Xenophontis Opera omnia

131쪽

μάλα, ἔφη. Toυτο ουν ποτέρωσε θῶμεν; Καὶ τουτο δηλονοτι, ἔφη, πρὸς την αδικίαν. Tί δε τὸ κακουργεῖν; Καὶ τουτο, ἔφη. Tδ δε ἀνδραποδίζεσθαι; Και τουτο. Πρὸς δετn δικαιοσύνy ουδὲν ημῖν τούτων κείσεται, Ι Ευθύδημες 5 Δεινὸν γὰρ civ ειη, ἔφη. Tί δ' ς ἐάν τις στρατηγος αιρεθῶς 13 ἄδικόν τε καὶ ἐχθρὰν πόλιν ἐξανδραποδίσηται, φήσομεν τουτον ἀδικεῖν; ου δητα, ἔφη. Δίκαια δε ποιεῖν ου φησο μεν; Και μάλα. Tί δ' ς ἐὰν ἐξαπατα πολεμων αυτοῖς; Δίκαιον, ἔφη, καὶ τουτο. Ἐαν δε κλέπτy τε καὶ ἁρπάζη τα Io τούτων, ου δίκαια ποιήσει; Και μάλα, ἔφη ἀλλ' εγώ σε τὸ

πρῶτον υπελάμβανον προς τους φίλους μόνον ταυτα ἐρωταν. 'υκουν, εφη, οσα προς τy αδικία ἐθήκαμεν, ταυτα καὶ προς τp δικαιοσύνy θετέον αν εἴη; Εοικεν, ἔφη. Boυλει ουν, Ι6 ἔφη, ταυτα ουτω θέντες διορισώμεθα πάλιν προς μὲν τους Ι5 πολεμίους δίκαιον εἶναι τα τοιαυτα ποιῶ , προς δε τοειφίλους ἄδικον, ἀλλα δειν πρός γε τούτους ὼς ἁπλούστατον ειναι; ΙΠάνυ μὲν ουν, ἔφη ὁ Ευθύδημος. Tί ουν; ἔφη ὁ Ι Σωκράτης, ἐάν τις στρατηγὸς ὁρῶν ἰθύμως ἔχον το στρά - τευμα ψευσάμενος φησy συμμάχους προσιέναι καὶ τῶ ψεύδειλο τούτω παύσy της ὰθυμίας τους στρaτιώτας, ποτέρωθι τηναπάτην ταύτην θησομεν; Δοκεῖ μοι, ἔφη, πρὸς την δικαιοσύνην. Ἐav δε τις υιὸν ἐαυτου δεομενον φαρμακείας καιμη προσιέμενον φάρμακον ἐξαπατησας ὼς σιτίον το φάρμακον δω και τῶ ψεύδει χρησάμενος ουτως υγιὰ ποιησy, ταύτην αυ*5 την απάτην ποῖ θετέον; Δοκει μοι, ἔφη, και ταύτην εις το

αυτό. Tι δ' ς ἐάν τις, ἐν ἀθυμία ἄντος φίλου, δείσας μηδιαχρησηται ἐαυτόν, κλέψp η ἁρπάσp η ξίφος η ἄλλο

lin. C al. τουs στρατιώτας B Stob.: του στρατεύματος codd. nonnulli :τοὰ στρατιώταις B S. V. ποτερωθι ποτερωσε DiII l. 23 σῖτον

