Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

341쪽

CONI UENTARIUS. CAPUT XXI. 327 Euntes autem discipuli fecerunt sicut princeperat illis

Iesus. Et adduxeritnt sitian et pullitrin, et imposuerunt 8uper eo v tinmenta ua et consedit super illa. J Liueas quidem et Marcus ut ijugalem Solum dixerunt; Matillimus autem asinam et pullum. Non dixerunt contra rium, ducente enim Pullum secuta est mater Consedit autem Super illa: non Super duo umenta, Sed Super vestes. ut primum quidem Sedit Super aSinam, POStea

Super pullurn quia et prunum quievit in Judaeorum Synagoga, deinde in Gentili populo.

Plurinia autenm turba straveratnt vestiuienta sua in via: alii vero coedebant rarinos de arboribus, et ternebant in via. Porro turtu quo princedebant et quin equebanitur, laxna

bant dicentes Hosanna Eo David benedictus qui venit in nomine Dotnini, hosanna in altissimis. Juxta historiam multum in Se habet honoris veste StraviSSe, et ramos objectasse, in scibus est festa demonstratio. At auxia anagoge disce quod postquam apostoli Superposuerunt VeStimenta Sua, Virtutes inquam Suas, tune Super illas sedit Dominus. Nam nisi anima nostra ornata fuerit apostolicis virtutibus, non equitabit eam Dominus. Prae- CedenteS, Sunt prophetae qui ante incarnatum Christum fuere: Sequentes autem, martyre et cloetores, qui Vestimenta sua sternunt Christo, hoc est, carnem sub)iciunt spiritui. Vestimenta enim et tegumenta animae, Corpus. Straveriant igitur in via, hoe est, in Christo. Ego enim sum via, inquit. Si enim quis earnem Suam non Straverit, hoc est, humiliaverit, in via, lio est, in Christo manenS, et non haereticus existens, non insidet it in eo Dominus. Hosanna autem quidam dicunt quod Hymnum vel Psalmum significet, alii autem, id quod accuratius, Salva obseero. Venturus autem dicitur Dominus, quia

expectabatur ab Hebraeis venturus. Sic enim et Jo-

342쪽

328 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

Mau. i. a. τυ ει ὁ ρχ όμενος; ἰντὶ του, ὁ προσοοκωμενος ελεύσεσθαι Και ἄλλως δ λέγεται ὁ ρχόμενος, ως καθ' ημερα προσδοκωμενης της δευτερας αὐτο πaρουσίας οεῖουν καστον αε ελπίζειν την συντελείαν, και ει ερχόμενοντο Κύριον, και τοιμάζεσθαι.

δεσπότης του οἴκου εστι του ἱερολ εζεβαλε του πωλουν- τας δεικνυς τι τα του πατρος at a Jτο εισι. ουτ δε εποίει, ἄμα με καὶ της εὐκοσμίας του Ῥοὐ φροντίζων, ἄμαδε και την μετάθεσιν των θυσιων σημαίνωπι ι ων γὰρ ρε βαλλε του βόας καὶ τὰς περιστερὰς προεμηνυεν τι οὐκετι

χρεία οθυσιων η σφαγίων, ἀλλα προσευχης ὁ γαρ οἰκός

343쪽

COMMENTARIIIS CAPUT XXI. 329 annos dicis, Tu es qui venturia es 2 hoe St, qui expeQ-taris ut venias. Dicitur et aliter Venturus, eo quod adVentus ejus secundus quotidie expectetur Debemus igitur et nos omnes consummationem mundi et adventum Christi expectare, a PTMPRTITI. Et cunn intrasset Hierosolyrina, omnmota est univer8αcinitas, dicens: Quis est hi, Turbo autem dicebant: mo est Iesus ille propheta a Nazareth Galilaem. J Tuctos simplices et candidae neque invidebant Christo, neque rursus opinionem lignam de Christo habebant: ideo otniinc prophetam illum dicunt. Nisi forte quandoquidem Cum articulo leunt, o προφητης, propheta ille possit intolligi quod iste sit qui expectabatur Propheta, de quo Exi Mosos, Prophetam vobis Deus excitabit. Non enim dixerunt Hie est propheta sed Propheta ille, hoc est, ille qui expeetatur. Et intravit Iesus in teinpluit Dei, et sciebat omnes

