Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

281쪽

COMMENTARIUS UT XVII. 267

mortuus St. Quin et ut appareat quod non sit logi adversarius neque Deo. Non enim Moses astitisset suo adVergamo, neque Elias tantus elotes ipsum tulisset, si Deo sitisset contrarius. Praeterea ut suspicionem tollas eorum qui ipsum Eliam vel unum ex prophetis dicebant. IInde autem cognoverunt discipuli quod Moses et Elias fuerint 2 non enim a lineamentis facierum, quia imagines hominum facere tune impium videbatur. Videtur

igitur quod ex Sermonibus quos tune inter Se Confere-lbani, a noVerint eos. FortaSSi enim alter quidem Eeeliat, nempe Moses, Tu es CUJUS ego PRSSionem praefigi aravi occiso agno, et perfecto Pascha. Alter autem Elias, Tu es Cudus resurrectionem ego praefiguravi invictus filio Et testa, quaedam ostendens i itur illos discipulis, docet eo tales imitari, et mansueto quidem esse et populares, Sicut MOSes Zelota autem et constantes, Sicut Elias, Si quando tempus Vocet e periclitante pro Veritate, sicut illi. Respondens autean Petriis disit Iesu Domine bonum i nos hic esse εχ ris, facta fra hic tria tabernacula, tibi unurin, et Moysi tinitIn et Elioe nuxit. J Petrus ob multam dilectionem Christum pati nolens, dicit, Bonum est hooloe manere, et non deSCendere, et occidi. Nam si quis huc venerit, habemus et MOSen et Eliam nos al: uvantes Moses quidem AEgyptios devicit Elias autem ignemo coelo deduxit, et tales erunt in inimicos si qui hoc contra nos Venturi Sunt. Hae autem prae nimio timore loquebatur, sicut Lucas inquit, nesciens quid diceret. Insolita enim visio obstupescere eum fecerat, aut neSeiebat revera quid lo*1eretur, Volens Jesum manere in monte, et non descendere, et pati pro nobis. Veritus tamen ne pertinax videretur, dixit, Si vis. Adhuc illo lo/quent ecce nribes lucida obumbravit eos, et ecce Moae e trae d/cens: Hic est lius mei 3 dilectius in m tomi hi bene complacitun est ipsum audite. J Tu quidem, Petre, tabernacula quaeris manufacta ut fiant L Pater

282쪽

268 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

αλλα διδάξαι. Ex της νεφελης δε η φωνη, να δάρη τι κ

V. 6- Καλάκουσαντες οἱ μαθηται πεσον ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν και φοβηθησαν σφόδρα. Καιπροσελθων δ ησους ηψατο αυτῶν, και ἐπεν 'εγερθητε και η φοβεῖσθε. 'Eπάραντες δε τους όφθαλμοῖς αυτῶν οὐδενα iδον, εἰ μη τον ησοὐν

ἐνετείλατο αυτοῖς δ ησοὐς λεγων μηδεν εἴπητετ οραμ εως O δ ιος του ανθρώπου εκ νεκρωνάναστη. Διὰ ταπεινοφροσύνην παραγγελλε μηδενὶ εἰπεῖν. a αμ ἴνα μη σκανδαλισθωσιν οἱ ἰxούοντες τοιαυτα, ουστερον σταυρούμενον βλεποντες αὐτόν. 'Ε νόμισαν ama ναὐτον πλανον εἰναι, κατα φαντασιαν ποιησαντα τα θεοπρεπη. Συ δε μάθε τι μετα εξ ημερας, τουτεστι, μετα τον κόσμον

283쪽

alitor aliud tabernaculum non manufactum nubem Onstituit, et ostendit quod sicut ipse in illi appariti antiquis Deus existens, sic et filius suus. Liueida Veronebi ita hoc loco, non caliginosa Sicut in Veteri, eo quod

non exterrere Voluit, sed docere. X nube autem VOX,

ut ostendat quod o Deo sit. In quo bene complacitum mihi, hoc St, super quem requiesco, et qui mihi placet. DOeet quoque illum audiendum etiam Si crucifigi voluerit, ne obluctemini.