132쪽

IV. H

φίλους ἄπαντα δεῖν ἁπλοίβεσθαι; Ma Δί' ου δητα, εφη ὰλλα μετατιθεμαι τα εἰρημενα, εἴπερ εξεστι. Δεῖ γε τοι, εφη ὁ Σωκράτης, εξεῖναι πολυ μὰλλον η μη ὀρθῶς τιθεναι. 319 των δε δη τους φίλους ε πατώντων επὶ βλάβη, Dα μηδετουτο παραλίπωμεν ἄσκεπτον, πότερος ἀδικώτερός εστιν, ὁ εκων η ὁ ἄκων; Ἀλλ', ia Σώκρατες, ουκετι μεν εγωγε πιστεύω οἶς αποκρίνομαι' και γὰρ τα πρόσθεν πάντα νυν ἄλλως ἔχειν δοκεῖ μοι, η ως εγὼ τότε ωμην' ομως δε ειρησθω Io μοι ἀδικωτερον εἶναι τον εκόντα ψευδόμενον του ἄκοντος. 2o Δοκεῖ δε σοι μάθησις και επιστημη του δικαίου εἶναι ωσπερτων γραμμάτων; Ἀμοιγε. ΙΠότερον δε γραμματικωτερον κρίνεις, ὁς αν εκων μη ὀρθῶς γράφn και ἀναγιγνώσκy ηις αν ἄκων; 'ος αν εκων, εγωγε' δυναιτο γὰρ ἄν, ὁπότε 15 βουλοιτο, καὶ ὀρθῶς αυτὰ ποιεῖν. Oυκοῖν ὁ μεν εκων μηὀρθῶς γράφων γραμματικος ἄν εἴη, ὁ δε ἄκων αγράμματος; Πως γὰρ ου; Tὰ δίκαια δε πότερον ὁ εκων ψευδόμενος καὶεξαπατῶν οχεν η ὁ ἄκων; Δηλον οτι ὁ εκων. Ουκοῖν

γραμματικωτερον μεν τον επιστάμενον γράμματα του μη ao επισταμενου φης εἶναις Ναι. Δικαιότερον δε τον επιστάμενον τὰ δίκαια του μη επισταμενου; Φαίνομαι δοκῶ δε

2I μοι καὶ ταυτα ουκ οἶδ' οπως λεγειν. Tι δε δη, 5ς ἄν βουλόμενος τἀληθη λεγειν μηδεποτε τὰ αυτὰ περὶ τῶν αυτῶν λεγ', ἀλλ' ὁδόν τε φράζων την αυτην τοτε μεν προς εω, 25τοτε δε προς εσπεραν φράo, καὶ λογισμὸν ἀποφαινόμενος τον αυτὸν τοτε μεν πλείω, τοτε δ' ελάττω ἀποφαίνηται, τι σοι δοκεῖ ὁ τοιουτος; Δηλος νη Δι' εἶναι οτι h ωετο ειδεναι 22 ουκ οἶδεν. οἶσθα δε τινας ἀνδραποδώδεις καλουμενους; Εγωγε. ΓΙότερον διὰ σοφίαν η δι ἀμαθίαν; Δηλον οτι 3o δι ἀμαθίαν. ρ' ουν διὰ την του χαλκευειν ἀμαθίαν του

133쪽

IV. HOνόματος τουτου τυγχάνουσιν; ου δῆτα. Ἀλλ' ἄρα διατην του τεκταίνεσθαι; οὐδε δια ταυτην. Ἀλλα δια τηντου σκυτευειν; ουδε δι' εν τουτων, εφη, ἀλλα καὶ τουναντίον οι γὰρ πλεῖστοι των γε τα τοιαῖτα επισταμενων

ξ ἀνδραποδώδεις εἰσίν. 'p' oim τῶν τα καλὰ και ἀγαθὰ καιδίκαια μη εἰδότων το ἄνομα τουτ εστίν; Ἐμοιγε δοκεῖ, 23εφη. Oυκουν δεῖ παντι τρόπω διατειναμενους φευγειν οπως μη ανδράποδα ῶμεν. Ἀλλα νη τους θεους, εφη, A Σώκρατες, πάiet' ωμην φιλοσοφεῖν φιλοσοφίαν δι ῆς civio μάλιστα ενόμιον παιδευθῆναι τα προσήκοντα ἰνδρὶ καλοκαγαθίας ὀρεγομενω νυν δὲ πως οιει με ἁθυμως εχειν, ὁρῶντα εμαυτὸν διὰ μεν τα προπεπονημενα ουδε το ερωτώ - μενον ἀποκρίνεσθαι δυνάμενον υπερ ων μάλιστα χρὴ εἰδεναι, ἄλλην δε ὁδὸν ουδεμίαν εχοντα δεν αν πορευόμενος βελτίων 5 γενοίμην; και ὁ Σωκράτης, Ειπε μοι, εφη, ω Ευθυδημε 24