vendentes et emente in tenmplo, mensasque collybistarun et cathedras vendentiun colauitas evertit et dimit illis Seriptum est, Domus mea domus deprecationis vocabitur: at vos jecistis illam speluncan latronum. J Tanquam dominus domus, hoc St, templi, ejecit emientes ostendens ea quae patris Sunt, et Sua SSe simul etiam honestatis templi curam habens, sed et mutationem Sacr1ficiorum

significans, eo quod ejicieriae boves et columibas praesi

latione, sed oratione. Domu enim mea, inquit, domus deprecationis est: Vos autem fecistis illam speluncam latronum. In speluncis enim latronum fiunt mactationes, o sanguinis effusiones. Vel etiam propter negotiatores ementes et vendentes, Speluncam latronum vocavit templum Avaritia enim et lucri cupidita latronum morbus

est Collybistae autem sunt qui apud nos dicuntur men-

344쪽

330 THEOPHYIL ACTI IN S MATTHAEUM λυβος γαρ εἶδός στι νομίσματος εὐτελοῖς, σπερ εχ ομεν

τυχον μεῖς τους ὀβολους τὰ ργύρια Πώλου περιστερὰς καὶ οι τους εν ταῖς εκκλησίαις βαθμους πώλοὐντες την γαρ του πνεύματος χάριν, O εστι περιστερα, πωλοωιναυτοί. οθεν εκβάλλονται ex του ἄνω ναοὐ και του κατω'ανάξιοι γάρ εἰσιν ἱερατεύειν. λεπε δὲ και συ μήποτε τοἱερον του εοὐ τουτεστι την σην διάνοιa' ποιησλὶς σπηλαιον ληστῶν, τουτεστι των δαιμόνων γενησεται σπηλαιον εανεχωμεν λογισμους ιλούλους πωλοὐντας καὶ γοράζοντας καὶ ιλοχρημάτους, ἄχρι a αυτῶν των κολλυβων το των εὐτελων νομισμάτων συνάγοντας καὶ εὰν πωλῶμεν o xat III μπριώμεθα τὰς περιστερὰς, τουτεστιν, ε τι εν μῖν εἰη πνευματικον δόγμα και λογισμος τοιουτος σπηλαιον ληστων

V. 1s, 16 'Iδόντες δὲ οἱ ἀρχιερεῖς και ι γραμμα

τεῖς τα θαυμάσια ὰ ἐποιησε, και τους παῖδας κρα- ζοντας ε τω ἱερω και λεγοντας, σαννὰ τω υἱωΔαυιδ ηγανάκτησαν, και tetro aύτω άκουεις τιουτοι λεγουσιν δε Ιησοὐς λέγει αὐτοῖς ναίεουδέποτε νεγνωτε, τι ς στοματος νηπιων καιθηλαζόντων κατηρτίσω αἰνον , Οἱ aρισαῖοι δόντες

ουτον γαρ, ησὶν, ἀπεχω του πιστομισαι τους λεγοντας μοι ταυτα, στε και τον προφητην raραγ μαρτυρα, και μαρ

345쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 331saria. Collγbus enim species est vilis numismatis, sicut habeInus et nos obolos aut nummo argenteos. Vendunt autem columba et hi qui in ecclesiis gradus vendunt. Spiritu enim gratiam, qui si columba, Vendunt ipsi: unde ejiciuntur ex superno et inferno templo indigni enim Sunt sacerdotio fungi Vide autem et tum forte templum Dei, cogitationem tuam, facias peluncam latronum, id est daemoniorum. Fiet autem spelunca, Si habuerimus cogitationes armalibus rebus amicas, Vendente et

ementes, et ita lucri cupidas, ut et collybos et vilianumismata congregent. Et si vendiderimus et emerimus Columibas, hoe est, Si quod in nobis fuerit spiritualo dogma et laudusmodi cogitatio, Speluncam latronum feci

Et accesserrent ad eun coeci et claudi in teuiplo et 8anavit eos. Per infirmos quos curavit, ostendit se Deum eSSe, et bene facere, obiciens eum auctoritate

domo sua indignos. Declaratur etiam hoc, quod Hectis Judaeis, qui legi et animalium mactationi addicti erant, caeci et claudi ex gentibus assumpti fuerint, sanati ab eo.

