Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

241쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XIV. 227

quinque pane Curantur. EnimVer quia quinque Sensus infirmabantur, quot plagae erant, tot erant et emplaStra. Duo ero piSeeS, PiSeatorum Semnone : Unus PiSei evangelium, alius Piscis apoStoluS. Quidam quinque Panes, quinque libros Moysis intellexerunt, GeneSim, EXOdum,

Lievitieum Numeros, Deuteronomium. Duodecim autem copliini fueriint sublati ab apostolis, et portati. Quae-Cunque enim o tu se comedere, hoe est, intelligere non potuimus, oriam apostoli capaces portarunt et divi-Serunt. Praeter mulieres a parvulos exigitur enim a Christiano no quid puerile vel muliebre prae Se ferat. Et latiin coegit Iesus discipulos suos intrare in naviam, et pro cedere e in ulteriorein ripani, donec inlisisset turbas. Ut significaret quam iii vulsi essent a Domino discipuli, dixit, coegit, Semper enim ei adeSSe Volebant.

Dimittit autem et tu has nolen ea Sul Sequi, ne arrogantis studiosus Videretur. Et dirnissis turbis, ascendit in nontem ad orandunι Ses uni. Cun auteni adveni88et vespera, olus erat illic. Coeteritu navis jam in medio niaris erat, et fictabatur fluctibi Θ naxn ventu erat adversus ostendens nobis quod oporteat absque distra etione menti precar1, in montem Seen Et omnia enim propter nos faeit, neque

enim ipse precibus opus habet. Usque ad Vesperam autem Preentur, docens silio nos non Statim ab orationibus discedere debeamus, sed et nocte potissimum illis VRCare, tune enim mador quies Permittit autem discipulo in tempestate, quo discant tentationes ferre fortiter, Suamque agnoScant virtutem. In medio autem mari naVigium, quo madore Sset illis timore. Quarta auten noctis vigilia abiit ad illos Iesus, an ibi ι-lans super mare, et ibi vidi8sent eura discipuli uper nare an ulantenn turbati unt, dicente8 Specti uim 8t ac proe15 2

242쪽

228 THEOPHYLA UTI IN S. ATTIIAEUM τασμά ἐστι, καλάπο του φόβου κραξαν. Ei θεως δε ἐλάλησεν αυτοῖς δ 'In τους, λεγω in θαρσεῖτε, εγώ εἰμι, μη οβεῖσθε. Ου ευθεως αὐτοῖς πεστ λυ-

σων τον χειμῶνα, παιδεύων μὴ ταχεως λύσιν αἰτεῖν των συμφορῶν, ἰλλα ερειν γενναίως, ἀλλα reρὶ τεταρτην φυλακην. Et τεσσαρα γαρ διαιρεῖται ἡ νοῦ παρὰ τοῖς φυλάσσουσιν 76

ex διαδοχης στρατιώταις, αν τρεῖς ρας εχούσης καστης Ουλακης. οὐ K υριος μετὰ την εννατην ἄρα της νυκτος,

V. 8 Ἀποκριθεὶς δε αὐτω δ Πέτρος ειπε ' Κυριε,

ει συ ει, κελευσόν με πρός σε ελθεῖν επι α δατα. Θερμότατος ἄν ὁ Ιετρος την προς ριστον αγαπV επιθυμεῖ ταχεως εγγυς αὐτου γενεσθαι καὶ προ των ἄλλων. ΙΠιστεύει δε ὁτι ὁ 'Iησους ου μόνον αὐτος περι ατε επι τωνυδάτων, ἰλλα και αὐτω τουτο δωσει Ου εἶπε δε κελευσόν με βαδίσαι, ἀλλα πρός σε ελθεῖν. ο μεν γαρ επιδείξεως η το ε ἀγαπης της προς ριστόν.

ΙΠετρω την θάλασσαν ὁ Κύριος, δεικνυ την αυτου υναμιν. ρα δε πως του μείζονος περιγενόμενος ὁ Ιετρος της θαλασσης λεγω, τον νεμον φοβηθη ουτως στὶν σθενης ἀνθρωπίνη φυσις καὶ αὐτίκα τε φοβηθη, τότε ρξατο καταποντίζεσθαι ' τε γαρ ησθενησεν πίστις, τότε βυθίζεται ὁ Ιετρος Τουτ δε a αὐτον εποίησε μη ψ ηλο- φρονεῖν, και τους αλλους μαθητας raρεμυθησατο ἴσως γαρεφθόνησαν αὐτῶ ἀλλα και πόσον περεχει ὁ ριστος αυ-

του, δειρεν.