εφη. Κατεμαθες ουν πρCς τω ναω που γεγραμ μενον TOΓνῶθι σαυτόν; Ἐγωγε. ΙΠότερον ουν Ουδεν σοι του γράμματος εμελησεν ἡ προσεσχες τε καὶ επεχείρησας σαυτὸν

2o επισκοπεῖν οστις εἴης; Mὰ Δί' ου δῆτα, εφη καὶ γὰρ δηπάνυ τοfτό γε ωμην εἰδεναι σχολὴ γὰρ αν ἄλλο τι pδειν, εἴ γε μηδ' εμαυτὸν εγίγνωσκον. Πότερα δε σοι δοκεῖ 23

πότερον ευπειθής εστιν ἡ δυσπειθής, καὶ πότερον ισχυρ0ς ὴασθενής, και πότερον ταχυς ἡ βραδυς, και τὰλλα τὰ προς

την του ιππου χρείαν επιτήδειά τε καὶ ανεπιτήδεια οπως ἐχει, οὐτως εαυτον επισκεψάμενος, ὁποῖός εστι προς την 3o ἀνθρωπίνην χρείαν, εγνωκε την αυτου δυναμιν; ουτως

134쪽

IV. H

ἔμοιγε δοκεῖ, ἔφη, ὁ μη εἰδὼς την αυτοῖ δυναμιν ἰγνοεῖν

26 εαυτόν. Ἐκεινο δε ου φανερόν, ἔφη, οτι δια μεν τὸ εἰδε ναιεαυτοῖς πλεῖστα ἀγαθὰ πάσχουσιν ανθρωποι, δια δε τὸ ἐψεῖσθαι εαυτῶν πλεῖστα κακά; οι μεν γὰρ εἰδότες εαυτοῖς τα τε επιτηδεια ἐαυτοῖς ἴσασι καὶ διαγιγνώσκουσιν ἁ τε εδυνανται καὶ li μU καὶ θ μεν επίστανται πράττοντες πορίζονται τε ὼν δεονται καὶ ευ πράττουσιν, ὼν δε μη επίστaνται ἀπεχόμενοι αναμάρτητοι γίγνονται καὶ διαφευγουσι τὸ κακῶς πράττειν' διὰ τουτο δε καὶ τους ἄλλους ανθρώπους δυνάμενοι

δοκιμάρειν καὶ διὰ της τῶν ἄλλων χρείας τά τε αγαθὰ πορί- Ioa 7 ρονται καὶ τὰ κακὰ φυλάττονται. οἱ δε μη εἰδότες, αλλὰ

διεψευσμένοι της εαυτῶν δυνάμεως, πρός τε τους ἄλλους ανθρώπους κώ τὰλλα ανθρώπινα πράγματα ομοίως διάκεινται,

καὶ Ουτε ὼν δεονται ἴσασιν Ουτε O τι πράττουσιν Ουτε οἶς χρῶνται, αλλὰ πάντων τουτων διαμαρτάνοντες τῶν τε αγαθῶν Ι528 ὰποτυγχάνουσι καὶ τοῖς κακοῖς περιπίπτουσι. καὶ οι μεν εἰδότες ο τι ποιοῖσιν, ἐπιτυγχάνοντες ὼν πράττουσιν, ευδοξοί τε καὶ τίμιοι γίγνονται' και οι τε ὁμοιοι τουτοις ηδεως χρῶνται, οἴ τε ἀποτυγχάνοντες τῶν πραγμάτων επιθυμοῖσι τουτους υπερ αυτῶν βουλευεσθαι, κώ προρστασθαί γε αυτῶν ao τούτους, καὶ τὰς ελπίδας τῶν aγαθῶν εν τουτοις ἔχουσι, καὶ 29 δια πάντα ταῖτα πάντων μάλιστα τουτους ἀγαπῶσιν. Oι δεμη εἰδότες ο τι ποιοῖσι, κακῶς τε αιρούμενοι καὶ οἶς avεπιχειρησωσιν ἀποτυγχάνοντες, Ου μόνον εν αυτοῖς τουτοις

