Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

111쪽

COMMENTARIUS CAPUT VI. 97 pater ve8ter rei niuet vobis deliet vestra. Nihil enim ita odit hienignus Deus, ut crudelitatero.

mar cuin jejunaveritis, ne sitis io et hypocrito triates. Obscurant enim facies suas, ut videantur honminibus Ounantes. Ainen dico vobis, quod habent mercedere suani. Jobscuratio facio est pallor quando iis non est qualis RPparet, Sed simulat tristitiam. Tu auten ciιyn Riunas, unge caput tuuiri, et facteian, tubar; lava, ut ne videaris honminibus ste iunans, sed patri tuo

qui est in abscondito : et pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. J Antiqui in amisi signum halbebant, oleo ungi post lotioneam et tu quoque te laetus appare. Per oleum autem et eleemosyna intelligitur. Porro caput nostrum, hoc est, ChriStum, oportet eleemosyna inungi:

faciem auteam hoc eSt, SenSus lacrymi laVari. Ne thesaurizetis vobis thesauros uper terranm, Mi inrugo et fine corratnmpit, et ubi fures perfodiunt et furantur Thraaurizate auten vobis thesauros in coelo, ubi nequeo rugo neque tine corrumpit, et tibi fures non perfodiunt neque furantur. J POSi quam inani glor1se morbum ejecit, eonSequenter de inopia loquitur. Homines enim Propter Vanam gloriam multa possident ostendit quam si inutile laesauros liabere super terram: quia perugo et tinea Coreumpunt cibo et voStes, ure autem aurum et argentum. Deinde ne quis dicat ei, sed non omnia furto pereunt, inquit, Quamvis nihil horum sit, attamen Si a Mictum esse divitiarunt sollicitudini, quomodo non miserum 2 ideo dicit:

Ubi eni)n est thesaurus vester, ibi erit et cor eStrunm. Lucerna corporis 3 oculus si igitur oculus tuus ιmplem fue rit, totum corpus uvam lucidun erit: auten oculus

112쪽

98 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

V. α Οὐδελ δύναται δυσι κυρίοις δουλεύειν.

Δυο κυριου λεγει, τους τ εναντία επιτάττοντας, οἱον

νησει. οὐ δυνασθε Θεῶ δουλεύειν και μαμμωνα.

113쪽

tuus nmaluis erit, totum corpus tuura tenebrosun erit. Si

istitur tuae quin in te tenebron unt, tenebro ipso quanice ZJHoc dicit, Iod si assi: ecoris animum opum Sollicitudini,

extimisti lucernam, obtenebrasti tuam animam. Sicut enim oculus Si Simplex, hoc est, sanus fuerit, illuminat corpuS; Si autem malus, hoc est morbidus, obtenebrat: ita et mens excaecatur prae sollicitudine. Quod si mens obtenebrata fuerit, sit et anima tenebrosa, et multomagi CorpuS. Nullus potest duobus donlinis servire. J Duos dominos dieit contraria praecipientes, exempli gratia, ut Deus et Mammon. Nos autem facimus dominum nostrum 1abolum, sicut et Ventrem deum. Natura enim est vere Dominus Deus Mammona autem,St injuStitia. Aut enin unum odio habebit, et alter re diligetu aut uni adhoerebit, et alteruri contenmnet. Non pol tis Deo ervire

et amnionoe. J Vides quod non potest dives et injustus Deo serviro P Ah,jicit enim divitiarum amor a Deo. Propterea dico obis, ne solliciti itis an re vestrino id esuri sitis aut bibituri nego corpori vestro cibus indu Vigntis usuri J Quid est hoc, propterea 2 a Deo

elici propter opes. Non Comessit autem anima, ineor-Porea enim St: Sed Juxta Communem ConSuetti Demlocutus St. Videtur autem anima non OSSQ SSe in Corpore, niSi a Seatur aro. Non prohibet autem operari, sed seipso toto curis tradere, et negligere Deum,lio est quod prohibet quoniam et agro colere oportet,

os animae curam habere. Nonne aniana pluris est quaru cibus, et corpii quam

indumentura ZJ Hoc est, qui majus de Ut nempe animam, et corpus ipsum formavit, non dabit et alimentum et indumentum 2Aspitate ad volatilia coeli, quia non erunt, neque m 7 2

114쪽

I00 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUMO τι υ σπείρουσιν, ουδε θερίζουσιν, ουδε συναγουσιν εις ποθηκας και δ πατηρ υμῶν δ υρανιος

Δυνάμενος παρενεγκεῖν εις παράδειγμα τον λίαν, τον 'Iωάννην, μεμνηται των πετεινω ν ημας εντρέψ', τι και τούτων λογωτεροί σμεν. ρεφε δε υτ ὁ Θεος, ενθεις αυτοῖς υσικην γνωσιν προς το τροφας συλλεγειν.

