Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

311쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XVIII. 297 qitisque fratri tuo de cordibus vestris delicta illam in. JNon dixit, pater vester, sed pater meus indigni enim sunt tales qui Deum habeant patrem. De Ordilbus autem vult remitti, non de ore duntaxat. Cogita igitur quantum malum si vindictae cupiditas, quandoquidem etiam donationem Dei revocat et 1rritat tametsi enim

dona Dei a Sint, quorum non poeniteat illum, revoca tri tatne hac ratione et fiunt Irrata.

CAPUT IN.

I Deluxn est petum confunὶπὶ se Iesus Sermone hori demigravia a Galilosa, et venit in nes Iucloec trans Iordanem et eculce sunt eum turtu multin, et curavit eos etbi. Iterum versatur in Judaea, ut nihil praeteXere ΟS- Sint qui non credebant in Judaea, aod non frequentius apud ipsos versaretur, sed apin Galilaeos. enim igitur post doctrinam et consummatis Sermonibu Sequuntur mira Cula oportet enim nos et docere, et operari: at insipientes illi Pharisaei suum visis miraculi oportebat credere, tentant. Auiti enim. Et accesserrent ad eun Pharisco tentantes illiιm, et dicentes Licetne honmini divortium acer cum uinore utaquaist et eae catus f iti respondens ait eis: An non legistis sititod et oliui fecit ab initio, masculum et Dentinanι fecit eos Et dixit Propterea deseret homo patream uum et matrem, et adglutinabilita vaeori uin, et erunt duo in carne una. Itaque jam non uni duo, e una caro. Quod ergo De iis copulavit horno non separet. O insipientiam opinabantur quaestionibus suis Christum se confutaturos nam i

312쪽

298 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

την μισηθεῖσαν, καὶ χωρὶς εὐλόγου ιτίας. οὐν ό ριστός ς δείκνυσιν τι του πλάσαντος μας εὐαρχης εργον εστὶ καὶ νομοθεσί η μονογαμία. ξ αρχης γαρ φησὶν,

313쪽

COMMENTARIUS. CAPU XIX. 299 dixisset licere quacunque de CaitSa dimittere Uxorena, potuissent illi dicere: quomodo igitur di X isti, ne quis linantat, nisi adulteram solam 2 Si autem dixisset non licere dimittere uxorern, arguissent eum ut adverSarium Mosi ille enim ussit ut dimitteretur ossi habita, et alisque rationabili causa. Quid igitur Christus 2 ostendit opus et legislationem ejus qui nos a principio forma-

Λ, SSe monogamiam. Ah, initio enim unum eoDhinxit Deus uni atque ita non oportet unum V1rum eo ungi multis mulieribus, neque mulieron unam V1r1 multiS: sed os sicut ab initio comuneti fuerunt, manere, nequentisque cauSa Coliabitationem divellere. Non dici autem, Ego feci maseulum et foeminam, ne tu eo exaSPeret,

sed Is qui fecit, indefinite. Atque ita dicit maximo cursu fuisse Deo coimugii bonum unde permisit etiam parente dimitti, et Viris adliserere. Quomodo autem in Genesi er1ptum est, clam dixit, Propterea deseret homo patrem Suum, et matrem hic autem diei Christus, Deus dixit, propterea deseret, ne aetera. 2 Dicimis

igitii quod et id quod Adam dixit, o Deo dixit atque ita sermo Adae Dei est. Igitur quia una caro facti

Sunt, et propter Coitum et naturalem a Imorem Cohaerentes: Sicut impium est Suam carnem dividere, ita et conjugos divellere. Non dixit autem, Ne Separet MOSes, no tu aret illos, sed homo Simpliciter: Stenden quantum intorsit inter Deum comungentem, et hominem Sol

Meunt illi: Cur igitur Moses jussit dare libelluntrepit ira, et inmittere a1n f Au illis Moses duritian ι

cordis vestri perinisi vobis repudiare inore ve8traS, coeter in ab initio non fuit sic. Dico autenm obi8, to qui-cunos repudiaverit,aeoren ι tuam, nisi Obistupriwnm, et aliam duxerit, et conmnituit adulteriuam. Et peti repudiatam dum

erit, is adulteriun con inmittit J Q uuam vidissent Pharisaei quod Dominus ipsos confutaSSet, coaeti fuerunt postea

