Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

351쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 337

teni Respondetis auteni est s dixit eis : Interrogabo vos et est cyliaddani, itod si dixeritis nihi, et ego vobis dican ιγια auctoritate hinc faciam. Baptisuius Ioannis unde erat De coelo, an eae honiinibus f At illi eo 'itabant api dge, dicentes: R direrranus e coelo, dicet nobis, Quare ergo non redidistis illi J Sin at leni diserinitus, eae holminibus,

tain. Et respondentes Iesu diremtiitu Nescinius. Ait illis et ipse Nec est dico vobis ita rictoritate hinc faciarn.JInvidentes legisperiti Jesu quod ejecisset e templo negotiantes, accesserunt ad eum, et talia quaedaIn rogaVerunt, Quis es tu qui e templo ejici negotiantes 2 nunquid hoc facis ut sacerdos 2 At tu quidem sacerdotalem dignitatem non habes. Num hoc facis ut rex PenimVer neque re es, neque Si esses, liceret tibi haec facere. Non enim licet regibus in templo lase agere. Interrogesibant autem hae Dominuna, ut si quidem diceret, Mea potestate haec facio, aecusarent eum ut rebellem, et propriam potestatena se hal)ere licentena Sin autem diceret, divina potestate haec facio, abducerent ab eo tu as, qui illum ut Deum laudabant, monStranteS,

Ecce estis ille non est Deus, sed potestate Dei haec facit ut servus. Quid igitur Christus qui est ipsa Sapientia Comprehendit sapientes in Versutia Sua, et interrogat eos de Joanne similia, ut si quidem dicerent, Ecoelo fuit praedicatio Joannis, comprobarentur Deo adVer- Sarii, quod illam non usoepissent Si autem ex hominibus dicerent, periclitarentur propter luctam. Omnes enim ut prophetam habebant Joannem. Stendit autem hoc loco Dominus, quod maligne interrogantibus non oporteat respondere. Nam nee ipso Judaeis doloso interrogantibus respondit, quamvis nulla respondendi dissicultas esset. Diselimus autem interim quod semetipsum laudaro non est uxta Christi doctrinam. Ecce Dominus

352쪽

ἴ38 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

δύο και προσελθὼν τω πρωτω-iπε τεκνον, παγε

σημερον, ἐργάζου τω ἀμπελων μου. et a ro- κριθεις ειπε οὐ θελω ' στερον δε μεταμεληθεις

ἀπηλθε Και προσελθὼν τω δευτερω εἶπεν σαυ- τως. δε αποκριθεις ἐπε εγω Κυριε, και Ουκαπηλθε. ἱς εκ των δυο ποιησε το θελημα του πατρός; λεγουσιν αὐτω, d πρῶτος Λέγει αὐτοῖς δ 'Inσοὐς άμην λέγω μῖν τι ι τελῶναι και αἱ πόρναι προάγουσιν μας ις την βασιλείαν του Θεοὐ. Ηλθε γαρ προς μῶς ωάννης ν ossi δικαιοσύνης, και υκ ἐπιστεύσατε αὐτω οἱ δε τελῶναι και αἱ πόρναι ἐπίστευσα αυτω ὐμεῖς δε no ντες οὐ μετεμεληθητε στερον του πιστευσα αυτω.

353쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 339onim hi potuit dicere qua potestate hae faceret, non dixit no SeipSum laudare videretur. Quid auten vobis videtur Homo fidam ha bebat duos flios et accedens ad prioren dixit Fili, vade hodie,

operare in vinea nea. Ille autenm respondens ait, Nolo: postea vero poenitentia Dio tis abiit. Accedens autem ad

alteriunt, it intiliter: at ille respondens ait: Eo Donnine, et non abiit. Vter e duobus fecit peto voluit pater Z Dcunt ei Prior. Dicit illis Iesus anen dico vobis, ruod

publicani et nmeretrices princedunt vos a regnurin Dei. Venitenta ad os Ioannes per ramestistitim, et non credidistis ei publicani autean et nmeretrices crediderunt ei. O at teu cun vidissetis eurin, non fuistis coannioti poenitenti po8tea ut crederetis ei. J Duos ordine indueit, unum Principio pollicentium, quales fuerunt udaei qui Exeriint,onania quaecunque dixit Deus, faeiemus et audiemus: alterum eonim qui non Statim perSua Si sunt, quale Sunt meretrices et publicani, atque ex Gentilium populo qui ab initio non obedierunt voluntati divinae, oStea autem

poenitudino ducti obedierunt. Vide igitur sapientiam Claristi. Non statim a principio dixit illis, Melioros vo bis publicani sunt et meretricos : Sed prius cepit ipsos, et consessi sunt quod ex duolbus filiis illo obediens fuerit,

qui fecerit voluntatem patris. PoStea ubi hoc consessi fuerunt, subdi Et VenisS Joanneu per viam justitiae, hoeost in vita irreprehenSibili. Non potestis eniti dicere

vitam Joannis fuisse reprehensibilem attamen meretricos et obedierunt, Vos autem non ideirco et Praecedunt vos, hoe St, ante os ingrediuntur in regnum Coelonini.

