Xenophontis Opera omnia

191쪽

σωματa κάλλιστά τε καὶ ευρωστότατα παρεχεσθαι, καὶ ταῖς ψυχαῖς ηκιστα ασχολίαν παρεχειν φίλων τε καὶ πόλεων συνεπιμελεῖσθaι. συμπαροξυνειν δε τι εδόκει ημῖν και εις Ioτο ἀλκίμους εἶναι η γεωργία ελ των ερυμάτων τα επι-5 τηδεια φυουσά τε καὶ τρεφουσα τους εργα μενους. διαταυτα δε καὶ ευδοξοτάτη εἶναι προς των πόλεων αυτη η βιοτεία, οτι καὶ πολίτας δρίστους κaὶ ευνουστάτους πορ- εχεσθαι δοκεῖ τὼ κοινῶ. και ὁ Κριτόβουλος τι μεν, ω II Σώκρατες, κάλλιστόν τε καὶ aριστον καὶ ηδιστον απὸ γεωρ-i o γίας τον βίον ποιεῖσθαι πάνυ μοι δοκῶ πεπεῖσθaι ικaνῶς οτι δε εφησθα κατaμαθεῖν τα αἴτια των τε Ουτω γεωργουν - των ωστε απὸ της γεωργίας ὰφθόνως εχειν ων δεονται κaὶ των ουτως εργa μενων ὼς μη λυσιτελεῖν αυτοῖς την γεωρ

εγωγε ερῶ τούτου του ονόματος ἄξιος γενεσθaι. Ι3τοίνυν σοι, εφη ὁ Σωκράτης, ως καὶ ηλθον επὶ την σκεψιν αυτοῖ. τους μεν γὰρ Λγαθους τεκτονας, χaλκεας αγαθούς, ζωγράφους ἀγαθους, ἀνδριαντοποιούς, καὶ τὰλλα τα τοιαυτa,

κἀγαθὸς επισκεψαίμην, τι ποτε εργαρόμενοι τουτ ὰξιοῖντο

192쪽

καλεῖσθαι, πάνυ μου η ψυχη επεθύμει αυτων τινι συγγεροΙ5 νέσθαι. καὶ πρῶτον μεν οτι προσεκειτο το καλος τῶ ἀγαθῶ, ὁντινα ἴδοιμι καλόν, τουτω προσνειν και επειρώμην καTa-

μανθάνειν εἴ που ἴδοιμι προσηρτημενον τὼ καλῶ το αγαθόν. 16 ὰλλ' oυκ αρα εἶχεν ουτως, ἰλλ' ενίους εδόκουν καταμaν- 5θάνειν τῶν καλῶν τας μορφὰς πάνυ μοχθηρους ἄντας τας ψυχάς. εδοξεν ουν μοι ἀφεμενον της καλης ἄψεως επ'αυτῶν τινα ελθεῖν τῶν καλουμενων κaλῶν τε κὰγαθῶν. I7 ἐπεὶ Ουν τον Ἱσχόμαχον ηκουον προς πάντων καὶ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν κH ξενων κH αστῶν καλόν τε κὰγαθὸν ioεπονομαζόμενον, εδοξε μοι τουτω πειραθηναι συγγενεσθαι. UΙΙ Ἱδὼν Ουν ποτε αυτὸν εν τ9 του Διὸς του ελευθεριουστοα καθημενον, επεί μοι εδοξε σχολάζειν, προσηλθον αυτῶ

καὶ παρακαθιρόμενος εἶπον TL A Ἱσχόμαχε, ου μάλα εἰωθὼς σχολάζειν κάθησαι; επεὶ τά γε πλεῖστα η πράττοντά i52 τι ὁρῶ σε η ου πάνυ σχολάροντα εν τy ἀγορα. Oυδε ανγε νυν, εφη ὁ Ἱσχόμαχος, ἁ Σώκρατες, εώρας, ει μη ξενους

