Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

441쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXVI. 427Jesu, qui lepram tuam purgavit, et caput ejuS Periingere. Quod autem est caput Christi divinitas ejus, cui fragrantia Virtutum offertur. Dirigatur, inquis, oratio mea sicut thymiama in conspectu tuo, Domino. Affer itur fragrantiam unguenti ex multis 1rtutibus confecti divinitati Christi. Quinetiam si non solum horninem illum esse Ioeueris, Sed dixeris et Deum, tune caput ojus, hoc ost divinitatem fragranti unguento perihIHIeS, hoc est, livinitatem prae licabis. Videntes auten discripuli indignati sunt, dicentes Adpiid actura hines Potuit enin istud unguentu In venundari magno, et dari par Feribrus. Eo autem cognito Iesus ait illis: Quid molesti estis niulierio Opus enini bonuπι

operata δ eam me. απι enmper a ruperes hibetis vobiscum, ne vero non emper habetis. J Discipuli quoniam multa de eleemosyna audierant, magnamque illius rati nem habuerant, reprehenderunt mulierem, tanῬaam Deo misericor Eam magi requirente, quam honorem Suum.

Ille autem increpavi discipulos, eo quod intempestive

mulierem reprehemESSent. Non enim Summa exigere

ab his qui nuper ad fidem adducti sunt, maxime ab infirma muliere, Sed medioerem eorum fidem Suseipere oportet. Quando igitur quis offert Deo donum, ne

averseri illum, neque Confringa Haeritatem ejus, abducens illum ut det pauperibus, sed sine implere Nationem. Quod Si quis consilio tuo Iuligueri utrum oporteat

faeere, Pauperibu dare, vel sterre Deo, consule illi ut det pauperitius ut cum offert, indignum S a Versari illum. Decet enim ut honorem quem Deo debemus, Praeferamus Simpliciter omnibus, etiam eleeInosyna ipsi. Noli enim quia propter benignita tein Christus suscipit misericor tiam quasi sibi facta esset, existimare quod oporteat contemnere Deum et eleemosynam tantum curare quia Eie et sacrilegium facere liceret, et ex Sacrilegiis esset eleemosma danda. Verum non sic ha-

442쪽

428 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

ἐπι του σώματος μου, προς τὰ ἐνταφιάσαι με ἐποιησε. Ἀμην λεγω μῖν, που ἐὰν κηρυχθη ὁ εὐαγγελιον τοὐτ ἐν ὁλήτω κοσμω λαληθησεται και O ποίησεν αὐτη, εις μνημόσυνον ὐτης. Δι

443쪽

bet; nam quod non est idem, miSereri Pauperum, et colere ae honorare ipsum ChriStum, altili Pauperesentim, inquit, semper habeti VobiSeum, ne autem non

semper. Vides igitur quomodo aliud sit curam impendere Christo, et aliud miserer pauperibus, tametSi Christus propter benignitatem suscipiat perinde ac si in Se collocetur, quod pauperibus impenditur.

Quod enim hinc unguentum hoc Nmisit 8πer corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Amen dico Obi' ιbicunque proedicatuam fuerit hoc evangeliun in toto mundo, hoc quoque peto hinc fecit, narrabitu in nmemoriam ipsius Docet nos quod mulier hae divino aliquo motu impulsa hoo fecerit, praeSignans mortem illius, et corpori Sepulturam. Non enim tulisset Christus unguento ungi, nisi mysterium quoddam SubsutSset. Praedixit autem tanquam Deus, quod esset futurum, quod in gloriam eju tibique praedicetur res quam feci mulier. 1do autem Dei

misericordiam, quomodo mulierem magnis doni remisenerat. Faces enim eam memorabilem ubique, quamdiu suum evangelium duraturum sit. Quomodo autem Se-

Pulfura ejus preeSignatur unguento 2 Mos ora Judaeis cum unguento mortuorum corpora Sepelire, sicut et AEgyptii faciebant, ut incorrupta manerent, nee ceterent ostendit igitur mulier, inquit, ex hoe quod unguentum essudit, Corpus meum brevi Sepeliendum Hseo autem omnia dicit, ut udam, Per quem Sepulturae tradendus erat, pudore afficiat et reprehendat. Intelligo item per anagogen, leproSum quidem esse gentilem

populum mulierem autem Beeentricem, Congregationemo ecclesiam ex gentibus, quae unguentum, hoe St,

fidem, in Christi caput hoc est deitatem effudit omnis enim credens Deum esse Christum, Unguentum effundit in caput Christi Judas autem qui increpavit mulierem sicut Joannes licit) figuram tenet Judaeorum, qui usque

in latino diem contra CeleSiam murmurant.

