Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

301쪽

angeli, quam homineS, Centum Ve Sunt, quorum PaStoros Christus, non ovis. 4n enim est Creatura, Sed

filius Dei. Hic igitur reliquit nonagintanovem in coelo,

forma autem Servi aSSumpta, Venis asserere ovem illam Unieam, quae St humana natura, et gaudet super illa magis quam in angelorum firmitate. In Summa autem hoc insinuat, quod Deu Curam agit ConVerSioni peceatorum, et gaudet Super illis magis quam his qui stabili

virtute prae liti sunt. Si autein peccave rit in te ater tuus, vade et argiue illum inter te et illa n solutam. Si te audierit, rusratus es

fratrem tuunt. Si autex non audierit, agmtyne tecum adhuc unuam vel duos ut in ore duorum vel trium testiunm tetoi nne verbuni. Quod si non audierit illos, dic ecclesice. Sin ecclesian quopete non audierit, it tibi velut ethnicus et publicanus. J Sermonem contra. Ostendiculum dantes valde extenderat nunc et eo qui offenduntur corrigit. Ut eniimi qui offenderis non omnino requiescaS, quia ostendenti non tibi male futuraim est volo et to qui offenderis, hoe St, sederis, arguere eos qui te injuria assiciunt et nocent, I fuerint Christiani. Vide enim quid dicat, Si peccaverit in te frater tuus, hoe est, Christianus. Etenim si te iidam non ibaptigatus in iuria afficiat, tune ab eo te subducas: Si autem frater, argue illum. Non enim dixit, Conviciare, sed arguo. Si te audierit, iocest, Condemnari SeipSum privatim enim Vult primum peceante argui, ut ne coram multis redarguti impudentiores fiant. Quod si duobus vel tribus testitius redargutus non confundatur, tune ecclesiae praesidibus invulgare peccatum. Quia enim non audit duos vel tres, quamvis lex dicat ut in ore duorum vel trium testium subsistat, id est, firmetur omne Vectum, ab celeSin ΡοStea a Stigetur. Illam autem si non audierit, uno abjietatur, ne Suae malitiae participes faciat alios. Assu

302쪽

288 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM αλλοις IIacet cae δε τοῖς τελωνat τους τοιούτους co- ους διαβεβλημένον γάρ τι χρημα ὁ τελώνης παραμυθια δε τψ δικημεν το τον ἀδικουντα τελωνην νομίζεσθαι και

V. 19, et Πάλιν μην λεγ υμῖν, τι άν δυουμῶν συμφωνησωσιν επὶ της γης περι ra ντος πρ&γματος ο ἐὰν αἰτησωνται, γενησεται αυτοῖς παρὰ του πατρος μου του εν οὐρανοῖς οὐ γαρ εισι δύο ἡ τρεῖς συνηγμενοι εἰς το εμον 5νομα, κε ειμιεν μεσω αὐτῶν Συνάγει μας δια των τοιούτων ρημα-

303쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XVIII. 289 usitat autem publicanis talos fratres infamis enim

res est publicanus. Consolatio autem si ostenSO, B Uetorem injuriae publicanum existirnari et gentilem, hoe CSi , eeentorem et neredulum. Nunquid autem haec

sola injuriam facientis cena minime. Sed audi et

quae Sequuntur. Annem dico vobis, foecunple alligaveritis ripe terrant, erunt ligat in coelo: et quincunque solveriti Super terranm,