I alborate itaque et vos ut saliena post illas introiis ot ipsi credentes : Si autem increduli fueritis, nunquam intrat,itis. Multi autoni etiam hodie pollicentur Deo Patri,

monachos Se futuros forte Vel Sacerdotes post promissionem autem negligente Sunt Alii autem monasticarii 22 2

354쪽

310 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

ραν, ν δε λιθοβόλησαν. ΓΙάλιν ἀπέστειλεν αλ-

355쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 311 vel sacerdotalem vitam polliciti non sunt, Sicut monachi tamen e sacerdotes vivunt atque ita illi sunt obediente pueri, qui faciunt etiam si nihil promiserint.

Aliare parabolam audite. Honio quidam erat paterfa-vmilias, qui plantavit ineant, et epere circundedit ei, et ybdit in ea torcular, et ediscavit turrian, et locaυit eanὶ agricolis, ac peregre profectus est. J Aliam parabolam eis assert, ostendens quod licet summa diligentia eis collata Sit, non meliores faeti fuerint. Homo enim paterfamilias Dominus est, qui propter miSericor Eam homo appellatur. Vinea autem, populuS Judaeorum, plantatus a Deo in terra promissionis. Introducens enim, inquit, plantabis eos in monte Sancto tuo. Sepe autem lex, non inens eos Gentibus misceri, vel angeli custodientes ISrael. Torcular, aliare Turris, templum Agrieolae vero doctores populi Pharisaei et Scribae. Profectus est alitem paterfamilia DeuS, quando non ampliu in Columna ut is loquebatur eis. Vel peregrinatio Dei, longanimitas ejus. Videtur enim Deu et dormire, et peregre proficisci, dum longanimis St, et non e vestigio

Peccatorum poena exigit. un autein tenFus fratctuuam appropinq' lasset, nisit 8ervos uos ad agricolas, ut acciperent fuctus ipsius. Et agricolae apprehensis servis eju8, alium ceciderrent, Euxin vero lapidaveratnt. Iteriun nrisit alios ervos plures prioribus, et feeratnt illis inmiliter. Novissini autern nisi ad eos liuni uium, dicens: Reverebuntur lium neuni Agria colo autem viso flio direrunt intra se: Hic est hceres,

venite, occidamus etian et occupenius hoereditaterin ejus. Et apprehen8um eun ejecemlnt e vinea, et occiderunt. J APpropinquavit tempus Ductuum, Implietariam temporibus.

356쪽

312 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

νος τι ποιησε τοῖς γεωργοῖς κείνοις λέγουσιν αὐτω κακους κακῶς πολεσε αυτοῖς, και τολάμπελωνα ἐκδωσεται ἄλλοις γεωργοῖς Oὶ τινες ποδωσουσιν αὐτω τοῖς καρπους εν τοῖς καιροῖς αὐτῶν.J

και τα θείας γραφὰς, εν αἱ φραγμος μεν εστι τὸ γράμμα, ληνος ε ὀρυχθεὶς τὸ βάθος του πνεύματος πύργος δε ἡ θεολογία, διηρμεν και ψηλοτάτη ουσα. παύτας ουν τὰς γρα-

357쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 343 Servi enina missi fuerunt prophetae, quos variis affecerunt injuriis agricolae, hoc est, qui tune erant alSi prophetae, o falsi doctores. Et alium quidem pereUSSerunt, ut Michaeam Senechias enim eum in maxillam pereussit. Alium autem occideriant, ut acliariam inter templum o altare. Alium vero lapidaverunt, ut Zachariam filium Joiadae pontificem. Postea miSSus est filius Dei, in carne apparens. Quod autem Exit, ReVerebuntur filium ineum, non ignorans dicit quod illum Celsuri essent, Sed Significare volens quid facere deberent oportebat enim, inquit, licet servos occiderint, Certe filium revereri. Anicolae autem viso ipso Exeriint Hie est haeres, venit occidamus eum. Etenim Judaei qui dicebarin, Hic est Christus, ipsi illum crucifiXerunt. Eleeerunt

autem eum extra vineam: nam extra Civitatem occisus est Dominus. Praeterea quia Vineam Eeebamu esse

