Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

291쪽

COMMENTARIUS CAPU XVII. 277 Fut timetu est ut situs horininis tradatu i in uanus honὶDiunt, alpete occident rini, et tertio die resurget. Et nioerore a ffecti sunt vehementer. J Sulbinde meimoriam faeit paSSionis, ne existiment, quod invitus patiatur et interim hoe agis, ut exerceat eos, et ne terreantur Si hoc inexpectatum eveniat. Conjunxit autem tristibus laeta, culicet quod reSurget. Q tun autet in venissent in Oppidum Capea naurat, acce88emini et didrachma olent accipere ad Petrum, diaeem RGque Princeptor vester num solvit didrachini Dicit, Etiam. J Deus pro primogenitis Helbraeorum voluit consecrari sibi tribum levi. Inventus est autem timerus

tribus iov viginti duo millia Primogeniti autem, millia viginti duo et ducenti et septuaginta tres. Pro his igitur qui erant ultra tribum levi, et primogeniti erant, decrevit Deus dari didrachmum Sacerdotibus. Hinc itur facta est consuetudo ut Simpliciter omnes primogeniti penderent didrachmuni, quod est quinquo sicli, sive ducenti olboli. Inde quia Dominus primogenitus erat, pendebat et ipse. Reveriti autem fortassis Chr1Stum propter miracula quae faciebat, non illum interrogant, Sed Petruim. Vel potius deceptores erant: quasi ita dicerent, Praeceptor VeSter legi contrarius num id admittit ut persolvat didrachma 2 Et cun ingressus fuisset doniunm, praevenit illum Iesus dicens: Quid tibi videtur Si)non 8 Reges terro a quibi laecipiiunt tributa ut censun Distris suis, an ab alienis

Diei illi Petrus: Ab alienis. Ait illi Iesus: Ergo liberi

sunt fili. J Tanquam Deus Seiebat, quamVi non tuli- orat, quid illi locuti fuissent ad Petrum: idcirco et praeveni eum dicens : Si rege teres non aecipiunt tributum a filiis suis, Sed ab alienis, quomodo coelorum rex

292쪽

278 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

V. et ' 1να δε η σκανδαλίσωμεν αὐτους πορευθεις ει την θάλασσαν βάλε γκιστρον, καιτον ναβάντα πρῶτον ἰχθυν ροπι και νοιξας τοστόμα αὐτο εὐρησεις στατηρα ἐκεῖνον λαβων 93δος αυτοῖς άντι ἐμοὐ και ob. Iνα, φησὶ, μη λογισθωμεν περόπται καὶ καταφρονηται του νομου, και σκαν-

δαίων ac θνικων, καὶ περ διxaίων καὶ Gaρτωλων. ταν δὲ καί τινα 'ἴδν φιλάργυρον, οὐce ἄλλο εχοντα ι στόματος ι μη χρυσίον και ἀργύριον, τουτον γινωσκε εἰνa ιχθυν, εν τί θαλασσ1 του βίου νηχόμενοπι εὰν δε ευρεθῆ τις διδά- άλος κατὰ Ιετρον ἀγκιστρεύει τουτον, και εκβαλλει

Στατηρ δε τινες νομίζουσι λίθον πολύτιμον εὐρισκομενον κατὰ Συρίαν, οι δε ' εξάγιον, τεταρτον νομίσματος.

εξάγιον Pondus ita dictum, quia sex scriapula, Sive quartam partem unciae pendebat.

293쪽

COMMENTARIUS CAPUT XVII. 279 a me filio suo accipiet didraclinium 2 Hoc nini sicut supra dixi Sacerdotibus et templo tribuebatur. Si autem liberi sunt filii terrestrium regum, scilicet nihil

persolventes, multo magi ego. Verreni ne innus illis ossendicitio, vade ad 1mare, et nitie har nunm, et eun piscem qui 1 rodierit priimus, tolle, et aperto