V autem vidissent principes acerdotiram et Scribos mirabilia quin fecerat, et pueros clanmantes in templo et

dicentes, Hosanna sit David indignati sunt, et laeeratntei : Audis quid isti diciιnt f Iesus autenm dicit illis que nuripsan legistis, Ex ore infantiun et lactentiunm pem feoisti lauderiis Pharisaei cum viderent puero laminum David offerentes Christo, quem videtur propiaeta Deo obtulisse, dissecantur invidia, et interpellant illum, quod permittat de se dici quae soli Deo debentur. Illo

autem magis approbans dicit, Etiam Tantum abest ut olbturem ora talia dicentium, ut o prophetae testim nium adducam, et Os ostendam vel imperito Vol invidos An non enim legistis quod ex ore infantium ot

346쪽

ex στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτι τω αἰνον , κατηρτίσω δε σημαίνει ἀντὶ του ἄρτιον και τελειον εο ει ξωυμνον, καν κεῖνοι ἰτελεῖς δοκωσι την λικίαν. οὐ γὰρ μεινοι λεγον α λεγον, ἰλλ το στομα μόνον εοωκότες τωΓΙνευματι, ἔργaν ῆσαν κείνου. ta τουτο ουν φησιν ς στόματος νηπίων, at νιττόμενος ς ου της αὐτων Oιανοίας ησαν τα ρήματα, ἰλλα μόνου του στόματος θεία χάριτι κένουμενου ' σημaινε δε ολο τι καὶ ἀπο των θνων ων

347쪽

COIDIENTARIUS. CAPUT XXI. 333lactentium perfecisti laudein Perfecisti autem significat perfectam et absolutam ostendisti laudem, etiam Si illi propior aetatem imperfecti et viles videantur. Nononina illi licebant quae licebant, Sed, Solum aeCOOΠΟ- dantes Spiritui organa eius fuerunt. Et idcirco dicis, Ex ore infantium innuens quo ea Vecta non ab illorum mente Proeederent, Sed quod o Solum divina gratia moveretur. Significatur item quod a gentibus, quaesiuiplices et stultae erant, benedicendus esset. Erat autem et hoc apostolis consolatio, dandum et sibi se monem, tametsi perquam viles forent. Et tu innocens Si fuerIS, ne malitia parvulus, SuXeriSque Spirituale divinorum eloquiorum lae, tune dignus eris qui laudes ot

Et relictis illis eriit e civitate in Bethaniam, et diversalit est illic. J Secedit ab illis, ut ab indignis, o veni in

Gethaniam, hoc est, domum obedientiae. Ab inobe truentilbus enim ad obedientes e conseri , et inter illos versatur Dicit enim habitabo in eis, et ambulabo in eis. Mane auten revertens in civitatera Muriit. Et mum vidisset ei arborem unam in via, venit ad axit, et nihil invenit in ea, nisi folia tantum, et ait illi: Ne posthac eae te fructius na3catur in ceterniunm. Et refacta est continuo foris et eo viso discipuli nitrati unt, dicentes: Quonmodo continuo Garuit cus ' Quoniam Dominus frequenter miraeissa operatus St, et in omnibus hoc Spectavit ut benefaceret, nullum autem ostendit quo puniret: ne putarent quod non posset punire, ostendi hoc loco than Suam poteStatem non in homines illa utens, sed in actorem, utpote miSerieors, Sicut et antea in porcos. Arefacit igitii actorem, ut emendet homines. Porro

discipuli merito admirantur. Actor enim illa humidior est, et majus ostendit miraculum, eo quod Statim exarmit.

348쪽

331 THEOPHYLACTI IN S. ATTELEUM

πλουσίου.

