Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

321쪽

COMMENTARIIIS CAPUT XIX. 2071nea. Quid adhuc niihi deest Adolescentem qui lana

Ut Superibum et ar ganton arguunt. Quomodo enim

dilexisset rite proximum, qui dives erat ' Nullus enim

diligens proximum ut seipsum, ditior est proximo omnis autem homo proximius. Quidam si intelligunt, Da, quod hae omnia Servarina, ii adhuc mihi deest 2Ait illi Iesus: Si vis pyerfectus esSe, ade, ende Ioehabes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in otio et

Ueni, eo te re Dme. thun audisset autern adolescens uni 8ernioneni, abri t triδKS. Erat enim habens possessiones

multas. Quaecunqwe, incimit, fecisti opera bona, Judaleo

amore fecisti: Si autem vis perfectus, hoe St, neu diScipulus osso et Christianus, Vade, Vende omnia UIM liabes, et da statim Simul omnia, nulla reServans ut Continuam saetas eleemosynam. Non enim dixit, paulatim da Pauperibus, Sed dixit Da semel, et nudus esto. Dein quia sunt multi misericordes, vitam tamen omni malitia plenam habentes, licit, Et Veni Sequere me, hoe St, Omnem aliam quoque Virtutem habe. Adolescens igitur iii Iolliit desiderabat etenim, et terra Cor ES pSiu proflanda erat et pinguis, Sed Spinae divitiarum Suffocabant. Erat enim, inquit, habens possessione multaS. Nam

qui paucas habet, non ita at illis detinetur in multis enim divitiis violentius est vinculum. Porro quia divitiloquebatur Christus, dicebat, Habiturus es thesauriam in

coelo, divitiarum enim amator erat. Iesus autenm diaei discipulis suis: Ainen dico vobis, Dives P cile intrabit in regnuV coelorurn. Iterum utenm dico vobis, facilius est carnemn per forarinen acu tranSire, quan divitem n 3 egnum Dei ingredi. J Quamdiu dives est, et ipse quidem habet superflua, et alii non vel neeeSSaria, non ingreditur in regnum celorum. ΟSiquam autem exeuSSa Sunt omnia, tune non est diveS, et postea intra-20-2

322쪽

508 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

Ἀδύνατον γάρ πολλα εχοντα εἰσελθεῖν, σπερ και η καμηλον δύνατον διελθεῖν διὰ τρυπηματος βελόνης. Iδε υνπως νωτερω με δυσκολον εἶπε το εἰσελθεῖν, ενταυθα εαδύνατον παντελως. ινες δε κάμηλον ου το ζωον φασιν, ἀλλἀ το ra χυ σχοινίον, - πωνται ι ναυται προ τ ριπτειν τὰς ἀγκυρας.

ερωτωσιν οὐχ περ εαυτων, πενητες γαρ σαν, αλλ' ὐπερ πάντων ἀνθρωπων. -ουν Κυριος ιδασκει μη τ' ἀνθρωπίνη σθενεία συμμετρειν την σωτηρίαν, αλλα τλῆ του Θεοὐ δυνάμει. Tai γάρ τις αρξηται μη πλεονεκτεῖν, προςOΨει

323쪽

COMMENTARIUS CAPUT XIX. 309bu Impossibilo ost enim multa halbentern intrare, leui et camelum impossibile per foramen acus transire. Vide autem quomodo quod Superius dixit Efficito, hic dicitiinpossit,ile. Nonnulli autem dicunt camelum non animal significare, sed crassum luendam funem, quo nautae utuntur ut projiciant anehornS. Auditis auten his discipuli e averunt valde dicentes: Quis ergo potest salvus feri Intuitus auten illos Iesus dixit illis: Apud homines hoc in Fosει bile est, apud Deui nautenm nini possibilia sunt. Discipuli ut misericordes non interrogant pro SeipSis pauperes enim fuerant sed pro omnibus hominibus. Dominiis igitur docet non

humana infirmitate metiendam Salutem, Sed Evina 1rtute. Nam Si quis coeperit non eSSe VaruS, ita Proselet, ut et Superflua exhauriat, et poSto eo progredietur ut etiam neeeSSaria evaeuet, et Si bene proSperabitur al:uvante Deo.

