장음표시 사용
371쪽
COMMENTARIUS. CAPUT XXII. 357 regii erant, ut comprehenderent illum quaSi rerum novatorem. Non reSpieis PerSonam uJUSquam, inquiunt, hoc est, nihil dicis in gratiam Herodis aut Pilati. Dic igitur nobis, Debemus et hominibus tributarii esse, et dare eis censum, sicut et Deo lidrachmum, an Soli Deo tribuemus 2 nunquid autem et Caesari 2 Hoc autem dicebant sicut dixi ut si dicat quod non oporteat tr1butum et Caesari petulere, comprehendant eum et occidant sicut Theudam et Judam, qui licebant non aer1ficandum pro nomine Caesaris. Jesus autem per hoe quod figuratum erat numisma imagine seSaris, PerSu
do illis obori Caesari quae eius Sunt, hoc St, quae habent ejus imaginem. Et in corporalibus et in externis obediendum est regi in internis autem et spiritualibus Deo iacet mater et sic intelligere, quod oporteat
unumquemque noStrum ea sitis Sunt CaeSariS, hoe est, daemonis, infernorum principis, illi ipsi reddere, et obiicere ut exempli gratia, si habes iram a Caesare, redice eam in illum, irascere contra ipsum: Si poteris et ea quae sunt Dei, Deo reddere. Item quia duplices sumus nos, ex anima et corpore constituti, corpori cibos et amictum ut Caesari debemus diviniori autem nostrae parti, quae et illi congruunt. In illo die accesseritnt ad eun Sadducoei, peti dicunt
non 88 reSurrectioneim, et interrogaveram n eun dicentes:
Magister, Moyses disit, si quis mortuus gerit non habetis stiurn ducat frater ejus aeoren illius, et suscitet enien fratri suo. Erant autem apud nos epten fratre3, et pri-nmus et ore ducta defunctus est ac non habens ernen et wlit inorem uariis atri suo: irmiliter secundius et tertius, uspete ad gestinium. Novissini autenm uinium defuncta est mulier in resurrectione igitur, cuius e Flen illis erituXor 8 Omnes enin habuerrent eam. J Confutatis Phar1Saeis cum Herodianis, iteriun Sadducaei tentant maeresis
372쪽
358 THEOPHYLACTI IN S. ΑΤΤΙ UM διανοῖς, παλιν οι Σαδδουκαῖοι πειράζουσιν. ἴρεσις ε ην
τουτων τοιάδε ους πίστευον ἴτε αναστασιν, υτε πνευμα,
νόμιμοι ἄνδρες. V. 9 3 Ἀποκριθεις δε ο ησοὐς ειπεν at τοῖς πλανῶσθε, μη εἰδότες τὰς γραφας, μηδε την δύναμιν του εob. Ἐν γάρ τη ναστάσει ἴτε γαμοῖσιν, ἴτε εκγαμίζονται, λλ' ς αγγελοι Θεουεν Οὐρανω εἰσι Περι δε της ναστασεως των νεκ
φησὶ, πλανασθε, μη εἰδότες τὰς γραφὰς μηδε την δυναμιν του eoo; ι με γαρ τὰς γραφὰς γινωσκετε, πίστασθε
373쪽
autem illoriam erat huiuSInossi neque reSurreetionem, neque Spiritum, neque angelo Credebant, diversa a Pharisaeis Sentientes. Rem fingunt, quae nunquam Contigit. Pone enim quod duo acceperint ipsam et mortui sint, qui fieri potuit ut tertius omen averSans nuptia non recuSmerit, perieulis praecedentium admonitus 2 ingunt igitur, quasi Christum in dubium fraeturi, ut resurrectionem arguant, et MOSe figmento Suo patronum faciant. Septem dixeriani; SSe fratres, quo magi IrrIderent resurrectionis mysterium et cujus ex illis dicunt,
erit nutior Diceret quis, o contaminati adducaei,
prioris qui duxerat uxor eru, siquidem concederemus in resurrectione nuptias fore Galli enim non Ver1 Sed viri erant acceSSorii.