emunt soluta in coelo. Si tu, inquit, ostensus habes eum qui te injuria associi sicut Publicanum et Gentilem, erit illo et in coelo talis. Si autem solveris eum, hoe St, ignoveris, ori ei et in coelo condonatum. Non enim Solum quae Solvunt sacerdotes sunt Soluta Sed Maeeun-que et nos injuria assecti vel ligamus vel Solvimus, et ipsa emant ligata vel Soluta. Ruraus, Arinen dico vobis, quod i duo e vobis con8en8erint uper terranι, de onmni re quaincunque petierint, et illis a patre ne qui est in coelis. Ubi enim sunt duo vel tre congregati in nomine meo, illi sun in medio illor ni. JCondiicit nos hisce vectis ad charitatem. Quia enim prohibui ne mutuum Ostenderemus, nune et de mutua concordia dicis. Concordes autem dicuntur non qui in malum conveniunt, Sed qui in bonum. Vide enim quid dicat: Si duo ex vobis, hoc est, credentibus et 1rtute praeditis. Conspiraverunt enim et Annas a Caiphas, sed male. Et propterea Saepe precante non aeei-Pin1US, O quod mutua Concordia caremus. Non dixit autem, ero non enim tardat, Vel unctatur Sed sum,

hoc est 3am illic invenior. Intelligas item quod quando

ConSpiraverint spiritus et caro, et non oneupiverit contra spiritum caro, tunc erit in messio Dominus. Conspirant autem et tres virtute animae, rationalis, irascitiva, o desiderativa. Sed et vetus ae OV lege ConSPirant, quo invenitur in medio ipsarum Christus ab utraque praedicatuS.

304쪽

γὰρ καὶ διὰ της ξης παραβολης λεγει, τι δεῖ μῆς συμ-

παθεῖς εἰναι.

μετα τῶν Ουλων αὐτου. - μεν εννοι της παραβολης UιUασκει συγχωρεῖν τὰ ις μῶς παρὰ των ὁμοδούλων μαρτανομενα, και μαλιστα ἀν καὶ συγχωρησεως κεῖνοι χρῆ- ζοντες προσπίπτωσι. ο δε κατὰ μερος ξηγεῖσθαι την παραβάλην μόνου αν εἴ του νουν ριστο εχοντος ' πληνεπιβαλοῖμεν και αὐτοί. Γασιλεία ὁ του eo λόγος, λάου μικρων τινων βασιλεία, λλ' υρανων. μοιωθη οὐνούτο ανθρώπω βασιλεῖ, σαρκωθεὶς ι μῶς xa εν ὁμοιώματιανθρωπων γενόμενος συναιρε δε λόγον μετὰ των δούλων

αὐτο ὰ γαθος κρίνων αὐτοῖς. οὐ γὰρ ἰκρίτως κολάτει, ἀμότητος γὰρ τοὐτο. V. 4, as Ἀρξαμενου δε αὐτοῖσυναίρειν, προσηνεχθη αὐτω εις φειλετης μυρίων ταλάντων μηεχοντος δε αὐτο άποδοὐναι, κελευσεν αὐτὰν κυριος αὐτο πραθηναι, και την γυναῖκα αὐτου και τὰ τεκνα και πάντα σα ειχε, και Ἀποδοθηναι.

305쪽

COMIIENTARIIIS CAPUT XVIII. 291 Tunc accedetns Petriis ad eun ι, dixit Dontine, petoties peccabit in me frater meus, et reuiittan ei Z Nurn et pete septies 8 Diei illi Iesit : Non dico tibi et sque septies, sed NSque Septu agies septies Hoe Si quod interi ogat Petrus, quoties, Si peccet, et deitule accedat et petat veniam poenitentia ductus, concedam ob Addictit, in me si peccaverit In Deum enim Si peeemerit, non ego, qui idiotes a privatus sum, possum ei remittere, nisi forte Dei ordinem halbeat sacerdos. Si autem in me eeeet, ac deinde remisero ei, erit Solutus, etiam si privatus ego Sim, et non sacerdos. Quod autem Septuagies septies

dixit, non concludit veniam numero Albsurdum enim Sedere et numerare Sque dum quadringenta nonaginta,

habeas tot enim faciunt septuagies septies sed immen- Sum numerum Signat quasi dicat, Quoties quis lapsus fuerit, et paenitentiam aget, concede ei veniana, et id

quod e per Sequentem parabolam dicit quia oportet

nos compatiente QSSO. Ideo assimilatun est restatuni coelometri honmini regi, qui voluit consem e rationern cun servis suis. J en parabolae