τινὰς συνεθεμην ἀναμενειν ενθάδε. 'Dταν δε μη πράττyς τι τοιοῖτον, προς τῶν θεῶν, εφην εγώ, που διατρίβεις καὶ τι ποιεις; εγὼ γάρ τοι πάνυ βούλομαι σου πυθεσθαι τι 2o ποτε πράττων καλὸς κἀγαθὸς κεκλησαι, επεὶ Ουκ ενδον γε διατρίβεις ουδε τοιαυτη σου η εξις του σώματος καταφαί- 3 νεται. καὶ ὁ Ἱσχόμαχος γελάσας επὶ τῶ τι ποιῶν καλὸς κἀγαθὸς κεκλησαι, καὶ ησθείς, ως γ εμοὶ εδοξεν, εἶπεν Ἀλλ' ει μεν οταν σοι διaλεγωνται περὶ εμου τινες κaλοfσί a 5 με τοῖτο τὸ ἄνομα ουκ οἶδα ου γὰρ δη, οταν γε με εις αντίδοσιν καλῶνται τριηραρχίας η χορηγίας, ουδείς, eφη, ζητει τον καλόν τε κἀγαθόν, ἰλλα σαφῶς, εφη, ὀνομάοντες με Ἱσχόμαχον πατρόθεν προσκαλοῖνται. εγὼ μεν τοίνυν, εφη, ἁ Σώκρατες, ο με επηρου, ουδαμῶς ενδον διατρίβω. 3O

καὶ γὰρ δ)ὶ, εφη, τά γε εν τI οικία μου πάνυ καὶ αυτη η

193쪽

γυνή εστιν ἱκανη διοικεῖν. Ἀλλα καὶ τουτο, εφην, εγωγε, 4ω Ἱσχόμαχε, πάνυ αν δεδεως σου πυθοίμην, πότερα αυτος συ επaίδευσας την γυναῖκα ἄστε εἶναι οἴαν δει η επιστα - μενην ελαβες παρὰ του πατρὸς καὶ τῆς μητρὸς διοικεῖν τα5 προσήκοντα αυτθ. Και τί αν, εφη, ἁ Σώκρατες, επιστα- θμενην αυτὴν παρελαβον, δε ετη μεν οἴπω πεντεκαίδεκα γεγονυῖα ῆλθε προς εμε, τον δ' εμπροσθεν χρόνον εο υποπολλῆς επιμελειας οπως ὼς ελάχιστα μεν -οιτο, ελάχιστα δ' ἀκουσοιτο, ελάχιστα δ' εροιτος ου γὰρ αγαπητόν σοι 6io δοκεῖ εἶναι, εἰ μόνον ῆλθεν επισταμενη ερια παραλαβουσαιμάτιον ὰποδειξαι, καὶ εωρακυῖα ως εργα ταλάσια θεραπαίναις δίδοται; επεὶ τά γε ἀμφὶ γαστερα, εφη, πάνυ K-ως, ὼ Σώκρατες, δελθε πεπαιδευμενη ' οπερ μεγιστον εμοιγε δοκεῖ παιδευμα εἶναι κH ὰνδρὶ καὶ γυναικί. Ta δ' ἄλλα, 7 15 ἔφην εγώ, ω Ἱσχόμαχε, αυτος επαίδευσας την γυνaῖκα ἄστεικανὴν εἶναι ὼν προσήκει επιμελεῖσθαι; Ου μὰ Δί', εφη ὁ Ἱσχόμαχος, ου πριν γε και εθυσα καὶ ηυξάμην εμε τε 8 τυγχάνειν διδάσκοντα κώ εκεινην μaνθάνουσαν τὰ βελτιστα

ἀμφοτέροις ἡμῖν. Oυκουν, εφην εγώ, καὶ ἡ γυνή σοι ao συνεθυε καὶ συνηυχετο ταυτὰ ταυτας Καὶ μάλα γ εφη ὁ

