Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

251쪽

COMMENTARIUS CAPUT P. 237 loquitur ultra Pharisaeis, utpote incurabilibus turbae autem loquitur, et per quod illos ad se advocat honorem illis deferre videtur, ut suseipiant Semnonem Silum et iii luit, uilite et intelligite, excitans eos, et attentos faciens. Quia autem Pharisaei argue bant discipulos quod illotis manibus comederont, Dominus de cibis dicit quod nullus cibus coinquinet hominena, vel polluat. Et si cibus non inquinat, multo magis idolis Comedere

manibus Coinquinat enim intus hominem licere quae non oportet. Notat autem latenter Pharisaeos per illa vecta, qui dicentes invictoriam Vecta coinquinabantur. Vide autem ejus Sapientiam, quomodo neque manifeste illotis manibus comedere approh at, neTI RVerSatur, Sed

aliud quiddam docet, quod non ejiciant e Pectore malos

Tunc accedentes discipuli is diaerrent illi: Nosti Pharisinos audito seruione isto ostensos fuisses Discipuli propter Pharisaeos dicunt quod offensi sint, tametsi otiam ipsi tu bati fuerint; quod manifestum ex eo quod necesserit Petrus, o interrogaverit de hoc. Igitur Jesus cum audiSset quod ostensi essent Pharisaei, Exit

Onim plantatio gari non plantavit pater meus coelestis, eradicabitur. Sinite illos, duces uni coeci coecor m. Porro coectus ceco duae fuerit, ambo in fovea xu cadent. JSeniorum traditione et Judaeorum praecepta eradicatum iri dixit, non ea quae e lege erant, ut existimant Manichaei. lex enim plantatio eSt Dei, non igitur illa ora dicata est. Manet enim radix mus, id est, spiritus qui in

occulto est. Folia autem, hoe St, apparen inera, defluunt. I legem enim am non uxta lueram, sed Juxta

spiritum intelligimus. Quoniam autem desperati atque incura biles erant Pharisaei, dixit, Sinito illos. Hinc enim discimus, quod offendi illos qui sponto offenduntur

et incurabiles sunt, non est nobis damnosum Praecep-

252쪽

ηδει τι ὁ νόμος κωλυε πάντα εσθίειν, δεδιως εἰπεῖν τω 'Iη- σου, τι σκανδαλίζομa εφ' οἱ εἰπας φαινομενοι παρανόμοις εἶναι, προσποιεῖται ἄγνοιαν καὶ περωτa.

άφεδρῶνα εκβάλλεται τα δε εκπορευOμενα ἐκ του στόματος ἐκ της καρδίας ἐξερχεται, κάκεῖνα κοινοῖτο ἄνθρωπον. in γαρ της καρδίας ἐξερχονται διαλογισμοι πονηροι, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, κλοπαι, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι. αὐτα ἐστι τα κοινουντα τονἈνθρωποπι το δἐ νιπτοις χερσι φαγεῖνο κοινοῖ τον ἄνθρωπον. Ἐπιτιμα τοῖς μαθηταῖς ὁ

Σωτηρ, καὶ ἀφροσυνην νειδίζει, - σκανδαλισθεῖσιν η ς ἀγνοησασι το aiες Φησὶν ουν τι τομο το πασι νοούμενον καὶ iaινόμενον οὐ νοεῖτε; ἔτι τα με βρωματα οὐ μενε εσω ὰλλα κάτω ξερχονται, ηοεν μολύνοντα aτὰ ψυχην τον ἄνθρωπον, οὐ γαρ μενουσιν νοοπι οἱ Οὐλογι μοὶ εσωθεν τε γεννῶνται, καὶ μενουσιν μεῖ, καὶ εξερχόμενοι, τουτ-εστιν εις εργον προχωρουντες καὶ ις γἀξιν, μολύνουσι τονανθρωποπι ὁ γαρ λογισμος της πορνειας σωθεν τε μενων μιαίνει, καὶ ξερχόμενος ει εργον καὶ πραττόμενος κατα-

253쪽

COII IENTΛRIUS. CAPUT XV. 239tores autem illos dicit caecos caecorum duces, ut ab eis turbas ab lueat. Respondens autern Petrus disit ei: Dic nobis parabo-lau hanc. J Petrus quia sciebat legem prohibeae promiSelatim Sum omnium, et timebat dicero Jesu, Ex his quae diXisti, ostendimur apparent enim legi adversa esse Simulat ignorantiam, et interrogat. Iesius autenm diarii: Adhuc et vos intelligentia caretis.

γidum intellistitis to quicquid ingreditur in os, in

a Iouin abit, et in ecessura escitur Z At ea Mae prosciscuntur eae re, eae PS corde egrediuntur, et illa inpetur iam reddunt hominen ι. Nan eae corde eaeeunt cogitationes m aloe,ccedes, adulteria, lupi a furta, falsa testia nonia, convicia. Hoeo sunt peto coinpetinant honminem Coetermn illotis nianibus cibuni capere, non inquinat ho)minem. Increpat discipulos Salvator, et insipientiam exprobat vel ut offenSis, vel ut manifesta ignorantibus. Dion igitur, Non intelligitis quod omnes intelligunt et sciunt 2 Cibi enim non

manent intus, Sedrinfra exeunt per alvum, et nihil hominem in anima coinquinant, non enim manent intus. Co-gritatione autem intrinSeeu naSeuntur, et manent illic, et egressientes, hoe St, in opus procedentes et actus

inquinant hominem. Cogitatio enim scortationis intrin-

Seeu manen maeulat, et egrediens in opus maculat.