314쪽

200 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

IΠαύλου λόγον λεγοντος τίς ημα χωρίσει ἀποτης γάπης του ριστου; Ἀ ουν ὁ Θεος συνεζευξεν,

ουτε ἄνθρωπος, υτ τις τερα κτίσις, υτ αγγελοι,

ουτε ἀρχαι, υτ εξουσίαι, ως ὁ ΙΠαυλός φησι, χωρίσαι

μαθηταὶ καί φασιν τι, ει δια τολο συνηὐθησαν ἴνα νῶσι καὶ ἰοιάσπαστο μενωσι ra ολον τον βίον, στε καν μοχθηρα αλλως ii ἡ γυνη, μη τολμαν εκβάλλειν αὐτην, ου IOIσυμφερε γαμησαι κουφότερον γα μη γαμεῖν, αλλὰ μάχεσθαι και παλαίειν φυσικαῖς πιθυμίαις, η πονηρῶς γυναικος νεχεσθαι. ἰτίαν γαρ ἀνθρωπου μετὰ της γυναικος

315쪽

COMIIENTARIUS. CAPU XIX. 301 in messium afferre Mosen contracticentem Christo ot Iicunt, Quomodo igitur Moses mandavit claro librum repuitii, et dimittere 2 Igitur Dominus Vertens omnem

accusationem in illorum caput, pro MoSe reSpondet aedicit, Non contraria Deo Moses ConStituli , Sed ad Vestram duritiam hoc pronunciavidi ne propter intemperantiam volentes aliis conjungi oecidereti Prima uxores. Nam quum SSent inhumani, eeidissent uxores, si coacti fuissent servare illa : nune autem libellum divortii aussit clari his aso a viris odio habebantur. Ego autem dico vobis, inquit, quod hionum Si UXorem quae ornicata est

ejicere, tanquam adesteraim. Si qui autem Hecerit, aliquam quae non est fornicata, auctor sit illi adultorii. Intolligo autem quod qui adlaaeret Domino, unus spiritus est, et coniiugium est fidelis cum Christo omnes enim idem corpus faeti Sumus cum eo, et e parte membra Christi sumus. Non igitur recte quis potest separari a condugio tali juxta Sermonem Pauli dicentis, Quis nos separabit a dilectione Christi Quae igitur

Deus comunxit, neque homo, neque alia Creatura, neque

angeli, neque principatus, neque potestates ut Paulus dicit separare poterunt. Dicunt ei discipuli ejus: Si ad istunι nodum habet

causa homini cum Xore, non eaepedit contrahere nὶatram

nium. J Tuctantur discipuli, et dicunt, Si propterea

conjuncti Sunt, ut unum sint, et indivulsi maneant per omnem vitam, ut etiamsi improba alioqui sit mulier,

eam obicere non liceat non expedit matrimonium Contrahere. I levius fuerit matrimonium non contrahere, Sed Pugnare et certare Cum naturalibus coneupiscentiis, quam UStinere malam mulierem CauSam enim hominis cum mulier dicit perpetuam et inseparabilem unionem. Nonnulli autem et si intelligunt, Si sic est causa hominis, hoc est, Si reprehensionem et culpam habitu-

316쪽

202 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

V. 11 D δε εἶπεν αὐτοῖς Ου παντες χωρουσιτον λόγον τουτον, λλ' ἐς δεδοται. J πειδη εἶπονοι μαθVται, τι κρεῖττόν εστι το μη εἰς γαμον λθεῖν, φησὶν ὁ Κυριος τι μεγα με το της παρθενίας χρημα, αλλου πασι κατορθωτον, ἀλλ' κείνοις μόνοις οἱ συνεργεῖ Θεός. o γαρ δεδοτat, ενταυθα κεῖται, αντὶ του, οἱ συν

