Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

181쪽

COMMENTARIUS CAPUT XI. 167 patria ejus, sed nihil utilitatis inde necepit, non credendo et propterea contrario Imodo Condemnata Stiisque in infernum, quod talem sortita inquilitauin, non sit illinc ornendatior facta. Quoniam autem Capernaum interpretari qui potest agrum ConSolationis, Vide quod Siqui Inereatur fieri ager paracteti Scilicet Spiritus Sancti, o deinde Sublime sapiat, et Xaltetur Sque in Coelum, ita Corruet quoque Per Supectiam Horresca igitur

In illo tempore respondit Iesius, et dixit Consteor tibi,

pater, Domine coeli et tei roe, ito occultaveris hinc a sapiaetitibius et intelligentibiis, et revelaveris e parvulis. Quod dicit, hune Sensum habet. Confiteor, hoc St, gratiaSago tibi, pater, quod Judaei qui Sibi videntii esse Sapientes et periti in scripturis, non crediderunt, imperiti

autem et parvuli Crediderunt et Cognoverunt mysteria. occultavit autem mysteria Deus ab his qui videntur QSSe Sapientes non ut invidens, Vel ut auctor imperitiae, sed ideo quod non erant di ni propter lio quoa Sihil videbantur esse sapientes. Nam qui videtur ibi Sapiens, o oontidit in Sapientia sua, neque Deum invocat. Unde

Deus poStea non invocatus, neque juVat eum, neque revelat. Et aliter, Deus propter magnam misericordiam Suam non revelat quibusvis plura mysteria, ut ne magis Puniantur, utpote aSpernante ea quae didicerunt.

Erictim pater, sic fuit beneplacituni ante ted anifestat lio loco benignitatem patris, quod non ab alio

ProVoeatu revelat parvulis, sed si ei placuit ab initio. Complacitum enim voluntas St, et beneplacitum. Oninia niihi tradita uni a patre neo. Dixit Superius ad patrem, quod revelaveris, pater. Ne igitur SuSpiceris quod ipse quidem nihil faciat, omnia autem patris sint, dicit, Omnia mihi tradita sunt, et Una potestas mea et illius. Cum autem audis, triuiit Sunt ne SuSPieeri quod tanquam Servo et inferiori tradita fuerint,

182쪽

γει τι, οὐδε θαυμαστον ει πάντων ειμ δεσπότης, που γε και τερον μεῖζον εχω, τ ειδεναι τον πατερα, και υτως Gυτον γινωσκειν, ὼστε και τεροι αὐτον ἀποκαλύπτειν Σκο

V. 9, a 'Ἀρατε τον ζυγον μου ἐφ' υμῶς, και μάθετε, ἐμοὐ ' τι πραός εἰμι και ταπεινος τηκaρδια, και εὐρησετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχcii υμῶν.

O γὰρ ζυγός μου χρηστὰς, και τ φορτίον μου

183쪽

sedi anquam filio. Nam Secundum hoc quod natus est a Patre, Omnia tradita Sunt ei. Nisi enim natus esset ah eo, et ejuSdem esset Substantiae, non fuiSsent ei tradita. Vide enim uid dicat omnia mihi tradita sunt, Non a Domino, inquit, Sed a patre meo : ut Xempli gratia Si nascatur pulcher puer a Putelaro Patre, et dicat, Docta, ost mihi pulchritudo a patre meo. Et nullit cocynoscit lium nisi pater, neque pati em quia cognoscit =nis inlius, et cui voluerit lius revelare. J ajus dicit: Nulli sit mirum me omnium SS Dominum, Cum scilicet et aliud majus possim, eampe SC1re Patrem, ne Sic ipsum cognoScere, ut et aliis eum ΟSSim revelare. Considera autem quod Superius dixerit patrem revelaSSemysteria parvulis hie autem quod filius Patren revelaverit. Vides igitur una ni virtutem patris et filii: Siquidem et pater revelat a filius. Venite xxines ad me qui laboratis et onerati estis, et ego requiescere vos faciaim. J omnes oent, non Solum Judaeos, sed Gentiles Per laborantes intellige iactaeos, ut facientos traditiones legis graves, et in operatione mandatorum legi fatigatos per oneratos autem Gentiles, nere peceatorum oppreSSOS HOS igitur omnes quiescere facit Christus. Credere enim, et confiteri, et

baptizari, quis laboret Quomodo autem non et quies pquandoquidem et hic nihil sollicitum esse oportet de iis quae ante baptismum facta Sunt, et alibi quies te SuSceptura St.