Reγondens auten Iesius disit illis Erratis, nescientes
Scriptura8, nePete virtutem Dei. In resurrectione enim NeFge matrimonium contrahunt, neque elocantur, ed uni sicut angeli Dei in coeti De resurrectione vero mortuomι in
non legistis plo vobis dictum est a Deo : Ego un Deus Abraham, Deus Baac, et Deus Iacob f Non est Deitsnmortuorum Deus, e visentium. Et cum audissent turboe,
εtupuerunt de doctrina ellus. J ostendi Salvator et resurrectionem futuram, et non talem carnalem, qualem hallucinantur, sed diviniorem et spiritualiorem. Quid enim, inquit, erratis, neSeiente Seripturas, et potentiam Deil Nam si scr1pturas sciretis, crederetis utique Deum non SSe Deum mortuorum, sed viventium. Quod si virtutem Dei sciretis, cognosceretis utique De omniaeSSe possibilia, et posse Deum facere ut homines vivant Sicut angeli. Vide autem sapientiam Domini. Illi per
MoSe conabantur dogma de reSurrectione SubVertere,
o Dominus per Mosen illis iterum persuadet. Ego enim una, inquit, Deus Abraham, et Isaae, et Jacob.
374쪽
360 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM
V. 3 - Οι δε Φαρισαῖοι ἀκουσαντες τι ἐφίμωσε τους Σαδδουκαίους, συνηχθησαν ἐπὶ τ αυτ και ἐπηρωτησεν εις ἐξ αὐτων νομικος, πειράζων αυτον, και λεγων διδασκαλε, ποιήεντολη μεγάλη ἐν τω νόμω -δε 'Iησους εφ αὐτω αγαπησεις Κύριον τον Θεόν σου ἐν λ τῆ καρδία σου, και ἐν Oλη τη ψυχη σου, και ἐν ληθῆ διανοία σου αυτηἐστι πρωτη και μεγάλη ἐντολη Δευτέρα δε δμοία
ταυται ταῖς δυσιν ἐντολαῖς λο δ νόμος και οἱ προ ηται κρεμανται. Ἐξ αμετρου φθόνου πρόσεισιν
375쪽
Hoc autem dicere est, Deus non est eorum Deus qui non iant, Sedinci subsistunt et sunt. Newae enim dixit, Ego eram, Sed Sum. Nam quamvis mortui Sint, Spe tamen reSurrectionis vivunt. Interroga autem, quomodo
igitur alio loco licu, Mortuorum et viventium Dominus osti Disco igitur quod mortuos illos illi dicit defunctos quidem, victuros autem hi vero Dominus respondo haeresi adducaeoriam, docentium non SSe animam immortalem, Sed omnino corrumpi, Eeen Deum non esse Deum mortuorum, hoc eSt, leui Vos PutatiS, omnino Pereuntium, Sed viventium, hoe est, immortalem habentium animam, et resurgentium, etiamsi mortui fuerint. Pharisin auten cum audissent sod rilentium impos isset a ducinis, convenerrant et unum, et interrogavit eum unus eae et juris peritus, tentans eurin, et dicens: M
9ister, ecpeto est mandatum magnum in leges Ait illi I ius: Diliges Dominure Deum tuun in toto corde tuo, et
in tot aninia tua, et in tota mente tua. Hoc primum et magnum mandatum. Secundum est autem senile huic,
