Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

421쪽

apparaverrent lainpades uas. Fatuo autem γ' dentibus diserunt Date nobis de oleo v tro, qui Mimpades OStroe tinguuntur. Et respondemunt prudentes dicentem Nepet stinam, Ne non l. ciat nobis et vobis: ed ite potius ad eos qui vendunt, et emite vobis ipsis. Porro diιnn irent niptum,

venit pon8us, et quin parato erant, intraverunt, cum Oid nuptias, clausaque est anua. Postea vero veniunt et rei

quo virgines, dicentes: Donmine, Donmine aperi nobis. At ille respondens ait Arnen dico vobis, non novi vos. Vigia late taple, qui nescitis leni neque horan qua liushoutinis veniet. J Media nocte dici clamorem fieri, ut ostendat quod si inexpectatus veniat Dominus, quasi

media noete omne dormiamus profundo Somno. At Cum clamore venit, tuba enim sonabit in secundo ad- Ventu. Liampade autem, animae noStrae, et unitISQUjuS-que mens lampaS Si quae tune eeenditur, quando habet oleum virtutum, et misericordiam Fatus autem

virgines ideo quod tunc requirant oleum, eum non it negotiandi tempus. Porro prudentes dicunt, Ne forte non ussiciat nobis et vobis. Virtus enim proximi mei vix sufficiet illi ad defensionem, tantum abest ut et Mailii. Ex suis enim quique operibus auStificabuntur, non proximorum. Sed fatuae ad Vendentes abeunt, hoe est, a d pauperes. Caeterum quod die hunc Sensum habet: Poenitudine ducuntur fatuae, eo quod eleemoSynam non fecerint et nunc primum Seiunt quod a pauperibus oporteat nos oleum emisse. Hoc igitur est quod dicit abire a vendentes ut emerent oleum: hoe St, mente abierunt ad pauperes, o secum cogitarunt quale bonum Sit eleemosyna, sed clausa est eis anua post Vitam enim istam non est tempus poenitentiam agendi et operandi. Proinde Dominus diei illis, Nescio vos. Misericors enim et miserator Dorminus nescit immiseri-

422쪽

408 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEIIII ελεημων ου οἶδε τὰ ὀνελεημονας. Ιως γαρ τὰς ὀλλοτρίους

μον και λαμπάδα, αἱ μεν φρόνιμοι διὰ της γαθοεργίας

V. 14-I9 Ω.σπερ γαρ ἄνθρωπος ἀποδημῶν ἐκα- λεσε τους ἰδίους δούλους, και παρεδωκεν αυτοῖς ταυπάρχοντα αὐτο Γ, και ia μὲν ἔδωκε πεντε ταλαντα, δε δυο - δε εν, κάστω κατα την ἰδίαν δυναμιν, και πεδημησεν υθεως Πορευθεις δε ο τα πεντετάλαντα λαβων εἰργάσατο εν αὐτοῖς, και ἐποιησεν ἄλλα πεντε ταλαντα ' σαυτως και , δυο ἐκερδησε και αυτος αλλα δυο δ δε το εὐλαβων πελ

423쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXV. 409

cordes. Quomodo enim disSinailes et aliena a Se nosset 2 Scito insuper omnem animam a Deo habere illustrationem et lampadem, et omne Surgere in Oeeursum Domini. Omne enim desiderant oeeurrere et conJungi Deo, sed Deo dante lucem et lampadem, prudentes quidem bene operando oleum immittunt, fatum autem sinunt lampadem sine oleo. Excluduntur igitur non habentes bona opera, Propter quae accendatur in illis lumen nisi enim bona opera faciamus, extinguitur lumen Dei in nobis. Sic t enim honio quidam peregre prosciscen8, vocavit 8ervo mos, et tradidit Ilis bona sua, et huic quidem dedit