διδασκομενων. Πρὸς θεῶν, εφην εγώ, ὼ Ἱσχόμαχε, τί 9 πρῶτον διδάσκειν ήρχου αυτήν, διηγου μοι' ως εγὼ ταυτὸ5 αν ήδιόν σου διηγουμενου ἀκουοιμι ἡ εἴ μοι γυμνικον δειππικον αγῶνα τον κάλλιστον διηγοῖο. καὶ ὁ Ἱσχόμαχος Ioὰπεκρίνατο Tί δ' ς εφη, ἁ Σώκρατες, επεὶ ἡθη μοι χειροήθης ὴν καὶ ετετιθάσευτο ἄστε διαλεγεσθαι, ὴρόμην αυτὴν

194쪽

ώδε πως Εἰπε μοι, A γυναι, δρα ηδη κατενόησας τίνος ποτε ενεκα εγώ τε σε ελαβον καὶ οἱ σοι γονεῖς εδοσάν σε 11 εμοί; οτι μεν γαρ ουκ απορία ην μεθ' οτου aλλου εκαθευδομεν αν, οἶδ' οτι καὶ σοὶ κατaφανες τουτ εστί. βουλευόμενος δ' εγωγε υπερ εμου καὶ οἱ σοὶ γονεῖς υπερ σου 5 τίν' αν κοινωνὸν βελτιστον οἴκου τε καὶ τεκνων λάβοιμεν,εγώ τε σε εξελεξάμην καὶ οἱ σοὶ γονεῖς, ὼς εοίκασιν, εκ 12 των δυνατῶν εμε. τεκνα μεν ουν αν θεός ποτε διδω ημῖν γενεσθαι, τότε βουλευσόμεθα περὶ αυτῶν οπως οτι βελτιστα παιδευσομεν αυτά' κοινὸν γαρ ημῖν καὶ τουτο αγαθόν, συμ- Io 13 μαχον καὶ γηροβοσκῶν οτι βελτιστων τυγχάνειν νυν δε

πότερος ἄρα αριθμῶ πλείω συμβεβληται ημῶν, ἀλλ' εκεῖνο 13ευ εἰδεναι, οτι ὁπότερος αν ημῶν βελτίων κοινωνὸς I, ουτος 14 τα πλείονος aξια συμβάλλεται. ὰπεκρίνατο δε μοι, ἁ Σώκρατες, προς ταυτα η γυνη Tί δ' αν εγώ σοι, εφη, δυναίμην συμπρὰξαις τις δε η εμη δυναμις; ὰλλ' εν σοὶ πάντα εστιν εμον δ' εφησεν η μητηρ εργον εἶναι σωφρο- ao 13 νεῖν. Ναι μα Δί', εφην εγώ, ἁ γυναι, καὶ γαρ εμοὶ ὁ πατηρ. ἀλλα σωφρόνων τοί εστι καὶ ἰνδρὸς καὶ γυναικὸς Ουτω ποιεῖν, οπως τά τε ἄντα ὼς 'ελτιστα εὐι καὶ ἄλλαοτι πλεῖστa εκ του κaλου τε καὶ δικαίου προσγενησεται.

16 Καὶ τί δη, εφη, ὁρας, η γυνη, ο τι αν εγὼ ποιουσα συν- 25 αυξοιμι τον οἶκον; Ναὶ μα Δί', εφην εγώ, α τε οἱ θεοὶ εφυσάν σε δυνασθαι καὶ ὁ νόμος συνεπaινεῖ, ταυτα πειρῶ

17 ὼς βελτιστα ποιεῖν. Καὶ τί δη ταυτ' εστιν; εφη εκείνη. οἶμαι μεν εγωγε, εφην, ου τὰ ελαχιστου ἄξια, εἰ μη περ γε καὶ η εν τῶ σμηνει ηγεμὼν μελιττα επ' ελαχιστου ἀξίοις 3o I 8 εργοις εφεστηκεν. εμοὶ γάρ τοι, εφη φάναι, καὶ οἱ θεοί, A