ore illius invenies staterenι illuni accipe, et da illis pro et ne et te. Ne reputemur, inquit , Contemptore et despectores legis, et offendamus, da illis tributur11. Non enim ut debitum do, sed ut illoriam infirmitatem corrigam. DiScimus enim hoe loeo, quod non oportet Offendere, ut, nullum est damnum. Ubi autem damnum patimur in opere aliquo, non est ratio habenda eorum qui impriuienter offenduntur. Ut igitur ostendat quod Deus Sit et mari Dominus, misit Petraim qui tollat Staterem ex ore piscis. Discimus hie et mysterium quoddam. NoStra enim natura est pisci in profundo incredulitatis mersa sed apostolicus Sermo extrahit nos, et in ore nostro invenit Staterem, eloquia Domini, et consessionen Clarigit. Nam qui Christum confitetur, is statorem habet in ore, Staterem duo didraelina Valentem quia et Christus duas natura halbet homo existens, ac Deus. Hic igitur state datus est Christus pro duo-lbus, pro Judaeis et Gentibus, Pro JuSti et peccatoribus. Quod si et avarum quempiam videris nihil aliud habentem in ore, nisi auraim et argentum, hune labe pro pisce, in mari hujus vitae natantem at ubi inventus fuerit praeceptor, qualis Petrus, qui mittat hamum in mare, is eripiet ex ore illius Urum et argentum. Si

terem quidam putant lapidem pretiosum in Syria, alii

294쪽

ΕΝ ἐκείνη τ' ωρα προσηλθον οι μαθηται cod ησολλεγοντες τις ἄρα μείζων ἐστὶν ν τ' βασιλεία των οὐρανῶν; Ἐπειδὴ εἶδον τον Iετρον

ως τα παιδία, O μη εἰσελθητε εις την βασιλειαν των Ουρανῶν. 'Uστις οὐ ταπεινωσε εαυτον ως

ιλοδοξίας πάθει κρατηθεντας, καταστε λει αυτους, δεικ- νυων αὐτοῖς δια του ἀτύφου παιδίου ταπεινοφροσύνης ὁδόν. Δεῖ γαρ ημα κατα το ταπεινον του φρονήματος εἰναι raιδία, οὐχὶ κατα το νηπιωδες του λογει οὐ καὶ κατα τοαxaxον, οὐχὶ κατα το ἰνόητον. ο δε εὰν μ επιστραφητε ψειπων δειξεν, τι ἀπο ταπεινοφροσυνης ηλθον ει φιλο0οξίαν δεῖ ουν στραφηναι παλιν κεῖσε, τουτεστιν εις Vν ταπεινοφροσύνην, φ ης ζηλθετε.

τω πελάγει της θαλάσσης. οὐ μόνον, φησὶ δεῖ

295쪽

CAPUT XCIV.

V illa hora accesserunt discipuli Iesu, dicentes: Quis-naxin hallor δ in regno coelor πιr Quia viderant a Christo Petrum honoratum honoratus enim erat hie dando Staterena pro ClariSto et pro Se propterea humanum quiddam paSSi inVi liasque affecti, oblique accedunt interrogantes Dominum, quis Imajor est 2 Et accersiturn ad se parvulun statuit in nmedio illor nι, et dixit : Anien dico vobis, Nisi conversi fueritis, et ess c amini sicut parvuli, non qngredieamini in regnun coelormnm. Quisquis igitur hunmiliaverit seipsum sicut est parvulus iste, hic est ille ni or in regno coeloruram. J Quum vidisset Jesus discipulo inanis gloris Viti teneri, Compressit OS, ostendens illis per puerum fastus expertem humilitatis viam oportet enim nos humilitate mentis pueros esse, non SenS puerile et innocentia, non insipientia. Dicens autem, Nisi conversi fueritis, indicat quod ab humilitate in si pectiam venerint opus est igitur iterum illuc converti, hoc St, in humilitatem, a qua egressi estis. Et qui recipiat lunun parvulun talem in nonmine nὶeo, me recepit. Qui auterin Ossenderit unum eae pusillis istis petitu ne creduunt, eaepedit ei ut uvendatur mola asinaria in collun ejus, ac demergatur in profundunι naris. J Non Solum, inquit, oportet vos humiles esse, sed et si alios humiles propter me in honore habueritis, mercedem accipietis. Me enim accipitiS, quando ueroS, hoc St, humiles suscipitis. Deinde et a contrario, inquit, Qui offenderit, hoc est, injuria affecerit, unum ex his u-

