Xenophontis Opera omnia

211쪽

χρῶμαι τη εις αγρὸν ὁδω ἴσως ἄμεινον, ὼ Σώκρατες, η ει

εμλίσας τον ιππον οἴκαδε ὰπάγει, ἄμα φερων απὸ του χωρου ἄν τι δεώμεθα εις ἄστυ. εγω δε τὰ μεν βάδην τὰ δε ἀποδρaμων οικαδε ὰπεστλεγγισάμην. εἶτα δε ἰριστῶ, eto I Σώκρατες, οσα μητε κενὸς μητε ἄγαν πληρης διημερευειν.

ταῖτα ποιεῖς. το γὰρ εν τω aυτω χρόνω συνεσκευaσμενοις χρησθαι τοῖς τε προς την υγίειαν καὶ τοῖς προς την ρώμην Iraρασκευάσμασι καὶ τοῖς εις τον πόλεμον ὰσκημασι καὶ 25 ταῖς τOf πλουτου επιμελείαις, ταῖτα πάντα αγαστά μοι

δοκεῖ εἶναι. καὶ γὰρ οτι ὀρθῶς εκάστου τουτων επιμελy 2Oικανὰ τεκμηρια παρεχy' υγιαίνοντά τε γὰρ καὶ ερρωμενον

212쪽

πικωτάτοις τε καὶ πλουσιωτάτοις λεγόμενόν σε επιστάμεθα. II Tαῖτα τοίνυν εγὼ ποιων, εφη, ὼ Σώκρατες, υπο πολλῶν πάνυ συκοφαντουμαι, συ δ' ἴσως ωου με ερεῖν ὼς υπο II πολλῶν καλὸς κἀγαθὸς κεκλημαι. Ἀλλα καὶ εμελλον δεεγώ, εφην, A Ἱσχόμαχε, τουτο ερησεσθαι, εἴ τινα και τουτου 5επιμελειαν ποιy, οπως δυνy λόγον διδόναι καὶ λαμβάνειν, αν τινί ποτε δεy. Ου γὰρ δοκῶ σοι, εφη, ω Σώκρατες,αυτα ταυτα διατελεῖν μελετῶν, ἀπολογεῖσθαι μεν οτι Ουδεναὰδικῶ, ευ δε ποιῶ πολλους οσον αν δυνωμαι, κατηγορεῖν δεου δοκῶ σοι μελεταν ανθρώπων, αδικουντας μεν καὶ ιδία io πολλους καὶ την πόλιν καταμανθάνων τινάς, ευ δε ποιουντας 23 ουδενα; Ἀλλ' εἰ καὶ ερμηνευειν τοιαυτα μελετας, τουτομοι, εφην εγώ, ετι, ἁ Ἱσχόμαχε, δηλωσον. Ουδεν μενουν, ὼ Σώκρατες, παυομαι, εφη, λεγειν μελετῶν. η γαρ

ελεγχειν πειρῶμαι, η μεμφομαί τινα πρὸς τους φίλους ηεπαινῶ, η διαλλάττω τινὰς τῶν επιτηδείων πειρώμενος διδάσκειν ὼς συμφερει αυτοῖς φιλους εἶναι μὰλλον η πολε - 24 μ υς, η επιτιμῶμεν τινι στρατηγῶ συμπαρόντες, η ἀπολογουμεθα υπερ του, εἴ τις αδίκως αιτίαν εχει, η κατηγορουμεν aO πρὸς ἀλληλους, εἴ τις ἰδικως τιμὰται. πολλάκις δε καὶ βουλευόμενοι li μεν αν επιθυμῶμεν πράττειν, ταυτα επαινουμεν, li δ' av μη βουλώμεθα πράττειν, ταυτα μεμφόμεθα. 25 ηδη δ', εφη, ὼ Σώκρατες, και διειλημμενως πολλάκις εκρίθηνο τι χρη παθεῖν η ἀποτεισαι. 'Υπὸ του, εφην εγώ, ὼ Ἱσ- 25χόμαχες εμε γὰρ δη τουτο ελάνθανεν. Υπὸ της γυναικός, εφη. Και πῶς δη, εφην εγώ, ἀγωνίζεις ταν μεν ἀληθηλεγειν συμφερy, πάνυ επιεικῶς' ὁταν δε ψευδη, τον ηττω λόγον, ὼ Σώκρατες, ου μὰ τον Δία Ου δυναμαι κρείττω ποιεῖν. καὶ εγὼ εἶπον Ισως γάρ, Δ Ἱσχόμαχε, το ψευδος 3Q