quinque talenta, alii autern duo, alii vero unum, unicuique 8ecmndun propriant facultateum, et profectus δι statim. Abiit autem qui quinque talent acceperat, et Operatus est in eis, et confecit altera ruinque. Sinmiliter et qui duo acceperat, lucratus est et ipse duo altera: Pgi autem unum acceperat, abiens fodit in terranὶ, et abscondit pecuniam don ita sui. Post multum vero tempori venit dominus semvorun illoruim, et conor rationem cura eis. J Cum dixisset supra quod nesciatur dies quando venturus sit Dominus, apponit et parabolam hane, Stendens quod repente Venturus sit. Sicut enim homo peregre proficiscens, ita et Dominus vocaVit Servo Suos, et laseo atque

ista commisit illis. Peregre autem proficisci dicitur, qui

propter nos factus est homo Christus, Vel secundum quoc ascondit in coelos, Vel Secundum quod longanimis est, et non Statim Xigit opus, Sed expoetas. Servi autem illius, quibus onereditum est Sermonis ministerium, ut episcopi Sacerdotes, diaconi et Spiritualia dona accipientes illi quidem plura, hi Vero minora, unusquiS- quo secundum propriam facultatem, hoe St, Secundum mensuram fidei et purificationis. In Vas enim quod ego daturus sum Deo, in illud mittet donum suum: si parvum dedero, parvum dabit et ipS donum: Si magnum,

magnum ipse quoque dabit Statim autem qui quinquo

424쪽

λησεν, ἀλλ' εὐθεως ειργάσατο, διπλασιαζων ὁ λaβεν. γα μη μόνον αυτον φελων, ειτε λογον χοι, ε τε πλουτον, εἴτε δυναστείαν raρὰ βασιλευσιν, εἴτε ἄλλην Οἱaνοὐν υναμιν η τε χνην, ἀλλα καὶ τερους θελων φελεῖν, ὁ τοιουτος διπλασιάζει το δοθεν αὐτφ. - δε χωσας το τάλαντόν εστιν ὁ της δίας μόνον φελείας φροντίζων 1q8 καὶ μ' καὶ της των αλλων ο καὶ κατακρίνεται. Ἀλλακα εὰν ευου Πλης καὶ πιπηοειον ανθρωπον, τῆ ευφυῖα et πραγματείας καὶ δολιότητας καὶ γηῖν πράγματα κα--

τα χρησαμενον, τον τοιουτον ειπε κατορύξαι το τάλαντον εἰς την γην, τουτεστιν εις τα της γης πραγματα. ετὰ

δε πόνον πολυν ρχεται ὁ δους το ἀργύριον, η ταλόγια αὐτοῖ αργύριον γαρ πεπυρωμενον τα τουοεου λόγια. H πλω παν τι οὐ χάρισμα λαμπρον καιενδοξον ποιοὐν το εχοντα, ἀργύριον λεχθείη Καὶ συναιρει λόγον ἀπαιτων και λογοπραγων του λαβόντας. V. o so a προσελθων disci πέντε ταλανταλαβων, προσηνεγκεν ἄλλα πεντε τάλαντα λεγωπι κύριε, πεντε τάλαντά μοι παρεδωκας ac αλλα πεντε ταλαντα κερδησα π αυτοῖς. 'Eφη αὐτω

ελθε εις την χαρὰν του κυρίου σου Προσελθων δε και , δυο ταλαντα λαβων, Brε κύριε, δύο ταλαντα μοι παρεδωκας, ιδε ἄλλα δύο τάλανταεκερδησα et αὐτοῖς. Ἐφη αὐτω d κύριος αὐτob ευδΟὐλε γαθε και πιστε, ἐπι λίγα ης πιστος, πιπολλῶν σε καταστησω εζισελθε εἰς την χαρὰν τοὐ κυρίου σου Προσελθὼν δε και - εν τάλαντον ειληφως, ειπε κύριε, γνων σε τι σκληρος εἱώνθρωπος θερίζων που οὐκ σπειρας, και συνάγωνοθεν οὐ διεσκόρπισας και φοβηθεις, ἀπελθων - κρυψα το τάλαντόν σου εν η τ δε εχεις το σόν. 'Aποκριθεις δε o κύριος αὐτολειπεν αὐτω πονηρεῖοὐλε και κνηρε, ρδεις τι θερίζω που οὐκ σπει-