φησιν, τι καν μεριμνας ουδεν ποιεῖ μη θελοντος του Θεου. T τοίνυν περιττως-aτaxόπτεις σεαυτόν

κ λωπι οὐ Tολο γὰρ των προσxaίρων ανθεων στίν. στε ra καλλωπιζόμενος χόρτος στίν. μῆς δε εἶπε του λογικοῖς, οἱ ψυχην καὶ σωμα διεπλασεν 'Ολιγόπιστοιο παντες ο μεριμνωντες εἰ γὰρ τελείαν εἶχον ει Θεον πιστιν, ου αν μερίμνων ουτως ἀνενδότως.

V. 31, 3 Mη οὐ μεριμνησητε, λεγοντες, τί φαγωμεν, η τι πίωμεν, η τι περιβαλώμεθα πάντα γαρ ταὼτ τ εθνη ἐπιζητεῖ. με φαγεῖν οὐ κωλυει, το ε λεγειν. τί φάγωμεν κωλύει ' λεγουσιν ι

115쪽

COMMENTΛRIUS CAPUT UI 101 tunt, neque congregant in horreunt, et pater veδter coelestis pa8cit ea. Nonne vos onye pro cellitis illi ' Potuisset afferre in exemplum Eliam et Joannem, et meminit avium : ut nos pudore meiat, quod nos magis etiam quam illa ratione destituamur. PaScit autem eas DeuS, qui indidit is naturalem Scientiana ad Colligenda eSeas. Qui auten eae obi cogitans pote8 apponere ad staturar nouarm cubituri unun 8 Hoc iii luit, quod licet sollienus Sis, nihil poteris non volente Deo. Cur igitur in Vanum crucias teipsum PEt de vestirnent quid sollicui estiis Considerate lilia agrὶ quomodo cre8cant: non laborant, neque nent. Dico auten vobis, Iod neque Salai non in orinni gloria u anmictus fuit ut nun eae his. Non Solum per aves ratione Carente nos admonet, Sed et per lilia quae marceseunt. Nam si Deus illa si ornavit, quamvis nulla necessitasQXigat, tanto magi Penuriam noStram in eStibus Supplobitet Ostendit autem quod licet multum Sollieitus sis, non poteris tamen ornari Sicut lilia quandoquidem ne-Ῥae Salomon prudentisSimus et delicatissimus in omni regno Suo potuit ornari ut unum ex illis. Quod ει rainen agri, quod hodie St, cras autern in clibanun mittitur, Deu Sic veStit, an non multo ruis vobis id faciet, paruin dentes J Discimus hoc loco quod nullus curare debet ornatum. Hoe enim caducorum florum est: quicunque ergo ornatur, senum est.

Vos autem dixit, qui ratione praediti estis, quibus Deus animam et corpus formavit Parum fidunt autem omnes solliciti nam si perfectam in Deum haberent fidem, non taui enixe Solliciti essent. Ne igitur olliciti itis dicentes, itid edemus, aut quid benius, aut gibus operierimur ' Hinc enim nini gentes quo runt. J Comedere et libere non prohibet, dicero autem, Quid coniectemus 2 prothibet sicut dicunt divitos

116쪽

102 THEOPHYLACTI IN S. ATTIIAEUM πλούσιοι ἀφ' σπερας τί φάγωμεν αἴριον υρας τι την

V. sa, as οἶδε a d πατηρ μῶν is οὐρανιος, ὁτιχοήζετε τούτων πάντων Ζητεῖτε δε πρῶτον την βασιλείαν του Θεου και την δικαιοσύνην αὐτο b, και αὐτα πάντα προστεθησεται μῖν. Βασιλεία

του eoi η ἀπόλαυσις των γαθωπι αυτ δε διὰ οικαιοσυνης προσγίνεται. οστις υν ζητεῖ τα πνευματικὰ προστίθεται τούτω καὶ τα σωματικὰ κατὰ φιλοτιμιαν Θεου.