243쪽

nietu inclainaveratnt: sed latin locutit est illis est sdicens: Fidite, ego uiam, ne terreantini. Non Statimastitit is ut tempestatem sedaret, docens non cito Petendam adversitatum solutionem, sed ferendas fortiteri ut Irea quartam vigiliam. In Iatuor enim pari es noctem dividunt custodes auxia militarem diseiplinam, singulis per tres horas Suam Servantibu CUStodiam. Dorninus autem post nonam horam noeti ambulan Supra aqhiam iamluam Deus astitit. Illi autem rem tam raram almae insolitam spectantes, Putabant Pectri In SSe. Neque enim a specie ipsum CognoSeehiant, partim ProPter noctem, partim Propter metum. Ille autem animans

illos primum diX , Ego sum, qui omnia poSSum fidite. Respondens auten illi Peti res, it Donmine, ει tu es, Iubet me venire ad te super apetas. J Ferventissima Petri erga Cliristum liaritas orat desiderabat enim statim Prope illum esse, et prae aliis. Credidit autem quod Jesus non Solum PS ambularet Super aqua S, Sed et Sibi daturus esset hoc. Non dixit autem, Jube me Ire Sed, ad te venire. Nam illud ostentationis est, lio autem amoris in Christum. Ille auteni dirit Veni. Et cum descendisset e navi

Petriis auibulabat uper aquas, ut iret ad Iesu ni. a terrem cum videret venture validiuIn territiis est: et ιγγι

coepisset demergi, clamavit dicens: Domine erva me. JSubstravit Dominus Petro mare, Suam deelaran V1rtutem. Attende autem quod mMori perieulo nempe Imaris Superato, ventum timuit cita infirma est humana natura

et statim ut timuit, coepi submergi quando enim fides infirma est, tune in profunda descendit Petrus. Hoc autem fecit, ne illo Supe iret, et alios solaretur discipulos forte enim invidissent. Sed et Christus quantum

ipsum Superet, Stendit. Confestini autenm Jesus interit manu a rehendit eurin,

244쪽

γα φυλακὴ η προς in βρααμ διαθήκη, δευτερα ὁ Μωσεως

245쪽

COMMENTARIIIS CAPUT XIV. 231

et dixit illi: O parurn f dens, ad quid forniidasti Et

ingressis illis in navin ι, cor regulevit ventus. Porro qui in Navi erant accesseratnt ad uim et adoraveratnt, dicentes: Vere Dei lius es. Ostendens Christus non Ventum, Sed pusillanimitatem submergendi auSam SSe, non Ventum increpat, sed Petrum usillanimem. Ideo et apprehen-

Sum eum Statuit Super aquam PermiSS Vento sare.

Non omnino autem dubita bat Petrus, sed secundum quid hoc St, e parte: nam uxta id quod Iulbitavit, incredulus fuit auxia id autoni quod clamavit Domino SerVa me, Curavit ineredulitatem Deo parum sidens dicitur, non inorodulus. Igitur qui in navi, et ipsi metu Soluti Sunt, Cessavit enim Ventus, et ex his cognito JeSu, eonsessi sunt mus deitatem. Neque enim hominis QSt Super mare ambulare, Sed Dei sicut otia id dicit: In mari vis tum, o semitae tum in aquis multis. Juxta anagogen autem, nari terra, fluctus Vita a malis Spiriti-hius turbata, no ignorantia. In quarta autem vigilia, ad finem seculorum astitit Christus. Prima vigilia, foedus cum Abrahiam. secuncta lex MoSalex tertia, Prophetae quarta, Domini adventus. Ipse enim servavit nos fluctibus agitatos, Veniens ad nos ita ut eum Cognos-Ceremus, et ut Deum adoraremus. Vide autem et hoc quod negationem Petri, et deinde mus Conversionem et poenitentiam praesignarunt ea quae ipsi in mari acciderunt. Nam sicut illi dicebat confidens, Non te negatio, Sio et hic, tabe me venire super aquas et Sicut tune Dorminus permisit negare, ita et lito permittit mergi. Hic manum ei porrexit Dominus, et non permisit eum Submergi ita tune per cenitentiam eum a profundo negationis extrarit. Et cun traiecissent, venerunt in terram Gennezareth. Et cum agnovissent illuni viri Dei illitus, imiserrent nuntios