Tollite juguin leura siFer vos, et discite a ne, quia1nitis ita in et humilis corde, et invernietis requien animabus

leve. Jugum Christi humilita et mansuetudo. Qui igitur se humiliaverit omni homini, requiem invenit,

impertu batus manens: sicut vanae gloriae Cupidus et arrogans Semper in Curi QSt, nolen quoquam minor

haberi, Sed cogitan quotmodo magi glorificetiar, et quo-

184쪽

170 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM e χθρούς. ζυγος τοίνυν του ριστου, ἡ ταπείνωσις λεγω,

ἐπείνασαν, και ηρξαντο τιλλειν σταχυας καιέσθιειν Λυων τὰς νομικὰς raρατηρήσεις, ἄγει τους μα- θητας διὰ των σπορίμω ν λαγόντες λύσωσιν τον του σαββάτου νόμον.

ιερεὐπι μονοις. Iάλιν οἱ Φaρισαῖοι το φυσικον πάθος,τVν πεῖναν αἰτιῶνται, χείρω αὐτοὶ μαρτάνοντες ὁ δὲ Ψιος π της περὶ τον Δαυὶδ στορίας εντρεπε αυτούς. λακεῖνος γαρ φησὶ διὰ την πεῖναν καὶ μεῖζόν τι τόλμησεν. Αρτοι δε της προθεσεως, οι καθ' κάστην μερα προτιθε- μενοι προετίθεντο a εν ' τραπεζ' δώδεκα, ε ex του Uε ιο μερους, και γε του τερου Καίτοι καν προφήτης η ὁ Δαυὶo, οὐδε ἴτως δε φαγεῖ τοῖς γαρ ἱερευσι μόνοις ερηπι ἀλλὰ καὶ πολλω ἀλλον ουο τοῖς με αὐτου ξην. Ομως διὰ την πεῖναν συγγνώμης αξιος ουτως δε καὶ οἱ μαθηταί.

τον τοῖ σαββάτου νόμον Voces o νόμον supplevi ex codice Patavino, collato apud Ed Ven.

185쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XI. 171 modo vincat inimicos. Jugum igitur Christi humilli

tern dico leve est. Facilius est enim humili naturae noStrae humiliari, quam sublimari. Dicuntur item et omnia mandata Christi Jugum leve, quoniam Propter futuram retributionein levia, tametsi ad breve tempus gravia videantur.

CAPUT IL

F et M tempore ibat Iesus sabbato per egetes: disciapuli vero illius esuriebant, et coeperrent vellere pica8, et conmedere. I Solvens legales observationes, ducit discipulos per Sata; ut manducantes Solverent legem Sab-At Pharismi cuin vidissent, diseratnt illi: Ecce discipuli tui faciunt, Diod non licet facere in sabbato. Ille vero disit eis: Non legistis qu id fecerit David petuam esuriret ipse, et

M Y c in eo erant quotmodo ingre iis it in doniu=n Dei, et panes propositionis ederit, quos ipsi non licebat edere, nepse is qui cun illo erant, nisi sacerdotibus solis. Ite

unt, quum pSi graviu peccent dominus autem per historiam David admonet eos. Ille enim, inquit, propter famem majus quiddam auSu fuit Pane autem propositionis erant duodecim qui quoi issi proponebantur inmensa, Se in dextra parte, ex in SiniStra. Quamvis autem et David propheta erat, non tamen ei inde licebat edere, Sed Solis Saeerdotitius : quanto magis non licebat his qui cum eo erant. Attamen propter famem venia

lignus erat sic igitur et discipuli. Aut non legistis in lege, quod abbatis Merdotes in