195쪽

γυναι, δοκουσι πολυ διεσκεμμένως μάλιστα το ζευγος τουτοσυντεθεικέναι ὁ καλεῖται θηλυ καὶ ἄρρεν, ὁπως οτι ὼφελιμωτατον ν αυτῶ εις την κοινωνιαν. πρῶτον μεν γὰρ του I9μη ἐκλιπεῖν Gων γενη τουτο το ρευγος κεῖται μετ' ἀλληλων 5 τεκνοποιουμενον, επειτα το γηροβοσκους κεκτησθαι ἐaυτοῖς εκ τουτου του ζεύγους τοῖς γουν ὰνθρώποις πορίζεται επειτα δε καὶ η δίαιτα τοῖς ἀνθρώποις Ουχ ῶσπερ τοῖς κτηνεσίνεστιν εν υπαίθρω, ὰλλα στεγῶν δεῖτaι δηλον οτι. δει Σομεντοι τοῖς μελλουσιν ἰνθρώποις εὐιν ο τι εἰσφέρωσιν εις

καὶ γὰρ νεατος καὶ σπόρος κώ φυτεία καὶ νομαὶ υπαίθρια

ταυτα πάντα εργα εστίν' εκ τούτων δε τα επιτηδεια γίγνεται. δει δ' aυ, επειδὰν ταυτα εἰσενεχθp εις το στεγνόν, κὐ του a Iσώσοντος ταυτα καὶ του εργασομενου δ' se τῶν στεγνῶν 15 εργα δεόμενά εστι. στεγνῶν δε δεῖται καὶ η τῶν νεογνῶν τεκνων παιδοτροφία, στεγνῶν δε καὶ aι εκ του καρπουσιτοποιίαι δεονται ωσaύτως δε καὶ η της εσθητος εκ τῶν

ερίων εργασία. επεὶ δ' ἰμφότερα ταυτα καὶ εργων καὶ zaεπιμελείας δεῖται τά τε ενδον καὶ τα εξω, κaὶ την φύσιν, eto φάναι, ευθὴς παρεσκευασεν ὁ θεός, εμοὶ δοκεῖ, την μεντης γυναικὸς επὶ τὰ ενδον εργα καὶ επιμεληματα, την δε

του di δρὸς επὶ τὰ εξω . ρίγη μεν γὰρ καὶ θάλπη καὶ ὁδοι- 23

πορίας καὶ στρατείας του ἰνδρὸς το σῶμα καὶ την ψυχον μὰλλον δύνασθαι καρτερεῖν κατεσκεύασεν ἄστε τὰ ελῖ5 επετaξεν αυτῶ εργα τη δε γυναικὶ ηττον το σῶμα δυνα τὸν προς ταυτα φυσας τὰ ενδον εργα αυτy, φάναι εφη, προστάξαι μοι δοκεῖ ὁ θεός. ειδὼς δε υτι τη γυναικὶ καὶ 24ενεφυσε καὶ προσεταξε την τῶν νεογνῶν τεκνων τροφην, καὶ

του στεργειν τὰ νεογνὰ βρέφη πλέον αυτp ἐδάσατο η τῶ

196쪽

23 ὰ δρί. ἐπεὶ δε καὶ το φυλάττειν τα εισενεχθέντα τy γυναικὶ προσέταξε, γιγνώσκων ὁ θεὸς οτι προς το φυλάττειν ου κάκιόν ἐστι φοβεραν εἶναι την ψυχην πλεον μερος καὶ του φόβου ἐδάσατο τη γυναικι η τῶ ἀνδρί. ειδὼς δὲ ἔτι καιὰρηγειν αυ δεησει, εάν τις ἀδικp, τον τα ἔξω εργα ἔχοντα, 526 τουτω aυ πλεον μερος του θράσους ἐδάσατο. ὁτι δ' ὰμφοτέρους δει καὶ διδόναι καὶ λαμβάνειν, την μνημην και την

