장음표시 사용
231쪽
rem , actionem ue, i solicitus sis, aut nonsuscipere, aut si sceptam deponere qu)d si cura fugimus tui tus fugienda est quae, necesse est, ut cum aliqua cura res sibi contrarias a pernetur, atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignauia mafortitudo itaque uideas rebus iniussis iustos maxime dolere, imbecillibus fortes, lagitio is modeLlos e go hoc proprium ess inimi bene consituti, latari animi benecoii- bonis rebus, O dolere contrarus quamobrem sta st ' ρ 'Π'
dotin sapientem animi d0l0r qui pro coto dit q- ὸbis, dolite coex eius animo extirpata humanitatem arbitremur: itan . Huae caussa es, cur amicitiam funditus tollamus Hui
ne aliqua propter eam suscipiamus molestas ἐ
quid enim interest, motu animi sublato, non dico in ter pecudem, o hominem, sed inter hominem , saxum, ais truncum aut quiduis generis eiusdem ζ2Veque enim sunt isti audiendi, qui uirtutem duram, quoi ferream esse uolunt quae quidem es tu multis in rebus, tum in amicitia tenera, atque tractabilis it c bonis amici quasi di fundatur, incommodis coitrahatur quamobrem angor se, qui pro mico 'pe capiendus es, n0n tantum H tot iu uia ostilat e uita amicitia inon phis, quam ut uirtutes,quia non nullas curas, O molestias a Ferunt, repudientur. Cum autem contrabat uirtus amicitiam, uisu coiitra uir
pra dixi, si qui ignificatio uirtutis ellaceat, ad quam cu im. se similis animus applicet, adiungat id cum contingit, amor ibi exoriatur necesse est quid enim tam ab urdum, quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedi D, ut uoltu, ustu icor
232쪽
pori , animo autem uirtute praedit , eo, qui uel a-r re, uel h lita dicam redamari possi non ad modi Heled Iarii nihil es enim remuneratione beneuolentiae nihil uicissitudine studiorum, ossiciorumq; iucundius quὀdi etiam illud addimus, quod recte addi potet , nihil esse, quod adse rem ullam tam alliciat, est tam attrabat, quam ad amicitiari simili ludo concedatur profecto uerum esse, ut bonos boni diligant, scilicantq; sibi quasi propinquitate coniundios, atque natura nihil est emis appetentius similium lui, nihil rapacius, qu im natura. Quamobrem hoc'urdem, Fanni, Scaevola, constat, ut opinor, bonis inter bonos qua si necessariam beneuolentiam es ber qui es amicitiae fons a natura costitutus. sed eadem bonitas etiam ad multitudinem pertinet. noues enim inhumana uirtus,neque superba quae etiam populos uniuersos tueri,cisq; optime consulere soleat: quod non faceret profecto, si a caritate uulgi abhorreret. Atque etiam mihi quidem uidentur, qui utilitatis caussa singunt amicitias, amabilis inum n dum amicitiae tollere non enim tam utilitas parta per amicum, quὰm amici amor me dele tat: tumq;
illud sit, quod ab amico et prosectum, iucundum , si cum amore, et studio est pro se tum tantumq; abest, ut amicitiae propter indigentiam colantur, tu ij, qui opibus copiis, maximeq; turtute praediti, in qua plurimum G prodi , minime alterius indigeant, liberalissimi sint, O bene centis mi atq/ι haud scio an ne opus sit quidem , nil quam omnino
deesse amicis ubi enim sudia nostra viguissent, si
233쪽
nunquam sudio, nunquam consilio nunquam opera nostra nec domi, nec militiae Scipio egurf- et Liton igitur utilitatem amicitia, sed utilitas amicitiam secuta est non ergo erunt homines diuiti s silvcntes audiendi si quando de amicitia,quam nec usu , nec ratione habent cognitam, di lutabunt, nam quis est pro deum fidem, atque hominum, qui uelit, ut neque diligat quenquam, nec ipse ab ullo diligatur circumfluere omnibus copi s atque in omnium reru=n abundantia uiuere haec enim es Frannorum uita nimirum: in qua nulla fides, nulla caritas, nulla flabilis beneuolentiae potest est e ducia: omnia semper susi e ta atque solicita, nullus locus Uamicitiis quis enim aut cum diligat, quem metuit aut eum, a quose metui putat j coluntur tamesimulatione amicitiae duntaxat ad tempus qu)dsi Di te ut fit plerunque ceciderint; tum intelligitur, quam fuerint inopes amicorum qimi Tarquinium