Populum, extra Vineam, hoe est, praeter Simplicis populi sententiam, occiderunt eum Pharisaei, mali agricolae. Curii eryo venerit dorminus vinein, si faciet agricolis illis Dicunt illi Mali cum sint, male perdet illos et vineainsitan locabit aliis agricolis, qui reddent ei fratctun in te=mporibus suis. J Cum Venerit. Quando 2 Nun in secundo adventu Videtur quidem et o Sentire, eruntamen melius sic intelligitur Dominus vineae, Deus Pater, qui misit filium suum ab illi occisum. Cum igitur Venerit, hoc St, cum ipse respexerit iniquitateni quam fecerunt Judaei, tune malos male perdet, miSSO Romano exercitu: et vineam suam, hoc est, populum, locabit alii agricolis, hoc est, apostolis et doctoribus. Intellige item per Vineam divina Scripturas, in quibus sepe quidem littera

ris autem, theologia, mas Aut illimis est et divina. Has itaque scripturas habebant prius mali agricolae, Pharisaei:

358쪽

3s1 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

V. 4a- 4 εγε αυτοῖς δ ησους' ι δεποτε νε- γνωτε ἐν ala γραφαῖς, λιθον ν ἀπεδοκίμασαν Οἱ οἰκοδομουντες, οὐτος γενηθη ει κεφαλὴν γωνιας ' παρα Κυρίου ἐγενετο αύτη, και εστι θαυμαστη ἐν

σεται θνει ποιουντι τοῖς καρποὐ aύτης Καὶ πεσων ἐπὶ τον λιθον τουτον, συνθλασθήσεται ἐφ' c o ν πεση, λικμήσει αὐτόν. Λίθον αυτον ονο

εθνέκους ει μίαν πίστιν. σπερ γαρ ὁ λίθος ὁ την γωνίαν

Μ γωνία δε αυτ θamaστ εστι, και παρὰ Κυρίου ἐγένετο. M γαρ συνέχουσα μας ἐκκλησία καὶ νοποιομα κ πίστει, παρὰ Κυρίου ἐγένετο xa εστι θαυματος ἀξία πολλου διατο aλως ο&οδομηθοναι Καὶ λλως δέ ἐστι θαυμαστη 116 διοτι τοι θαύμaσιν βεβαιωθη καὶ ἐκραταιωθη ὁ λόγος ὁ του ριστοΓ' στε ἡ συστασις της ἐκκλησίας θαυμαστή ἐστιν. ρθ' οὐν ἡ βασιλεία του Θεου πο των Ιουδαίων, τουτεστιν, λοικειότης ἡ προς Θεον, καὶ δόθη τοῖς πιστεύσασιν οἱ γαρ προσκόπτοντες τω λίθω καὶ σκανδαλιζόμε

359쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXI. 315 Iocavi autem nolbis Deus eas bono colentibus. Illi onim

dominum occiderunt extra Vineam, hoe St, praeter uS- Sum eorum Ioe dicet an Seripturae.

Diei illis Iesum: Numquam legistis in scripturis e Lapidein quem repi obaverrent discantes, hic factus est in caput anguli a donmino facturn est istud, et est nirabile in oculis nostris ' Idcirco dico vobis, it oretur a vobis regnun Dei, et dabitur genti facienti fructus Ous. Et qui cecideria super lapiden istunι, confringetur: uper gruem autern ceciderit, illuni conteret Liapidem Seipsum nominat aedifieantes autem magiStro Judaeorurn, qui illum quasi inutilem reprobaverunt, dieentes, Sanaaritanus es tu, et daemonium habeS. IPS autem Cum Surrexisset ex mortuis, PoSitu est in Caput anguli, hoe St, caput eccleSipe faetus est, conjungens Judaeos et Gentiles in unam fidem. Sicut enim lapis angulum in domo faciens, continet hae et illae murum, sic et Christus nos omne in unam dein colligavit. Angulus autem illo admirabilis est, et a Domino est factus. Ecclesia enim nos continens ae fide eo ungen a Domino faeta est, et est magna admiratione digna, eo quod Pulchre sudificata sit. Si autem et alia ratione admirabilis, eo quod miraculis firmatus est et confortatus sermo domini et ita ecclesiae quo siue constitutio admirabilis. Ablatum

igitur os regnum Dei a Judaeis, hoc eSt peeuliaritas, qua Dei proprii orant, et datum est his qui crediderunt. Qui enim limpingunt in lapident, et ostenduntur in Christo

Jesu, confringentur quidem in Seeundo adventu verun-

tamen et hic contriti sunt ab ipso, hoc est, dispersi

sunt ibique teri strum, leui videmus nune miSero Judaeos. Conteret, hoc St, ita Conteret, ut diSpergat eos. Et citia iudi8sent principes Sacerdotiιm ac Pharismi

360쪽

, θελον ἐλθeis. Πάλιν πεστειλεν ἄλλους δούλους λεγων' εἴπατε τοῖς κεκλημένοις, δου τοἈριστόν

μου τοίμασα, ι αὐροί μου και τα σιτιστα τεθυ- μενα, και πάντα τοιμα δεύτε εις τους γάμους.

라틴어 텍스트