QSt, Ut veniam demus conServi in nos delinquentibus: praesertim si illi veniam ante nos procidente petant. Particulatim Singula examinare, mus fuerit tantum qui menton Christi halbea, sed aggrediamur et nos. Reg- nun est De Sermo et non arvum quoddam regnum, Sod celoruui Assimilatus est igitur iste homini regi: incarnatus Si enim propter nos, et in similitudinem hominum saetus. Confert autem rationem cum Servis Suis, uti bonus audieans. Non enim alisque audicio punit hoc enim crudelitatis foret. Et quum coepi8set conferre, oblatus est ei unus pii debebat decem ntilli talentomini Coeterit ni turn et non valeret solvere jussit euin Dominus venundari, et inorem ejus, et

306쪽

ταύτην ὁ Θεος ξηραίνει, η στραγγαλίζει διά τινος δαίμονος.

V. 6, 7 Ιεσαν ob δ δουλος προσεκυνε αὐτωλεγων κυριε μακροθύμησον ἐπ' ἐμοι, και παντα σοι ἀποδωσω Σπλαγχνισθεις δὲ Ο κυριος του δουλου ἐκείνου πελυσεν αὐτον, και το δανειονώφηκεν υτω. Ιδε την της μετανοίας ἰσχυν, καὶ τηνφιλανθρωπιαν το Κ υρίου. II με γαρ μετάνοια ποιησετο θουλον πεσεῖν ἀπο της κακίας, ὁ γαρ ιστάμενος βεβαίως εν ῆ κακία ου συγχωρητεος Η δε λιλανθρωπία του Θεου

307쪽

COMMENTARIIIS CAPUT XVIII. 293 millium talentorum debitores nos sumus, qui quotidiernultis beneficiis assicimur, et nihil boni rependiinus Deo. Decem mille talentorum debitores sunt et aipopuli praefecturam susceperunt unusquisque eniti homo talentum est, Secundum illum qui dicit, Magna re est homo et deinde non bono unguntur principatu Vendi autem uni uxore et familia, signat alienationem a Deo. Qui enim vetulitur, alterius domini fit. An non autem

uxor, Caro, quae Sessieet, Si condux animae et pueri,

opera quae male fiunt a corpore et anima 2 Jubot igitur carnem dari Satanae in interitum, hoc est, ioctis vel passioni laemonis: similiter et filios, operativas dico Virtutes malorum ligari ut si est manus alicujus furto dedita, eam Deus aridam saeit, Vel conStringit per laemonem aliquem Eee mulier Caro St, et filii, sive operationes malae, traduntur afflietioni, ut Spiritu salvetur. Non potest enim tune ad furtum cooperari homo ille. Procidens autem servus ille adoa abat illunm, dicens:

Domine, Si patiens ery nae, et onini tibi reddain. Lδertus autem dorminus δervi illius absolvit eum, et oes alienunm

reuiisit ei. Vide poenitentis robur, et misericordiana domini. Poenitentia enim feeit Servum cadere ama alitia, qtsi enim persisti in malitia, venia lignus non est. MiSericordia autem Dei dimisit omnino debitum, tametsi Servus non omnia remitti, Sed prorogari tempus peteret. Disce igitur quod Deus plura dat quam petimUS: quia tanta est misericordia Dormini, ut et id quod admodum

durum videbatur, nempe quod ussit illum Vendi, non Nduritia dixerit, sed ut perterrefaceret Servum, et PerSUR-deret illi ut ad preces se et obsecrationem ConVerteret. Egressit vero ervus ille invenit nura de conservis, qui debebat sibi centuin denarios et injecta in urn Nmanu,

obtorio collo trahebat dicens: Solve quod debes. Et procia

308쪽

V. si δειτες δε ι σύνδουλοι αυτο τα γενO-μενα λυπηθησαν σφόδρα, και ἐλθοντες διεσαφη- σαν τῶ κυρίω εαυτῶν παντα τα γενομενα. Οἱ αγ-