ζημιοῖνταί τε καὶ κολάβονται, ἀλλὰ καὶ ἀδοξοfσι διὰ ταυτα 23

καὶ καταγέλαστοι γίγνονται καὶ καταφρονουμενοι και ἀτιμαζόμενοι ζῶσιν. ὁρας δε καὶ τῶν πόλεων οτι Oσαι αν ἀγνοη-σaσαι την εαυτῶν δυναμιν κρείττοσι πολεμησωσιν, αι μεν3O ἀνάστατοι γίγνονται, αι δ' εξ ελευθέρων δοfλαι. καὶ ὁ

135쪽

IV. HΕυθυδημος, Ως πάνυ μοι δοκουν, εφη, ἁ Σώκρατες, περὶ πολλοῖ ποιητεον εἶναι το εαυτὸν γιγνώσκειν, Ουτως ἴσθι ὁπόθεν δε χρὴ ἄρξασθαι επισκοπεῖν εαυτόν, τουτο προς σε

αποβλεπω εἴ μοι εθελήσαις αν εξηγήσασθαι. Oυκοῖν, εφη 3Ιε ὁ Σωκράτης, τα μεν αγαθὰ καὶ τα κακὰ ὁποῖά εστι πάντως που γιγνώσκεις; Νil Δί εφη, εἰ γὰρ μηδε ταυτα οἶδα, καὶ των ανδραπόδων φαυλότερος αν εἴην. Ιθι δη, εφη, καὶ εμοὶ εξηγησαι αυτά. Ἀλλ' ου χαλεπόν, εφη ' πρῶτον μεν γὰρ

αυτὸ το υγιαίνειν αγαθὸν εἶναι νομιλ, το δε νοσεῖν κακόν Io επειτα καὶ τὰ αἴτια ε κατερου αυτῶν καὶ ποτὰ καὶ βρωτὰ καὶ επιτηδευματα τὰ μεν προς το υγιαίνειν φεροντα αγαθά, τὰ δε προς το νοσεῖν κακά. Oυκουν, εφη, καὶ το υγιαίνειν και 32TO νοσεῖν, οταν μεν αγαθου τινος αἴτια γίγνηται, αγαθὰ ανεὰ, οταν δε κακου, κακά. ΓΙότε δ' αν, εφη, το μεν υγιαίνειν I5 κακου αἴτιον γενοιτο, τυ δε νοσεῖν αγαθους ' ταν νη Δί

εφη, στρατείας τε αἰσχρὰς καὶ ναυτιλίας βλαβερὰς καὶ ἄλλων πολλῶν τοιουτων οι μεν διὰ ρώμην μετασχόντες ἀπόλωνται,οι δε δι ασθενειαν ἀπολειφθεντες σωθῶσιν. Ἀληθῆ λεγεις ἀλλ' ὁρας, εφη, οτι και τῶν ωφελίμων οι μεν διὰ ρώμην

εφη, ποτε μεν - φελοῆντα, ποτε δε βλάπτοντα, μὰλλον αγαθὰ ἡ κακά εστιν; Ουδεν μὰ Δία φαίνεται κατά γε τουτον τον λόγον. Ἀλλ' si γε τοι σοφία, ἁ Σώκρατες, 33 ἀναμφισβητήτως αγαθόν εστι ποιον γὰρ αν τις πρὼγμα ουρε βέλτι0ν πράττοι σοφὸς ὼν δε αμαθής; Tί δε; τον Δαίδαλον,εφη, ουκ ἀκήκοας οτι ληφθεὶς υπὸ Μίνω διὰ την σοφίαν, ναγκάζετο εκείνω δουλεύειν καὶ τῆς τε πατρίδος ἄμα και τῆς ελευθερίας εστερήθη καὶ επιχειρῶν ἀποδιδράσκειν μετὰ του υιου τόν τε παῖδα ὰπώλεσε και αυτὸς Ουκ εδυνήθη 3o σωθῆναι, ἰλλ' ἀπενεχθεὶς εις τους βαρβάρους πάλιν εκεῖεδούλευες Λεγεται νὴ Δί εφη, ταυτα. Ta δὲ ΙΠαλαμήδους