Tunc abiit unus de diuodecim, peti diectatur Iudas δε-

444쪽

ἰλλοτρία γυνη, ἡ πόρνη τοσαυτην επεδείξατο τιμην, τοτε ὁ μαθητης περχεται προδωσων αυτόν Ου γα μάτην κεῖται

ὐπαγετε εις την πόλιν πρὸς το δεῖνα, και εἴπατε

αὐτω d δῶασκαλος λέγει, 3 καιρός μου εγγύς

εστι προς σε ποιῶ, πάσχα μετά των μαθητῶν

Πρω ν πων Ἀζυμων . . . a i μal a. e. manducabat, Pascha aet yrna comedebat Dominus cum discipulis dio sexto, qui orat dies Parasceve Sive Vmoriam, Vesperi, Ne scilicet ineunte ut Judaei computabant Inigit autem discipulos quinto ille, qui vocabatur minus ymorum, ut qui ante Parasceve Sive diem azymoriam esset. Hunc textum pro purio notat editio Veneta, aliumque ad calcem paginae affert compluribus cossicibus et versione incolampadii confimatum: πρωτην των ζυμων, τον προ των ζυμων Ἱσὶν μόραν Οἱον τί λέγω πῆ πεμπτα ἐσπέρας μελλον κεῖνοι φαγεῖν το πάσχα, μεθ' ην επιφωσκειὴ παρασκευq. Πρωτη των ζυμων καλεῖτο -ρὰ - νόμω ista i τῆς

445쪽

COMMENΤΑRIUS. CAPUT XXVI. 431 cariote8, ad principes sacerdoti πι, et ait illis: Quid vultis et nihi dare, et est vobis tradain illunc At illi constituemini

ei triginta argenteos. Et eae eo ten Fore quoerebat Opportunitaten ut eum traderet. J Cum aliena mulier meretrix tantum exhibebat honorem, tune liscipulus abii proditurus illum. Non enim finistra adlicitur, tune abiit, sed ut ostendatur impudentia udae. Addicit autem Iscariotes, ut notiorem eum redderet. Erat enim o alius Judas, qui Ibebbaeus licebatur lite ero proditor erata pago situ dicebatur ISeara . Illi autem constituerunt triginta argenteos, hoe est, decreverunt ut ei darentur, non auten in multi putant, appenderivit. Quaerebat igitur opportunitatem ut illum solum traderet eis. Lmebant enim turbam, et ideirco conduxerunt udam ut In licaret eis quando Solus eSSet. Primo uten die azynmormari accraferrent discipuli ad Jesunt, dicentes ei: Ubi is parentius tibi ad edenduin

P ehi At ille dimit Ite in civitatem ad gQndanm, et diabile es, Magister dicit: Tempus meum, prope δt, apud te Dei Pascha cua in discipulis nmeis. Et fecerunt discipuli sicut coimtituit illis Iesus, et paraverrent Pascha. Pri

cedit ut si dicam. Die Parasceve Vesperi mandueaturi orant illi Pascha, et haec vocabatur die a morum. Dominus igitur mittit liscipulo die quinto, quem nominat evangeliSi a prinarum Zymorum, utqui ante Para-

Si haec lectio vera est, dicitur Pasicha manducatum esse quinto dio vesperi, hoc est, ii frie quiriti diei. Ita ChUSOStomus ad hunc locum Hortat LXXXI. in Matth. Πρωτy. των ζυμων, την προ των ζυμων φησίν εἰωθασι γαρ ἀπο της σπερας εὶ ριθμεῖν την μέραν καὶ ab νμν μνάει, agra εν τυ ἐσπέρα το πάσχα μελλε θυεσθαι mav πέμπτyτου σαββάτου προσηλθον. Sed uterque textus idem fere tempus designat.