Et cum hinc audissent, discipuli, prociderunt in Dotenm

suanm, et territi unt vehermenter. Et accedens Ieεus tetigit eos, et disit Surgite, et ne timeatis. Sublevatis igitur Ocra lis urs neniineu videratnt, nisi Iesum oti m. Diseipuli non serentes fulgorem nubis, neque ΟCena, Ceeide runt in terram, et oeuli eorum quasi Somno gravati erant. Somnum dieit multam gravationem a visu. Ne autem timor diutius insidens miciat monaorriam eorum quae Viderant, Si Sedat eos, et animat, Solusque ipse

Comparet, ne putes quod de Mose vel Elia vox dicta sit, sed do ipso. Ipso enim est filius. Et cum descenderent de nonte, praecepit illis Iesus, dicens : Ne cui dixeritis visionen hanc, donec filiis Itoxninis e noriuis Gurgat. Propter humilitatem denunciat nulli dicendum, atque etiam ne offendantur qui audiunt talia, postea ipsum erucifigi videntes. Putassent enim imposiorem fuiSSe haeeque Solum apparenter feeisse. Tu autem disce, post ex illes, id St, OS mundum, qui

sex diebus conditus est, De contemplationem futuram. Nisi enim transiveris mundum, et exaltatus fueri in monte, nequaquam videbis clara, nemie faeiem Jesu deitatem dico neque veStem, hoe Si , carnem. Videre autem tune poteris et Mosen et Eliain collo*ientes Jesu: lex enim et prophetae et esus unum loquuntur et con Sonant. Quin etiam si quem inveneri SenSum Seripturae

284쪽

270 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

βλέπειν ει δε και τὰς λεξεις διασαφεῖ και λαμπρυνει, υτος και τα μάτια του 'Iησου λευκὰ βλεπει ' ματι γὰρ των νοημάτων αἱ λεξεις Ἀλλα μη εἴπν κατὰ Ιετρον, καλόνεστιν μας δε εἶναι ἀει γαρ προκόπτειν δεῖ, καὶ ου κατα- μενειν ν εν βαθμω ρετης καὶ θεωρίας, ἀλλα α ἀλλαχου

μεταβαίνειν.

V. Io a ἐπηρωτησαν υτον οἱ μαθηται υ- του λεγοντες τι οὐν οἱ γραμματεῖς λεγου ν τι Mλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον; A πατωντες το λαον οι γραμματεῖς λεγον τι - ην αὐτος ὁ ζ ριστός ει γὰρ ην, πιλίας αν ρχετο πρωτον αγνοοῆντες ὁτι δύο του ριστου παρουσίαι, ν της με πρωτης πρόδρομος ὁ 'Iωάννης της δεδευτερα ὁ πιλίας. περ υν καὶ ὁ ριστος ερμηνεύει τοῖς μαθηταῖς ' ἄκουε γaρ' V. 11 1 D δε Ιησους αποκριθεις εἶπεν αὐτοῖς Ἐλιας με ερχεται πρωτον, και αποκαταστησει

πάντα Λεγω δε μῖν ὁτι λιας δη λθε, και υκ ἐπεγνωσαν αὐτον, άλλ' ἐποιησαν εν αὐτω σαν θελησαν. ἴτω και δ υἱος του ἀνθρωπου μελλει πάσχειν π αυτῶν. οτε συνηκαν οἱ μαθηται, o τι περι ωάννου του βαπτιστο εἶπεν αὐτοῖς.

δε ε αὐτω σα xaι θελησαν φονεύσαντες αυτόν δι ων γὰρ συνεχωρησαν τω FIρωδη φονεῆσαι δυναμενοι κωλύειν, κεῖνοι εφόνευσαν. οτε τοίνυν ο υτεροι γενόμενοι ι μαθηται συνηκαν, τι τον 'Iωάννην LIλίαν κάλεσε, διὰ το πρόδρομον γενεσθαι τουτον της πρωτης, ως κεῖνος σται της δευτερας

ελευσεως.

