Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

201쪽

condeninabet is. Terret hie noS, quoniam et pro otioso vecto rationem datur Sumus, hoe St, pro menclaeio, Calumnia, aut etiam pro inordinatis et ridiculis. Dolii Ioponi testimonium e Seriptura, ne Videatur Propria dicere: Ex sermonibus tui austificaberis, et ex Sermonibus tuis condemnaberiS. I lino responderrent quidam eae cribis et Pharismis, dicentes: Magister, volumus a te signum videre. J Admirans evangelista appoSuit, tune Quum eniti obessire illos oporteret propter signa praecedentia, tune Signum petunt. De Coelo autem Volunt Signum videre sicut alius ovangelista dicit: putabant enim quod Signa Super terram potestate diaboli faceret nunci enim rectoroso liabolus. Quid igitur ad haec Salvator 2 At ille responde)is diaeit illis Generatio prava et adultera ignun qu oerit et 8iqnun non dabitur illi, nisi signum Ionoe prophetin. Quemadmodura eniim fuit Ionas in ventre ceti tribus diebus ac tribus noctibus, io erit lius Oaninis in corde terro tribrus diebus et tribrus noctibus. Pravam generationem Voeat eos, quia minaciter et dolose agebant: adulteram autem, quia, deSeiSeebant a Deo, et adhaereibant daemonibus. Signum autem dicit resurrectionem Suam, ut admirabilem. Postquam enim in cor terrae, in infimum inquan locum, infernum scilicet descendit, tertio Eo resurrexit. Tres autoni dies et tres noctes a parte intelligas, et non integras. Mortuus enim QS in paraSeeve, as ipSa una die QSt et mortuus sui sal ,hiato, ecce et alia dies nox autem dominies ipsum adhuc mortuum appreliendit. Tres igitur dies et noctes a parte numerantur, Mia et Si Saepe

Viri Niniuit sua stent in judicio cura generatione ista, et conderi inabunt earn, quod ipsi poenitentiam sterint ad proedicationeu Monoe: et ecce plus quan Monas est hoc

202쪽

V. a Βασίλισσα νότου γερθησεται ἐν τυκρίσει μετὰ της γενεῶς ταύτης, και κατακρινει ciύτην ὁ τι ηλθεν ε των περάτων της γης κουσαι την σο ίαν Σολομῶντος και δου πλεῖον Σολομῶντος de . II με βασίλισσα, φησὶ, μακρόθεν λθε,

ἐλθον ευρίσκει σχολάζοντα, σεσαρωμένον και κεκοσμημένον Tότε πορευεται και παραλαμβανει μεθ' εαυτολεπτὰ τερα πνευματα πονηροτερα ἐαυ- τοὐ και εισελθόντα κατοικεῖ κεῖ, και γίνεται ταεσχατα τουάνθρωπου κείνου χείρονα τῶν πρώτων Ουτως σται και η γενε ταύτη τη πονηρa. J Δεί -

πιστεύσατε corruptum videtur Fortasse degendum πιστεύ-

203쪽

COMMENTARIUS CAPUT XII. 189 ioco. Postquam, inquit, Jona exiit a ceto, et prae E-cavit, ore Iiderunt in me autem, etiam eum Surrexero,

non credetis. 11 1 et condemnalbimini a Ninivitis, qui crediderunt Servo meo Jonae ih SqII miraeissis, quamvis bactari fuerint: Vos autem assueti prophetis visis

signis non creditis mihi Domino : quod Significat, dicens, Et occo plus Jona hoc loco. Regina Austri surget in judicio curi gene ratione ista,

et condemnabit earn qui venit, arbus terr B ut audiret sapientiau Salomonis, et ecce plus quan Salon ton hoc

Deo. Regina, inquit, a longe enit, quamvis SSet mulier infirma, ut te actoribus et lignis ot naturalibus

quibusdam audiret: VOS autem me, eum ad Vo Venerim et arcana dixerim, non SuSeepiStiS. Quum autein ini inundus viritus exierit ab hontine, peran Gulat per arenti loca, quoerens rePgienm, et non invenit tunc dicit, Revertar in domun meam unde exivi. Et

cura venerit, reperit ara vacantenm, et cOFis purgatanm,

atque ornataim. Tunc abit, et adjungit ibi septem alios viratus celeratioresue, et ingre88 inhabitant illic et sunt postrem hontinis illitus pejor priuὶi8. Sic erat et gener tioni huic perversos. J Ostendit illo usque in extremam per litionem veniSSe, quod ipSum non Susceperint. Et sicut a daemoniis liberati, Si ignavi fuerint, deteritis thalbent ita et Vestra generati a daemonio tenebatur cum idola adoraret, sed per prophetas jeci illuna daemonem veni autem et PS mundare o magis Volens sed quia repulistis me, et interimere Vultis, ut gravius poe- cantes gravius etiam puniemini: et extrema captivitas

204쪽

J90 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

καὶ τα της κακίας πνεύματα Ἐπαν δὲ εἰσελθ= εις τον βεβαπτισμενον, χείρων ἡ συμφορά πρότερον με γαρ ελπὶς ην διὰ του βαπτίσματος καθαρισθηναι, κτοτε δε δευτερου βαπτίσματος Ους εστιν ελπίς, ει μη του διὰ μετανοίας, σφόδρα πίπονον.