dixisse ferunt, tum, cum exul esset, se intellexisse, quoi dos amicos habuisset, qimsq; in dos, cum iam
neutris gratiam referre posset quanqream miror in illa si erbia , or importunitate quenquam habere potuit atque ut btuus, quem dixi, mores uero amicos parare non potuere sic multorum opes praepotentium exclDdunt amicitias fideles non enim totum ipsa fortuna caeca est, sed eo etiam plerunque efficitcrecos, quos complexa es . itaque illi esseruntur factidiosere . contumacia neque quicquam insipiente fortunato intolerabilius fieri potest. Atque hoc
cluidem Ardere licet, eos, qui antea commodis t/ί- runt
234쪽
CICERONI srunt moribus, imperio, potestate, prosteris rebus iminutarii sterniq; abiis ueteres amicitias, in du geri nouis quid autems sitias, quam , ut plurimum copiis facultatibus, opibus posuit, cetera parare, quae parant, pecuniam, equos , famul9s, ues segregias uasa pretiosa amicus non parare,
primam Opulcherrimam uitae it ita dicam supellectilem etenim cetera cum parant, culparent, nesciunt, nec cuius caussa laborent eius enim euhlarum quodque, qui uincit uiribus amicitiarum sua cuique permanet stabilis certa possessio ut, etiam illa maneant, quaesunt quasi dona fortunae, tamen uita inculta, deserta ab amicis, non positesse iucunda sed haecia tenus. Constituendi autem sunt, quisent in amicitia ne , quasi termini dii, gendi de quibus tres uideo ferri sententias, quarum nullam probo; unam, ut eodem modo erga amicum asse usimus , quo erga nosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos beneuolentia, illorum erga nos beneuolentiaepariter, aequaliterq; respondeat; tertia, ut quanti quisque se ipsi facit, tanti'at ab amicis harum triumsententiarum nulli pror ι at lentior nec enim illa prima uera es, ut, quemadmodum in se quisque sic in amicum sit animatus quam multa e nim, quae nostra caussa nunquam faceremus, facimus caisa amicorumi precari ab indigno, siupplicare, tum acerbius in aliosem inuehi, inses Iariq; uehemermentius quo in nostris rebus nonsatis honeste, in amicorim fiunt bone illiine multae quoque res sunt , in quibus descis commodis uiri boni nulla detrahunt,
235쪽
trabunt detrahiq; patiuntur, ut iis amici potius, qud ni ipsit, ruantur Altera sient etia es, quae delinit amicitiam paribus ossici s, ac uoluntatibus hoc quidem es nimis exigue exiliter ad calculos reuocare amicitiam ut parsit ratio acceptorum, datorum ditior mihi, cras uentior uidetur et se uora amicitia , nec obseruare fricte, ne plus recidat, qud macceperit neqMe enim uerendum est , ne quid Xc dat, aut ne aliquid in terram de uat, aut ne plus aetquo quid in amicitia congeratur Tertius uero illes
nis deterrimus, ut, quanti quisque se nefaciat,tanti stat ab amicis. saepe enim iit quibusiam aut animus abie lior est, aut spes inpii cartila fortui laesia LIi9r. non est igitur amici, talem es e in eum, qualis ille in se est sed potius emti O licere, ut amici iacenteman: mum ea citet, inducatq; in Iaem, cogitationemq; mestorem . . lius igitur finis uerae amicitiae confli- tuendus si si prius, quid maxime reprehendere Scipio solitus lit, edixero. Negabat ullam uocem inimiciorem amicitiae potuisse reperiri, qud in eius, quid X set, ita amare oportere, ut aliquando esset osurus: nec uero se adduci possie, ut hoc quemadmodum pMtaretur , d Biante di tum esse crederet, qui habitus esset unus e septem sed impuri culos am, aut ambitiosi, aut omnia adjuam potentiam reuocantis , esse sententiam quonam enim modo quisquam amicus eius e see poterit, cuius se putabit inimicum spe posse 'quin etiam necesse erit cupere, O optare , ut Nam saepissime peccet amicus, quo silures dei ibi tanquaan as ad reprebendendum Aorsum autem re Iesa
plus reddat, 20 m acceperitis Biantis dictunt,
236쪽
wdendum es , quem amare inputabat Asrica
