Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

121쪽

COMMENTARIUS CAPUT VII. 107 dabit bona petentibus se. Malos non1inat homines ad

Deum Comparatos, quoniam natura ΠΟStra bona. St,

utpote a Deo conssita, Voluntate autem mali Sumus. Onmnia igitur quincuntque volueritis tit faciant vobis honmine8, et vos facite eis. Hinc enini est leae, et prophetin. JBrevena ad virtutem viam ostendit. Ex nobis enim

scimus quid facto sit opus. Nam si vis hieneficia accipere, benefac si vis diligi ab inimicis, dilige ii otiam inimicos. Etenim lex Dei et prophetae illa dicunt, sitisset naturalis lex praecipit. Introite per angustan portant, qui lata Si porta et spatiosa via quo ducit ad interiturai, et metiti sunt qui ingrediuntur per anm. J AnguStam portam Vocat tentationes, tum voluntarias, Veluti munium et alia, tum praeternoStram oliuntatem evenienteS, ut ineula, perSeeutiones. Quemadmodum autem homo corpulentus vel areinis

onuStu per angustam ingredi nequit, ita neque delicatus vel dives per latam autem tales adunt. Caeteriimostendens quod et angustia temporaria sit, et latitudo tranSitoria, portam et iam Vocavit. Per amictionem enim qui affligitur, quaSi per portam transit, et delicatus per delicias stias per Viam ingreditur et quia utraque temporaria, eligatur quae melior. Quariu angusta est ori et tricta vi ploe ducit dvitam, et pauci 8unt invenientes earn IJ Admirationis dictio ost, Quid Admiratur enim Papse quam anguSta. Quomodo igitur alit, dicit, onus meum leves propter futuras retributiones. Attendite au tem a fatiis prophetis, peti veniunt, vosetn vesti mentis oviu=m, e intrinδecus sunt lupi repaces αρuctibus eorun cognoscetis eos.J afri sunt et imposiores haeretici, propterea dicit attendite. hoc St, CaVete. Blanistiloquentiam enim praetexunt, it Vitam Simulant

122쪽

V. Ου πῶς ο λέγων μοι, Κυριε Κυριε, εἰσελεύσεται εἰς την βασιλείαν τῶν Ουρανῶν, ἀλλ' ποιῶν το θελημα του πατρός μου τού εν οὐρανοῖς.

λεγων μοι Κύριε Κυριε, στε Θεὸν αυτον λεγει Διοασκει δε μας, τι εὰν πίστιν χωρὶς εργων χωμεν, οὐδε ες τούτου Gελούμεθα. υ γὰρ ποιῶν το θελημα, - εἶπεν, ὁ απα ποιησας, ἀλλ' ὁ ἄχρι θανάτου ποιῶπι καὶ ου ειπε, τοθελημα μου, Da μη σκανοαλίση του ἀκούοντας, ἀλλα, τοὐπατρός μου Πώτως δὲ ε θελημα πατρος καὶ ιου, ἀν

123쪽

COMMENTARIUS CAPUT VII. 109Sanctam, Sed intrinsecus latet hamus. ii Iumentum autem ovis est et mansuetudo, Iam usurpant dum adulantur et decipiunt. A fructu autem cognoscuntur, hoe QSt, at operibus et vita. Nam licet ad tempus simulent, produntur tamen SueeeSS temPoriS.

Nunpeti colligunt a spinis uvanm, vel a tribulis Mus

Sic annis arbor bona fructus borios facit arbor' autem putris mictius natos facit. J Spinae et tribuli sunt hypo-erum, Spinae ut oeeulte Vulnerantes, tribuli ut vafri tVersatiles. Actor autem putris, omnis qui molli et dissoluta vita putreScit. Non potest arbor bonis uetiι nialos facere, neque arbor putris i uetus botros facere. Quamdiu Si putriS, non potest, ubi autem Conversa fuerit, potest. Vide enim quod non dixit, non poteris: Sed quatenus est putris,

bona non urit.

Orinnis arbor non faciens fratctura bonurim, aescinditur, et in ignen niittitur. Oique eae 'uctibus ipsora re agnoscetis eos. Hi Judaeos perstringit, nam et Joannes talia eis licebat Actor autem Confert hominem, eo quod

potest a sterili peccato in virtutem inseri. Non omnis qui dicis mihi, Dontine, Dornine, intrabit inresnubn coelorunm: e qui facit voluntatem patris mei, qui in coelis est. Hoe loco ostendit seipSum Dominum, licendo, Non omnis qui dicit mihi Domine, Domino: nam ita se et Deum dicit. Docet autem nos, si fidematisque operit ius habuerimus, nihil nobis eam profuturam. Nam dicendo, Qui facit voluntatem, non dicit, qui Semel facit, sed qui usque ad morteria facit. Et non lixit,

voluntatem meam, ne offenderet tulit ores, Sed patris mei. Omnino autem una eademque Volunta est patris

et filii, nisi degener sit filius.