Diliges prorimum tuum sicut teipsum. In his enim duobus mandatis universa leae et prophetin pendent. Ex immodica invidia accedit tentans. Quia enim viderant adducaeos confusos, et laudatum Dominum ob Sapientiam, accedunt tentantes si apponat aliquid mandato primo, quasi legem corrigens, ut inveniant contra ipSum ansam. Dominus autem invulgans eorum malitiam, quod non ad discendum venissent, sed vacui charitate invideant potius et aemulentur, ostendit charitatem inter mandata praecellere docetque quod non X parte oportet diligere Deum, Sed nos totos dare Deo. Tres enim in anima discimus SSe vires, Plantativam, animalem, et rationalem. Secundum quod crescit et nutritur, et Simile aenerat, plantis assimilatur: Secundum quod
376쪽
362 THEOPHYLACTI IN S. ΜΑΤΤHAEUM καθ ο δε θυμουται και επιθυμεῖ, τοῖς ζωοις καθ' o δε διανοεῖται, λογικος λεγεται. ρα οὐν ενταυθα σημαινόμενα ταλα τὰ τρία ἀγαπησεις τον Θεόν σου εν λη τῆ καρδία σου, τουτο τ Θωδες μερος του ὀνθρωπου και εν λη τῆ ψ υχ σου, τουτο τ φυτικόμ εμψυχα γαρ τα φυτά καὶεν λη' διανοία σου, τουτ το λογικόν. Ωστε το δεῖν ἀγαπαν τον Θεον λοψυχως, τουτ εστι, το δια πάντων των της ψυχης μερων καὶ ουναμεων αὐτ προσεχειν αυτηπρωτη a μεγάλη εντολη, εις εὐσεβειαν μας γυμνάζουσα δευτερ δε μοι αὐτὸ i, εις τὰ προς ἀνθρωπους δίκαια διεγείρουσα Δύο γαρ εισι τα ει απωλειαν φεροντα δόγματα πονηρὰ καὶ βιος ιεφθαρμενος. Iνα μεν ου μ εμπεσωμεν
πων τον πλησίον πάσας τα εντολας πληροῖ, και ὁ πληρων τὰς εντολὰς ἀγαπα τον εό στε δι' ἀλληλων συγκροτουντa καὶ συνίστανται αἱ δύο υτα εντολάὶ, καὶ περιε υσι πάσας τα ἄλλας εντολας. ις γαρ ἀγαπων τον Θεὸν και Iaa τὸν πλησίον η κλεψει, η μνησικακησει, η μοιχεύσει, ἡ ψο- νεύσει, η πορνευσει , ουτος ο ὁ νομικὸς ερ ὰρ χης με πειρίζων λθεν, εἰτα απο της του ριστοίἰ ὰποκρίσεως
βελτιωθεὶς πννεθη, ως καὶ ὁ Μ ἄρκος φησὶν, τιεμβλεψας αὐτω ὁ 'Iησους σπάσατο αὐτον, καὶ εἶπεν αὐτω, ου μακρὰν εἶ της βασιλείας του eoὐ. V. 41-46 Συνηγμενων δε των Φαρισαίων, πη
περ του ριστου τίνος υἱός ἐστι λεγουσιν αὐτω, του Δαυίδ. εγει αὐτοῖς πῶς οὐ Δαυιδεν πνευματι Κυριον αὐτον καλεῖ λεγων' ειπεν Κυριος τω Κυρι μου, κάθου εκ δεξιῶν μου, ως άν θῶ τους ἐχθρούς σου ποποδιον των ποδῶν σου Εἰ υ Δαυιδ καλεῖ αὐτον Κυριον, πῶς υἱος αὐτο εστ ; Και Ουδεις δυνατο ποκριθηναι αὐτω λογον, οὐδε τολμησε τις π κεινης της
377쪽
COMMENTARIUS. CAPU XXII. 363 irascitur et concupiscit, brutis Comparatur Secundum
quod intelligit, rationalis licitur. Vide igitur hoc loco quod illa tria significentur: Diliges Deum tuum in toto
corde tuo, hae est brutatis animae pars et in tota anima tua, hae est plantativa virtus, animatae enim Sunt plantae et in tota mente tua, haec est vis rationalis. Et sic oportet Deum diligere tota anima, hoc est, omnibus partibus et virtutibus a niuis ei adhaerere. Hoe euir
Inum et magnum mandatum, ad pietatem nos XereenS.