αν εχοις διελεῖν πότερα το εθνος το θηλυ η τὸ ἄρρεν τουτων 27 πλεονεκτεῖ. καὶ τὸ εγκρατεῖς δε εἶναι ὼν δει εις τὸ μεσον Ioὰμφοτεροις κατεθηκε, και εξουσίαν εποίησεν ὁ θεὸς ὁπότερος

αν ν βελτίων, εἴθ' ὁ ἀνηρ εἴθ' η γυνη, τουτον καὶ πλέον 28 φέρεσθαι τουτου του ἀγαθου. διὰ δε τὸ την φυσιν μηπρος πάντα ταυτὰ ἀμφοτέρων ευ πεφυκέναι, διὰ τουτο κῶδέονται μὰλλον ὰλληλων Last τὸ ζευγος ὼφελιμώτερον ἐαυτω i5 γεγένηται, Λ τὸ ἔτερον ἐλλειπεται τὸ ἔτερον δυνάμενον. 29 ταῖτα δέ, ἔφην, δει ημὰς, ω γύναι, εἰδότας, α ἐκατέρωημῶν προστέτακται υπὸ του θεου, πειρὰσθαι οπως ὼς βέλ-3O τιστα τὰ προσηκοντα ἐκάτερον ημῶν διαπράττεσθαι. συνεπαινεῖ δέ, ἔφη φάναι, καὶ ὁ νόμος αυτά, συρευγνυς ἄνδρα a QKast γυναῖκα και κοινωνους ἄσπερ τῶν τέκνων ὁ θεὸς ἐποίησεν, ουτω καὶ ὁ νόμος του οἴκου κοινωνους καθίστησι.

κώ καλὰ δὲ εἶναι ὁ νόμος ὰποδείκνυσιν α καὶ ὁ θεὸς

ἔφυσεν ἐκάτερον μὰλλον δυνασθαι. τy μεν γὰρ γυναικι κάλλιον ἔνδον μένειν η θυραυλεῖν, τω δὲ ἀνδρι αἴσχιον ἔνδον a53I μένειν η τῶν ἔξω ἐπιμελεῖσθαι. εἰ δέ τις παρ' h ὁ θεὸς ἔφυσε ποιεῖ, ἴσως τι καὶ ἀτακτῶν τους θεοῖς ου ληθει καὶ δίκην δίδωσιν ἰμελῶν τῶν ἔργων τῶν ἐαυτου η πράττων τὰ 3a της γυναικὸς ἔργα. δοκεῖ δέ μοι, ἔφην, καὶ η τῶν μελιττῶν

197쪽

ηγεμὼν τοιαυτα ἔργα υπὸ του θεου προστεταγμένα δια πονεῖσθαι. Καὶ ποια δη, ἔφη εκείνη, εργα ἔχουσα η των μελιττῶν ηγεμὼν ἐξομοιουται τοῖς ἔργοις οἷς εμὲ δει πράττειν; τι, ἔφην εγώ, εκείνη γε ἐν τω σμηνει μένουσα ουκ ἐα 335 αργους τας μελίττας εἶναι, ἀλλ' ας μεν δει ἔξω ἐργάύεσθαιεκπέμπει επὶ το ἔργον, και α αν αυτῶν ἔκαστη εἰσφέρpoχέ τε καὶ δέχεται, καὶ σώζει ταυτα ἔστ αν δέy χρησθαι. ἐπειδὰν δε η ἄρα του χρησθαι ηκy, διανέμει το δίκαιον ἐκάστη. καὶ επι τοῖς ενδον δ' ἐξυφαινομένοις κηρὶ ις ἐφέστηκεν, ως 34

