Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

411쪽

lectos enim per angelo rapient nubes. Tuba autem dicitur ad majorem terrorem. seu autern discite parabolam. Cum iam Mantu Aeyus tener fuerit, et folia fuerint enata, citis quod prope est Τεtas. Ita et vos cun videritis omnia hinc, citote quod prope it in or ibus. J Quando, inquit, omnia hae fient, non procul aberi meus adventus et ultima murtiti com

DOS PIMeellam, Serenitatem quae erit ustis; inpiis enim peccatoribus tempestas et luctatio major oris. Dicit igitur, Sicut videntes ramos et folia. 11eus, 2Statem Peratis ita et signa illa videntes, ut dixi solem et Iunam

immutari, meum expectate adVentum.

A1nen dico vobis, Non proeteribit hinc generatio, donec Ouini illa fant. Coelum et terra proeteribunt, verba autenm mea non proeteribunt Generationem hoc loco licit non eam quae tune erat, Sed fidelium quasi hoc dicens, Non praeteribit generatio fidelium, donec omnia haec fiant. Non enim quia auditis famem et pestilentiam, credatis

quod generatio fidelium his mali intereat, sed permanebit, et nihil illi praevalebit. Sunt qui haec omnia

de sola captivitato Hierusalem intellexeriint, et non de Secundo adventu unde et si interpretantur : Non praeteribit generatio haec, hoe St, veStra apoStolorum generatio videbit Hierosolymorum ala tales. Confirmans autem dicta, inquit, Facilius est tranSire coelum, et terram aboleri firma illa et immobilia elementa, quam ut quoddam ex meis dictis mendax R. De die autem illo et hor Mnmo erit, nepue angeli quia dera coeloriunt, nisi pater rimeus solus. Docet hoc loco discipulos, ut non quaerant diSeere humanam naturam transcendentia: nam cum dicit, neque angeli, admonet

412쪽

298 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

μαθεῖν, περ καὶ ο αγγελοι γνοοὐσιπι εν δε τω ειπεῖν οτι ὁ πατήρ μου μόνος, κώλυσεν υτους καὶ του ζητησαι μαθεῖν ει το μετεπειτα ει a εἶπεν, ὁτι οἰο μεν ου θελ δε ἡμῖν ειπεῖν, λυπηθησa αν, ως ηθεν καταφρονούμενοι π μοὐ νυν δε ε τω ειπεῖν, τι οὐδε λυιος εἶδεν,ει μ' ὁ πaτὴρ μόνος, κωλυε αυτους ζητεῖν δύσπερ καὶ πατερες πολλάκις κατεχοντες τι εν ταῖς χερσιν, εἶτα ζητού μενοι τουτο πο των παίδων, και η θελοντες δουνat, κρύπτουσιν αυτο, λεγοντες Ου εχομεν ο ζητεῖτε καὶ ουτωπαύονται a raιδία κλαυθμυριζόμενα. ἴτω καὶ ὁ Κύριος, ἴνα παυσν τους ποστόλους θελοντας μαθεῖν περ της με- ρας και ης ρας, εἶπεν, ἔτι οὐδε εγω οἶδα, ει μη ὁ πατὴρ μόνος. οτι γαρ γινώσκει a αυτος την ραν καὶ τὴν με- ραν κείνην, δῆλον μεν xa ες αλλων πολλωπι πάν

των ψευδων αὐτο λόγων, κεχρηται τοι κατὰ τον Νῶε γενομενοις ' σπερ γαρ τοτε λευην γοῆντό τινες την τῆς κ βωτου κατασκευὴν, ως ου λθ το πάθος καὶ φάνισε πάντας, ουτω καὶ νυν χλευάζουσί τινες τους περὶ τῆς συντελείας λόγους ἀλλ' at φνιδίως, φησὶν, πελεύσεται ὁ λε-

ωσπερ a πατέρες κ.τ.λ. Indigna haec vim Christiano sententia auctorem habuit Chrysostomum M. HOInd. ΙΙ. in Act Apost.