213쪽

Xli Ἀλλα γάρ, ἔφην εγώ, μη σε κατακωλυω, A Ἱσχόμαχε, XII ἀπιέναι ηδη βουλόμενον. Ma Δί ἔφη, I Σώ, κρατες ἐπεὶ Ουκ αν ἀπέλθοιμι πρὶν ανὶ παντάπασιν η αγορὰ λυθy. Νη et ΔΓ, ἔφην εγώ, φυλάττy γὰρ ισχυρῶς μη ἀποβάλyς την 5 ἐπωνυμίαν, το ἀνηρ καλὸς κἀγαθος κεκλησθαι. νυν γὰρ πολλῶν σοι ἴσως ἄντων ἐπιμελείας δεομενων, ἐπεὶ συνέθου τοῖς ξένοις, αναμένεις αυτους, ἴνα μη ψευσy. Ἀλλα τοι, ὼ Σώκρατες, ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, ουδ' ἐκεῖνά μοι ἀμελεῖται hσυ λέγεις ἔχω γὰρ επιτρόπους εν τ0ῖς ἀγροῖς. ΓIότερα 3io δε, εγὼ ἔφην, ἁ Ἱσχόμαχε, οταν δεηθyς επιτρόπου, κατα

τους επιτρόπους; Aυτος νη Δί ἔφη, A Σώκρατες, πειρῶμαι di 5 παιδευειν. κοὰ γὰρ οστις μέλλει ἀρκέσειν, οταν εγω ὰπω, ὰντ ἐμοῖ ἐπιμελόμενος, τι αυτον καὶ δει ἄλλο ἐπίστασθαι η ἄπερ εγώ; εἴπερ γὰρ ικανός εἰμι των ἔργων προστατευειν, καν ἄλλον δηπου δυναίμην διδάξαι ἄπερ αυτος ἐπισταμαι. Oυκοῖν ευνοιαν πρῶτον, ἔφην εγώ, δεησει αυτον ἔχειν σοὶ Sao και τοῖς σοῖς, εἰ μέλλει δρκέσειν ἰντὶ σου παρών. ἄνευ γὰρ ευνοιας τί ἄφελος καὶ Oποὶς τινος Ουν επιτρόπου επι

στημης γίγνεται; Ουδὲν μὰ Δί ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, ὰλλα

τοι το ευνοεῖν ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐμοῖς εγὼ πρῶτον πειρῶμαι παιδευειν. Καὶ πῶς, εγὼ ἔφην, προς τῶν θεῶν ευνοιαν 625 ἔχειν σοὶ καὶ τοῖς σοῖς διδάσκεις οντινα αν βουλy; Ευεργετῶν νη Δι , ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, οταν τινος ἀγαθοῖ οἱ θεοὶ ὰφθονίαν δ δῶσιν ημῖν. Tουτο ουν λέγεις, ἔφην εγώ, ὁτι γοἱ ὰπολαυοντες τῶν σῶν ὰγαθῶν ευνοί σοι γίγνονται καὶἰγαθόν τί σε βουλονται πράττειν; Tουτο γὰρ ἄργανον, ω

214쪽

8 Σώκρατες, ευνοιας ἄριστον ὁρω ov. 'Aν δε δη εἴνους σοι γενηται, εφην, ἁ Ἱσχόμαχε, η τουτου ενεκα ἱκaνος εστaι ἐπιτροπεύειν; ουχ ὁρας ὁτι καὶ εαυτοῖς ευνοι πάντες ἄντες ὼς εἰπεῖν ἄνθρωποι, πολλοὶ αυτῶν εἰσὶν est ουκ εθελουσιν επιμελεῖσθαι Oπως αυτοῖς εσται ταυτα ὰ βούλονται εῖναι

9 σφισι τα αγαθά; Ἀλλα ναὶ μὰ Δί εφη ὁ Ἱσχόμαχος,

τοιούτους Oταν επιτρόπους βούλωμαι καθιστάνaι, καὶ επι- Io μελεῖσθαι διδάσκω. Πως, εφην εγώ, προς των θεων; τουτογὰρ δη εγω παντάπασιν ου διδακτον ωμην εἶναι, τὸ επιμεληποιῆσαι. Ουδε γάρ εστιν, ἔφη, ω Σώκρατες, εφεξῆς γε IΙ Ουτως OUν τε πάντaς διδάξαι επιμελεῖς εἶναι. Ποίους μενδη, εγω εφην, οῖον τεῖ πάντως μοι σαφῶς τούτους δια σήμην0ν. Πρῶτον μεν, εφη, ἁ Σώκρατες, τοῖς οἴνου ἀκρατεῖς Ουκ αν δύναιο επιμελεῖς ποιησαι τὸ γὰρ μεθυειν λήθην 12 εμποιει πάντων τῶν πράττειν δεομενων. οι Ουν τούτου