μελεῖται ei ς ἐκτρέφηται ἐπειδὰν δε ἐκτραφη καὶ ἰξιοεργοὶ

οι νεοττοὶ γένωνται, αποικίζει αυτους συν των επιγόνων τινὶ

ηγεμόνι. 'II καὶ εμὲ ουν, ἔφη η γυνή, δεησει ταυτα ποιεῖν. 35Δεησει μέντοι σε, ἔφη ν εγώ, ἔνδον τε μένειν καὶ οἶς μεν avi 5 ἔξω το ἔργον p των οἰκετῶν, τουτους συνεκπέμπειν, οἶς δ' αν ἔνδον ἔργον ἐργαστέον, τουτων σοι ἐπιστατητέον, καὶ τa 36τε εισφερόμενα ἀποδεκτέον και α μεν αν Gυτων δέy δαπα- νὰν σοὶ διανεμητέον, b δ' av περιττευειν δέy, προνοητέον καὶ φυλακτέον οπως μη η εις τον ἐνιαυτὸν κειμενη δαπάνη ao εις τον μηνα δαπανὰται. και Oταν ἔρια εἰσενεχθy σοι, επιμελητέον οπως οἷς δει ἱμάτια γίγνηται. και ο γε ξηρὸς σιτος οπως κaλῶς εδώδιμος γίγνηται επιμελητέον. ἔν μέντοι 37των σοι προσηκόντων, ἔφην εγώ, ἐπιμελημάτων ισως ὰχαριστότερον δόξει εἶναι, οτι, Oς αν κάμνy των οἰκετῶν, του - 25 των σοι επιμελητέον πάντων οπως θερaπευηται. Νγὶ Δί',

ἔφη η γυνη, ἐπιχαριτώτατον μὲν ουν, αν μέλλωσί γε οι καλῶς θεραπευθέντες χάριν εἴσεσθaι καὶ ευνουστεροι η πρόσθεν ἔσεσθαι. Και εγώ, ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, ἀγασθεὶς 38αυτης την ἀπόκρισιν εἶπον 'Αρά γε, ὼ γυναι, διὰ τοιαυτας 3o τινὰς προνοιας καὶ της ἐν τῶ σμηνει ηγεμόνος αἱ μέλιτται

198쪽

39 ται πὰσαι; καὶ η γυνή μοι ἀπεκρίνατο Θαυμάθοιμ αν,εφη, εἰ μη προς σε μὰλλον τείνοι τα του ἡγεμόνος εργα η 0ς εμε. η γὰρ εμὴ φυλακὴ των ενδον καὶ διανομη γελοία 5

τις αν, οῖμαι, φαίνοιτο, εἰ μη συγε επιμελοῖο οπως εξωθεν 4o τι εἰσφεροιτο. Γελοία δ' -, εφην .εγώ, η εμη εισφορὰ φαίνοιτ αν, εἰ μη εἴη οστις τα εἰσενεχθεντα σύροι. οὐχ ὁρας, εφην εγώ, οἱ εις τον τετρημενον πίθον ὰντλεῖν λεγόμενοι ως οἰκτίρονται, ὁτι μάτην πονεῖν δοκουσι; Νη ΔΓ, io φη η γυνη, καὶ γὰρ τλημονες εἰσιν, εἰ τουτό γε ποιουσιν. 4Ι 'Aλλαι δε τοι, εφην εγώ, ἴδιαι επιμελειαι, ἁ γυναι, ηδεῖαί σοι γίγνονται, ὁπόταν αν επιστημονα ταλασίας λαβουσα επιστημονα ποιησyς καὶ διπλασίου σοι ὰξία γενηται, καὶ ὁπόταν ἰνεπιστημονα ταμιεὶς καὶ διακονίας παραλαβουσα 15 επιστήμονα καὶ πιστὴν καὶ διακονικὴν ποιησαμένη παντος ἀξίαν εχης, καὶ ὁπόταν τους μεν σώφρονας τε κώ ὼφελίμους τω σω οἴκω εο σοι ευ ποιῆσαι, εὰν δε τις πονηρὸς et φαίνηται, εο σοι κολάσαι το δε πάντων ήδιστον, εὰν βελτίων εμου φανῆς, κώ εμε σὸν θεράποντα ποιησy, καὶ 2o