136쪽

IV. H

ουκ ἀκηκοας πάθης τουτον γὰρ δη πάντες υμνοῆσιν ὼς διὰ σοφίαν φθονηθεὶς υπο του δυσσέως ἀπόλλυται. Λέγεται καὶ ταῆτα, ἔφη. Ἀλλους δε πόσους οἴει διὰ σοφίαν ἀνασπάστους προς βασιλέα γεγονέναι καὶ εκεῖ δουλευειν; 34 Kινδυνεύει, ἔφη, A Σώκρατες, ἀναμφιλογώτ-ον αγαθον 5εῖναι το ευδαιμονεῖν. Εἴ γε μη τις αυτό, ἔφη, ω Ευθύδημε,

εξ ἀμφιλόγων αγαθῶν συντιθείη . Tί δ' av, ἔφη, τωνευδαιμονικῶν ἀμφίλογον εἴης Ουδέν, ἔφη, εἴ γε μη πρ0σθη- σομεν αὐτῶ κάλλος η ἰσχυν η πλουτον η δόξαν η καί τι

ἄλλο τῶν τοιουτων. Ἀλλα νη Δία προσθησομεν, ἔφη 1o 33 πῶς γὰρ αν τις ἄνευ τούτων ευδαιμονοίης Ν)j Δι , ἔφη, προσθησομεν ἄρα, εξ ὼν π0λλὰ καὶ χαλεπὰ συμβαίνει τοῖς ἀνθρώποις πολλοι μεν γὰρ διὰ το κάλλος υπο τῶν επὶ τοῖς Αραίοις παρακεκινηκοτων διαφθείρονται, πολλοὶ δε διὰ την ἰσχυν μείροσιν ἔργοις ἐπιχειροῖντες ου μικροῖς κακοῖς 15 περιπίπτουσι, πολλοὶ δε διὰ τον πλοῖτον διαθρυπτόμενοί τε καὶ ἐπιβουλευόμενοι ἀπόλλυνται, πολλοὶ δε διὰ δόξαν και36 πολιτικην δυναμιν μεγάλα κακὰ πεπόνθασιν. Ἀλλα μην, ἔφη, εἴ γε μηδὲ το ευδαιμονεῖν επαινῶν ὀρθῶς λεγω, ομολογῶ μηδ' ο τι προς τοῖς θεοῖς ευχεσθαι χρη εἰδέναι. Ἀλλα eto ταῖτα μεν, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἴσως διὰ το σφοδρα πιστευε ιν εἰδέναι Ουδ' ἔσκεψαι ἐπεὶ δε πόλεως δημοκρατουμένης παρασκευάζη προεστάναι, δηλον οτι δημοκρατίαν γε οἶσθα 37 τι ἐστι. ΙΠάντως δηπου, ἔφη. Δοκεῖ ουν σοι δυνατον εἶναι δημοκρατίαν εἰδέναι μη εἰδότα δημον; Mα Δύ ουκ 25 ἔμοιγε. Καὶ δημον αρ οἶσθα τι ἐστιν; οἶμαι ἔγωγε. Καὶ τι νομίζοις δημον εἶναι; Tους πένητας τῶν πολιτῶν ἔγωγε.Kαὶ τοῖς πένητας ἄρα οἶσθας Πως γὰρ ου; Ἀρ' ουν καὶ

τοῖς πλουσίους οἶσθας Ουδέν γε ηττον η και τοῖς πένητας.ΓΙοίους δε πένητας καὶ ποιους πλουσίους καλεῖς; Tοῖς μέν, 3O

137쪽

IV. 11οῖμαι, μη ικανὰ εχοντας εις α δει τελεῖν πενητας, τους δε πλείω τῶν ἱκανῶν πλουσίους. Καταμεμάθηκας ουν ὁτι 38ενίοις μεν πάνυ ολίγα εχουσιν ου μόνον αρκεῖ ταῖτα, ἀλλακaὶ περιποιουνται aπ' αυτῶν, ενίοις δε πάνυ πολλὰ Ουχ

Σωκράτης, εἴ γε ταῖτα ουτως ἔχει, τους μεν τυράννους εις τον δημον θήσομεν, τους δε ολίγα κεκτημενους, εὰν οἰκονο- Io μικοὶ ἶσιν, εις τους πλουσίους. και ὁ Ευθύδημος εφη