246쪽

232 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM τόπου ἐκείνου, πεστειλαν εἰς λην την περίχωρον ἐκείνην, και προσηνεγκαν αυτῶ παντας τους κακως ἔχοντας, και παρεκάλουν αυτον, να μονον ἄψωνται του κρασπεδου του ιματίου αὐτοὐ και ὁσοι ηψαντο, διε bθησαν Διὰ et , λo γόνου ετ ιδημησαντα τῆ Γεν

TOTE προσέρχοντα τω Ιησου ι πὰ Ιεροσολυ- μων γραμματεῖς και Φαρισαῖοι λέγοντες διὰ τί

οι μαθηταί σου παραβαίνουσι την παράδοσιν των πρεσβυτερων οῦ υ γαρ νίπτονται τα χεῖρας αυτῶν, 5ταν ρτον σθιωσιν. καὶ πασα α χωρα εἶχον γραμματεῖς a Φαρισαιους, ἀλλ' οἱ ντιμότεροι εν Ἱερου- σαλημ σαο διο καὶ ουτοι φθόνουν μάλιστa, ς ιλοδοξότεροι. E. θος δε εἶχον οι Ιουδαῖοι μη ἀνίπτοις χερσὶν σθίειν,

V. - δε αποκριθεις ειπεν αὐτοῖς δια τί και μεῖς παραβαινε τε η εντο λην οὐ Θεο διατην παραδοσιν μῶν Uria Θεὰς νετείλατο λε-γων τίμα τὰν πατερα σου καὶ την μητερα και κακολογῶν πατερα η μητερα θανάτω τελευτάτω 'υμεῖς δε λεγετε o αν εἴπκ τω πατρὶ τη μητρι,

247쪽

COMMENTARIUS CAPUT XIV. 233 in univerSam regionen illani, et attulerunt illi omnnes male habentes, et obsecrabant eum ut tantun talisterent Dibriain v tintenti ipsius et quotPwt, et gemini eum, salvi facti sunt. Gennegareni Christum multo tempore aptu se VerSantem non Solum EX Spectu, Sed etiam ex miraeulis agnoSeenteS, Maerem exhibuerunt ficiem, ita ut cuperent et fimhiriam contingere, atque ita curati sunt. Sic et tu quoque Summitatem Vestis Christi contingito, hoc est, finem incolatus mus in Carne. Si enim credideris quod aSSumptus St, Salvaberis. VeStis enim caro fimbria autem mus, fini vitae Super terram.

CAPUT XV.

ocedunt ad Iesum Hierosolyniitani Seriboe et Pharismi, dicentes: Quare discipuli titi transgrediuntur traditionen a senior am non enim lavant ianus Suas Iando edunt panenm. Quanquam in omnibus locis orant Scribae et Pharisaei, magis tamen in honore erant Hierosolymitant ideo illi magis invidebant, utpote inanis gloriae magis appetentes. Morem autem habebant Judaei non comedere illotis manthius, idque ex patrum traditione. Has igitur traditiones ut vidissent non olbse vari a discipulis, putaverunt illo Contemnere SenioreS. Quid ad limo Salvator Nihil ad io respondet, sed vicissim reprehendit eoS. At ille respondens disit eis: Quare et vos transgredimini princeptuni Dei propter traditionen vestrare Z Nanin

Deus princepit dicensu Honor patrem tuuim et rimatren ι et qui maledixerit patri aut nmatri, morte moriatur: NOS auten dicitis, Quicunque dixerit patri aut latret, donuine8t 8 quid eae me tibi prodesse poterit, et non honorabit patren suum, ut matrem ruanὶ et irritum fecistis proe-

248쪽

23 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM την ἐντολην του Θεο δι την παράδοσιν μων. θ

παῖδας μηδεν διδόναι τοῖς γονευσιν, ἰλλ' ἰνατιθενaι σαε χουσι τ γαζοφυλακίω του ἱερολ 'EI γαρ ε τω Ῥωθησαυρος, εν ω ὁ βουλόμενος βαλλεν, καλεῖτο δε υτος γάζα ὁ δε θησαυρος τοῖς πενησι διεδιδοτο Οι τοίνυν a- ρισαῖοι πείθοντες τους παῖδας μηδεν διδόναι τοῖς γονευσιν, ὰλλ' ἰνατιθεναι υτ τω θησαυρφ του ἱεροῖ, δίδασκον υ-