εν τω οἴκω γενy, αλλὰ πιστευyς οτι πρεσβυτερα γιγνομενηοσω aν καὶ εμοὶ κοινωνὸς καὶ παισὶν οἴκου φυλαξ δμείνων 43 γίγνy, τοσούτω καὶ τιμιωτερα εν τω οἴκω εσει. τὰ γὰρ καλά τε κἀγαθά, εγῶ εφην, ου διὰ τὰς ωραιότητας, αλλὰ 25 διὰ τὰς ἀρετὰς εις τον βίον τοῖς ἀνθρώποις επαυξεται. τοιαυτα μεν, A Σώκρατες, δοκῶ μεμνῆσθαι αυτὴ τὰ πρῶτα διαλεχθείς.

αυτὴν κεκινημενην μὰλλον προς τὴν επιμελειαν; Ναὶ μὰ 3o ΔΓ, εφη ὁ Ἱσχόμαχος, καὶ δηχθεῖσάν γε οἶδα αυτὴν καὶ

199쪽

viii ἐρυθριάσασαν σφοδρα οτι τῶν εἰσενεχθέντων τι αἰτήσαντος ἐμοῖ ουκ εἶχέ μοι δουναι. καὶ ε γὼ μέντοι ιδὼν ἀχθεσθεῖσαν aαυτὴν εἶπον Μηδέν τι, ἔφην, ἀθυμήσyς, ἁ γυναι, οτι Ουκ ἔχεις δουναι ὁ σε αἰτων τυγχάνω. ἔστι μὲν γὰρ πενία αυτη5 σαφής, το δεόμενόν τιν0ς μὴ ἔχειν χρῆσθαι ἀλυποτέρα δὲαυτη ἡ ἔνδεια, το ζητουντά τι μὴ δυνασθαι λαβεῖν, ἡ τηναρχον μηδὲ ζητεῖν εἰδότα οτι Ουκ ἔστιν. ἰλλα γάρ, ἔφηνεγώ, τουτων ου συ αἰτία, ἀλλ' εγὼ ου τάξας σοι πaρέδωκα οπου χρὴ ἔκαστα κεῖσθαι, οπως ειδὴς οπου τε δεῖ τιθέναι io καὶ ὁπόθεν λαμβάνειν. ἔστι δ' ουδὲν ουτως, ω γυναι, ουτ 3ευχρηστον Ουτε καλον ἀνθρώποις ως τάξις. καὶ γὰρ χορὸς εξ ανθρωπων συγκείμενός ἐστιν ὰλλ' Oτav μεν ποιῶσιν ο τιαν τυχη ἔκαστος, ταραχή τις φαίνεται καὶ θεὰσθαι ἀτερπές, οταν δὲ τεταγμένως ποιωσι καὶ φθέγγωνται, ἄμα οἱ αυτοὶ 15 ουτοι καὶ αξιοθέατοι δοκουσιν εἶναι και ἀξιακουστοι. καὶ 4 στρατιά γε, ἔφην εγώ, ἁ γυναι, ἄτακτος μεν ουσα ταραχω δέστατον, κοῦαι τοῖς μεν πολεμίοις ευχειρωτότατον, τοις δὲ φίλοις ἀκλεέστατον ορὰν και ἀχρηστότατον, ἄνος ὁμου, οπλίτης, σκευοφόρος, ψιλός, ἱππευς, ἄμαξα -πῶς γὰρ ανῖο πορευθείησαν, εὰν ἔχοντες ουτως ἐπικωλυσωσιν ἀλλήλους,

ὁ μὲν βαδίζων τον τρέχοντα, ὁ δὲ τρέχων τον ἐστηκότα, ἡ δὲ ἄμαξα τον ἱππέα, ὁ δὲ ἄνος τὴν ἄμαξαν, ὁ δὲ σκευοφόρος