Ἀναγκάθι με καὶ ταῖτα ὁμολογεῖν δηλον οτι η εμη φαυλότης και φρ0ντίζω μη κράτιστον ν μοι σιγὰν κινδυνευω γὰρ

απλῶς Ουδεν εἰδεναι. καὶ πάνυ ὰθυμως εχων ὰπηλθε καὶ καταφρονησας εαυτοῖ καὶ νομίσας τω οντι ανδράποδον εἶνaι. I 5 πολλοι μεν ουν τῶν Ουτω διατεθεντων υπὸ Σωκράτους Ουκετι ηοαυτῶ προσἴσαν, ους και βλακοτερους ενόμιζεν ὁ δε Ευθυ- δημος υπελαβεν ουκ αν ἄλλως ἀνηρ αξιόλογος γενεσθαι, εἰ μη οτι μάλιστα Σωκράτει συνείη καὶ Ουκ ὰπελείπετο ετιαυτοῖ, εἰ μη τι αναγκαῖον εἴη ενια δε καὶ ε μιμεῖτο duao εκεῖνος επετηδευεν. ὁ δ ὼς εγνω αυτὸν ουτως εχοντα, ηκιστα μεν διετάραττεν, ἁπλουστατα δε καὶ σαφεσταταεξηγεῖτο a τε ενόμιον εἰδεναι δεῖν καὶ επιτηδευειν κράτιστα

Tδ μεν ουν λεκτικους και πρακτικους καὶ μηχανικους III 5 γίγνεσθαι τους συνόντας Ουκ εσπευδεν, αλλὰ πρότερον τουτων ωετο χρηναι σωφροσυνην αυτοῖς εγγενέσθaι. τους γὰρ ἄνευ τοs σωφρονεῖν ταῖτα δυναμενους ἀδικωτερους τε καὶ δυνατωτερους κaκουργεῖν ενόμιζεν εἶναι. πρῶτον μεν 2δη περὶ θεους επειρὰτο σώφρονας ποιεῖν τους συνόντας.

138쪽

αλλοι μεν ουν αυτῶ προς ἄλλους ουτως ὁμιλουντι παραγενόμενοι διηγουντο εγὼ δέ, οτε προς Ευθυδημον τοιάδε διελέ-3 γετο, παρεγενόμην. Εἰπε μοι, ἔφη, ἁ Ευθυδημε, ηδη ποτέ σοι ἐπηλθεν ενθυμηθηναι ἐπιμελῶς οἱ θεοὶ ὼν οἱ ἄνθρωποι δέονται κατεσκευάκασις και ος, Ma τον Δι ἔφη, εουκ ἔμοιγε. Ἀλλ' οἶσθά γ ἔφη, οτι πρῶτον μεν φωτος δεομεθα, ὁ ημῖν οἱ θεοὶ παρέχουσι; Νγὶ Δύ, ἔφη, o γ' εἰμὶ εἴχομεν, ὁμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἄν ημεν ἔνεκα γε τῶν ημετέρων οφθαλμῶν. Ἀλλα μην καὶ ἀναπαυσεώς γε δεομένοις ημῖν νυκτα παρέχουσι κάλλιστον ἰναπαυτηριον. Io4 IΠάνυ γ, ἔφη, καὶ τουτο χάριτος ἄξιον. Ουκουν καὶ επειδη ὁ μεν ηλιος φωτεινος οῦν τάς τε ἄρας της Ἱμέρας ημῖν καὶ ταλλα πάντα σαφηνίθει, ἡ δὲ νῖξ διὰ τὸ σκοτεινη εἶναι ἰσαφεστέρα ἐστίν, ἄστρα εν τn νυκτὶ ἀνέφηναν, b ημῖν της νυκτὸς τὰς ωρας εμφανίοι, καὶ δια τουτο πολλὰ ὼν 13 δεόμεθα πράττομεν; Εοπι ταυτα, ἔφη. Ἀλλα μην η γε σεληνη ου μόνον της νυκτός, ἀλλα καὶ του μηνὸς τὰ μέρη 3 φανερὰ ημῖν ποιει. Πάνυ μὲν ουὶν, ἔφη. To δ', επεὶ