τους λεγειν τι δῶρόν εστι, τουτεστιν, νατεθειμενον τω

γονεῖς κατελιμπανοντο γηροκόμητοι. ποίουν ε τολοκαὶ οι δανεισταί εὰν γάρ τις δάνεισε τινι Ἀηματα, ἰταδύσκολος ὁ χρεωστης ν xa ους ἀπεδίδου το ὀφειλόμενον, ελεγεν ὁ ανειστὴς προς τουτον τον γνωμονα χρεωστVν, Κ ορβόν εστιν O ὀφείλεις μοι, τουτεστι, δῶρον τω εω ὰνa- τεθειμενοπι ὁ οὐ χρεωστης ς τω Θεω κτοτε οείλων καιακων κατεβαλλε τοὐτο δίδασκον του παῖδας οι Φαρισαῖοι

ποιεῖν.

V. - Ἐποκριται, καλῶς προεφητευσε περὶ

υμῶν σαίας, λεγων ἐγγιζει μοι d λαὸς υτος ωστοματι αυτῶν, και τοῖς χείλεσί με τιμῶ, ἡ δεκαρδία υτῶν πορρω πεχε detr' μοὐ Ματην δε σέβοντα με διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα

V. Io P Και προσκαλεσάμενος το νωχλον ἐπεναὐτοῖς ἀκούετε και συνίετε. O το ισερχόμενον ει το στόμα κοινοι το ἄνθρωπον, άλλα το εκπορευόμενον ἐκ του στόματος, Οὐτο κοινοῖ τον αν-

249쪽

CO II XTARIUS CAPUT XV. 235ceptum Dei propter traditionen vestraui. J PhariSmi accusabant discipulo qum matulatum Seniorum praeVaricantes Christus autem ostendit ipsos Dei legem praeVariear1. Oeebant enim iteros ne quid darent parenti-lbus, Sed offerrent quaecunque halbebant in gagoplinacium templi. Erat autem in templo thesaurus, in quem quiS- quis volebat quidpiam immitteret, vocalbaturque ille gaza a distrahivebatur in pauperes thesaurus PhariSaei igitur persuadentes pueris ne quid darent parentibus, sed sterrent in thesaurum templi, doeebant ipsos ut dicerent, Donum Dei est, id est, oblatum Deo est, o pater, id quod per me tibi usui SSe cupis. Et si partiebantur ipsi cum filiis opes et parentes relinquebantur

et contemnebantur, ne in Senecta letiantur. Faciebant autem hoc et creditores. Si quis enim cuipiam mutuo dedisset pecunias et deinde malus debitor non redderet deibitum, dicebat creditor ad illum ingratum debitorem, Cocta est quod debes mihi, hoc est, donum Deo oblatum. Debitor igitur tune quasi Deo debenS, etiam invitus dinumerabat. Hoc docebant Pharisaei

Hypocrito , bene prophetavit de vobis Esaias dicens: Appropiri uat mihi populus hic ore suo, et labiis me honorat, coeter u cor oratu procul ab iis ne Ser fratra ne colunt docentes ut doctrinas mandat hominum. O

tendit Esaiae voco quod otiam tales Sint erga patrem

Suum, quale et erga Se inveniuntur. Nam cum mali QSSent, et propter mala opera longius a Deo recederent, divinum sermonem solo ore loquebantur. FruStra enim

colunt et putant se colere Deum, qui per opera illum

dehonorant.

Et advocatis a se turbis, dixit eis: Audite et intelliastite. Non quod ingrediatur o8, inquinat hominent: ed quod inreditur eae ore, hoc inpurrexit, reddit ho)minet n. Non

250쪽

εσθίοντας, ὁ Κυριος περὶ βρωματων λεγει, τι οὐδεν βρωμα

ετερόν τι διδασκει, το μη μβαλλειν ἀπὸ της xaρδίας πονηρους λόγους. V. a Toτε προσελθοντες οἱ μαθηται αὐτο Γειπον υτ δ' ἐδας τι οἱ a 'ura ι κουσαντες

V. 13, 14 Πασα φυτεία, ν υκ ἐφυτευσεν πα- τηρ μου σουράνιος ἐκριζωθησεται. Ἀφετε ὐτούς

χαῖοι - γα νόμος φυτεία εστ οεου' ου τοίνυν ουτος εξερριζωθη. Meνει γὰρ Ῥίζα , τοὐ τουτεστι, το κρυπτόμενον πνε a τὰ δε φύλλα, τοι το φαινόμενον γράμμα, ὰπερρύη οὐκετι γαρ τον νόμον κατὰ το γράμμα, αλλὰ

라틴어 텍스트