V. 1 , Is a ελθόντων αυτῶν προς τον χλον, προσηλθεν αὐτω ανθρωπος γονυπετῶν αὐτον, και

285쪽

COMMENTARIUS. CΛPUT XVII. 271 clare interpretantem, cognosce quod ille faciem Jesu Clare videat quod si et vecta declaret, et conSpicua faciat, hic et vestes Jesu cartilidas videt. VeSte enim,

Sensuum dictiones. Sed ne lixeris cum Petro, Bonum est nos hic esse: nam oportet Semper Proseere, et non Permanere in uno gradu viriuti et contemplationis, Sed ad alia tranS1re.

Et interro 'averrent illuni discipuli sui, dicentes: Quare igitur Scribon dici ait peto Elian oportet venire primum JDecipientes populum Scribae dicet an quod ipse non

osset Christus nam si esset, Elias Primum Venisset: ignorantes quod duo adventus Christi, quorum primi PraecurSo Joannes, Seeundi auten Elias. Si enim et

Cthristus interpretatur discipulis Audi onim:

Iesus autenm respondens dioeit illis Elias petidem Meniet prius, et re8tituet Innia. Dico autenm vobis liuod Elias jam venit, et non agnoverunt eum, Sed fecerunt in eo quoeeunpete voluerunt. Sic et lius hominis passurit est ab

eis. Tunc intellexerunt discipuli peto de Ioanne Baptista dixisset illis. Dicendo quod Elias quidem Veniet, Sten-ssit quod nondum Venit in Seeundo autem adventu venien praeeurSor, reStituet ad fidem Christi omnes Helbraeos, quo persuasit ille inveniet, quasi ad haereditatem Paternam redueen eo qui Neiderant. Cum autem dicis, Elias an Venit, praeeursorem illum Joannem licit, in quo feeerunt quaecunque Voluere occidentes

oum. Nam permittentes Herossi ut occideret Joannem, cum possent prothibere, ipsi occiderunt. Tunc igitur discipuli facti perspicaciores intellexerunt quod Joannem Eliam vocarit, quod ipse primi adventu praecursor fuerit, Sicut ille secundi futurus Si praeeurSor. Et cum venissent ad turbam, accesSit ad eun honὶ quia

detinflectetis illi genua, dicen8Pie: Dornine nmiserere stri mei,

286쪽

272 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM λεγων Κύριε ἐλέησόν μου ον υἱον, τι σεληνια- ζεται και κακῶς πάσχει πολλάκις γαρ πιπτε εις το πύρ, και πολλάκις εις νύδωρ. Σφόδρα πιστορουτος λανθρωπος φαίνεται εἶναι, ε ων τε ειπε προ αυτον ὁ ριστος, ω γενεὰ απιστος, και τι κατηγορεῖ αὐτος των

ποτε δε ελαττούμενος και φανιζόμενος Ουτος οὐ σεληνιάζεται καὶ καταπίπτει καὶ et πυρ, το του θυμοὼ καὶ της επιθυμίaς xa . εις δωρ, τα κύματα του πολυφρόντιδος βίου,εν ω ὁ λευιαθὰ διάβολος, τουτεστιν, ὁ βaσιλευων ν τοις υδασιν vi οὐχὶ κυματα ἀλλεπαλληλα αἱ των πλουσιων

V. I I Και προσηνεγκα αὐτον τοις μαθηταῖς σου, και υκ δυνηθησαν αὐτον θεραπεύσαι.

ποκριθεις δε ο Ιησοῖς ἐπεν γενεὰ πιστος και διεστραμμένη, ως ποτε ἔσομαι μεθ' υμῶν; εως πότε νεξομαι μῶν φέρετε μοι αὐτον δε Καιεπετίμησεν αὐτῶ O 'Iησοὐς, και ξηλθεν π αὐτούτο δαιμόνιον, και ἐθεραπεύθη παῖς Vr της ρας