τον οπλίτην; ει δὲ καὶ μάχεσθαι δέοι, πῶς αν ουτως ἔχοντες 5 μαχέσαιντος οἷς γὰρ ανάγκη αυτῶν τους επιόντας φευγειν,

-τεταγμένη δὲ στρατιὰ κάλλιστον μὲν ἰδεῖν τοις φίλοις, 6 δυσχερέστατον δὲ τοῖς πολεμίοις. τις μὲν γὰρ Ουκ αν φίλ0ς ἡδέως θεάσαιτο ὁπλίτας πολλους εν τάξει πορευομένους, τίς δ' Ουκ αν θαυμάσειεν ιππέας κατὰ τάξεις ἐλαυνοντας, τίς δὲ

200쪽

ἱππέας, πελταστάς, τοξότας, σφενδονητας, και τοῖς ἄρχουσι γ τεταγμένως επομένους; ἀλλα και πορευομένων εν τάξει, κavπολλαὶ μυριάδες Aσιν, ομοίως ωσπερ εἶς ἔκαστος καθ' ησυχίαν πάντες πορευονται' εις γὰρ τὸ κενουμενον αεὶ 58 0r οπισθεν επέρχονται. καὶ τριηρης δέ τοι η σεσαγμένηανθρώπων διὰ τι ἄλλο φοβερόν ἐστι πολεμίοις η φίλοις αξιοθέατον η οτι ταχυ πλεῖς διὰ τι δὲ ἄλλο ἄλυποι ἀλληλοις

εισὶν οι ἐμπλέοντες η διότι εν τάξει μεν κάθηνται, εν τάξει δε προνευουσιν, εν τάξει δ' ἁναπίπτουσιν, εν τάξει δ' ἐμβαί- Io9 P0υσι καὶ ἐκβαίνουσιν; η δ' αταξία ομοιόν τι μοι δοκεῖ εἶναιοῖόνπερ εἰ γεωργος ὁμου εμβάλοι κριθὰς καὶ πυρους καὶ ὁσπρια, κἄπειτα, οπότε δέοι η μάζης η ἄρτου η ἄψου, δια λέγειν δέοι αυτῶ ἀντὶ του λαβόντα διηυκρινημένοις χρησθαι. 1o καὶ συ ουν, ἁ γυναι, εἰ του μεν ταράχου τουτου μη δέοιο, 15 βουλοιο δ' ακριβῶς διοικεῖν τὰ ἄντα εἰδέναι και των ἄντωνευπόρως λαμβάνουσα οτω αν δέη χρησθαι, και ἐμοί, εάν τιαιτῶ, εν χάριτι διδόναι, χώραν τε δοκιμασώμεθα την προσηκουσαν ἐκάστοις ἔχειν κώ εν ταυτy θέντες διδάξωμεν την

διάκονον λαμβάνειν τε εντευθεν καὶ κατατιθέναι πάλιν εις Io ταυτην' καὶ Ουτως εισόμεθα τά τε σῶα ἄντα καὶ τὰ μη η

γὰρ χώρα αυτη το μη ον ποθησει, και τοὶ δεόμενον θεραπείας εξετάσει η ἄψις, καὶ το εἰδέναι οπου ἔκαστον ἐστι ταχυII ἐγχειριεῖ, ωστε μη ἀπορεῖν χρησθαι. καλλίστην δέ ποτε καὶ ἀκριβεστάτην ἔδοξα σκευῶν τάξιν ἰδεῖν, Δ Σώκρατες, a5 εἰσβὰς επὶ θέαν εις τὸ μέγα πλοῖον τὸ Φοινικικόν. πλεῖστα γὰρ σκευη εν σμικροτάτω ἀγγείω διακεχωρισμένα ἐθεασάμην. ia διὰ πολλῶν μεν γὰρ δή που, ἔφη, ξυλινων σκευῶν καὶ πλεκτῶν