V. 1 Εἰσι γαρ εὐνοὐχοι οἴτινες ἐκ κοιλίας μητρος ἐγεννηθησαν Ουτω, και εἰσιν εὐνοὐχοι Τ τινες εὐνουχίσθησαν πο των νθρωπων, και εἰσιν εὐνΟὐ- χοι σπινες ευνουχισαν ἐαυτοῖς διὰ την βασιλειαν των Ουρανῶπι δ δυνάμενος χωρεῖν χωρεῖτω. λίγων, φησὶν, εστ το κατόρθωμα τουτο της παρθενίας Eἰσι γαρ ευνουχοί τινες ε κοιλιας μητρος αυτων, τουτεστιν εισι τινες εὐφυσικης κράσεως κίνητοι μενοντες προς τα μίζεις,οι και a. κερδως σωφρονοῖσιν. ιισὶ καὶ οι εὐνουχιζόμενοι ποῖνθρωπωπι εαυτούς δε εὐνουχιουσι ι την βασιλείαν των ουρανων οὐχ ο εκτεμνοντες εαυτους, πικαταρατον γαρ τουτο, ἰλλ' ο εγυατευόμενοι. οε δε καὶ ουτως ' στιν

τὰς χεῖρας πιθη αὐτοῖς, και προσευξηται οἱ δεμαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς quσοὐς ειπεν

317쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XIX. 203riis est Vir, quod illegitimo ejiciat uxorem, non expedit

matrimonium Contrahere.

At ille dixit illis: Non innes capaces sunt hujus dicti, sed quibit datura est. Postquam dixerunt apostoli,

rnelius QSSe non venire ad nuptias, dicit Dominus magnam eSSe Virginitati poSSeSSionem, at eam non ab omni-lbus recte servar1, sed es, hi duntaxat, quorum Cooperator est Deus. Nam ho loco, Datum est, Valet, stribus Cooperatur Deus. Illis autem datur, qui potundi Potito enim, inquit, et dabitur vobis. Omni enim, inquit, qui petit, accipit.

Sunt eniim eunuchi, qui de niatris ter sic nati unt: et sunt eunuchi ι facti lint eunuchi ab honiinibus et εunt linuchi et seipsos castraverarent propter regnuin coeloruVὶ Qtti potest capere, capiat. PaUeoriam St, inquit, virginitatis virtus. Sunt enim eunuchi ex utero matris, hoc St, Sunt quidam si ii propter naturae Constitutionem

ad coitum non sunt idonei, tu et sine utilitate casti sunt. Sunt qui et eunuchi fiunt hi hominibus. Qui

autem seipsos eunuelio faciunt Propter regnum celorum, non Sunt si qui verenda Sibi ipsis amputant maledictum nim hoc sed qui continentes sunt. Intelligo

autem et sic ES eunueliti a natura qui Propter naturalem CompleNionem non movetur ad venerea. Ab homunibus autem eunuclaus fit, Ut ex humano Praecepto a

natis concupiscentis ineendium eXScindit Seipsum at tem castrat, qui non ab alio, Sed a Seipso doetus est, et sua sponte ad continentiam inclinatur. Hic igitur toptimus est, qui non ab alio Sed a seipso deductus est ad regnum coelorum Volens autem Sponte no operari Virtutem, inquit, Qui potest capere, capiat. Non enim Cogit virginem eSSe, neque nuptia destruit, Sed virginiatatem praefert. Tunc oblati sunt ei parvuli, ut nianus illis inFoneret, et oraret Discipuli attieu increpabant eos. Ieδtus vero

318쪽

301 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM ἄφετε τα raὰία, καὶ μη κωλυετε αὐτα ἐλθεῖν

πρός με των γαρ τοιούτων ἐστιν η βασιλεια των οὐρανῶν. IIροσεφερον μητερες α τέκνα, να υλογηθωσι

διὰ της επa η των χειρων in κόσμως ε και τεθορυβημε- νως προσηρχοντο, και δια τουτο κωλύουσιν οι μαθηται, μακα οἰόμενοι, τι λαττουται το ξίωμα του διδασκαλου κτου τα παιδία προσφερεσθat. V γουν ριστος δεικνυωνοτι το ἄτυφον μαλλον ἀποδεχεται, φησιν, ἄφετε τα παιδία, των γαρ τοιούτων στὶ η βασιλεία των Ῥανων. - εἶπε Ioa τούτων, αλλὰ των τοιουτων, τουτέστι των την πλότητα εχόντων των ἀκακων των ὀπονηρων Καν διδάσκη δε τις, καὶ προσερχωνταί τινες αὐτω παιδικὰ ερωτηματα ερωτωντες, προσδεχεσθω τούτους xa μη κωλυετω.