413쪽

COMMENTARIUS CAPUT XXIV. Deos ne discere attentent id quod angeli ignorant: et cum dicit, pater meus solus, prohibet eos anniti ut discant postea. Quod si dixisset eis, Scio quidem, vobis autem dicere nolo, contristat essent utiqtie, quasi de-Speet ab eo. Nunc autem cum dici quod ne*io filius noVit, nisi pater Solus prohibet ne inquirant sicut et patres Saepe continent quid in manibus, deIndo autem dum quaerunt hoc filii, et dare ipsi nolunt, occultant dicentes, non habemus quod quaeritis et Si ploranteS filios compescunt. Ita et Dominus ut CompeSent apostolos ne discere velint de die illo et hora, Exit, Neque Seio ego, nisi pater Solus Scit enim et ipse horam, et diem illum: ic quod ex multis aliis est manifestum. Omnia enim quaecunque habet pater, filii sunt scientiam

autem habet pater diei huius, proinde et filius lani

habet. MandeStius autem ex hoe : quomodo enim POSSibilo est filium ignorare diem illum, cui ea quae ante eum diem Contingent, ita eo nita sunt Nam qui ad vestibulum ducit, manifestum quod is etiam danuam sciat. Sed utiliter hunc non aperuit nobis enim Scire non prodeSi quando erit ConSummatio, ne ignavi Simus. Ignorantia enim nos facit alacres. Sed sicut erant dies Noe, ita erit et adventus fili hoxnretiis. Sicut enim erant in diebit qui prince3serrant diluviunt,

edentes et bibentes, contrahe nies et natrimonium, et nuptum dantes spie ad diem quo intravit Noe in arcaam, et non cognoveratnt donec venisset diluviii xii et u8tulisset univer8os:

ita erit et adventus fili hontinis Ad confirmationem VeriSSimorum suorum dictorum utitur hi quae tempore Noe sunt facta tunc irridebant nonnulli a res Praeparationem, donec veniret afflictio, et involveret omnes. Sic et nunc aliqui 1rrident sermones de consummatione

Seculi, Sed repente, inquit, adveniet interitus Ostendit

414쪽

400 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM θρος Δείκνυσι δε τι του Aντι ἱστου ελθόντος, η δονὴ

V. o, I TOτε δυο σονται ἐν τω γρω, ὁ εις παραλαμβάνεται, και δ ἐς φίεται Δύο ληθου- σαι ἐν τω μυλωνι, μία παραλαμβάνεται, και μία

415쪽

COMMENTARI US CAPUT XXIV. 101 autem quod cum veneri Antiethristus, voluptatibus eriint homines dediti, et ad nuptias et delicia propenSiores, sicut in tempore Noe giganteS.

Tunc duo erunt in agro: unus 88unmitur, et alter relinpiitur. Dum nolentes in mota, una sunmitur, et altera relinquitur. J Tunc, inquit, cum omnes Sine Sollicitu sine, et sua operati fuerint pera unus quidem

aSSutatur, austus scilicet in Oeeursum Christi in aerem :alter autem, peccator videlicet, infra relinquitur. Quinetiam Servi aliqui fuerint, et molandi et in his illi quidem aSSumuntur qui digni, relinquuntur autem qui indigni. Atque ita discimus ex hoc loco, quod et Servi et mulieres

a virtute non impe Euntur. Vigilate igitur, qui nescitis qu hora Dotminus deSterventurres tat. Illud autem citote, sod si scisset paterfa-1nilias qua hora fur venturus fuisset, vigila88et utique, et non permisisset fodi domiιπι suam. Propter hoc et os e8tote parati, qu i qua hora non putatis, lius horarinis veniet. J Vigilare iust et, et praeparari, hoe St, habere virtutis opera, quasi in theSauro quodam repoSua, ut cum Venerit Dominus repetens id quod vult, possimus dare. Vide autem quomodo non dixerit, neSeio qua hora fur venturus sit sed nescitis. Furem autem mundi consummationem nominat, et uniuSe USque mortem. Porro insinuat hoc loco nocte adventum Suum futuriam. Sicut igitur fur clam venit, ita et meus adventus, ut negligentes non sitis, sed sobrii et vigilantes. Nam Si Seiremus quando futura esset mors nostra, illo