186쪽

σάββασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τω ἱερω ο σάββατον βεβη

V. 9, 1 Καὶ μετa βὰς ἐκεῖθεν λθεν εις την συναγωγην αυτῶν Και δου ἄνθρωπος ην εκεῖ την χεῖρα εχων ξηρὰν, και ἐπηρωτησαν αὐτον, λεγοντες ειεξεστι τοῖς σάββασι θεραπεύειν; να κατηγορη- σωσιν αὐτο9. Οἱ ἄλλοι εὐαγγελιστα λεγουσιν, τι

187쪽

COMMENTARIUS CAPUT XII. 73 te rapio abbatiin violant, et i Dirine vacant f Dico auteni vobis, quod te)mplo nisus est hoc in loco. J Liox prohibet atin abbato operari. Sacerdotes in sabbato et ligna Scindebant et ignem accendebant, atque ita violat iant Satibatum, hoe est, inquinabant, ut Olbis videtur. At dicis mihi, quod illi sacerdotes, discipuli autem a Cerdote non erant. Dico igitur quod templo In Mus est hoc in loco, hoc est, quandoquidem ego qui major Sum temPl dominus cum discipulis una, ma rem habent hi

potestatem solvendi Sabbatum, quam SaeerdoteS. Quod δὲ ciretis quid it, niisericordian volo, et non

minus est et abbati lius hontinis. J Sten Et eos et imperitos, et nescientes Prophetias. Non oportebat enim, inquit, misereri esurientibus 7 praeterea ego filius hominis

dorminus sum abibati, ut omniunt etiam dierum opifex. Ego igitur ut Dominus solvo sabbatum. Intellige autem et Uxta anagogen quoniam operarii erant apostoli, ImeSSi autem et ar1Stae, credenteS, ideo eos vellebant apostoli et comedebant, lao est, pro Citio habebant Salutem hominum. Hoc autem saetebant in Satibatis, hoc est, in otio malorum Pharisaei autem indignabantur: sic et in ecclesia doctoribus docentibus et prodesse cupientibiis, PhariSaeorum inSta Saepe quidam invident, et aegre ferunt. Progressus autein illinc venit in fiagogan illor πι et ecce horino erat ianum hiberi arulain, et interrogaverunt illum, dicentes: Nun licet sabbatis curare Z ut accusarent

eum. Alii evangelistae dicunt, quod Jesus interrogaverit Pharisaeos. Die igitur potest quod cum invidi

essent, Praevenerint et rogaverint illum, ut dicit Matilliseus. Deinde Christus iterum interrogavi eos, uti Suh,Sannan et riden eorum Caecitatem, id quod ab aliis ovangelistis dicitur. Interrogant igitur eum, ut OeenSiΟ- noni halbeant ad Calumniandunt.

188쪽

171 THEOPHYLACTI IN S. ΜΑΤΤHAEUM V II, Ia D δε εἶπεν αυτοῖς τις εσται ἐξ υμῶν ἁνθρωπος, ο εξει πρόβατον εν, και αν ἐμπεσηὶ τοὐτο τοῖς σάββασιν εις βόθυνον, οὐχι κρατησειαυτὸ και εγερεῖ πόσω ουν διαφερει ἄνθρωπος προ- βάτου στε ξεστι τοῖς σάββασι καλῶς ποιεῖν.

Δείκνυσιν αὐτους διὰ μεν ii λοχ ηματίαν, καὶ Da μ προ- βάτου στερηθῶσι, καταλυοντας το σάββατον, διὰ δὲ τ θ ραπευθηναι ανθρωπον μη ἰνεχομενους τολο γενεσθαι. στεεν ταὐτφ-αι φιλοχρημάτους καὶ ἀπηνεῖς δεικνύει, και καταφρονητας του Θεολ I aτa ρονοῖσι γαρ του σαββάτου, ἴνα μη ζημιωθω τι προβατον λανίλεεῖς δε εἰσιν, τι ἀνθρωπου θεραπείαν υ θελουσιν.