ἀκρατεῖς μόνοι, εγὼ εφην, αδύνατοί εἰσιν επιμελεῖσθαι ἡ καὶ ἄλλοι τινες; Ναὶ μὰ Δί εφη ὁ Ἱσχόμαχος, καὶ or γε του

ἴπνου οἴτε γὰρ αν αυτὸς δύναιτο καθεύδων τὰ δεοντα Ι3 ποιεῖν οἴτε ἄλλους παρεχεσθαι. Tί ουν; εγὼ εφην, ουτοιαυ μόνοι αδύνατοι ἡμιν εσονται ταύτην την επιμελειαν

διδαχθῆναι ἡ καὶ ἄλλοι τινες πρὸς τούτοις; Ἀμοιγε τοι δοκουσιν, εφη ὁ Ἱσχόμαχος, καὶ οἱ τῶν αφροδισίων δυσε ρωτες αδύνατοι εἶναι διδαχθῆναι ἄλλου τινὸς μὰλλον επι - 14 μελεῖσθαι ἡ τούτου 0ἴτε γὰρ ελπίδα οἴτ επιμελειαν ἡδίοναράδιον ευρεῖν τῆς τῶν παιδικῶν επιμελείας, ουδε μην, οταν παρη τὸ πρακτεον, τιμωρίαν χαλεπωτεραν ευπετες εστι του ἀπὸ τῶν ερωμενων κωλύεσθαι. υφίεμαι Ουν καὶ Ους αντοιούτους γνῶ δντας μηδ' επιχειρεῖν επιμελητὰς τούτων Ιθ τινὰς καθιστάναι. Tί δε, εφην εγώ, οἴτινες αυ ερωτικῶς

215쪽

ἔχουσι του κερδαίνειν, η καὶ Ουτοι αδυνατοί εἰσιν εἰς επιμέλειαν των κατ αγρον ἔργων παιδεύεσθαι; ου μα Δί εφη ὁ Ἱσχόμαχος, ουδαμῶς γε, ἀλλα καὶ πάνυ ευάγωγοί εἰσιν εἰς την τούτων επιμέλειαν ουδὲν γὰρ ἄλλο δει ηε δεῖξαι μόνον αυτοῖς οτι κερδαλέον ἐστὶν η επιμέλεια. Tους 16δε ἄλλους, ἔφην εγώ, εἰ εγκρατεῖς τέ εἰσιν Αν σὴ κελεύεις καὶ προς το φιλοκερδεῖς εἶναι μετρίως ἔχουσι, πῶς ἐκδιδάσκεις ών συ βούλει επιμελεῖς γίγνεσθαι; Ἀπλῶς, ἔφη, πάνυ, ω Σώκρατες. οταν μεν γὰρ ἐπιμελομένους ἴδω, καὶ

io επαινῶ καὶ τιμὰν πειρῶμαι αυτους, οταν δε ἀμελουντας, λέγειν τε πειρῶμαι καὶ ποιεῖν οποῖα δγέεται αυτους. 'θι, εγὼ ἔφην, ω Ἱσχόμαχε, καὶ τόδε μοι παρατραπόμενος του λόγου περὶ τῶν παιδευομένων εις την επιμέλειαν δηλωσον περὶ του παιδεύεσθαι, εἰ οἰόν τέ ἐστιν aμελη αυτον οντα

13 ἄλλους ποιεῖν επιμελεῖς. ου μὰ Δί ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, 18

ουδέν γε μὰλλον η ἄμουσον οντα αυτον ἄλλους μουσικοῖς ποιεῖν. . χαλεπὸν γὰρ του διδασκαλου πονηρῶς τι υποδεικνυοντος καλῶς τουτο ποιεῖν μαθεῖν, καὶ ἀμελεῖν γευποδεικνυοντος του δεσπότου χαλεπὸν επιμελη θεράποντα

2o γενέσθαι. ὼς δε συντόμως εἰπεῖν, πονηροῖ μεν δεσπότου I9 οἰκέτας ου δοκῶ χρηστοῖς καταμεμαθηκένας χρηστου μέντοι π0νηροῖς ηδη εῖδον, ου μέντοι Λομίους γε. τον δε ἐπιμελητικοῖς βουλόμενον ποιησασθαί τινας και ἐφορατικὸν δει εἶναι τῶν ἔργων καὶ εὐταστικὸν καὶ χάριν θέλοντα τῶν 25 καλῶς τελουμένων ὰποδιδόναι τῶ αἰτίω, και δίκην μηὀκνουντα την aξὶν επιθεῖναι τῶ ὰμελουντι. καλῶς δε μοι Σο