Et digressus illino Iesit secessit in partes Tyri et Sidonis: et ecce ramulier Chananoe petini nibus illis venerat, Minibat ad illunm, dicens: Miserere te Donnine si David sit mea nate a doeuronio eaeatur. Ille vero non respondit ei verbunm. J Qua re discipulos prohibui ire in viam gentium, ipse autem in V, runt et Sidonena gentialium civitates ritet Disco igitur quod non ut prae Ueaturus ivit illuc, quia ut Marcus dicit et occultavit se.

254쪽

210 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

κράζει πισθεν ημῶν. D δε αποκριθεὶς ἐπεν οὐκ άπεστάλην ει μη εἰς τα πρόβατα τα ἀπολωλυτα οἴκου Ισραηλ. οἱ μαθηταὶ βαρυνθεντες τῆ κραυγῆ της

V. 5-a M δε ελθοὐσα προσεκύνησεν αὐτω, λεγουσα Κύριε βοηθει μοι. V δε ποκριθεις ἐπεν οὐκ εστι καλὸν λαβεῖν τον αρτον των τεκνων, καί βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. V δε ειπε να Κυριε και γὰρ τα κυνάρια ἐσθίει πῖ των ψιχίων των πιπτόντων ἀπο της τραπεζης των κυριων αὐτῶν.

Ἐπει εἶδεν η γυν του συνηγόρους αὐτης τους ποστόλους αποτυχόντας, πάλιν πρόσεισι θερμως, καὶ Κύριον ἀποκαλεῖ.

255쪽

monem de cibis, transit ad Gentes. Miserere autena dicit, non filiae meae illa enim sensu caret sed mei, quae tam gravia patior et Sentio. Nec dicit, Veni, et Sana, sed miserere. At ille non respondit ei vectum, non quod contemnat, sed ut ostendat quod propter Judaeos in primis venerit et ut occludat Calumnia eorum, ne possint postea dicere quod gentilibus benefecorat ipsis contemptis ad haec ut etiam firmam mulieris fidem manifestam reddat. Et accedentes discipuli ι rogabant litim dicentes: Diniive illani, an clannat post nos. At ille respondens dixit: Non uni missus nisi ad oves perditas domus Israel. JDiscipuli gravatim serentes clamorem mulieriS, rogabant, Dimitte eam, hoe est, oh Secrabant ut si egaret illam a se. Hoc autem faeiebant non tanquam immisericordes, sed magi volentes persuadere Domino ut miserereturo1. At ille inquit, Non sum missus nisi ad Judaeos, qui Sunt oves perditae per eorum malitiam, quil iv.fuerant Concredits Per hoc autem amplius evulgat fidem mulieris. Illa vero venit et adoravit illuni dicens: Dornine succurre nihi. At ille revondens dimit Non est bonurn 8unmere panein Eorunm, et Ucere catellis. Illa auteam dixit Elian Domine Etenim catelli comedunt de licis

quos adiunt de mei α donminorum uominu Postquam vidit mulier patronos suos repulSana PaSSOS, Rerum

Dominum ferventer accedit, et invocat ut Dominum. Quia autem Christus canem illam dixerat, eo quod gentiles impuram agerent vitam, et in sanguine idolis immolatorum Versarentur, filios vero Judaeos illa valdo Sapienter et magno cum intellectu respondit quamvis et canis sim, et indigna quae panem Coipiam, hoe St, virtutem, et signum magnum: Sed hoc quod Parvum, quantum ad virtutem tuam attinet, mihi autem magnum

256쪽

V. 9 1 Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν 'Iησοὐς λθε παρα την θάλασσαν της ci λιλαίας, και ἀναβας εἰς το ρος καθητο ἐκεῖ. Και προσηλθον αυτῶ ἄχλοι

πολλοὶ, χοντες μεθ' εαυτῶν χωλους, τυφλοῖς κωφους, κυλλους, και ἐτερους πολλους, και ερριψαναυτους παρα τους ποδας του ησοὐ και θεράπευσεν αυτους, στε τοὐς χλους θαυμάσαι βλεπον

257쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XV. 213

fuerit, da, sicut et qui panes Comedunt, micas non magni faciunt canos autem magni faciunt, et bene ex

his pascuntur.