V. I, et Ἀποκριθεις δε o ησοὐς εἰπεν αυτοῖς 'ciμην λεγ υμῖν, ἐὰν χητε πιστιν και η διακριθῆτε, ο μονον το της συκης ποιησετε, άλλακα τω ρει τούτω εἴπητε, αρθητι και βληθητιεις την θάλασσαν, γενησεται, και παντα σαί αιτησητε ἐν ' προσευχη πιστεύοντες, λη- αυεσθε. AIεγαλη ἡ του ριστου προς τους μαθητας

επαγγελία το ταπρη μεθιστα δύνασθαι, α μη διαπιθωμεν, τουτεστι διστάσω μερο σα γαρ ,οὐμεν διστάκτως πιστεύοντες τῆ του εο δυναμει, ληψόμεθα Ναί φησι, καὶ αν αἰτησωμαί τι σύμφορον, πιστευ ο ἀνοητως τι δωσε μοι οὐτο δ εος, ρα ληψομαι καὶ κειν το συμφορον και πως φιλάνθρωπος ὁ Θεος, εἴγε ο ι τυμφορόν

καὶ, διακριθεὶς καὶ χωρισθεις, πῶς ἄν το ἰσύμφορον ιτη- σοιτος στε εῖνα χωριστοι και διάκριτοι με του eo τότε τὰ συμφεροντα αιτησόμεθα καὶ ληψόμεθα.

V. et ar Και ἐλθόντι αὐτω ει το ερῖν, προ ηλθον αὐτω διδάσκοντι οἱ ἀρχιερεῖς και οἱ πρεσβύτεροι του λαολλεγοντες ἐν ποία ερουσία αὐτα

349쪽

COMMENTARIUS CAPUT XXI. 335 Caeterum ficus Judaeorum Significat synagogam folia sola habentem, hoe St, apparentem literam, non fructum spiritus. Sed et omnis homo exponens se deliciis hujus uuae, ficu comparatur : quia fruetum non habet Spiritua- leni, ut esurienti Jesu det, sed folia tantum, et temporalem a defluentem apparentiam. Hic igitur maledictus audiet. Ite enim, inquit, maledicti in ignem. Sed fareSeeta nam dum cruciatur in flamma, areSeit dii lingua, Sicut et divitis. Respondens auten Iesus ait illis Anien dico vobis, si habueritis deni, et non hinsitaveritis, non omni hoc itod accidit cui facietis, vermutetian si monti huic dimeritis, Tollere, et profice te in mare, et. Et ornni quoecunque petieritis in deprecatione credentes, accipietis. J Magna

Christi quam discipulis dat promissio, quod poSSimuS

montes transferre, Si non ambigui si ierimus sicle, et haesi- taVeriimus. Quaecunque enim etiverimus citra haesitationem fidentes Evinae virtuti, accipiemus. Etiam, inquit aliquis, si petiverimus et quod non Condueibile, Credam autem insipienter quod ho mihi det Dominus, accipiamne igitur et illud quod mihi non expedit 2 Deus igitur

quomodo miserieors, Siquidem meam petitionem, quae mihi non prodest, adimplet 2 Audi ergo. Primum Cum audieris fidem, non Stultam illam fidem, Sed eam quae revera fides St, aecipe, et deprecationem illam quae

utilia potit, sicut tradidit Dominus dicens, Ne inducas

nos in tentationem, Sed libera nos a malo et ape in ea Oratione sunt vecta. Insuper Vide et vecturi illud, haesitaveritis. Nam qui unitus fuerit Deo, et unus Si cum illo, et non discretus et SeparatUS, quomodo Petet quod

inutilo ost Undo si in livis et indiscreti fuerimus a

Deo, conducibilia petemus a Deo, et aecipiemus. Et cura venisset in tengylu im, acce88errent ad eun docentenm principes sacerdotun et eniores populi, dicentes: Qua

aucto, itate hoeo facii et quis sibi dedit istαπι auctorita-

350쪽

236 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM ποιεῖς και τις σοι ἔδωκε την ξουσιαν ταυτην Ἀποκριθεις δε o ησους ἐπεν αὐτοῖς ἐρωτη σωκάγω μας λόγον ενα, ον ἐὰν εἴπητε μοι, κάγω

κούργως ρωτωσιν ου δεῖ ἀποκρίνεσθαι οὐδε γὰρ οὐδ' αὐτορ

라틴어 텍스트