296쪽

282 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

του σμικρυνόντων και ταπεινουντων, καίτοι γε μεγaλων ν-

των συμφερει αὐτω να μυλος ὀνικος κρεμασθῆ εις τον τράχηλον αὐτου. Aiσθητην γαρ κόλασιν εις το μέσον παράγει, βουλόμενος δεῖραι τι πολλην ποστησονται τιμωρίαν οι τους εν ριστω ταπεινους ἡβρίζοντες at σκανδαλίζηντες. Συ δε νόει τι καν ον κατα δεηθειαν μικρον, τουτεστι τον σθεν σκανοαλίση τις, και η πάντα τρόπον ὰναβαστάσχη, τιμωρηθησεται. D με γαρ μεγα ου εὐσκανδαλιστος, ὁ δε μικρός. V. et οὐαὶ τω κοσμω πο των σκανδαλωμ' ci νάγκη γάρ στιν ἐλθεῖν τα σκανδαλα πληνούα τῶ νθρωπω ἐκειν δι υ το σκάνδαλον

ερυεται. Θρηνεῖ ς φιλάνθρωπος το κόσμον, ως μέλλοντα βλαβηναι πο των σκανδάλων Ἀλλ' εἴποι τις an

καὶ τί δεῖ θρηνεῖν, δέον βοηθησαι καὶ χεῖρα ὀρέζαι Ῥοὐμεν

καλόν σοί εστι μονόφθαλμον εἰς την ζωην εἰσελθεῖν, ε δυο φθαλμοῖς χοντα βληθηναι εἰς την

γε ενναν του πυρος. Xεῖρα καὶ πόδα καὶ ὀφθαλμον

του φίλους νόει Ους ε τάζει μελων χομεν καν Ουν τοι- Οὐτοί τινες σιν οι βλαπτοντες μας, τουτέστιν ικιακοὶ φίλοι, δεῖ καταφρονεῖν αὐτων ως σεσηπότων μελῶν καὶ Φ

297쪽

COMMENTARIUS UT XVIII. 283 sillis, hoc est, e Iris qui Se humiliant et parvos putant, tametsi magni sint expossit ei ut mola aSinar1 SUSpendatur in collui ejus. Sensibilem enim poenam in medium affert, volens ostendere multis Supplicus obnoxios qui in Christo humiles injuria afficiunt et ostendunt. Tu autem intelligo quod etsi qui reipS Parvum, hoe St,

infirmum offertileris, et non omnibus modis patienter eum SuStinuerit, punietur. Nam qui magnus est, haud facile scandaligatur, Sed ParVUS. Vce nitndo ab est endiculis. Necesse eni)n est ut veniant ostendicula, ver intanien vae honiini illi per Petein ostendiaculun venit. J Luget ut miSerieor mundum Prae offen-

Eculis damna accepturum. At dixerit quis, Quid oportet lacrymari ubi opus Sueeui rere, et manum porrigere PDicimus igitur quod et ipsum lugere quaedam uvandi

Species est. Saepe enirn quibu admonitio nostra non profuit, illis prosumus dum eo lugeamus, qU SenSum mali sui accipiant. Et Si neeeSse, inquit, ut veniant scandala, quomodo esti igiemus ea 7 Necesse quidem est ut eveniant sed non neeeSSe ut nos Perdant. POSSU-mus enim et ostendiculis obluctari. Per ostendicula intellige os qui bono hi Stant Per mundum autem, mundano homines, et humi repentes, qui facile impediuntur. Quod εχ nmanus ita vel pes tu ius tibi obstaculo fuerit, abscinde eum, et prosece a te. Bonun eε tibi ad vitainingredi Mitdun aut mutilunm, potius Iam dua Diantis vel duos pedes habenten nmitti in igneim internum. Et iociιllus tuus te offendit, erile eurn, et prosece ibs te. Bonunι est tibi it luscus intres in vitavi, potius quan ut duos oculos hMens iittam in gehennau ignis. J Per manum, pedem, et oculos, intellige analeOS, quo membron1m