425쪽

COMMENTARIUS. 7 CAPUT XXV. 11 talenta acceperat, albin et operatus est. Vide Sedulitatem illius, quomodo nihil neglexit, sed statim operatus est duplicans quod acceperat. Qui enim non solum sibi Soli prodest, sive prudentiani habeat, sive divitias, sive potentiam et auctoritaten apud reges, SiVe quaIneunque aliam vel artem vel facultatem, Sed et aliis vult prodesseis duplicat quod sibi datum est. Qui auten talentiam fodi in terram, is est qui suae tantum utilitati curam

habet, et non aliorum, qui et Condemnatur. Et si bonae mentis et studiosum hominem Videtis, qui ingenio Suo ad negotiationes, dolos et terrena opera abutitur, de illo dicas quod defoderit talentum suum ut terra, hoe ere, in terrena opera. Post multum autem temporis venit Dorminus qui dederat argentum, vel eloquia Ua. Argentum enim igne probatum, eloquia Dei vel Simpliciter omne donum quod clarum et insigne111 1a ei hominem, argentum metum St. Et convoeat illos, ut rationem ab his qui talenta aeceperant, audiat. Et accedens is qui quinque talent acceperat, attulit alia quinque talenta, dicens: Dornine, quinque talenta tradidisti niihi, ecce alter quinque talenta lucratus uniper ea. Ait illi dorminus O tis Euge erve bone et delis, εuper pauca fuisti delis, upra niuit te constituani, intra in gaudiun donlini tui. Accederis autem qui duo talenta acceperat, ait Donmine, duo talent tradidisti mihi, ecce alia duo lucratus uu per ea. Ait illi dontinus Otis: Euge serve bone et fdelis, uper pauca fuisti delis, supra

multa te constituarin, intra in gaudiura donmini tui. Acce dens autem et qui unun talenturn acceperat, ait Donmine, no rara te quod horno durus is metens ubi non On n ti, et inde congregans ubi non par δisti, ac territus abii, abscondipse talentuni uun in terra : ecce habes quod tuum t. Respondens autein doniintus eius dioei eici Serve male et piger, ciebas quod umetain ubi non eriminavi, et congre-

426쪽

4l THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUMρα, και συνάγω θεν ου διεσκόρπισα ἔδει υν σε βαλεῖν το ἀργυριόν μου τοῖς τραπεζίταις, και ελ- θων γὼ ἐκομισάμην ίν o ἐμον συν τοκω ' Ἀρατεουν π αυτο τ τάλαντον, και δοτε τω χοντι τὰ δεκα ταλαντα. ω a εχοντι παντὶ δοθησεται, και περισσευθησεται ' πὰ δε του μὰ εχοντος, και Ἀχει, ἀρθησεται detr αυτοὐ Και τον ἀχρεῖον

X αρα δε του κυρίου, ἡ ἄληκτος εὐφροσύνη, ν εχει ὁ Θεος,

ευφραινόμενος επὶ τοις εργοις υτου, ως ὁ Δαυιδ λεγει. οιαυτην υ ευφροσυνην εὐφραίνονται καὶ οἱ γιοι επι τοῖς εργοις αὐτων, σπερ υν οἱ μαρτωλοὶ λυπουντa επὶ τοῖς οἰκείοις εργοις, καὶ μεταμελονται' aὶ το Κύριον δε πλουτον χοντες οἱ ὁγιοι, χαίρουσιν ετ αὐτω.