Sol die daremus operam quomodo placeremu De :nune autem cum ignoramus, Sobrii Sumus Semper ad virtutum Pera.

lanam est delis ervus et m/dens, gera praefecit dontinus fantulis tuis, ut det illis cibum in tempore Z Beatus ervius ille, quem cura venerit dominus ellus, invenerit se

416쪽

υμῖν τι επι πῶσι τοῖς πάρχουσιν αυτο καταστησε αὐτόν. Διαπορεῖ ὁ Κύριος τίς σται ὁ πιστος δοῖλος και φρόνιμος, ον κατεστησεν ὁ Κ υριος αὐτολεπὶ της

φρόνιμος se οὐχ ὁπαρχει, ἀλλα ματην ἀπόλλυσι τα χρη-μaτa, τε φρόνιμος ηθεν ων κλεπτει υτος, οὐOεν φελος. τοίνυν εὐρεθησομενος τοτε πιστος καὶ φρόνιμος, κεῖνος καὶ των τελειοτερων πιτευξεται, λεγ δ της α λειας των οὐρανων. Ιαντων γαρ των παρχόντων πω

Θεω κληρονόμοι σονται οἱ αγιοι. Iιστος δε δολλος και φρόνιμος, καὶ ra διδασκαλος ὁ ε xatρω διδους τηντοο ην μάστω των τ αὐτο διδασκομενων, οιος ὁ Ιαὐλος νυν μεν γάλα ποτίζων, ἄν δε σοφίαν λαχων, πιστός τε διάκονος ων, ὁ πρότερον βλάσφημος, καὶ φρόνιμος, ω μη γνοων τα νοηματα οὐ χθροὐ. Ἀλλα και παρ ὁ τιοὐ παρα εο λαβων, εἴτε ' ηματα, εἴτε δυναστείαν, εἴτε ἀρχην, ὀφείλει καὶ πιστως καὶ φρονίμως διοικεῖν ταλα, ως λόγον δωσων.

V. 48-51 αν δε εἴπη δ κακος δοὐλος ἐκεῖνος ἐντη καρδία αὐτοὐ χρονίζει, Κύριός μου ἐλθειν, καιάρξηται τυπτειν του συνδούλους, ἐσθίη δε καιπίνη μετα των μεθυόντων, ξει Κύριος του δούλου ἐκεινου ἐν ἡμερα - προσδοκα και εν ωρα

ου γινωσκει, και διχοτομησε αὐτὰν και το μερος

αὐτο μετὰ των ποκριτῶν θήσει ' κεῖ ἔσται κλαυθμος και δ βρυγμδ των δόντων. Εἰπὼν πως

τιμηθησεται ὁ πιστος δοῆλος, νοῦν λεγει πως κολaσθησεται ὁ πονηρός. Tai γαρ τις οικονομίαν τινος χαρίσματος πιστε θεὶς καταφρονῆ οὐ κεῖθεν δικαστηρίου, και λεγ' τι χρονίζει ὁ Κύριος μου, τουτεστιν, οὐ παρα πόδας καὶ εὐθεωρτην τιμωρίαν επιτίθησι, και την ἀνεξικακίαν οὐ Θεολὰφορμην πονηριας ποιηται καὶ τύπτη τους συνδοίλους αὐτο φημὶ Vm σκανδαλίζε), Ἀαι τύπτεν την συνείδησιν αὐτων Oc

417쪽

COMMENTARIIIS CAPUT XXIV. 403facientem Anien dico Nobis, litonian Super Ouini bonαsu constituet eum. J Dubitat an futurus si fidelis quis et Prudens, quem constituit Dominus ejus super famulitium suum, ut ostendat quod rarus talis Sit, et inventu difficilis. Duo enim exiguntur ab omni diSpensatore, fides, et nidentia. Nam si quidem fidelis sit, et nihil furetur, niden autem non it, Sed in vanum disperdat opes vel si prudens fuerit, et furetur, nihil proderit.