CICER ONI sdiis , commodisq; amicorum nec elle erit angi, dolere, inuidere. Quare hoc quidem praec plum, cuiusculi lues, ad tollendam amicitiam ualet illud otius praecipiendum fuit, ut eam diligentiam adhiberemus in amicitiis comparandis, ut ne quad amare inciperemus eum, quem aliquando disse posscinus. quin etiamsi minus elices in deligendo fuissemus; serendum id Scipio potius, quam inimicitiarum tempus cogitandum putabat. His igitur ni is utendum arbitror, ut, cum emendati mores amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum , consiliorum, ioluntatum sine ulla eaeceptione communitas ut etiam qua fortuna acciderit, ut minus luctae amicorum uoluntates sint adiuuandae, in quibus eorum aut de capite agatur, aut de fama, declinandum sit de uia, Modo ne summa turpitudo sequatur. 9 eniim, quatcnus amicitiis dari uenia possit II ecuer negligenda obami nec mediocre lebim ad res gerendas exictimare oportet beneuolentiam ciuium, quam blanditiis, assentationibus collucre, turpe est uirtus, quam sequitur caritas, ninime repudianda es. Sed sae. pe enim redeo ad Scipionem, cuius omni sermo at de amicitia hi erebatur, qu Θd in omnibus rebus hormine diligentiores cssent capras. Diues quot miseque haberet, dicere posse; amicos quot haberet, non posse dicere, in illis 'litidem parandi adb bere curam , in amicis eligendis negligentes esse; nec habere quasi gua qui edam inotas, quibus eos qui ad amicitiam e sent idonei, iudicarent. Sunt igitur ν rei, flabiles . conflantes deligendi: cuius genearis
237쪽
ris est magna penuria, iudicare difficile est sane,
nisii expertum ex trieridum autem est in ipsa amicitia ita praecurrit amicitia iudicium, tollitq; experieridi potestatem. Gigitur prudentis si sinere, ut curse in , sic impetum beneuolentiae, tris utamur, qua aquis ientatis silc amicit)s, aliqua parte periclitatis moribus amicori . Quidam saepe in parua pecunia per licituntur, quin sint ei es quidam autem , quos parua m0uere non potuit, agnoscuntur in magna. si uero erunt aliqui ,reperti, qui,pecuniam praeferre amicitiae Drdidum exsiment ubi eos in-ue iriem res, qui b0nores, magistratus, imperia, po testates, opes amicitiae non anteponant; ut, cum ex altera parte proposita haec sint, ex altera uis amicitiae, non misito illa malint imbecilla enim natura est ad contemnendam potentiam quam etiam , neglecta amicitia , consectui strat, excusari se arbitraim turi; quia non sine magna causi a sit neglecta amiciatia itaqi fuerar amicitiae difficillime reperiuntur in ijs , qui in honoribus, req; publica uersantur ubi nim inuenias, qui honore amici anteponat suo Quid' harcu omittam quam graues,qui in difficiles pleris lae uidentur calamitate societates ad quas, no est facile inuenitis,qui descendat. quan 'a Ennius re Ies micus certus in re incerta cernitur. tame haec duo leuitatis, et infirmitatis plerosque conuinci nt; aut si tu bonis rebus contemnui; aut se in malis deberim t. qui litis utraque in re grat em,constantem, stabilemq; se in amicitia praestiterit m n ex maxime raro homini tenere iudicare debemus, et pe-P ne
renstantium amicori; priiuriamicoris magii ue in transitu
238쪽
ne diuino firmamentum autem sabilitatis, constantisq; eius, quam in amicitia quaerimus, des est nihil enim stabile est, quod in dum est. mplicem p tcrea . communem, et con sentientcm, id est qui rebus iisdem moueatur, eligi par est, quae omnia perti- p test nent ad delitate neque enim fidu=n potis esse mul-
ia uis dem rebus mouetur, et natura consentit, aut didus, aut stabilis potes esse. Addendum eodem δε , ut ne
criminibus, aut inforcndis delectetur amicus, ati credat illatis cluae pertinent omnia ad eam, quam iamdudum tracto, constantiam ita fit uerum illud, quod initio dixi, amicitiam nisi inter bonos esse non posse. Ma m amici Iim boni Hir , quem eundem sapientem licet di ilia cere, haec dreo tenere in amicitia primum, ne quid
fictumisit, ne ue simulatum, aperte enim uel odisse, magis ingenuum est, quam sironte occultare sententiam deinde non olum ab aliquo oblatas criminationes repellere,sed ne ipsium quidem esse sius iciosum semper aliquid existimantem ab amico esse uiolatum.