δοκεῖ ἔχειν, ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος, καὶ η του βαρβάρ0υ λεγ0-

μένη ἀπόκρισις, οτε βασιλεῖς ἄρα ιππου ἐπιτυχὼν αγαθου παχυναι αυτον ὼς τάχιστα βουλόμενος ηρετο τῶν δεινῶν 3o τινα δμφ' rππους δοκούντων εἶναι τί τάχιστα παχύνει -πον

216쪽

XHτον δ' ειπεῖν λέγεται οτι δεσπότου οφθαλμός. ουτω δ ἔφη, A Σώκρατες, καὶ τὰλλα μοι δοκεῖ δεσπότου οφθαλμὸς τα καλά τε κἀγαθὰ μάλιστα εργάζεσθαι. X111 Dταν δη παραστησyς τινί, εφην εγώ, τουτο και πάνυ ἰσχυρῶς, οτι δει ἐπιμελεῖσθαι AP αν συ βούλy, η ἱκανὸς ηδη ξεσται ὁ τοιοῖτος ἐπιτροπεύειν, η τι καὶ ἄλλο προσμαθητέον 2 αυτω εσται, εἰ μέλλει επίτροπος ἱκανὸς ἔσεσθαι; Ναὶ μὰ Δί ἔφη ὁ 'Iσχόμαχος, ετι μέντοι λοιπὸν αυτω εστι γνῶναιο τι τε ποιητέον καὶ Oπότε και οπως, εἰ ἰδε μη, τι μὰλλον επιτρόπου ἄνευ τουτων μελος η ιατρου ὁς επιμελοῖτο μεν io

κάμνοντός τινος πρί τε ἰὼν καὶ ὀψε, ὁ τι δὲ συμφερον τῶ3 κάμνοντι ποιεῖν εἴη, τουτο μη εἰδείης Ἐάν γε μην καὶ ταεργα μάθy ὼς εστιν εργαστεα, ετι τινος, εφην εγώ, προσδε- ησεται, η ἀποτετελεσμενος ' δη ουτός σοι εσται επίτροπος; 'Ἀρχειν γε, εφη, οἶμαι δεῖν αυτὸν μαθεῖν των εργα μενων. I 54 'H ουν, εφην εγώ, καὶ συ ἄρχειν ικανους εἶναι παιδεύεις

τους επιτρόπους; ΓΙειρῶμαί γε δη, εφη ὁ Ἱσχόμαχος. Καὶ

πῶς δη, εφην εγώ, προς των θεῶν τὸ αρχικοῖς εἶναι aνθρώπων παιδεύεις; Φαύλως, εφη, πάνυ, ἁ Σώκρατες, ωστεθ ἴσως aν καὶ καταγελάσαις ὰκούων. ου μεν δη ἄξιόν γ ao εφην εγώ, τὸ πρὼγμα καταγελωτος, ἁ Ἱσχόμαχε. οστις

γάρ τοι αρχικοῖς ανθρώπων δύνατaι ποιεῖν, δηλον ἔτι Oυτος καὶ δεσποτικοῖς ανθρώπων δύνατaι διδάσκειν, οστις δεδεσποτικοῖς δύναται ποιεῖν, καὶ βασιλικούς. ἄστε Ουκαταγελωτος μοι δοκεῖ ἄξιος εἶναι ὰλλ' επαίνου μεγάλου ο 256 τοῆτο δυνάμενος ποιεῖν. Oυκοῆν, εφη, ὼ Σώκρατες, τα μεν ἄλλα θῶα εκ δυοῖν τούτοιν τὸ πείθεσθαι μανθάνουσιν, εκ τε τοῖ οταν ὰπειθεῖν επιχειρῶσι κολάβεσθαι και εκ TOB Oταν 7 προθύμως υπηρετῶσιν ευ πάσχειν. οἴ τε γοῖν πῶλοι

