- eam resoluuntur. Haec denique littera I duplicata, dualitar a V.,bi; se tenac: triplicata, triadem: quadruplicata numerum quater renuria
Littera V, quinque significat: ipsa enim quinta Vocalis ibi Grita di est: cui si praeponatur littera I, hoc modo: L V. numerum quaternarium emciet: si autem VI. senarium constituet: α quot litterae I post V geminantur, tot unitates numero
208쪽
148 B .P B LLI Mamri C U Aquinario additas fuisse dicas oportet, ut VII sex : VII ,se. ptem': VIII, octo. V IIII , nouem ad denarium usque numerum procedendo, qui per X , indicatur . Littera X, decem significat, quia decima est consonans, ut Prisciano placet: hisce enim characteribus, H, Κ, & T, d tractis, quarum prima non est littera, sed aspirationis nota saliae vero sunt a Graecis desumptae, ut dictum est, C , G, Q , pro una littera connumeratis , teste Prisciano, &B , atque F, inuice sibi cedentibus, cum Bruges & Fruges dicantur, S,Vere sibilo, non littera existente, & propterea frequenter in versu apud antiquos abiecta,littera X, decimam conionantem esse, ob idq. decent. significare fatendum est. Vel significat decem, quia videtur constare Ex duplici V, quae bis posita decem significar, altera in uerta hunc in modum I .
Littera L, quinquagenarium numerum ad Graecorum imitationem repraesentat : nam Graeci antiquiores per litteram ν, quinquaginta indicabant 1. L, autem , & N . inuicem sibi cedunt, ut ait Priscianus: dicimus enim Lympham α Nympham, idem intelligentes, aquam scilicet, quae Graece dicitur N& quod veteres Graeci Nympham appellabant, nos per mutationem unius litterae ν inest, Lympham, hoc est aquam , vocitamus. Non est igitur mirum , si quinquagenarium numerum, quem Graeci per N exprimebant, nos per L significemus, Graecos imitantes. - Littera C. centenarium numerum significat, quia in hoe numero primum locum habere cernitur , ut Centum , cuius vocis Primum elementum est , C.
Littera D, quiligenta significare solet: propterea quod inter Eanc litteram D, & M, quod mille significat, H, & Κ, ob rationem assignatam detractis , quinque si ni litterae, quae dimidium millenarij numeri efficiunt, ut nonnulli aiunt: sed
infra de hoc melius fortasse dicctur. Littera Μ, mille indicat. cum huius nominis primum et mentum sit, Μ, ut vulgo fertur . Quamuis autem Priscianus dicat notari Mille per X, & decem millia hunc in modum : CXD ,1 Paulus tamen Manutius id omnino damnat tam Quam a vetustate alienum, & Priscianu deridet: quod Q.
do D , & M., vulgo putatur, ingeniose declarat dicens, Mille
209쪽
VATICANAo I sapud Scriptores Latinos antiquitus notatum sic esse, C IDrpro quingentis, quod est millenari j numeri dimidium, hoc
modo, I D . Hinc librariorum incuria , seu praepropera festinatione ex hac figura C Ι o, M, defluxit,limilitudine errorem iliciente, quia M, quandoque ita scribitur, c J , ut minimum discrepare videatur a C I D . Ex hac item figura , I D , errorem creante similitudine, pro quingentis littera D notari coepit,atque usum apud nos obtinuit: sicut enim ex hac figura CI D, M, ita e X ID, D, facile conficitur. Adde etia, quod in antiquis libris aliae item figurae pro mille usurpatae sun ob minus accuratam librariorum festinationem , qui, ut uno calami ductu,mille indicaret, pro C ID scribebant sic, i, quod quandam affinitatem cum figura C I I habere videtur. Hinc etiam apud vetustiores hanc figuram, io , pro mille ob eandem causam essicere solebant. Haec de quingentesimo, ac millenario numero: multo autem plura de antiqua apud Latinos numerandi ratione, quae nunc in frequenti usu non est, ut in addita mentis Manutianis in Dictionarium Fratris Ambros Calenim ex Augustiniana Samilia videre est . Littera Q . quingenta millia apud veteres Latinos indicabat: quoniam da. huius numeri primum est elementur . Hunc autem numerum per Qu. litteram usurpari hodie non video. De Latinis litteris, earumdemq. usu .hactenuS, ut ad
DE DE MARATHOHETRUSCARVM LITTERA RV M
V A R T A huius parastaticae Columnae facies Demarathum Corinthium , negotiatorem ditissimum, Graeco habitu indutum , truculento visu hominem , Hetruscarum q. litterarum InuentΟ- rem repraesentat. Hic tyrannidem Cypselli fugiens, Tullio tesse, in Hetruriam , Italiae regionem, Dirrhe
no mari incumbentem, ad prima 'sque Tyberia ripam pro
210쪽
xso BIBLIOTHECA tensam, Macra fluuio a Liguria discretam , cuius hodie M tropolis est Florentia Ciuitas pulcherrima , & nobilissima, comparatis opibus luculentis commigrauit : atque inibi a Tarquiniensibus eiusdem Regionis populis exceptus, Ta quinium Priscu Populi Romani Regem ex illustri Hetrusca uxore genuisse commemoratur.Hic item inuetor fuit Hetr . , χῖ scarum litterarum, de quibus Liuius mentionem faciens, Ro-abud. Da manos Pueros HetrusciS litteris no minus suam Graecis erum ditos olim fuisse aitirmat hunc in modu:Caere educatus apud hospites,Hetruscis inde litteris eruditus erat: linguamq. H truscam probe nouerat. Habeo Auctores,vulgo tum Romanos pueros,sicut nunc Graecis,ita Hetruscis litteris erudiri solitos. Haec Liuius. Harum autem litterarum inuentorem fuisse Demarathum Corinthium Cornelius testatur apertei dicens: At in Italia Hetrusci litteras ab Corinthio Demaraiatho didicerunt. Haec Tacitus. Huius linguae Alphabetum supra Demarathi caput cernitur : ad cuius pedes haec le- , gitur Inscriptio:
Semarathus Corinthim Hetruscarum litterarunta
Litterae a Demaratho inuentae. il
EΤRusCAR v M litterarum Alphabeta varia extiterunt, sicut ex varijs libris, ac lapidibus, necnon Italiae Bibliothecis constat, Theseo Ambrosio teste. Quamuis autem maiori ex parte easdem fere figuras habeat, ordinem tamen eundem,eandemq. Pronunciationem,seu PO testatem,