κάκωσιν λεγει' οἱον, ρκετον σοι τι συντριβη περ της σήμερον ει καὶ περ της αυριον μεριμνησεις, πότε σχολάσεις τω eis, ἀεὶ συντρίβων σεαυτον περ των σωματικων

κωλύει, αλλα το κατακρίνειν. μεν γὰρ λεγχ'ς επὶ ὐελεία στὶν ἡ δε κατάκρισις επὶ ὀνειδισμω καιεξουδενωσεt, αλλως τε καὶ ταν χων τις μεγάλας αμαρτίας ὀνειδίζη τεροις, και κατακρίν' τους λάττονα ε χοντας, ὁ εος με λει κρίνειν.

117쪽

COMMENT1RIIIS CAPUT VI. 103veSperi, Quid Comedemus mane Vides quod delicias ct luxum prohibet. Scit entu pater vester coelestis p to habetis his uinibus OPUS. Qttoerite auten prDnum regnun Dei et justitiam ωιS, et hinc omnia apponentur et obrs. Regnum Dei bonorun fruitio est illa autem per ustitiam contingit. Omni igitur quaerenti spiritualia adduntur etiam eo poralia ex litteralitate Dei. Ne istitur solliciti itis in crastinuam : nam die craStinus curam habebit uipsius: usscit enirn diei sua malitia. J Malitiam Eoi, afflictionem et calamitatem Vocat. Suffcit enim in1, quod hodierna afflictione obrueris: quod si et pro crastino sollieitus fueris, quando vacabis Deo, Semper temetipSum Crucian pro Corporaliuus l

udicetis, it ne Hiceamini Non reprehendere prohibet, sed condemnare : nam reprehensio utilis QSt, Condemnatio autem probrosa, et deSpectu plena: vel aliter intelligo de eo qui magnis peccatis obnoxius Opprobrat aliis, et condemnat minus culpabiles, et in his quae Deu Jussienturia eSt. Quo eniimbri licio judicatis, I iudicabinminici et pia nen--r nmetimini, Nietientur vobis. Quid autenm vides festucanι quin est in oculo fatris tui, trabein auten petoe 8 in oculo tuo non vides 8 Aut quoniodo dices fratri tuo, Sine ejiciatnfestucan eae oculo tuo, et ecce trabs in oculo tu, Hypocrita,efice primunm trabera eae oculo tuo, et tunc videbis ut ejicias festucarin e oculo fatris tui. Carpturum alios oportet immaculatum esse. Nam habens trahiem in oculo Silo, hoc est magnum lignum, scilicet Peccatum, et reprehen-

118쪽

ἀδελoοὐ μάρτημα ὁ μεγάλα μαρτάνωπι ὁ γαρ εχων οκονεν τω ὀφθαλμω πως ν ἴδοι ἄλλον μετρίως βλαπτομενον V. 6 1 δῶτε τοίγιον τοῖς κυσὶ μηδε βαλητε τούς μαργαρίτας μῶν ἔμπροσθεν των χοιρων, μη

ποτε καταπατησωσιν αυτοῖς ἐν τοῖς ποσιν αυτῶν, και στραφεντε ρηξωσιν μῶς. Κύνες εισὶν οι ἄπιστοι, χοῖροι δε οι πιστοὶ μεν, βορβορωδη δε βίον χοντες. Δεῖ τοίνυν τὰ μυστηρι μη λεγειν τοῖς πίστοις, μης τους λαμπρους καὶ μαργαρωοεις λόγους τους περὶ θεολογα τοις

ἀκαθάρτοις οἱ μεν γαρ χοῖροι κατaπατοὐσιν, τοι κατα- Ορονοῆσι των λεγομενωπι ι δε κύνες στραφεντες ιασπαραττουσιν μῆς, οἱ ποι οἶσιν οι λεγόμενοι φιλοσοφοι, τaν ἀκούσωσιν τι σταυρωθη Θεος, σπαραττουσιν μῶς τοις συλλογισμοῖς, δυνaτον εἶναι τουτο σοφιζόμενοι.