Igitur qui tunc inventus fueri fidelis et prudens, illo et

multo plura consequetur, regnum die Coelorum. Nam

Omnium quae sunt Dei, haeredes errunt sancti Fidolis autem Servus et prudens omnis etiam est doctor, qui in tempore dedit cibum discipulis: Sicut Paulus nune quidem laete potans, nunc antem Sapienter loquens, fidelisque minister, qui prius hilaSphemUS, et Priadens, ut non ignorans cogitationes inimici. Sed et omnis qui a coaeceperit vel opes, Vel potentiam, Vel principatum, debetot fideliter et prudenter ministrare ea, tanquam rationem redditurus. Quod si dixerit servus ille malus in corde suo, Curict

tu dominus meus venire, coeperitu tu percutere OuSerVOS,

imo edere et bibere cura ebriis veniet orninus revi illius in die peto non eoepectat, et hora νέα ignorat, et dissecabitertui, et parteu pone curn hypocritis illic erit ploratus, et tridor dentitum. Quoniani dixit quomodo fidelis se vus honores habitumis est, nune dicit quomodo punietur malus. Nam si quis cui sunt concredita dispensationis dona, contemnat audicium illud, et dicat, Moratur dominu meuS, hoe est, non Statim et e QStigio cenam imponit et sumpta occasione ex longanimitate Dei, percutiat conservos Suos flendendo Scandalis, et illorum conscientiam Vecteret subditi enim videntes principes 26-2

418쪽

401 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

γαρ αρχόμενοι, βλέποντες τους αρχοντας κακως Vωμενους τοῖς δοθεῖσι, πλησσονται σκανδαλιζδμενοι, καὶ βλάπτονται' ὁ τοιουτος ουν διχοτομηθησσat, τουτέστι γυμνωθήσεται του προσόντος αὐτω χαρισματος, και τοτε φανησεται οἱος ην, καὶ βληθησεται ι το σκότος Γυωην με γαρ δια του προσχηματος πάτα, οἰοι πολλοι των ρχιερεων, γιο δοκουντες δια το ξίωμα τότε δε ρθήσεται ἀπ' αὐτων χάρις, καὶ ως ποκριταὶ κολασθησονται, ἄλλο οντες και ἄλλο φαινόμενοι.

TOTE μοιωθησεται ἡ βασιλεία των Ουρανῶν

δεκα παρθενοις, αἴτινες λαβοὐσαι τὰς λαμπά- 136δας υτῶν ξηλθον εις πάντησιν του νυμφίου. Πεντε δε ησαν ἐξ αὐτῶν φρονιμοι, και αἱ πεντε μωραί. ἴτινες μωραι, λαβοὐσαι τα λαμπαδας αυτῶν Ου ελαβον μεθ' εαυτῶν λαιο αἱ δε φρύ- νιμοι λαβον ελαιον ἐν τοῖς ἀγγειοι αυτῶν μετατῶν λαμπάδων αυτῶν. ρονίζοντος δε του νυμφίου νύσταξαν πάσαι, και κάθευδον. Ἐπι του

προσωπον των παρθενων σχηματίζει την περὶ λεημοσύνης παραβολην, να πειδὴ μεγα πραγμά εστι, μη τουτο μόνον κατορθων τις αμελῆ των ἄλλων, ἀλλα μανθανη ς της λεημοσυνης χωρις, αν παρθενίαν εχνς, μετα πορνω εκβληθηση.Eικότως δε ὁ συμπαθης και ἀνελεημων μβάλλεται, καν raρθενος εἰη ό με γαρ πόρνος πάθους ηττηθη τυραννικουτε καὶ φυσικου ὁ ο ἀνελεημων χρημάτων. σω ου λανταγωνιστης σθενεστερος, τοσουτω συγχωρητος ὁ νικηθεὶς ὐπο ου της φιλοχρηματίας πάθους Και μωρος δε ὁ τοιουτος ι αὐτο τουτο τ νικησαι με φυσιKV πύρωσιν, πιτηθηναι δε του μικρου πάθους των χρημάτων Νυστανος δε, ὁ θανατος χρονισμος δε του νυμφίου, το μη συντόμως γίνεσθαι την δευτερα πaρουσίαν.