κάλων με λεγεις εἶναι γαθον, κακως λεγεις Ουδεὶς γαρὰνθρωπων κυρίως ἰγαθος, αμα μεν τι καὶ εὐμετάβολοί σ-μεν ἀπο ου ἰγαθοὐ τρεπόμενοι, μα ε τι καὶ συγκρινομεν προς την του Θεο αγαθότητα ἡ νθρωπίνη πονηρία νομίζεται.

V. 1: 19 ι δε ελεις εισελθόῖν εἰς την λην, τηρησον τα εντολας Λεγει αὐτω ποίας δ δε Ιησοὐς ἐπε ' το, Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, Οὐ κλεψεις, οὐ ψευδομαρτυρησεις. ἱμα τον πατέρα σου και την μητέρα, και γαπησεις τον πλησίονοου ς σεαυτον. D Κύριος επὶ τὰς νομικὰς εντολὰς

319쪽

etnquit eis: Sinite parvulos, et ne prohibeatis eos venire ad yne taliun e8 enirn regnura coeloruam. Asserebant matres pueros, ut benedicerentur manuium impoSitione Ineomposite autem et trepide acced ant ad eum, et Propterea prohibent discipuli, simul etiam quod existimarent hoc derogare doctrinae ejus auctoritati, si offerentur ei parvuli Christus autem ostendens quod a fastu alienos magis amet, dicit, Sinite parvulos talium est enim regnum celorum. Non dixit, horum sed talium, hoc est, simplicitate prae litorum, innocentium malitiae expertium. Etiam hodie S accedant ad doctorem nonnulli pueriles quaeStione interrogantes, non prohibeat, Sed suscipiat. Et quun inmposuisset illis ianus, abiit illinc. Et ecce urius accedens ait illi Magister bone, peti boni facian ut habean vitam internam Quia dixit eici Cur me vocas bonun f Nullus est bonus, nisi unus, en Fe Deus J Non ut tentans venit ille, sed ut discere cupiens, et Sitiens vitam aeternam. ccessit autem ad Christum quasi ad purum hominem et idcirco dicit Dominus: Quid me vocas bonum 2 Nullus bonus, nisi unus Deus: hoe est, Si quasi unum e praeceptoribus bonum me dicis, maledicis. Nullus enim hominum proprie bonus Partim quod mutabiles Sumus a bono in malum partim quod nostra bonitas ad divinam bonitatem collata, malitia

Quod si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Dicit

illici Quin f Iesus autem dixit: Non facies hornicidium,

non committes adulterivan, non facies furtum, non falsunm dices testinioniunm, honor patren tuun et latream, et diliges proximunm tuum ut teipsum. J Dominus ad legis mandata mittit rogantem, ne Judaei dicant quod legem Contemnat Quid igitur 2

Diei illi adolescens Mimnia hinc ervavi a juventute

320쪽

306 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. ἱ τι στερῶ θ

φυλαξαίμην, τί μοι τι λείπει V. ar, a Ἐφη αὐτω Πησοὐς ει θελεις τελειος εiναι, ἴπαγε πώλησόν σου τα πάρχοντα, και δος πτωχοῖς, και ξεις θησαυρον ἐν οὐρανω, και εὐροακολουθει μοt. Ἀκουσας δε ο νεανισκος το λογονα πηλθε λυπούμενος η γὰρ χων κτηματα πολλά.

V as, a V δε ησοὐς ειπε τοῖς μαθητάῖς αὐτουράμην λεγω μῖν, τι πλούσιος δυσκολως εἰσελεύσεται εις την βασιλείαν των Ουρανῶν. ΓΙάλιν δε λετωὐμῖν, εὐκοπωτερόν ἐστι κάμηλον δια τρυπηματος ραφιδος διελθεῖν, u πλούσιον εις την βασιλείαν

μεν εχ ν περιττα, ἄλλοι δε οὐδε τα αναγκαῖα ου μ' εἰσελθ=νεις την βασιλείαν των Ῥανων. πειδὰν μεντοι ἀποτι- ναξηται πάντα, τότε ου πλούσιος, καὶ λοιπον εισελεύσεται.

라틴어 텍스트