τουτεστιν, νελεημονας καὶ aμεταδότους Ἀλλ' oταν ὁ λόγος ὁ ναγγελικος νηχή τ' αὐτοῖς, κτείνουσιν εις μετάδοσιν ταύτας, καν οι Φαρι/aῖοι, ο αλαζόνες δαίμονες, ι Ἀποκεκομ- μενοι μῶν διὰ την προ ημα εχθραν, ου θελουσιν κταθηναιτας χεῖρας μων εις ελεημοσύνην.

V. 14, 15 οι δὲ Φαρισαῖοι ξελθόντες συμβου-

ὁτε ευεργετουνται, τότε εκμαίνονται in ναχωρεῖ δε ὁ η- σους, ια το μηπω νστηνa τον καιρον του πάθους Καὶ ὁμα κεινων φειδόμενος, μη εγκλήματι φόνου περιπεσωσι. νο γαρ ριψοκίνδυνον ου θεάρεστον. Ορα δε το, ξελθόντες. τε γαρ ζηλθον ex του Θεοὐ τότε βουληθησαν ἀπολεσαιτον 'Ins οὐν Ουδεὶς γαρ εν ω εω μενων τοιαυτα βουλεύεται.

V. 5, 16 Και κολούθησαν ὐτω χλοι πολλοι, και θεράπευσεν αὐτοῖς πάντας και επετίμησεν

barbarismus hujusmodi non est temere ablu licandus.

189쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XII. 75 At ille dixit eis: Quis erit ei vobis honio, vi habebit

oveni una=n, et i ea inciderit abbatis in foveam, nonne

apprehendet illain, et eriget Quanto igitur proestantior est horno oves Licet igitur abbatis benefacere. J ostendit

eo propter Varitiain, et ut ne Priventur ove, diSSol-Ventes Satibatum, non tolerantes autem hoc fieri ut curetur homo. Unde simul avaros et crudele eos eSSe, et contemptores Dei ostendit. Contemnunt enim Satibatum, ut non perdant ovem immisericordes autem sunt, quia hominis curam reSpuunt. Tun dicit homini: Extende manun tuam, et -- tendit, et restituta est an sicut altera. J Multi et nunc arida manus habent, hoe est, immiSericorde sunt, et non Communieant Sed quando Sermone evangelico do- Centur, extendunt eas, et Communieant, quamvis Phari-Saei, Supecti daemones qui a nobis sunt amputati propter

suam in nos inimicitiam, manu noStra ad miSericordiam extenssi nolunt. Pharismi autem egressi ceperatnt congiliun adver8us eum, petor nodo illum perderent. At Ie8us ubi novisset, secessit illinc. invidentiam quando beneficiis ametiantur, tunc insaniunt. Secedit autem Jesus, eo quod passionis tempus nondum imminetbat, parcens interim illis, ne homicidii crimini fiant obnoxii. Termere enim e periculis olblicere Deo gratum non est. Vide autem quod dicit, Egressi nam ut exiverunt a Deo tune Voluerunt perdere esum. Nullus enim in Deo manens talia mente agitat.

et increpuit eos, ne nianifestura euam facerent. I Ut invi-

οἱ ἀποκεκομμένοι .τ.λ. Alluditur ad Significationem vocis aρισαῖος. Vide nostriam supra ad cap. I. 7.

190쪽

I76 TIHEOPHYILACTI IN S MATTHAEUM

οι δε κούσει τις ἐν ταῖς πλατείαις την φωνην αὐτο b. οὐ γαρ εν μεσω γορας ς οι φιλόοοζοι, ἰλλ'

τοῖς ιγιαλοῖς δίδασκεν. V. et Καλαμον συντετριμμενον υ κατεα ξει,

και λῖνον τυφομενον οὐ σβεσει. 'PIδύνατο, φησὶ,

τους Ιουδαίους ως καλαμον συντετριμμενον κατακλασat, ac τον θυμον αὐτων ως λῖνον τυφόμενον τοι καιόμενον σβε- σαι ἰλλ' - θελησεν, ως ου πληρωσὸ την οικονομίαν, καὶ νικηση δια παντων αὐτούς. οὐτο γαρ σημαίνει τοεπαγόμενον

라틴어 텍스트