μανθάνηI Ed Ven. μάνθανε, o lex Patav. μανθάνοι.

419쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXIV. 405 Ionis Dei malo uti, scandaligantur, et damnum accipiunt qui igitur talis, dissecabitur, hoc St, Spoliabitur dono Suo, et tunc apparebit qualis sit et mittetur in tenebras, qui Prius sub figura, quadam decipiet,at: sicut multi pontificum sancti idontur propter dignitatem, tune autem tolletur ab eis gratia, et Sicut hypocritae punientur Nam cum alii sint, alii apparent.

CAPUT XXV.

IUNC as,in illabitur regnum coelorum decen virginib/έ8, quin uiriptis Ianai padimus suis aeterisnt in occursiιπιγonSo. Quin que autenm eae illis erant prudentes, et uin Pete Diuoe. Noe erant fatuo , acceptis an Fadibus uis non

acceperant oleunm ecunm: prudente vero uulpserant Oleunm in vagis quis, una cum lampadibris Tardante vero sponso dornmitaveratnt omnes ac orniter iit. Sub Pergona virginum proponit parabolam de eleemoSyna ut quoniam magnum opus est Virginitas, ne qui illitii unum curans, alia negligat, sed discat quod abSque eleemosyna etiam virgines cum Scortis elicientur. Merito autem qui CompasSione Caret et misericordia, micitur, etiam si virgo sit. Scortuna enim asseetione tyrannie expugnatur et naturali, immisericor autem divitiis. Quanto

igitur infirmius cui obluctanduim, tanto minori venia dignus est qui expugnatur avaritiae iocto. Et stultus quidem est, qui vincit naturale incendium, et in Citur

Parva peeuniarum Cupiditate a mocto. Dormitatio est mors. Ora autem SponSi dicitur, quia non statim Secundu adventus fit. Porro uredi noctis clamor factus e8t Ecce Poruus venit, ite cit viam ei Tunc urrererrent onmnes virgines illo' et

420쪽

406 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUIITοτε γερθησαν πῶσαι αἱ παρθενοι κεῖναι, και ἐκόσμησαν τα λαμπάδας αυτῶν. A c μωραι ταῖς φρονίμοις εἶπον δότε μῖν ἐκ του ἐλαιου μῶν,οτι ci λαμπάδες μῶν σβεννυνται. Ἀπεκρίθησαν δε αἱ φρόνιμοι λεγουσαι μη ποτε υκ ἀρκεσy μῖν και μῖν πορεύεσθε δε μῶλλον πρῖς τους πωλούν- τας, και γοράσατε ἐαυταῖς Ἀπερχομένων δεαυτῶν γοράσαι, λθεν ο νυμφως, και αἱ τοιμοι εισηλθον μετ' αὐτου εἰς τους γάμους, και κλείσθηη θυρα. Ἐστερον δε ρχονται και ἱ λοιπα παρθενοι λέγουσαι Κυριε Κυριε νοιξον μῖν. V δεαποκριθεις ειπεμ άμην λεγ υμῖν, ουκ ἐδα μῶς. Γρηγορεῖτε οὐν οτι υκ οἴδατε την ἡμερα οὐδετην ραν εν disio τολάνθρωπου ρχεται. Me-σούσης της νυκτος λεγε παυπην γενέσθαι, Da είρη τιανέλπιστος ερ εται ὁ Κυριος, σπερ μεσονυκτίου παντες ηδ καθευδομεν βαθεῖ υπνω Ἀλλα μετα κραυγVς ερχεται, σάλπιγξ γαρ χησει ν τῆ δευτερα παρουσία. A as πάδες δε και αἱ ψυχαὶ μων, και ὁ νους κάστου λαμπάς εστι

ματείας. δε φρόνιμοι φασι ' μηποτε - αρκέση μῖν καὶ υμῖν η γαρ αρετὴ του πλησίον μου μόλις αρκεσει κείνω

ριος λεγει αὐταῖς, οὐκ οἶδα μἄς α φιλάνθρωπος καὶ