τροφης δεόμεθα, ταυτην ημῖν εκ της γης ὰναδιδόναι καὶ ἄρας ἁρμοττουσας προς τουτο παρέχειν, H ημῖν ου μόνον aOὼν δεόμεθα πολλὰ καὶ παντοῖα παρασκευάζουσιν, ἀλλα καὶ 6 οις ευφραινόμεθα; ΙΠάνυ, ἔφη, καὶ ταυτα φιλάνθρωπα. Tδδε καὶ ἴδωρ ημῖν παρέχειν ουτω πολλου ἄξιον, ωστε συμφυειν τε καὶ συναυξειν τη γν καὶ ταῖς ωραις πάντα τὰ χρησιμα ημῖν, συντρέφειν δε καὶ αυτους ημὰς καὶ μιγνυ - 85μενον πὰσι τοῖς τρέφουσιν ημὰς ευκατεργαστότερά τε καὶ ἄφελιμώτερα καὶ )ὶδίω ποιεῖν αυτά, καὶ επειδη πλείστου δεόμεθα τουτου, ὰφθονέστατον αυτο παρέχειν ημῖν; Καὶ 7 τουτο, ἔφη, προνοητικόν. Tδ δε καὶ το πυρ πορίσαι ημῖν, επίκουρον μεν ψυχους, επίκουρον δε σκότους, συνεργον δε 3O

139쪽

IV. iii

πρὸς σαν τέχνην καὶ πάντα οσα oφελείας ἔνεκα ανθρωποι κατασκευάονται; ὼς γὰρ συνελόντι ειπεῖν ουδὲν ἰξιόλογον ἄνευ πυρὸς ἄνθρωποι των προς τον βίον χρησίμων κατασκευάζονται. 'Υπερβάλλει, ἔφη, καὶ τουτο φιλανθρωπία.5 Tδ δε τον ηλιον, ἐπειδὰν εν χειμῶνι τράπηται, προσιεναι 8τα μεν ἁδρύνοντα, τα δε ξηραίνοντα, ον καιρος διεληλυθε, καὶ ταῖτα διαπραξάμενον μηκέτι ἐγγυτέρω προσιεναι, ἀλλ' ἀποτρέπεσθαι φυλαττόμενον μη τι ημὰς μὰλλον του δέοντος θερμαίνων βλάψy, καὶ ὐταν αυ πάλιν ἀπιων γένηται ἔνθα Io και ημῖν δηλόν εστιν οτι, ει προσωτέρω ἄπεισιν, ἀποπαγησόμεθα υπὸ του ψύχους, πάλιν αυ τρέπεσθαι καὶ προσχωρεῖν, καὶ ενταfθα τοῖ ουρανοῖ ἀναστρέφεσθαι ἔνθα ων μάλιστ

15 και τοῖτο φανερον οτι Ουκ aν υπενέγκαιμεν ουτε τὸ κa,aουτε τὸ ψῆχος, ει εξαπίνης γίγνοιτο, ουτω μεν κατὰ μικρὸν προσιεναι τὸν ηλιον, ουτω δε κατὰ μικρὸν ἀπιέναι, ωστε λανθάνειν ημὰς εις ἐκάτερα τὰ ισχυρότατα καθισταμενους;

Ἐγὼ μεν, ἔφη ὁ Ευθυδημος, ηδη τοῖτο σκοπῶ, ει ἄρα τι ao εστι τοῖς θεοῖς ἔργον η ανθρώπους θεραπεύειν' εκεινο δε μόνον εμποδίρει με, οτι καὶ τὰλλα ζῶα τούτων μετέχει. 'υ γὰρ καὶ τοὐτ, ἔφη ὁ Σωκράτης, φανερὸν οτι καὶ ταfτa IOανθρώπων ἔνεκα γίγνεταί τε καὶ ἀνατρέψεται; τι γὰρ ἄλλο