εκεινης. ρας τον νθρωπον το αυτου πταῖσμα της ὰπιστιας τοῖς μαθηταῖς νατιθεντa, ως ἀσθενησασι περιτον ἴασιν ὁ τοίνυν Κύριος καταισχύνων αὐτον, πει κατηγόρει των μαθητων, φησὶν, ω γενεὰ ἄπιστος, τουτεστιν, υ

287쪽

wtonian lunaticus est, et iisere in igitur nare goope cadit in igneiam, et sepe in apiani. Valde incredulus apparet esse

hic homo, o quod dixi ad ipsum Christus, O generatio incredula, et quod arguit ipse discipulos. Non autem luna

CRUS erat morbi, Sed liabolus observabat plenilunium, et tunc insidiabatur ut arguerentur opera Dei tanquam nobis malum inferentia. Tu auten intelligas obsecro quod omnis insipiens sicut luna Inna utatur, Seeundum SemP-turam, et interdum apparet virtute magnus, interdum imIninuitur sensu et desipit. Hi igitur cum lunaticus fuerit, cadet in ignem ira et concupiSeentiae, et in aquam

plenam fluctibus limus vitae sollicitudinis, in qua et ieviathan diabolus, hoc est, imperans ille in aquis. Annon fluctus fluctibus illidentes sunt divitum curso 2

Et obtuli eun discipulis tuis, nec potiterrent eum Sanare. Revondens autem Iesus dixit O generatio incredula et distorta, guousque tandeu ero vobiscuu Z usque pilo patiar vos adducite illuni huc. Et inca epavit illun Ieδus, et eaeiit ab eo doemonium, et sanatiis est puer eae ili hora. JVides hominem delictum suae incredulitatis discipulis

impingentem, quod infirmiores Sint quam ut anent. Igitur Dominus confundit eum quod accusari discipulos, ac dicit, o generatiocinere Iula, hoe St, Non eSt tantum infirmitatis illorum, quantuli tum incredulitatis delictum magna enim est, et illorum mediocrem vineis virtutem. Hominem autem illum opprobrando, omneS simul circumstante opprobravit ut incredulos. Porro Cum dicit Usquequo ero Vobiseum, ostendit quod desideret in cruce pati, et ab ipsis Secedere. Squequo Versabor cum irrisoribus et incredulis 2 Increpavit autem illum estis. Quem Lunaticunt Ex illo igitur

288쪽

27 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

V. 19-21 ότε προσελθόντες οἱ μαθηταὶ τωἹησου κατ' ιδίαν ἐποπι διατί μεῖς ου ηδυνηθημεν ἐκβαλεῖν αυτό -δε Ιησοὐς ἐπεν αὐτοῖς 'δια την πιστίαν μῶν. Ἀμην γὰρ λεγω μῖν,

εα εχ ητε πίστιν ως κόκκον σινάπεως, ερεῖτε τω

ορε τούτω, μετάβηθι εντευθεν ἐκεῖ, και μεταβη- σεται και οὐδεν δυνατησει μῖν. οὐτ δε το

θεραπεύει τότε δε ἡ προσευχὴ ἴτα ου μετὰ μεθης, ἀλλὰ μετὰ νηστείας γίνηται Νοει δε καὶ τι πασα η πίστις κόκκος σινάπεως, εὐτελης με νομι ομεν οι την μωρίαν του κηρυγματος, πλην εἰ τύχη γης γαθῆς, ει δενδρον αυξα-

νομενη εν ω τὰ πετεινὰ του Ῥανου, οἱ ανωτατω πετόμενοι λογισμοὶ κατασκηνουσιν. στις οὐν εχει ζῶσαν την πίστιν, κεῖνος δύναται εἰπεῖν φορει τούτω, μεταβηθι, τουτ-

289쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XVII. 275

manifestum, quod erim et ipse in ore Iuliis fuerit, per in- Credulitatem daemoniis invadendi locum dederit. Tunc accedentes discipuli ad Iesunt eoi sun d em nt: Quare nos non potuitnil ejicere illud J Iesu sistitem dixit illis: Propter incredulitaten vestraui. Arinen quippe dico vobis, et habeatis dein sicut granun sinapis, dicetis montillitio Dei nigra hinc illuc, et dentigrabit, neque qui Puaruinipossibile erit vobis. Sed hoc genus non em editur nisi per deprecationen et jejuniitni Timuerunt apostoli, ne per Edissent datam sibi contra daemones grotium propterea perplexi animo Seorsum interrogant Dominus autem argi ait eo ut imperfectiores, dicens, Propter ineredulia

taetem VeStram. Nam Si ferventem et ardentem halberetis fidem, etiam si parva Videretur, perficeretis utique magna. Jhi autem monte tranStuleri1nt apoStoli, nusquam quidero Seriptum St: eruntamen verisimilo ostqiuod transtulerint, etiamSi non Sit emptium non enim omnia scripta sunt. Vel aliter, Non exigebat tempus, o ideo non transtuleriant Sed alia Imajor feeerunt. Vicio autem et Dorminum quid dicat, Dicetis monti hi sic, demigra, hoe St, quancto dicetis, tune transimit. Non dixerunt i itur apoStoli, quoniam temPUS ΠΟ ΡΟStulabat, neque neeeSSitaS: et Propterea non transtulerunt1montes. Nam Si dixissent, transtulissent utiquo. Hoc

autem genu daemoniorum per deprecationem et Uunium expellitur oportet enim et illos ipsos daemonia-

eo marinae Gunare, et eo qui illo Sanare Volunt. Tunc autem est depreeatio, quando non eum ebrietate,

sed cum munio fit. ObServa quod omnis fides granum est sinapis. Contempta enim putatur propter stultitiam praedicationis, attamen Si Ceciderit in teream bonam, cresed in arborem, in qua volatilia coeli, hoe St, Cogitatione Summa petentes nidulantur. Igitur quisquis habet omnem fidem, illo potest dicero monti huic De- migra, hoe St, daemoni ostendebat enim quod exibat

Cum autenm vergarentur in Galilaea, diri illis Iesus: 18 2

290쪽

276 THEOPHYLACTI IN S. ATTHAEUM λιλαια ειπεν αὐτοῖς δ 'Iησοὐς μελλε δ υἱος τουάνθρωπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ανθρωπων, καιάποκτενοἶσιν αὐτον, και si τρίτη μερα εγερθη- σεται και λυπηθησαν σφόδρα. Συνεχως προλε-

V. 24, 25 'Eλθόντων δε υτῶν εις Καπερ ναουμ, προσηλθον οἱ τα δίδραχμα λαμβάνοντες τω Πετρω, και ἐπον διδάσκαλος μῶν Ου τελει ταδιδραχμα λεγει, ναί. D εος ἀντὶ των πρωτοτό

εἴκοσι χιλιάδες τὰ δε πρωτότοκα χιλιάδες εικοσιδυο καιοιακόσια βδομηκοντα καὶ ρ a. Ἀντι τούτων οὐ τωνεπεκεινα της του Λευὶ φυλης ἔντων πρωτοτόκων, ωρι τε ὁ Θεος coθηναι δίδραχ μον τοῖς Ῥεὐσιν 'Eκτοτε οὐ γεγο- νε εθος, πλως πάντας του πρωτοτόκους τελεῖν το LUραχμον, Ο στι πεντε σίκλοι, γουν taxόσιοι ὀβολοί. T re ουν καὶ ὁ Κύριος πρωτότοκος ' τελει και αυτός'

at δούμενοι δε ἴσως o Xριστον διὰ τὰς θαυματουργίας,

라틴어 텍스트