γελοι μισοπόνηροι εντευθεν κα λιλαγαθοι φαινονται ' μοι γαρ οἱ σύνδουλοι. Οὐχ ως ἀγνοοῖτ οε τω l υρίω ταυταλεγουσιν, αλλ' Da συ μαθ' ὁτι ἄγγελοί εισιν εοοροι μων, καὶ τι ἀγανακτούσι κατὰ των ἀπανθρωπων.

πίαν ὁ εσπότης προ τον οὐλον, να δείξη τι - ἰτος, tiλλ' η μότης του δούλου ἀνατρεπε την δωρεὰν καὶ λά- γνωμοσύνη Tίσι δε βασανισταῖς παραδίδωσι , τιμωρητικαῖς τάχα δυνάμεσιν, στε ιωνίως κολάζεσθαι το γαρ εως υάποδω το ὀφειλόμενον, τουτο σημaίνει, τι εως τότε κολα

ὀφειλόμενον, τοι την ὀφειλομενην καὶ ἀξίαν τιμωρία αεὶαρα κολασθησεται.

309쪽

COMMENTA RIUS CAPUT XVIII. 295dens conservit Ous ad pedes eius rostabat eurn dicens: Estor atiens ersta ne et onrnia reddant tibi. At ille o at, sed abiit, et conjecit eun in carcerean, donec redderet debituni. JEgressus ille qui veniana olbtiniuerat, Strangula ne remit conservum. Nullus enim qui in Deo manet, om-paSSioni expers est Sed ille egressus erat, et a Deo nune alienus erat. Tantae autern erat emacdelitatiS, ut cum ossent i decem millia talentorum remiSSa longe aliciora, Centum Scilicet denarioS, omnino ne renaittere, nee prorogis temptis dinumerandi vellet, tametsi conservus adem Vecta diceret, quae et ille ad dominuin, misericordiam domini in memoriam illi reducens dixit enim, Esto patiens erga me, et Onania tit, re Mam. Porro tuam vidissent conservi is Yse flebant, indoluerunt valde et venerrent, periter iitPete domino uoonini quo facta fuerant. Videntur hi conservi osso angeli, Sore mali, et amantectioni, non quod ignoranti domino haec Eeant, Sed ut tu diScas quod angeli nobis ad tutolani dati sint, et quod inhumanis et immisericor libus indignentur. Tunc accersivit illun donetinus situs, et ait illi Seroe

sceleste, toturn debituin illud rei nisi tibi, nix obsecrasses nie: Nonne oportuit et te nmisereri conservi tui εicut et ego tu imisertus erati Z Et iratiι reonminus ejius tradidit etιu tortoribtis, quoadu8qΤι redderet totuin quod debebathur il ι.JIn udicium intrat eum Servo dominus propter Imisericordiam ut Stendat quod non ipse, Sed Servi Crudelitas ot ingratitudo donationem Euan irritam faciat. Quibus autem tortoribus tradidit 2 Forte potestatibus punitricibus, ita ut perpetuo puniretur: Dan illud Quousque reddat quod det,etiatur, hoc Significat, quod tamdiu

puniatur, donec reddat nunquam autem reddet quod debebat, videlicet Poenam quam meruerat Semper ergo punietur.

Sic et pater'reus coelestis faciet vobis, si non reuiiseritis

310쪽

οἱ δύο ει σάρκα μίαν ' Ωστε οὐκετι εἰσι δύο, άλλὰ σὰρξ μία 'O υν δ εος συνεζευξεν, ἄν

라틴어 텍스트