Accedat huc uauitas quaedam oportet, serm0num, atque morum haudquaquam mediocre o limentum
2 ι:. z. micitis tri itia autem, O in omni rebelleritas ab- I 'ς με iubet illa quidem grauitatem: sed amicitia ciniissior esse debet, O liberior, o dulcior, O ad omnem comitatem, facilitatemq; procliuior Exiit autem hoc loco quaedam quiestio subdi Iicilis; num quando amici noui, digni amicitia,ueteribus sint ant ponendi; ut equis uetulis teneros anteponere solemus indigna homine dubitatio non enim amicitia rim esse debenti
239쪽
bent sit cui aliartim rerum alietates ueterrimae qua que ut ea uina, quae vetustatem ferunt Ἀβριlebentsuauissimae uerumq; illud est, quod uulgo dicitur, multos modiossalis simul edendos esse, ut amicitiae munus expletum sol nos itates aut cm emasserunt, ut tanquam in herbis non fallacibus frudius appareat, non sunt illa quidcm repudiandae: uetusas tam ii seu loco construanda G maxima es cnim uis uoti satis, O consuctudii iis atqr, in ipso equo, cuius modo mentionem feci si visa res impediat, nemo G, qui non co, quo consen ciui ui-
do in hoc , quod est irimat,scd in i s etiam, quae sunt inanimata, consuetudo valet; cum locis etiam ipssmonto is delis Iemur . siluestribus , in quibus dru-tius commoratisi us Sedra ximum se in amicitia superiorcmparem esse inferiori saepe enim excellentiae iraedam simi , qualis crat sipr0nis in n0yro ut ita dicam grege nunquam se ille Thilo, nunquam Rutilio, nunqimn Mi mi anteposuit, ni quam inferioris ordinis amicis curi . Ium uero Maximum , fratrem , egregi liri Am , tam 9 1ι-bi neqtia quam parem, quod is anter bat e tanquam superiorem colebat suosq; omines per si es epo se ampliores uolebat quod faciendi Gimitan- diomq; est omnibus; ut ii quam praestantIam intutis , ingenis fortunae consectu si iit, impar iit eam uis, commimicentq; cum proximis; ut si parentibus natisunt hi ilibus , si propinquos habeant
imbecilliores uel animo , uti fortuno γρη im
240쪽
θ-clus uirtusis .nferiores dole- τε en debent se ab amici, aliq-a praestantias peram odiosum renus hominum o*cia a probran-
yeant opes, eis .honori int, dignitati ut in fabulis , qui aliquandiu propter ignorantiam sirpis
Ogeneris, in famulatu fuerint, cum cognitis mi , aut deorum, aut regum ii inuenti, retinent tamen caritatem in pastores quos patres uos multos annos esse duxeruiit quod quidem se multo profe- Ito magis in ueris patribus, certisq; facient dum frudius enim ingeni , uirtutis, omnisq; praestantiae tum maxime capitur, cum in proximum quenque consertur Vt igitur', quisunt in amicitia , coniunctionisq, necessitudine sit periores , exaequare secum inferioribus debent sic inferiores dolere non debent sed uis amicis aut ingenio aut furturia, aut dignitate superari quorum sirique aut qua runtur emper aliquid, aut etiam exprobrant, coq; ma
gis, si aliquid habere se putant quod spicio e aut
amice, cum labore aliquo suo facti H qucant di cere odiosum sane genus hominum osscra ea pro brantium quae meminisse debet is, in quem collata sunt , non commemorare , qui contulit. hamobrem, ut ij, qui superiores sunt submittere e debent in amicitia, sic quodam modo inferiores ea tollere. sunt enim quidam, qui molesas amicitias faciunt, cum ipsi se contemni putant quod non fere contingit nisii iis, qui etiam contemnendos se arbitrantur: qui hac opinione non modo uerbis, sed etiam opere leuandisiunt tantum autem cuique tribuendum est, primum, quantum ipse escerepossis; deinde etiam, quantum ille, quem diligas, atque adiuves possits sinere non enim lupo sis quantumuis licet cX- cellas