Secundum autem simile est illi, quod nos excitat adtaciendum quae Sunt justa homini. Duo enim nos in interitum ducunt, mala doctrina, et corrupta Vita . Ut igitur non incidamus in impia dogmata, diligendus est Deus ne autem Sit ita perversa, diligendus est proximus. Qui enim diligit proximum, omnia mandata implet et qui implet mandata, Eligit Deum: almae ita duo illa mandata inter se cohaerent et Copitiantur, et continent omnia alia mandata. Quis enim diligens Deum et proximum Vel furatur, Vel vindictae avidus est, vel adulterium committit, vel scortatur, vel occidit pHic autem legisperitus principio quidem Venit tentans, deinde responso Christi emendatior factus, laudatus est, sicut et Marcus inquit, quod spectans eum JeSu amplexatus sit illum, et dixit ei: Non longe es a regno Dei. Congregatis autern Pharisinis, interrogavit eos Iesus
diceris: Quid vobis Midetur de Christo cujus lius est oeunt ei e lius David. Ait illisu Nomodo ergo David
in piritu vocat eura Donminuπι, dicens: Diaeit onminus Dontino meo Sede a deaetris meis, donec po=ὶam inimicos tuos subselliun peduim tuoru)n 8 Si ergo David vocat eunιDonminunm, quonmodo litus ius est Z Et erit poterat ei
ar litus interrogare. Quoniam purum hominem Christin esse putabant, Subvertit eortim opinionem, et docet
378쪽
361 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM και διδάσκει το ληθες διὰ της του Δαυιδ προφητείας, τι
πόντων γαρ των Φαρισαίων τι ιό εστι του Δαυὶ&ὁ ριστος, τουτεστιν, ἄνθρωπος φιλὸς φησὶ, πῶς υν ὁ Δαυιο Κύριον αὐτον νομάζει και οὐχ πλως Κυριον, ἰλλ' υπνεύματι, τουτεστι, διὰ της του LIνευματος χάριτος ἀποκαλυοθεὶς υτόν; - αρνούμενος δε το εἶναι υιος Δαυιοταυτ λεγει, αλλα τουτο δεικνύων, τι - εστι φιλος - θρωπος, ε μόνου του Δαυιδικοὐ σπερματος καταγόμενος. I αυτ δε ερωτα ὁ Κύριος, ως ν η ειπόντες τι - οἴδαμενερωτησωσι και μάθωσιν η ειπόντες το ληθες πιστεύσωσιν, μηδεν εχοντες ειπεῖν καταισχυνθωσι καὶ ἀναχωρησωσι μο- κετι τολμωντες ερωτησαι υτόν.
TOT O ησοὐς λάλησε τοῖς χλοις και τοῖς μαθηταῖς αὐτολλεγων ἐπὶ της ωσεως καθε- δρας ἐκάθαπαν οἱ Γραμματεῖς και οἱ Φαρισαῖοι
πάντα οὐν ὁσα, εἴπωσιν μῖν τηρεῖν, τηρεῖτε και
ποιεῖτε, κατα δε α εργα υτῶν μη ποιεῖτε. Λε- γουσι γαρ και υ ποιουσιν. Οτε αυτους πεστόμισε, καὶ δειξεν νίατα νοσοὐντari τότε περὶ αὐτων λεγει περὶ βίου δε καὶ πάλιτείας διαλεγεται, διορθούμενος τους κούO τας, ναμ καταφρονῶσι των διδασκάλων, καν διεφθaρμενου βίου σιν. A μ δε δείκνυσιν τι οὐδε τω νόμω εναντιουται, ὰλλα μα λον θελει τα του νόμου πράττεσθat, καν οἱ ταυταδιδάσκοντες νάριοι σιμ οσα γαρ φησὶ, λεγουσιν οἱ διδάσκαλοι, το M ωύσην νομίζετε ταυτα λεγειν, ἄλλον δετον Θεόν. Aio οὐ παντα ἴσα λεγουσι δεῖ ποιεῖν, αν κακὰ
ωσι Λεγομεν ουν πρωτον μεν, τι οὐδε τολμησειε ποτε ὁ διδάσκων προτρεψασθαί τινα εις κακόμ επειτα ει και δῶμεν τούτο ἔτι σται τις ει κακον βίον προτρεπόμενος, ου ἰπὀτης -τεως καθεδρας ὁ τοιουτος, οὐδ' ὁπλτου νόμου φθερον ἀποκάλυφθεὶς αυτόνJ Legendum videtur πο λυψας Ῥμον, aut talo aliquid.