loco habemus. Etenim si hi tales fuerint, qui nobis

noceant, hoe est. Si amiliares ranaici duerint, oportet

298쪽

28 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

γελλει μη ξουδενεῖν του νομιζομενους μικρους, τουτεστι, τους πτωχους τω πνεύματι, τους μεγαλους παρὰ τω εω.Tοσολο γαρ, ησὶν ἀγαπωνται πο ου eo αγγε- λους χειν πιστάτας προς το μη βλαβηναι πο δαιμόνων. Exaστος γαρ των πιστων, μαλλον δε καὶ πάντες ο ἄνθρω- ποι ἰγγελους εχομεν. ων ε μικρων καὶ ταπεινων νXριστ οι ἄγγελοι τοσουτον εισιν ικεῖοι τω Θεω, στετο πρόσωπον αὐτο διὰ raντος ορωσιν, εμπροσθεν αὐτου ἱστάμενοι Φαίνεται δε - τούτου, τι ει α πάντες

ἀγγελους εχομεν, αλλ' ο των μαρτωλων ἄγγελοι περ ἰσχυνόμενοι διὰ το μῶν παρρησίαστον, οὐδε

299쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XVIII. 285

contemnere eo ut memibra Puttida, of XSeeare, ct ei aliis noceant. Atque ita ex his manifestum est, licet necesse si evenire Scandala, hoe St, qui noceant, non eSSe tarne necesse ut Oeumentium Coipiamus. Si enim fecerimus sitiemadmodum ait Dominus, et absciderimus a nolbis eos qui nocent, etiamsi amici fuerint,

nihil indo damni accipiemuS.

Videte ne contexi inatis nun eae his pusillis. Dico nisi vobis quod angeli omini in coelis erinper vident faciem, patris nie peti in coelis est. Venit enis filius hontinis a uun facere to perierat. J Praeeipit ne Contemnantur hi qui parvi putantiu , hoc est, Paupere Spiritu, magni autem apiti Deum. Adeo enim, inquit, Eliguntur a Deo, ut et angelos habeant praesides, ne damnun illis fiat a daemonibus. Omnes enim thomines, et maxime fideles suos angelos habent. Pusilloriam autem et thumilium in Claristo angeli, usque adeo familiare Sunt Deo, ut facient mus Semper videant Coram ipS StanteS. Ρ- paret autem ex hoc, quod licet omnes angelo habea-IDIIS, Peceatorum anae angeli ias Confusi quia nos fiducia caremas, ipSi quoque minu fidente Sunt, neque possunt tam libere videre faciem Dei, et precari forsitan pro nobis. Humiliun autem angeli, hi semper vident Dei faciem, propterea quod fidueiam habeant. Et quid dico quod hi angelos habeant ego propterea Veni, ubservem quod perierat, et mihi vindicem eos qui a plerisque plane nihil putantur. id nobis videtur Si fuerint licui hontini centuni

oves, et erraverit una eae ei8: nonne relictis nonagintanovem

in montibu8, vadit et Pt oerit an quo erraverat Z Et icontigerit ut inveniat eanm, aut en dico vobis, gaudet Super α=nastis, gara Super nonagintanovera quin non erraverant. Sic non est Oltιntas orant patre vestro qui in coelis est, ut

pereat unus de pusillis istis. J Cui homini fuerunt contum oves Christo Onanis enim rationalis creatura, tam

300쪽

286 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

μορ ην δε δούλου λαβὼν λθ ζητησαι το εν πρόβατον, δεστιν Ἀνθρωπίνη φύσις Και χαίρει επὶ τουτω, η επι τλῆτων ἀγγελων στερρότητι TOυτο συλληπτις- ινιττετat,oτι ὁ Θεὸς επιμελεῖται της επιστροφη των μαρτωλων, και χαίρει επι τούτοις μαλλον η τοῖς μόνιμον εχουσι την αρετην.

κατατείνας κατὰ των σκανδαλιζόντων λόγον, νυν καὶ τους σκανδαλιζομενους διορθομαι. Iνα γὰρ συ ὁ σκανδαλι -