ζῶον αιγῶν τε και οιῶν και βοῶν και ιππων καὶ ἄνων καὶ a5 τῶν ἄλλων ρύων τοσαῖτα αγαθὰ απολαύει οσα ἄνθρωποις

ἐμ0ὶ μεν γὰρ δοκεῖ, πλείω η τῶν φυτῶν τρέφονται γοῖν

καὶ χρηματίζονται ουδὲν ηττον ἀπὸ τούτων η απ' εκείνων πολὐ δε γένος ανθρώπων τοῖς μεν εκ της γης φυομένοις εις τρ0ψην ου χρηται, ἀπὸ δε βοσκημάτων γάλακτι και3o τυρῶ καὶ κρέασι τρεφόμενοι ζῶσι πάντες δε τιθασεύοντες

140쪽

IV. iii

καὶ δαμάοντες τὰ χρήσιμα των Gων εις τε πόλεμον καὶ εἰς ἄλλα πολλα συνεργοῖς χρῶντaι. 'μογνωμονῶ σοι καὶ τουτ, εφη ὁρω γὰρ αυτῶν καὶ τὰ πολὴ ἰσχυρότερα ημῶν ουτως υποχείρια γιγνόμενα τοῖς ἀνθρώποις ἄστεII χρῆσθαι αυτοῖς ο τι αν βούλωνται. Tὸ δ', επειδὴ πολλὰ εμεν καλὰ καὶ ωφελιμα, διαφεροντα δε ἀλλήλων εστί, προσθεῖναι τοῖς ἀνθρώποις αἰσθήσεις ἁρμοττουσας προς εκαστα, δι ὼν ὰπολαυομεν πάντων των aγαθῶν το δε καὶ λογισμὸν ἡμῖν εμφῆσαι, ω περὶ ῶν αισθανόμεθα λογιούμενοί τε καὶ μνημονευοντες καταμανθάνομεν ὁπy εκαστα συμφερει, καὶ Io πολλὰ μηχανώμεθα, δι ὼν τῶν τε αγαθῶν ὰπολαυομεν 12 καὶ τὰ κακὰ ἀλεξόμεθα τὸ δε καὶ ερμηνείαν δουναι, δι' ῆς πάντων τῶν ἀγαθῶν μεταδίδομεν τε ὰλλήλοις διδάσκοντες και κοινωνοῖμεν καὶ νόμους τιθεμεθα καὶ πολιτευόμεθα; ΙΠαντάπασιν εοίκασιν, ὼ Σώκρατες, οι θεοὶ πολλὴν τῶν 13ὰνθρώπων επιμελειαν ποιεῖσθαι. Tδ δε καί, ct ἀδυνατοῖμεν τὰ συμφεροντα προνοεῖσθαι υπερ τῶν μελλόντων, ταύτηαυτοῖς ἡμῖν συνεργεῖν, διὰ μαντικῆς τοῖς πυνθανομενοις

φρύοντας τὰ ὰποβησόμενα καὶ διδάσκοντας I αν ἄριστα γίγνοιτος Σοὶ δ εφη, ἁ Σώκρατες, εοίκασιν ετι φιλικώτερον aoὴ τοῖς ἄλλ0ις χρῆσθαι, εἴ γε μηδε επερωτώμενοι υπὸ σου I3 προσημαίνουσί σοι ἁ τε χρὴ ποιεῖν και li μή. ' τι δε γε ἀληθῆ λεγω, καὶ συ γνώσy, αν μὴ ἀναμενyς εως αν τὰς μορφὰς τῶν θεῶν Ppς, ὰλλ' εξαρκῆ σοι τὰ εργα αυτῶν

αυτοὶ οἱ θεοὶ osτως υποδεικνύουσιν οἴ τε γὰρ ἄλλοι ἡμῖν τἀγαθὰ διδόντες Ουδεν τούτων εις τὸ εμφανες ιόντες διδόασι,

και ὁ του ολον κόσμον συντάττων τε καὶ συνεχων, εν ω

πάντα καλὰ καὶ 4γαθά εστι, καὶ ἀεὶ μεν χρωμεν0ις ἀτριβῆτε καὶ υγιὰ καὶ ἀγήρατα παρεχων, θὰττον δε νοήματος 3O