446쪽

των δωδεκα, καὶ ἐσθιόντων αυτῶν ἐπεν μην λεγωὐμῖν, υτ ει ἐξ υμῶν παραδωσει με Και λυπου- μενοι σφοδρα ηρξαντο λεγειν αὐτῶ εκαστος αυτῶν μητι γ ειμι, Κυριε; Ἐκ τουτου νομίζουσί τινες

καρδίας. V. a a V δε ἀποκριθεις ἐπεμ d ἐμβάψλας μετ' εμολεν τω τρυβλίω την χεῖρα, Οὐτός με παραδώσει δ με υἱος του νθρώπου πάγει καθώς γεγραπται περὶ αὐτου Οὐαι δε τλάνθρώπω κείνω δι Ῥυ λυιος του ανθρώπου παραδίδοται Καλον

447쪽

Accedunt igitur discipuli et rogant, Ubi is paremus tibi ad dondum Pascha 2 Non enim habebant neque illi neque ipse proprias pedes. Mitti autem illos ad

hominem qui non Cognoscebatur neque CognoScebat, sicut et de asina fecerat monstrans illis quod possit nudis vectis persuadere etiam ei qui plane non Og-noSeunt, ut eum exeipiant. Voluit autem Passia perfi-Cere, ne legi Contrariu eSSe Videatur. Tempus ero Stium nominat immolationem ut discamus quod non

ignoran neque involuntarius immoletur. Ad id quod ait Apud te facio Pascha, id est, in domo tua, adjicit,

cum Escipuli meis ut pararetur quantum at SSet multis qui simul esuri erant. Vespere uten facto discunmbebat cun duodecim, et edentibus illis disit Amen dico vobis, go unus v truam me proditurus 3t. Et moeδα redditi vehementer, coeperunt εinguli dicere ei: Nun: esto sitin Domine J Ex hoc putant quidam quod hoc anno non comederit Dominus Pascha. Dicunt enim quod si antes comedebant agnum Christus autem recumbebat, igitur Pascha non comedit. Dicimus itaque quod prius Pascha stans comederit, deinde

recumbens tradidi Suum sacramentum Primum enunperfecit figuralia, deinde verum perfecit. Praenunciat autem de uda, ut reveritus corrigatur, et si hi nihil aliud, auem vel ob communem menSam, Vel quod Seiret Se roditurum Deum, corda cognoscentem. Discipuli vero turbabantur: et licet purum Cor haberent, ac Sunam ConSeientiam, attamen magis credebant Christo, quam sibi ipsis, eo quod ille melius Sua Orda. Cogno Ceret, quam ipsi. At ipse respondens ait: Qui intinaei mecun manun ι in catino, hic me traditurus est. Filius quidem hominis

vadit sicut scriptu ni est de illo vo auten ho=nini illi perpeteriistius hominis proditur 'ionum erat eici natus non

448쪽

ανερως τον προδότην επείδη κρυφίως ελεγχόμενος ου δι - θολο δια τουτο ου φανεροῖ αὐτον λεγων, ὁ εμβάψας μετ

ενεβαπτεν εν ω αυτοὐ τρυβλίω, τοι πινακίω. ἰτα φησιν, ὁ μεν ιος του ἀνθρωπου παγε καθως γεγραπται περι αυ- του, τουτεστιν, ε καὶ προωριστο παθεῖν επὶ σωτηρία του

εμφαίνει γαρ ως ποδημία μα λον, ου θάνατος εστα η νες- ρωσις αὐτου.

τον αρτον a ευχαριστησας, κλασε και δίδου τοῖς μαθηταῖς, και ειπε λαβετε φάγετε τούτοεστι το σῶμά μου. Δια τολο προσεθηκε τλ εσθιόντων, να παραστυση την πανθρωπίαν του Ιούδα, τι εντραπε ' καὶ των αὐτων βρωματων κοινωνίa, τε ι καὶ θηρίον ην, πραότερος αν εγεγόνει, τότε Ου0ε ελεγχ όμενος συνηκεν, ἀλλα καὶ του σωματος αὐτου γευόμενος ου μεταμελε ται. ινες δε φασιν τι ζελθόντος του Ioi Ja, μετεδωxe των μυστηρίων τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς οὐxοὼν καὶ μεῖς ουτωποιεῖν ὀφείλομεν, και τους πονηρους πείργειν των μυστηρίων Εὐχαριστεῖ ε μελλων κλάσαι τον ἄρτον, αμ μεν Da καὶ μας raιδεύση με ευχαριστίας τον αρτον προσφερεσθαι, αμ δε καὶ να δείρη τι εὐχαρίστως την κλάσιν του

449쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXVI. 435fiisse honio ille. N pondens autenm Iudas, tui tradidit eurin, diaeit: Nubim ego uni Rabbi Z Ait illi: Tu dixisti. JManifesto proditorem reprehendit quoniam cum clam

rePrehenderetur, non emendabatur. Propterea manifestat illum, dicens, Qui intinxi mecum ut vel Sio Or- rigatur. Verum Judas impudens intingebat in eodem Catino, seu scutella Delirile dicit, filius studem hominis vadit sicut scriptum eS de illo, hoc St, etiam Si praedo- finitum sit Christum pati ad Salutem muniti, non tamen propter hoc honore dignus Judas, sed vae illi. Non enim ut cooperans divinae voluntati hoc fecit, scd suam malitiani perficiens. Nam si diligenter ConSideraveris, noluit Christus praecedenter crucifigi. InSinuat autem illud per hoc quod deprecatur poculum. Quoniam autem sciebat ante omnia secula quod aliter non osset possibilo salvari homines propter malitiam inimici voluntarium

sit ipsi, qμod praecedenter noluerat. Dieen autem, Bonum esse hominem illum non esse natum, Stendit quod natura non SubSistere melius Sit, quam subsistere in peccatis. Observa autem Vectum Vadit, significat

enim peregrinationem magis quam mortem SSe Suam occisionem. Vescentibit autem eis, accepit Ie8us panent, et cunnia,

egisset gratias fregit, deditque discipulis, et disit Accipite, comedite: Hoc 3 corFus ni eunt. J Apposuit autem VeseentibuS, ut ostenderet crudelitatem Judae quia inmenSa et communione ciborum illius, quando si et fera fuisset, mansuetiorem Se exhibuiSSet, tune neque Cum argueretur, intellexit, sed et Corpus illius gustans non poenitentiam agebat. Quidam autem Ueunt quod egresso Juda tradidit sacramentum reliquis discipulis proinde et nos si facere debemuS, et malo a Sacramentis al)arcere Gratias quoque agit fracturus panem, ut e nos erudiat cum gratiaruΠ1 aetione Panem offerendum, et ut ostendat se cum gratiarum actione fractioneim sui 28 2

450쪽

436 HEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

μου, δεικνύει τι αὐτο τ σωμα του Κυριου στὶν ὁ ἄρτος ὁ ύγιαζόμενος εν τω θυσιαστηρίω καὶ ουχὶ ἀντίτυπον Ουγαρ εἰπε τοὐτό εστιν ἀντίτυπον, αλλα τοὐτό εστι το σωμαμου. Ἀρρητω γὰρ νεργεία μεταποιεῖται, καν φαίνηται ἡμῖν ἄρτος επε γαρ σθενεῖς σμεν, καὶ Ουκ εδεζάμεθα κρεα εσθίειν μον, καὶ ἀνθρωπου σάρκα, διὰ τουτο ἄρτος μεν μῖν φαίνεται, σὰρξ δε τω οντι στί. 147

V. 7, 28 Και λαβών το ποτηριον, και εὐχαριστησας, εδωκεν αὐτοῖς λεγωπι πίετε ἐξ αὐτου πάντες. o υτ γαρ ἐστι το ιμά μου, το της και νης διαθηκης, το περι πολλων ἐκχυνόμενον εἰς φεσιν ciμαρτιῶν. Ωσπερ ἡ παλαιὰ διαθος σφάγιον εἶχε καιαἶμα ουτωμά ἡ καιν αἱμα χει καὶ σφαγήν. Ιερι πολ-

χεσθαι, πάντων.

τουτου του γεννηματος της ἀμπελου, ως της με - ρας κείνης, ταν αὐτο πίνω μεθ' υμῶν καινὰν εν τηβασιλεία του πατρός μου. Γευσάμενος του ποτηρίου,

ἀποτάττεται λοιπον τω σωματικω πόματι καινον δε τινα

라틴어 텍스트