124쪽

χωρεῖτε ἀπ' εμο οἱ εργαζόμενοι την νομίαν.

Πολλοι ei a P s του κηρύγματος ξεβάλον δαιμόνια, καιανάξιοι οντες, διὰ το νομα του In τοὐ φευγόντων ων αιμόνωπι α γαρ ἡ χάρις καὶ ιὰ των ναξίων νεργεῖ, ως καιδιὰ των ναξίων Ῥεων γιαζόμεθα, καὶ ουδας δὲ σημεῖα

ρανοὐ πεσων, ουτε οἱ ποταμοι, οι επηρεασται ανθρωποι, ιGπο της τοιαύτης βροχης πληθυνόμενοι, υτ οι ἄνεμοι, τὰ πνεύματα της πονηρίας, καὶἰπλως πάντες ο πειρασμοὶ τον τοιομον ου Gύνανται καταβαλεῖν.

125쪽

COMMENTARIUS. CAPUT VII. 111 Multi dioent mihi in die illa, Donmine, Dormine, nonne

in Noamine tuo prophetavinius, et in nonitae tuo doenionia sectamius, et in noniine tuo virtutes niuitas fecinius 8 Et tunc constebor eis, Nunpetani comiovi vos, discedite a te

operarii iniquitatis. J Multi quum praedicare incipiebant, ejiciebant daemonia et quamvis indigni essent, Per

nomen Jesu fugabant daemones. Nam gratia etiam per in lignos efficax est, sicut per in ligno Saeerdote Sanetificamur et udas quoque signa secit, et filii Scevae. Quod autem dicit, Nunquam cognovi vos, hoe Vult, Neque tunc, quando miraeula faciebatis, Eligebam VOS. Hoc enim loco caritas cognitio dieitur. Oninis igitur pii audit eae ni serniones hos, et facit eo8, assimilabo euam viro prudenti, peti edi cavit onmum uanιεuper petranm, et descendit pluvia, et venerunt sunmina, et flaverunt venti, et irruerunt in Gurun illanm, et non cecidit :Dndat eniti erat supra petraan Absque Deo virtus perfici nequit; idcirco, inquit, aSSimilabo eum V1r Pri1- denti Petra autem est thristus, domus autem anima. Quicumque igitur animam Suam aedificabit, Perando

mari lata Christi, illum neque pluvia, id est, liabolus qui de coelo decidit neque flumina thomines scilicet injuriosi, qui hae pluvia multiplicantur neque venti, hoe est, Spiritus mali, neque in Summa tentatione omneS,s talis herit, poterunt dejieere. Et ouinis τι audit, ni serniones hos, et non facit eos, assintilabitur viro tulto, si aetri it domunm uan 8uper arenanm, et descendit pluvia, et veneratri sunmina, et piraverunt venti, et irruerunt in doniura illanm, et cecidit, fuitpeteruina , mamia. J Non dixit, assimilabo eum, Sed per

seipsum assimilalbitur stulto illo qui credit quidem, non autem operatur, hie est qui Super arenam sedificat igna-

126쪽

I 12 THEOPHYL. ACTI IN S. ATTIIAEUM επι ψάμμου τι ι, επὶ σαθρότητος των ργων Δια τουτο

θησαν αυτω χλοι πολλοι Και δοὐ λεπρῖς προσελθων προσεκύνει αὐτω, λέγω πι Κύριε, ἐὰν θελης, δύνασαί με καθαρισαι. Συνετος ων ὁ λεπρος

σὰρξ γιασμου μετεδίδου Φεύγων δε την δόξαν

127쪽

COMMENTARIUS. CAPUT VII. 113viter operans propterea et tentationilbus dejicitur: cum enim ii ruit, hoc est, inpingit in eum tentatio, magna Caud ruina. Nullus autem infideliun cadit, illi enim semper latum jacent: at fideli cadit, et ruina,

quia Christianus St, magna. Et factum est, citu consunmniasset Iesus emnones illos, obstupuerrent turbo in doctrina emis. Erat enini docenseo ut auctoritatera habens, et non sicut scriboe. J Non principes olbstupueriint quomodo enim, Cum eum d1o

haberent 2 sed innocua plebis multitudo. Mirabantur, non facundiam Vectorum, Sed libertatem majorem enim quam Proplietae prae Se ferebat auctoritatem. Illi nim

licebant, Haec dicit Dominus: Christus autem ut Deus, Ego dico Vobis.

CAPUT VIII.