V. 7 8 ιτεῖτε, και δοθησεται μῖν ζητεῖτε, και εὐρησε τε κρούετε, και νοιγησεται μῖμ πας γαρ λαι τῶν λαμβάνει, και δ ζητῶν ευρίσκει, και

V. vi Et οὐν μεῖς πονηροι ἔντες ιδατε δομα τα γαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις μῶν, πόσω μύλλον δ πατηρ μῶν ἐν τοῖς Οὐρανοῖς δώσει γαθα τοῖς

119쪽

COMMENTARIUS C LPUT VII. 105 lens alium festucam labentem, impudentiorem idiim facit ostendit autem DominuS, quod magnu peceator non potest hiene videre peccatum fratris. Nam qui habuerit in oculo tralbem, quomost Videre potest alium mediocriter laborantem 2

Ne detis an tun canibus, neque nitiatis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et

converδ diar nipant vos. J Canes Sunt infideles porci alitoni fideles quidem sunt, Sed lutulentam Vitam agentes Mysteria igitur incredulis non Sunt prodenda, neque clari et margariti Simile Sermones de theologia immundi communiean E. Poro enim conculeant sive contemnunt quae dicuntur: Cane autem ConverSi lacerant nos, quod fecerunt philosophi, Cum audirent crucifixum Deum. Dilaeerant autem no ratiOeinando, impossibile esse avillanteS. Petite, et dabitur vobis: quoerute, et invenietisu pulsate, et aperietur vobis. Oninis enitu qui petit, accipit et peti Petoerit, invenit et titianti aperietur. J Imperavit nobis in Superioriniis magna et difficilia ostendit itin hoc loco quomodo imperata Perficiantur, nempe per preeeS continuas. Petito enim dixit, hoe est, Semper: non enim dixit, petati Semel. Deinde et exemplo humano confirmat dictum.

In glaPIanm 8 eae vobis honio, len si petierit lius Otis panen ι, lapidein daturres sit illi ' ut 8 pisceni petierit, num erpentem addet illi J Erudit hoc loco quod oportet vehementer petere, et utilia petere. Sicut enim vos, inquit, videntes filios Vestros utilia petere, panem et piscem, dati omnia quae petierint ita et vos spiritualia

quaerite, non Carnalia.

S igitur vos, curi sitis mali, nostis dona bona dare filis vestris, quanto niastis patere νωμr ii in coelis 3t,

120쪽

106 THEOPHYLΛCTI IN S MATTHAEUM

εχ ούς. Και γαρ ὁ νόμος του eοὐ και οἱ προὐηται κεῖνα λεγουσιν καὶ ὁ φυσικος νόμος μῖν διατάττεται.

V. 1 Uσέλθετε διὰ της στενης πύλης, τι πλατεῖα η πύλη, και ευρύχωρος ἡ δῖς η πάγουσα

δεσμὰ διωγμούς. ΩσπῬ ουν πολύσαρκος ἄνθρωπος, Η πολλὰ βαστά ων, ου δύναται διὰ της στενης εισελθεῖν, ουτως ἰοετρυοηλος η πλούσιος διὰ δε της πλατείa οἱ τοιουτοι εἰσερχονται Δεικνύων δε τι καὶ στενοχωρία πρόσκαιρός εστι, καὶ η πλατύτης παροοικη, πυλην καὶ ὁδὸν κάλεσε

την τε γαρ πυλην, τοι την κακοπαθειαν, παρερχεται Ο κα

κοπαθων xa την τρυφην δε ως ὁδὸν παροδεύει ὁ τρυφω

επε ουν αμφότερα προσκαιρα, το κρεῖττον αἱρετεον.

V. I T στενη ἡ πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ δῖς

η πάγουσα εἰς την ζωην, και λίγοι εἰσιν οἱ εὐρίσκοντες αύτην Θαυμαστικόν εστι το τί Θαυμάζει γαρ, βαβαι, πόσον εστ στενη. Ιως ob ἀλλαχολλεγει, ὁ ζυγός μου λαφρός , ιὰ τὰς μελλούσας αντιδόσεις. V. 15 16 Iροσεχετε δε ἀπο των ψευδοπροGητῶν, ἔτινες ερχονται πρὰς Ma εν ἐνδύμασι προβατων, ἔσωθεν δε εἰσι λυκοι αρπαγες ' πο των καρπῶν αυτῶν ἐπιγνώσεσθε αυτούς. Ιανοὐργοί εἰσι καὶ πιθεται οἱ ἱρετικοὶ διὰ τομο λεγει, προσεχετε. Xρηστολογίαν με γαρ προβάλλονται καὶ βίον ποκρί-