κα ἄκρος δοκεῖ, a xaτορθωση Ἀλλ' οἱ μεν εὐγνωμονες δουλοι, τοι οὐτοι ὁ δε πονηρος καὶ κνηρος αλλως ἀπολογεῖται, καὶ αυτου ἀξίως. Σκληρον γαρ ὀνομάζει τον δε πότην, σπερ καὶ νυν πολλοὶ των διδασκόντων λεγουσι, σκληρόν εστι το ζητεῖν παρὰ νθρωπων πaxοην, οἱ οὐκενεποίησεν ὁ Θεος το πηκοον, οὐδε νεσπειρεν αὐτοῖς τοεὐπειθες τομο γαρ at νίττεται διὰ του εἰπεῖν, θερίζεις

427쪽

seu illinc tibi non sparsi oportuit ergo te con inmittere pecuniam meam menSariis, et veniens esto recepi88em utique quod neuin est, cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et

date ei qui habet decem talenta. Oxnni enix habenti dabi-ttur, et abitndabit: qui vero non habet, etian quod habet auferetur ab eo. Et inutilem ferreum efficite in tenebras exteriores illic erit fetus et tridor dentium.' Amboli qui in concreditis operantur, laudantur a domino eodem modo. Euge Serve bone et fidelis, uterque audit. Per bonum autem hic omnino intelligimus misericordem et liberalem, qui suam bonitatem et proximis impartit. Qui autem super pauca fideles apparent, Super multa constituuntur : nam licet hie dona consequamur, ea tamen eum futuri non Sunt conferenda.

Gaudium autem Domini, incessabilis laetitia, quam habet Deus gaudens in operibus suis, sicut David dicit. Tali igitur gaudio gaudent sancti in operibus suis laetantes: Sicut et contra peccatores dolent in operibus propriis: praeterea Dominum divitias habentes Sancti, gaudent in illo. Vide auteni quod et is qui quinque, et is qui duo

talenta acceperat, eadem bona ConSequantur. Quando enim quis etiam paue aeceperit, et clatium ibi donum,

licet parvum Sit bene dispenSarit, eoaalern honorem adepturus est cum eo qui magna habuit, et fecit. Unusquisque enim ut acceperit, ita et excelsus videbitur, si bene egerit. Porro Servi grati ita Se habent: at perversus o piger aliter respondet, et ut e dignum est. Durum enim dominum nominat, Sicut et nunc multi doctorum dicunt, Durum quidem requirere ab hominibus obedientiam, quibus Deus non indidit obtemperantiam hoc enim insinuat dicens, Metis ubi non seminasti, hoc est,

cui non dedisti ut obediret, exigis ab illo ut obediat.

428쪽

414, THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

σκληρον τον δεσπότην ὁ δουλος αυτον κατακρίνει επειγα σκληρος ην, oειλε μαλλον πιμελεῖσθαι, ως σκληρον και πην εχων δεσπότην. ι γαρ τα τερων παιτεῖ, μαλ-

μενος, πλείονα επισπαται καὶ την ωρεάν. ω γὰρ χοντι σπουδην, δοθησεται πλείων η χάρις, καὶ περισσευθησεται 'απο δε του μ εχοντος σπουδην, και το χάρισμα ο δοκεῖ εχειν ἀρθησεται. D γα μη πονοην χων, μηδε περγασάμενος οἶς ελαβεν, ου εχει το χάρισμα, ἀλλα δοκεῖ

και συνα χροθησονται εμπροσθεν υτο πάντα τὰ

εθνη, και φοριεῖ αὐτους π άλλη λων, σπερ ποιμην φορίζει τὰ πρόβατα ἀπὸ των ρίφων, καιστησε τὰ μεν πρόβατα ε δεξιῶν υτοὐ, τα δε

ίγίους π των μαρτωλων, παλλασσων αυτους γωνίας, και ἴστησι, καὶ τότε φωνεῖ προ αυτούς. ΓΙρόβατα μεν ουν καλεῖ τους γόους, διὰ το μερον, και τι καρπον μῖν διδόασι καὶ φελειαν, τὰ πρόβατα, καὶ ριον χορηγοῆντες ητοι σκεπην θείαν καὶ πνευματικην, Mab γαλα, πουτεστι,