UM auten descendisset 'ionte, ecutoe urit eu m tur E multin. Et ecce leprosit accessit et adoravit eum, dicens, Dontine, εὶ is, potes nme nundare. J leprOSus enim, utpote civilis et modestus, non aSeen Et in montem,

ut ne doctrinae obesse, cum igitur descendisset, adoravit. Et magnam prae Se feren fidem, non dixit, si OlbSecraveri Deum, curabis me sed, Si vis, et ideo Christus: Et extenta inani tetigit euam Iesus dicens: Volo, nundus esto. Et confestim mundata est lepra illius. Dicitqu ee Iesus: Vide nulli diaeris, e vade teipsum ostendegacerdoti, et osse niunus quod princepit Moyses, in testianionium illis. J Attigit leprosum, ostendens quod non obnoxius Si legi, quae praecepit ne tangatur leproSuS, Sed Dominus mus Sit, et quod mundo nil ad Sit immundum,

et quod Saneta mus caro Sanctifieationem Communicet.

Fugiens autem gloriana, alibet ut nulli licat, sed ostendat

128쪽

JI THEOPHYILACTI IN S MATTHAEUM κελεύει μηδενὶ πεῖν, ἰλλα δεῖξαι αυτον τω Ῥεῖ Eι γαρ

τοῖς Ιουδαίοις, τουτεστιν, πιταν μου κατηγορωσιν ως τον νόμον κατaλύοντος - τλη aρτυς τυ in νυν κελευσθεις παρωοὐ προσαγαγεῖν τα παρὰ του νόμου διαταττόμενα.

V. 6, 7 Κυριε δ παῖς μου βεβληται ἐν ν ικία παραλυτικος, δεινῶς βασανιζόμενος Καὶ λεγε αὐ- τω Ιησοὐς εγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν. Ουκ

V. 8-1 Και αποκριθεὶς ὁ κατόνταρχος φη Κύριε, υ ειμι ἱκανος να μου πο την στεγην εἰσελθης, άλλὰ μόνον εἰ πε λογω, και ιαθησεται παῖς μου Και γὰρ ε γλάνθρωπος ειμι πο εξουσίαν,

εχων ὐπ' εμαυτον στρατιωτας, και λεγω τουτω, πορευθητι, και πορεύεται και ἄλλω, ερχου, καιερχεται και τω δούλω μου, ποίησον Obτο, και

129쪽

COMMENTARIUS. CAPUT VIII. 115s Sacerdoti. Nam nisi sacerdos mundum PronuneiasSet,

cxtra civitatem illi manendum fuisset. Praecepit quoque ut osserat donunt in testimonium Judaeis: hoc est, Quando me arguent ut destructorem legis, tu mihi testis

eriS, qui nune uSSUS e a me ut offeras ea quae lege praeeipii intum At cuni ipse ingressus esset Capernaum, accessit ad eum ceὶὶturio, Ob8ecrans uni, et dicens. Neque hic in monte necessit, ut ne 1ntercluderetur doctrina. Iden autem Isic est qui et apud Liveam. tiamvis autem Liticas dicat quod alios miserit nuncios ad Jesium, non contradicit tamen Matthaeo dicenti quod ipso accesserit Vor1Sinaile enim est illum prinoipio alios misisse, deinde periculo creScente ipSum aceeSSiSSe, ne dixiSSe, Dolmine, puer meu decurassiit onmi paralyticus, gravia terque cruciatiir. Et dicit illi Iesum: Ego cunn vertero, curabo euim. Non attulit puermi in lecto, credens quod et ah,Sentem curare POSSet Quapropter, Et ceruurio respondens diaeit, Dormine, non sum ido-mieus ut sub tectu in nreurin ingrediaris, sed tantum dic er-Nmone, et anabitur puer fetet S. Nan et ego honio uim iubpotestate, et habeo G πὶ nmilites, et dico huic Vade, et vadit et alteri, Veni, et venit: et ervo meo, Fac hoc, et facit. Ut autein hinc audivit Iesus, adyniratiis est, et disithis Οιi egitebantur, Annen dico vobis, ne in Israel Ptidem

tantaui den inveni. J Si ego, inquit, qui regis servus sum, militibus milii Aul ulitis impe , tu multo magis imperare potes morti et mo is 1ta ut ab hoc recedant, ad aliun autem veniant. Corporales eniti mo i milites sunt et aliores Dei. Proinde admiratur Chr1Stus, et dicit, quod neqhio in Israelitis tantam invenerit fidem, quantam in hoc gentili.

130쪽

ἔτι εστι a ενδότερον, o xa ελαφρότερον βαθμοὶ γαρεισι και ν γῆ-ολάσει. ιους δε aσιλείας τους Ιουδαίους λεγει, προς αὐτοῖς γαρ αἱ παγγελίαι. Υἱος γαρ, φησι πρωτότοκός μου Ισραηλ.

라틴어 텍스트