Tunc respondens Petrus dixit illi: Ecce nos reliquiaxnu Onmnia, et ecuti uinus te quid igitur erit nobisci Tametsi videatur Petrus non dimisiSSe magna aliqua,

utpote Pauper, attamen Esce quod reipsa multum etiam ipso reliquerit. Etenii et Parvarum rerum magna tenemur assectione, Sed et omnes Voluptates Petrus reliquit, et earnalem assectum erga parentes. Illae nina assectione non solun contra divites, Sed et contra pauperes militant Quid igitur Donainus 2

Iesus autenm dixit illis: Aanen dico vobis, peto vos qui 8ecuti δtis nme in regeneratione uvam ederit diu honminis in ede glorio sum, edebitis et vos super duodecinm edes, judicantes duodecin tribus Israel. Nurn sedebunt 2 Miniime, sed excellentena honorem per Sedem indicavit.

Num et Judas sedebit Non dicit enim, Qui secuti

324쪽

3l THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

ὁ Θεὸς υ μόνα ταλα δίδωσιν, ἰλλὰ καὶ μην προστίθησιν

325쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XIX. 11 me fuerint, hoc est, qui usque ad finem ille autem non usqtie ad finem. Vel alitem Saepe Deus pollicetur bona quihi uSdaia dignis quando autem exciderint, et indigni fuer1nt faeti, aufert ma Sintiliter faei in asperiS, Saepe

minatur et non inducit, ConverSi nolbis. Per regenerationem autem, resui reetionem intellige. Et ouinis qui reliquerit dor nos, aut 'atres, ut Orores, aut a renι, aut matrem, aut uinorem, aut Eos, ut agros Propter normen neu iam, centupla accipiet, et vito retem Ehoereditaten sortietur. J Ne quis Suspicetur quod dictum est solis congruere Escipulis, dilatat promissionem ad Onanos qui similia faciunt. Haboliunt enim pro carnalbbus cognatis familiaritatem et i aternitatem eum Deo, Pro agris paradiStim, et pro lapideis pedibus Supernam HieruSalem, pro matre anu quae Sunt in CeleSia, Pro Patre reSbyteroS: Pro uxore omne fidele mulieres: non nuptiis, absit, Sed Spirituali assectione, et miseri- Corde erga Se cura. Non 3ubet autem Christus separari simpliciter a familiaribus, sed quando ac pietatem hiSiStunt. Sic etiam corpus et animam ubet Contemnere, non ut qui seipsum occidat. Vide autem quod bonus Deus non solum haec dat, sed et vitam apponit aeternam: cura igitur ut et tu vendas facultate tuas, et de Pau- Perihius Faeultates autem sunt, racundo furor, dultero adulterandi cupiditas, vindictae a victo vindicandi cupido Vende igitur haec, of da pauperil tu daemonibus et omni bono privatis converte assectiones tuas in assectionum auctores et tune habebis eSauruna, hoc est, Christum in coelo tuo, hoc est, in SuImma mente tua. Coelum enim habet in seipso qui factus est coelestiS. Multi autern erunt priuii novissinii, et novissim pri ni .J

Judaeos hic insinuat et Gentiles. Nam qui primi erant,

326쪽

312 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

OMOIA γαρ ἐστιν ἡ βασιλεια των Ουρανῶν ἀν

θρωπω οἰκοδεσπότη, στις ἐξηλθεν μα πρωὶ μισθωσασθαι εργάτας εἰς τον ἀμπελῶνα αὐτού. Και συμφωνησας μετὰ των ἐργατῶν ἐκ δηναρίου την μεραν, ἀπέστειλεν αὐτούς εἰς τον ἀμπελῶνα αὐτob. Και ἐξελθὼν περ τρίτην ἄρα ν ειδεν ἄλ

δίκαιον, mr ὐμῖν οἱ δε πηλθον Πάλιν δε ροελθὼν περ ἔκτην και ἐννάτην ραν ἐποίησεν σαύτως Περι δε την ἐνδεκάτην ἄρα ἐξελθών εὐρενύλλους ἐστῶτας ἀργούς Και λεγει αὐτοῖς τί δεἐστηκα τε ὁλην την μερα ν άργοί λεγουσιν αὐτῶ ὁτι Οὐδεις μῶς εμισθώσατο Λεγει αὐτοῖς ' πά

ηλικίας περὶ δε την ενδεκάτην του γεροντας πολλοὶ γὰρ Ka γεροντες πίστευσαν ' H καὶ ἄλλως, μερα λεγεται ὁ παρὼν αιων ε αὐτω γὰρ εργαζόμεθα- εν ἡμερα. κα- λεσεν οὐν ὁ Κυριος τῆ πρωτη ρα τους περὶ τον νὼ καὶ Ἀμὰς μισθωσατο. Deest μῶς in ed. Venet.

327쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XIX. 313 facti sunt novissimi Gentiles autem, qui eramuS OViS-Simi, primi constituti sumus et ut manifeste discas

quod licitur, coaptat etiam Sequentem Parabolam.

CAPUT XX.

MILE eniim est regnure coelorun homini patrifamilias mi Giit pri=no statim diluculo ad conducendo operarios in vinearn uam. Conventione autem faci cum o per riis in ringulos dies eae denario, ni8M eo in vineam mam. Et 'ressius circiter horam tertiam, vidit alios stantes in foro otiosos, et illis disit Ite et vos in vineare meanm, et quodcunque i tum fuerit, dabo vobis. Illi autem abierrent. Iterum Pgum aet8 et circa extan et nonari horam, intiliterfecit. Circa undecimany vero horan Giit, et invenit alios

8tantes otiosos, et disia illis: Cur hic statis tota die otiosi focunt illi: Ni nullius nos condurit. Dixit illis Abite et vos in vineam et uicpetii ustiιm fuerit, accipietis. Chris-

tu est regnum coeloriam, qui aSSimilatur homini, Secundum quod humanam accepit formam paterfamilias autem, quia Dominu eSt domuS, hoe est, Celesiae. Hic igitur Christus exutis sinibus paternis, et Conduxit operarios in vineam, hoc est, Seripturas, Vel mandata. Vel, unumquemque conduXit in operetur Vineam, hoe est, Suam animam. Cunducit autem alium quidem primo diluculo, hoc est, in pueritia alium autem hora tertia, hoc est, adoleSeentia rurSus alio Sexta et nona, quando

quis vigintiquinque fuerit annorum, Vel triginta, et Simpliciter in virili aetate porro ire undelimam, SeneS. Multi enim et genes credideriint. Vel aliter. Dies dieitur praesens Saeculum, in illo enim operamur sicut in

328쪽

V. 8-16 ψίας δε γενομενης λεγε ο Κυριος

οἱ περὶ την ἐνδεκάτην ραν λαβον ἀνα δηναριον. Ἐλθόντες δε ι πρῶτοι νόμισαν τι πλείονα λη-

το βάρος της μέρας και τον καύσωνα. D δε πο- κριθεις εἶπεν ἐν αυτῶν ἐταῖρε υκ δικῶ σε. υχι δηναρίου συνεφωνησάς μοι; ρο τ σον, και δ παγε. Θελ δε τούτω τω σχατω οὐναι, και σοι uoi κ ξεστί μοι ποιησαι θελω ν τοῖς ἐμοῖς ει ὁ θαλμός σου πονηρός ἐστιν, ὁτι γω γαθος ιμις Oύτως ἔσονται οἱ σχατοι πρῶτοι, και οἱ πρῶτοι ἔσχατοι Πολλοι γάρ εἰσι κλητοι, λίγοι δε ἐκλεκτοί. Ο φίa η συντελειa. Ἐν οὐν τῆ συντελεία λαμβάνουσι πάντες ἀνα δηνάριον, o εστιν ἡ του γίου ΓΙνευ

θάνατος λυθεὶς οὐδε ὁ διαβολος συνετρίβη, ἀλλ ετ εο αμαρτία. PIμεῖς δε χάριτι ριστου διὰ του βαπτίσματος

δικαιωθεντες, δύναμιν λαμβανομεν ει τ νικ0σαι τον ἰντίπαλον μων, δη καταβληθεντα καὶ θανατωθεντα πο ου Xριστου Ἀλλα καὶ κατα την προτερα ερμηνειαν, οἱ νεωτεροι πιστεύσαντες πλείονα κύματον χουσιν περ τους νγηρα προσελθόντας ὁ με γαρ νεος το βάρος οὐ θυμοὼ καιτον καύσωνα της επιθυμίας βαστάζει, πολεμων τοις πάθεσιν,