429쪽

COMMENTARIUS. CAPU XXV. 415nat. Nam quoniam duriis erat, debet,at magis diligens

esse, utpote durum et nidelem dominum Sortuus. Nam S aliena exigit, multo magis sua exiget atque ita oportebat et te multiplicare quae aeceperaS, et Reere discipulos a quibus debitum repetereS. NummulariOS autem discipulos nominat, tanquam eo qui probent aut reprobent Sermones. Verum usuram exigit a discipulis, operum scilicet exhibitionem. Discipulus enim a cloetore Sermonem aecipiens, habet, quidem illum et re bdit integrum, addit autem et usuram boni operationem. Tollitur itaque a malo, segni servo donum. Qui enim donum aliquod in aliorum utilitatem accepit, ne eo

utitur, illud etiam perdit qui vero multiplicare Studet, majorem sit, conciliabit gratiam. Diligentiam enim amhibenti dabitur major gratia, ita ut abundet. Studium

autem non ulli ens, et dono quod videtur habere privabitur. Negligens enim, et qui non operatur Per ea quae accepit, non habet donum, Sed videtur habere: nam perdidit Sua negligentia. Cun au tem venerit lius holminis in gloria sua, et omnes sancti angeli cum eo, tunc edebit uper sedem glorios

8inistras. Quoniam primus adventus Domini in igno-1minia fuit et opprobriis, dicit, cum Venerit in gloria Sua.

In secundo enim cum gloria aderit, angelis ipsum stipantibus. Primum autem Separat aneto a peeeatoribus, lilberans eos a labore, et Statuit, et tune loquitur eis. Itaque Ves Oeat anetΟS, quia manSueti Sunt, et se uotum nobis o utilitatem dant, ut oves, lanam Suppedi-

tantos videlicet divinum et Spiritualem amictum et

430쪽

V. 34 o TOτε ρει βασιλεῖς τοῖς ἐκ δεξιῶν 1 o αὐτου δευτε οἱ εὐλογημένοι του πατρο μου, κληρονομησα τε την ἡτοιμασμενην μῖν βασιλείαν πῖκαταβολης κόσμου. πείνασα γαρ, και ἐδωκατε

μοι φαγεῖ ἐδίψησα, και ἐποτίσατε με ξενος

ημην, και συνηγάγετε με γυμνὰς, και περιεβάλετε με ησθενησα, και ἐπεσκεψασθε με εν φυλακηημην, και η λθετε πρός με. Tότε ἀποκριθησονται Δύτω ι δίκαιοι λεγοντες Κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα, και ἐθρέψ αμεν διψῶντα και ποτίσαμεν πότε δε σε εἴδομεν ξενον, και συνηγάγομεν η γυμνὸν και περιεβαλομεν ποτε δε σε ει- δομεν σθεν η εν φυλακη, και η λθομεν προς σε

υμῖν, φ' ἴσον, ποιησατε ἐν τουτων των δελφῶν μου των ἐλαχίστων, μοι ποιησατε. οὐ πρότερον τιμα η κολάζει, πρὶν η δικάσηται φιλάνθρωπος γάρεστι. a ημα δε ολ αὐτο παιοευει μη πρότερον ο- λάζειν πρὶν α εξετάσωμεν Ουτω γαρ ἀναπολόγητοι μαλ- λον σονται οἱ μετὰ δικαστηριον κολασθεντες Eυλογημε- νους δε αλεῖ τους γίους, ως πο ου πατρος ὐποδεχθεντας κληρονόμους δε υτους ποιεῖται της βασιλείας, ἴνα δείξη τι κοινωνους αυτους ποιεῖ ὁ Θεος της εαυτο οόξης, ως υἱους αὐτου. οὐ γαρ εἶπε, λαβετε ἰλλα κληρονομησατε, ιονει τινα πατρωαν περιουσίαν in δελφους δε ελαχίστους καλεῖ, τους αὐτου μαθητὰς η παντας πλως τους πενητας. Ιἀργα πενης ἀδελφός εστι του ριστο κατ αὐτο τουτο, πει