τρός μου ob ἐν οὐρανοῖς, αὐτος μου δελφὰς καιάδελin και η τηρ στίν. Ου υβρίζων την μητερα

λεγε ταλα, λλα ιορθούμενος την φιλόδοξον αὐτης καιανθρωπίνην γνώμην Ου γαρ εἰπεν τι, - στι μου μητηρ' ἰλλ' ort εῖν μη ros το θελημα του Θεοὐ, οὐδεν αὐτην φε- λησει το γεννησαί με. οὐ γαρ αρνεῖται την κατα φυσιν

συγγενειαν, ἀλλα προστίθησι καὶ την κατ' ἀρετην. Οὐδεὶ 6

205쪽

COMMENTARIUS CAPUT XII. 191 vestra gravior erit priorit ius. Tu autem intelligo et hoc, quod per baptismum ejicitur immumlus Spiritus, et adland loea inaquosa, et anima non hiaptigatas, sed in illis non invenit requiem. Requies enim Si daemonuS, νίῬ-tigato luctare per mala opera, quoniam non hiaptizatosaana liabet. Convertitur igitur ad baptizatum Cum Piritibus septem. Sicut enim septem sunt dona spiritus, itae diverSo Septem Sunt malitis Spiritus. Cum autem ingressus fuerit in , aptigatum, deterior fit calamitas. Prius enim Spes erat per baptismum SSe purgatum: POStea autem non Si Spes Secundi baptismi, nisi per paenitentiam, quae valde laboriosa est. Adhuc auten se guberὶte illo ad turbas, ecce nater eius et fatres Ous stabant foris, Ioerentes ei loqui. J Humanum quid Volebat Ostendere mater, quod ut in filium potestatem halbeat nihil enim magnum adhue de eo intelliget at . Quare ipso adlhuc loquente, Volehiat ad se illum attrahere, quasi ambii togula tanto sibi filio sub lito.

Quid igitur Christus Postquam intentionem ejuS novit, audi quid dicat:

Diaei autern quida in Ili: Ecce later tu et fratres tui fori stant, Maerentes tibi loqui. At ille respondens dixit ei peti sibi renuntiaverat Quin Inater Hea, aut peti sunt fatres ne 8 et aetendens manuni uan ad disciapulos suos, diaeit Ecce mater ne et fratres inei. ruisquis enire fecerit voluntaten Patris ne qui est in coelis, ipse ineus frater et oror et mater est. J Non muria assiciens matrem haec dixit, sed corrigens mentem UuS gloriae avidam et humanam. Non enim dicit, Non est mater mea : Sed, Si non fecerit voluntatem Dei, nil ei proderit quod me genuit. Non enim negat naturalem Ognationem, Sed apponit etiam eam quae St Per Virtutem.

206쪽

της ικίας ἐκάθητο παρὰ την θάλασσαν Καισυνηχθησαν προς αὐτον ἴχλοι πολλοι, στε αὐτονει το πλοιον ἐμβάντα καθησθαι, και ra dra xλος επι τον αἰγιαλον ει στηκει. Exάθισεν εν τω πλοίω,

γαρ χάριτι θεία σοφισθη, παγε, ἀλλ' υτος ν ἡ σοφία

207쪽

COMMENTARIUS CAPUT XII. 193 Nullus enim indignus a cognatione utilitatem capit. Igitur eorreet Vanae gloriae Inocto, iterram obessit matri vocanti Dici enim evangeliSta:

CAPUT MIL

R die ero illo egressus Iesus e domo edit i ta niare: et congregat sunt, illum turbo rei ulloe, ita ut ipse navixi ascendens ederet, et universa turba in littore stabat. JConsedit in navi, ut omnes auditores ante faciem haberet, et omnes Commossius aud1rent. Sane e mari piSeatur eos qui in terra.

Et locutit est eis nulla in parabolis, dicens. J Simplicibus tu bis absque parabola in monte loquutus est his autem in parabola, utpote dolosis Pharisaeis, ut si non intelligant, quaerant et discant. Praeterea ut indignis

non oportebat doetrina ei proponere nudas non opo tet enim margarita ante Oreo mittere. Primam autem parabolam poni quae a Iulitorem faciat attentiorem. Ecce aerit hi enminabat, ad eminandum emen uuni. JSeipsum dici satorem, Semen autem vectum Exiit autem non loco, nam ubique erat Sed quoniam nobis propior factus esset per carnem, idcirco dicitur gressio finibus paternis. Exiit autem ad nos, quoniam nos ad ipsum intrare non potuimus Et assi quid faciendumoxiit uim ut exurat terram propter spina. num ut puniat iniime, sed idi sementem faciat Senion autem suum dicit, eo quod et prophetae SeminaVerint, at non Semen suum, Sed Dei. Ipse autem ut Deus Semen Suum, hoe St, proprium, Seminavit non enim divina gratia illustratus est, absit, sed ipse erat sapientia Dei.