329쪽

COMMENTARIUS. CAPUT X. 15ssio. ocavit igitur Dominus prima hora Enoela et Noe,

tertia Abraham, Sexta Mosen, non prophetaS, undecima nutena, hoe St, in Consummatione seculi Gentiles, qui otiosi fuerint ab omni bono nullus enim eo ConduXerat,m PaeoniSSIIS Si Propheta quis ad Gentes. Qiluu auten Nevera facta esset, dixit dontinus inem procuratori uo: Voca operarios, et redde illis merceden ι, incipieλὶ α postreniis Sote ad prinios. Et Itun veni88ent peti circa undecia nari horam venerant, acceperrent inguli denariuim. Venientes auten et prirni arbitrati sunt quod plus Ment accepturra, et acceperrent ipsi petople singuli den rium. Et quun accepissent, nurnmuribant adυer8us patrenὶ

familias, dicentes: Hi novissint unaan horain uerrent in opere, et illos pares nobis fecisti, et portavii netus pondus diei et istunn f At ille respondetis uni eorum, ait Antice,

non asscio te itin a. Nonne denario pactus es iecun 'tolle quod tuitu est, et abi. Volo autem huic nouissinio dare sicut et tibi. An non licet nihi quod volo facere in rebus mei, an oculit tuus malus est, quod ego bonus in f Sic novissimi erunt priami, et priini novissinai. Multi enix sunt vocati, pauci auten electi. VeSpera St OnSummatio :in fine autem Eei et ConSummatione Reeipiunt omnes suum denarium, qui est Spiritu Sancti gratia, transforman hominem ad Sutim exemplar, et faciens divinae naturae participem Plus autem laboraverunt qui anto Christi adventum fueriint, eo quod tune nondum erat mors Soluta, neque iliabolus Contritus, Sed adhuc vivebat peccatum. Nos autem gratia Christi per baptismum austificati, virtutem neeipimus ad Vineendum adverSar1um noStrum, jam dellectum et eoiSum a ChriSto. Et auxia prioren interpretationem qui aliivenes credidero, majorem laborem habent, quam hi qui in senectute ad fidem

330쪽

316 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

σεται τοι ἀρχιερεὐσι και γραμματε ὐσι, και κατακρινούσιν αὐτον θανατω, και παραδωσουσιν αὐτον τοῖς θνεσιν εις τ εμπαῖξαι και μαστιγωσαι καισταυρῶσαι, και τῆ τρίτη μερα ἀναστησεται. Tότε προσηλθεν αὐτω Ῥητηρ τω υιῶν Ζεβεδαίου μετα των υἱῶν αὐτης, προσκυνοῆσα και αιτουσα τι παρ' αὐτοb. V δε ἐπεν αὐτη τι θέλεις ς ε - γει αὐτω ειπε ἴνα καθίσωσιν οὐτοι ι δυο υἱοί μου,εὶς εκ δεξιῶν σου και εις ἐξ ευωνύμων σου τῆ βασιλεια σου. 'Eνόμιζον οι του Ζεβεδαίου, τι ἀνὰ πελθη Ἱεροσόλυμα ὁ Κυριος βασιλευσε αἰσθητην βασίλείαν. 'EIκουον γὰρ αὐτο συνεχως λεγοντος τι ἰναβαίνομεν εις εροσόλυμα 'Eπαθον οὐν ἀνθρωπινόν τι, και προσελθεῖν την μητερα πειθουσιν αυτο ευλαβουμενο ε τω

φανερω προσελθεῖν κρύφα γὰρ προσηλθον καὶ αὐτοι ώς ὁ Μάρκος λεγει φησὶ γαρ τι προσπορεύοντa αὐτω'Iάκωβος αι Ιωαννης, ἀντὶ του λαθρα και δία

προσερχθονται.

εγω μελλω πινειν οῦ η το βάπτισμα o ἐγω βαπτίζομαι βαπτισθηναι λεγουσιν αὐτω, δυνάμεθα.JTην μητερα καταλείψας τοῖς υἱοῖς διαλεγεται, ν δειξ' ως ους γνοησεν τι αυτοι προεβάλοντο την μητερα, καὶ φησὶ προς αυτους, - Πατε τί αἰτεῖσθε, πως εστ μεγα και τὰς

라틴어 텍스트