379쪽
COMMENTARIIIS CAPU XXII. 365 veritatem per David prophet1arii, quod Dominus est divinitatem suam prae licans. Dicentibus enim Pharisaeis, filius est David Christus, hoe est, homo puruS, dicit, quomodo igitur David Dominum eum nominat pet non simpliciter eum nominat Dominuin, Sed in spiritu, hoc est, per Spiritus gratiam ipsum revelavit Non autem haec dicendo negat se filium David esse, sed mon- Strat quod non sit purus homo ex solo Davidico semino descendens. Haec autem interrogat Dominus, ut Sidicant se nescire, interrogent ac discant, vel si dicant Veritatem, credant vel si nihil possint dicere, confundantur et secedant, non audente ultra Interrogare illum.
IN Jesus locutus est ad turbas et ad discipulos
uos, dicens: In cathedra Moysis sederunt Scriboe et Pharisini omnia ergo IoecunPι DMerint vos ervare, εervate et facite: ecundura opera vero eorum nolite facere:
dicunt enim, et non faciunt. J Quando eos confutavit, et ostendit incurabiliter aegrotantes, tunc de ipsis dicit, oldo vita ac moribus illorum loquitur, admonen auditores, ne contemnant doctores, etiamsi corruptae vitae sint. Ostendit praeterea quod legi non sit adversarius, sed malit servari ea quae legis Sunt, quamvis doctores indigni sint. Quaecunque enim dicunt doctores, illa Moysen putate dicere, imo Deum. Faciendane igitur omnia quae dicunt, otianas mala fuerint 2 Dicimus igitur primam, quod doctor nullum unquam audet adhortari in malum. Deinde ut demus hoc, ut quis in malam vitam inhortetur, non tune a MoySi cathedra, neque e lege loquitur.
380쪽
V. 4 , 5 Δεσμεύουσι γὰρ φορτία βαρεα και δυο -
βάστακτα, και ἐπιτιθέασιν ἐπὶ τους μους τωνανθρωπων, ω δε δακτύλω αυτῶν ου θελουσι κινησαι cii τα. Ιαντα δε α εργα αυτῶν ποιούσι προς τοθεαθηναι τοῖς άνθρώποις Πλατύνουσι δε τὰ φυλακτηρια υτῶν, και μεγαλύνουσι τὰ κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν. Φορτία βαρεα πετίθεσaν οι
Φαρισαῖοι, ναγκαζοντες τους ἀνθρωπους τὰς εντολας του νόμου εκπληροδε, λεπτας ουσας καὶ δυσφυλακτους. καὶ πλει των ντολων του νόμου βaρυνον, παραδόσεις τινας παραδιδόντες επεκειν του νόμου, αὐτοὶ δε τω δακτύλω - των μη κινουντες, τουτεστι, μηδεν αὐτοὶ νεργουντες, μηδεπλησιaσαι τολμωντες τοι τοιούτοις φορτίοις. ταν γαρ
ὁ διδάσκων υ μόνον διδασκε ἀλλα καὶ πράττει, δοxe συμβασταζειν καὶ συνεργεῖν τοις διδασκομενοις ' τα δε μεμεν πιφορτίζ', αὐτος δε μηδεν πράττ', βαρυνε μαλλον
προ φθαλμων μων. E. γραφον οὐν επὶ δύο δ διφερίων,
τουτεστι, χαρτίων, τα δεκα οὐ νόμου ντολὰς, και ετίθεσαν
διφερίων Vereor ut haec vox alias reperiatur. Legendum actitror διφθερων Patres enim διφθέρας appellabant membranas, praesertim eas e quibus in ecclesia canebant. Cf. Zonar ad anon. v.