208쪽

εξανετειλε διὰ το μη ἔχειν βάθος της ἡλίου δε

οι ι των φροντίδων ἀποπνίγοντες τον λόγοM αν αρδοκῆ ὁ πλούσιος ἀγαθην τινα πραξιν ποιεῖν, αλλ' Oμως ο αυξάνει ἡ γἀξις αυτ οὐδε προκόπτει, κωλυομεν ὁπο των μεριμνων. V. 8 Ἀλλα δε πεσεν επὶ την γην την καλην καί Οιοου καρπον, Ῥεν κατον, O ε ξηκοντα, δε τριάκοντα. Τὰ τρία μερ του σπόρου πω- λοντο, a το τεταρτον σωθη μόνορο ὀλίγοι γάρεισιν οι σω μενοι. Yστερον δε λεγε περὶ της γης της αγαθος, διδους μῖν μετανοίας ελπίδα εστ γα δυνατὸν, καν πετρωδης εἴ τις, αν παρὰ την ὁδὸν καν ἀκανθοοορῶν, γην ἀγαθην γενεσθαι αυτόν Ο μην πίσης καρποGοροοῦσι παντες ο δεξάμενοι το λόγον, λλ' ὁ μεν κατον, τυυον ὁ Gκτημοσυνην τελείαν εχων xa ἄκραν ἄσκησιν ' ὁ δὲ ξηκοντα, ὁ κοινοβιακος τυχον μοναχος και τι πρακτικός

ὁ Ο τριάκοντα, ὁ γάμον σεμνον ελόμενος, καὶ τὰς ἀρετὰς ως εγχωρεῖ σπουδαίως μετερχόμενος. a δε εο χρησ-

209쪽

COMMENΤΑRIUS. CAPUT XIII. 195 Et dum euiinibat, alia quidem cecideratnt taeta via=n,

et venerunt volucres coeli et devoraverrent ea. Alia autenm ceciderunt in terrani petrosaam, ibi non habebant nullium terroe et protinus Moria sunt, eo quod non habebant profun

et qui non habebant radicem, exarueruntd Hi qui auxia Viana, Sunt ignavi et desides, qui nunquam Suscipiunt Vectum. Mens enim eorum via est conculcat o dura, et minime arataci ab iis igitur rapiunt vectum volucres Caeli, hoe est, Ap1rdus aeris, daemones videlicet. Qui Vero Super PetroSam, Sunt ii qui audieriant quidem, sed propter imbecillitatem in tentationibus aut afflictionilbus non ol,luetantur, Sed perdunt suan Salutem. Per solemonim orientem intellige tentationes, eo quod tentatio ostendit homines et declarat quales Sunt, Sicut sol manifestat aliscondita. Ali auten ceciderunt inter pinas, et uccreverunt vinoe, et sus caverunt ea. Hi sunt qui curis susIboant gerimonem. Nam dives licet videatur bonunt quoddam opus sacere, at non reSeit Pu ejUS, neque Proficit, sollicitudinibus prothibentibus.

Alia vero ceciderunt in terram bonani, et dederunt fu turn ille quiden centurm alius autenm eaeaginta, alius vero triginta. J Tres parte Semini perierunt, et Iaria Sola Servata eSt: paue enim Sunt qui Salvantur. Postea vero dicit de terra bona, data nobis poenitentiae Spe enenim possit,ilo, etiam Si quis Petrosa terra sit, aes, juxta viam, Vel pinosa, eum fieri terram bonam. Non enim sequalem fructum ferunt omnes qui vectum suscipiunt: sed alius quidem centum, forte paupertatem Perseetum halbens, et Summam exercitationem ultu autem sexaginta, ut coenobita forte monaehuS, et adhue operans:

210쪽

196 THEOPHYLACTI IN S MATTIIAEUM

δεμόνες του πληθους προσερχοντα ερωτῶντες. 4ε φησιν, υμῖν δεδοται γνωνα τα μυστηρια, τουτεστιν, πειδὴ ἔχετε προθυμίαν καὶ σπουδην, δεδοται μῖμ' κείνοις δε μ ε χουσι σπουδην, ου δεδοτat μεῖνος γαρ λαμβάνει, ὁ ζητωπιζητεῖτε γαρ φησὶ, καὶ δοθησεται ἡμῖν. Iδε γουν πως εν- ταυθα ειπε με ὁ Κύοιος την παρaβάλην, μόνοι δε οι μαθηταὶ ζητησαντες ελαβον. Ωστε xaλως εἴπομεν τι τω χοντι σπουοην, μείνω δίδοται η γνωσις, καὶ περισσεύεται. ω εμ ε ντι σπουδην καὶ γνώμην ἰξίαν, καὶ ο δοκεῖ εχειν αρ-

V. a ta τουτο εν παραβολαῖς αὐτοῖς λαλῶ, οτι βλεποντες υ βλεπουσι, και ἀκούοντες Ουκάκουουον, Οὐδε συνιοὐσιν. IΠρόσεχε εντευθεν γαρ λύεται το ζήτημα των λεγόντων τι ex φύσεως καὶ ὐπὸ

라틴어 텍스트