Tunc respondens Iesi s disit illi nulier, magna est es tua, at tibi sicut vis. Et anat est si ejus ex illa hora. Nunc manifestat esus Causam Propter quam sanationem ab initio distulerit, nempe ut fides ot prudentia mulieris clarescat. Propterea non Statim ab initio annuit Christus, sed magis illam a se amandavit: nune autem quandoquidem ejus fides manifestata est, laudat eam, Magna est fides tua. Hoc autem quod

dicit, Fiat tita sicut vis, ostendit quod nisi fidem habui sol, nihil fuisset assecuta. Atque ita si voluerimus et

nos, nihil vetat et nos assequi quae voluer1mus. ObServa autem quod licet sancti orent pro nobis, sicut pro illa apostoli, attamen nos pro nobis ipsis petentes magis audimur. Est autem Chananaea Symbolum eccleSis egentibus collectae. Nam et gentes prius repulsae uerunt, et postea in filiorum or linem provectae obtinuerunt Panem, Corpus, inquam, Domini. Judaei autem canes

facti ex micis videntur pasci, hoc est, parvitate et vilia fato litorae Significat onii Tyrus cohibitionean Sidonautem VenanteS, Chananaea, praeparata humiliationi. Gonides igitur qui malitia tenebantur, inter quos fuerunt Venatore animarum daemones, humilitati sunt praeparati. Iusti enim sublimi regno Dei sunt praeparati. Et progressus illinc Iesus venit ouaeta mare Galilaeoe,

et conscenso monte sedebat illic. Et accesserrent ad eun ι turbin multin habentes ecum claudos, coeco8, mrdOS, mutilas, et alios nullos, et Uecerunt eos ante pedes tau et anavit eos, adeo ut tur, miratoe in cum viderent mutos Dpeti, 16-2

258쪽

211 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM περιπατο υντας, τυφλους βλεποντας καὶ ἐδοξασαν

259쪽

r cabant Dei in Israel. J Non continuo versatur in Judaea, sed in Galilaea, Propter multam incredulitatem Judaeorum Galilaei niti fideliores illis orant. Vido igitur fidem illorum, quotmodo et in montem Seendunt claudi existentes et suci, neque Segne Sunt, Sed et ad pedes Jesu hi)iciuntur, utpote illum Supra hominem osso existimantes unde et Sanitatem assecuti sunt. Et tu igitur ascende in montem mandatorum, ut, sedet Jesus: et si secus fueris, non valens Videre per teipStim quod bonum est et Si claudus, videns quidem quod bonum, non valens autem ad hoc pervenire et Si surdus, qui neque alium audia admonentem, neque alium admonero valeas et si mutilus SiS, non Valen extendere manum ad eleemosynam et si alio quodam mocto teneare: prosternas te ad pedes esu, et vestigia vitae illius attingo, et curationem halbebis. Iesus aute)n vocatis ad se discipulis suis, it Miseret ni turbin, propterea quod DIn triduo per8everant apud nie, et non habentir/od edant: et enmittere eo ste nos nolo, ne desolant in via. J Tuctae quidem non audet iant paneSPetere, utpote mi ad reeipiendam Sanitatem venerant ipse autem miserteor exiStens curam illorum o idi: et

no quis dicere possit quod alia viatica habeant, inquit, quod si etiam habuisSent, fuissent Consumpta Tresoniniciam dies sunt ostendit autem io a longe venerint, dicendo, ne deficiant in via. Haec autem dicit ad discipulos, excitare eos volens ut dicant ipsi quod possit eos alere, sicut et quinque illa iidia sed illi adhuc

Sapientia earehiant.

Et didunt illi discipuli eius: Unde nobis in solitudine

panes an multi ut saturenius turban tanta)n f Quamvis non oportebat illo oblito OSSe, stio et riu plures pavori in solitudine : Sed stupidi erant, ut cum postea hos videris tanta Sapientia, praeditos, mireri Dei gratiam.

260쪽

216 THEOPHYLAUT IN S. ΜΑΤΤΕ ΞUMV. 34 8 Και λεγει αὐτοῖς ὁ 'Iησους πόσους αρτους εχετε; ι δε εἰποπι ἐπτα, και λίγα ἰχθύ-8a δια Και κελευσε τοῖς χλοις ναπεσεῖν ἐπι τηντην, και λαβὼν τους ἐπτὰ ἄρτους και τοῖς ἰχθυας, ευχαριστησας κλασε, και ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς αυ- τοὐ o δε μαθηται τω χλω Και φαγον παντες και χορτάσθησαν, και ηραν το περισσεὐον των κλασμάτων, ἐπτὰ πυρ ίδας πληρεις οἱ δε ἐσθι- οντες σαν τετρακισχίλιοι ἄνδρες, χωρις γυναικῶν

γνωθι, τι ι τετρακισχίλιοι, τουτεστιν, οι τας τεσσαρας ὁρετας εχοντες τελείως, οὐτοι πτα ἄρτοις, τουτεστι, πνε

ματικωτεροι λόγοις και τελειοτεροι τρεφονται. D γαρ

την δόξαν ὐποκάτω αυτ Ἀθεντο. JIασα γὰρ σὰρξ χορτος, και πῶσα ἀνθρώπου δόξα, ανθος χόρτου.

Ἐπτα Οε σπυρίοες ενταυθα τα περιττὰ, διότι πνευματικὰ και τελειοτερα ησαν α ου ηδυνηθησαν φαγεω κεῖνα ουνεπερισσευσα α επτα σπυρίδες χωρουσι, τουτεστιν, α μόνον

Esau. l. 6.