μανθάνουσιν υπακούειν τοῖς πωλοδάμναις τῶ οταν μεν πει- 3Q

217쪽

επαινω παροξυνονται. πεινῶσι γὰρ του επαίνου Ουχ ηττον

ἔνιαι τῶν φυσεων η ἄλλαι τῶν σίτων τε καὶ ποτῶν. ταυτά IOI5 Tε Ουν, οσαπερ αυτὸς ποιῶν οἶμαι πιθανωτέροις ἀνθρώποις χρησθαι, διδάσκω ορς αν επιτρόπους βουλωμaι κατaστησaικαι τάδε συλλαμβάνω aυτοῖς ἱμάτιά τε γὰρ li δει παρέχεινε μὲ τοῖς ἐργαστηρσι καὶ υποδηματα ουχ ομοια πάντα ποιῶ,

αλλὰ τὰ μεν χείρω, τὰ δε βελτίω, Da y τον κρείττω τοῖς ao βελτίοσι τιμὰν, τῶ δε χείρονι τὰ ηττω διδόναι. πάνυ γάρ II μοι δοκεῖ, εφη, ἁ Σώκρατες, ἀθυμία ἐγγίγνεσθαι τοῖς ἀγαθοῖς, oταν ὁρῶσι τὰ μεν ἔργα δι αυτῶν καταπραττόμενa, τῶν δε ὁμοιων τυγχάνοντας ἐαυτοῖς τους μ' τε πονεῖν μητε κινδυνευειν ἐθέλοντaς, οτar' δέν. αυτός τε Ουν οὐδ' ὁπωσ- I 225 τιουν τῶν ἴσων ἰξιῶ τους ἀμείνους τοῖς κακίοσι τυγχάνειν, τους τε επιτρόπους, οταν μεν εἰδῶ διαδεδωκότας τοῖς πλείστου ὰξίοις τὰ κράτιστα, επaινῶ, au δε ιδω η κολακεύμaσί

τινα προτιμώμενον η καὶ ἄλλη τινὶ ἀνωφελεῖ χάριτι, ου καμελῶ, ἀλλ' επιπληττω και πειρῶμαι διδάσκειν, ω Σώκρατες,

218쪽

σοι γενηται ἄστε πειθομενους παρεχεσθαι, η ἀποτετελεσθμενον τουτον ηγ9 επίτροπον, η ετι τινος προσδεῖται ὁ

του γε ἀπεχεσθαι των δεσποσυνων καὶ μη κλεπτειν. ει 5 γαρ ὁ τους καρπους μεταχειρι όμενος τολμωη ἀφανί εινωστε μη λείπειν λυσιτελοῖντας τοῖς εργοις, τί αν μελος 3 εἴη τὸ δια της τούτου επιμελείας γεωργεῖν; 'H καὶ ταυτηνουν, εφην εγώ, την δικαιοσύνην συ υποδύει διδασκειν; Καὶ πάνυ, εφη ὁ Ἱσχομαχος ου μεντοι γε παντας εξ ετοίμου Io4 ευρίσκω υπακούοντας της διδασκαλίας ταύτης. καίτοι ταμεν καὶ εκ των Δράκοντος νόμων, τα δε κώ εκ των Σόλωνος πειρῶμαι, εφη, λαμβάνων εμβιβάζειν εις την δικαιοσύνην τοῖς οικετας. δοκοῖσι γάρ μοι, εφη, καὶ ουτοι οιανδρες θεῖναι πολλοῖς των νόμων επὶ δικαιοσύνης της i55 τοιαύτης διδασκαλία. γεγραπται γαρ ζημιοῖσθαι επὶ τοῖς κλεμμασι καὶ δεδεσθaι αν τις ἁλω ποιων καὶ θανατοῖσθαι τοῖς εγχε ροῆντας. δηλον ουν, εφη, οτι εγραφον αυτὰ βουλόμενοι αλυσιτελη ποιησαι τοῖς ἁδίκοις την αἰσχροκερ- 6 δειαν. εγὼ ουν καὶ τούτων, εφη, προσφερων ενια καὶ zo ἄλλα των βασιλικῶν νόμων προφερόμενος πειρῶμαι δικαίους 7 περὶ τα διαχειριθόμενα ἀπεργάζεσθαι τοῖς Oικετας. εκεῖνοιμεν γαρ 0ι νόμοι ζημίαι μόνον εἰσὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν, οι δε βασιλικοὶ νόμοι ου μόνον ζημιοῖσι τοῖς ἀδικοῖντας, ἀλλακαὶ ὐφελοῖσι τοῖς δικαίους ώστε ορῶντες πλουσιωτερους 25 γιγνομενους τοῖς δικαίους τῶν ἀδικων πολλοὶ καὶ φιλοκερ- 8 δεις οντες ευ μάλα επιμενουσι τὼ μη ἀδικεῖν. ους δ' avaισθάνωμαι, εφη, ομως καὶ ευ πάσχοντας ετι ἀδικεῖν πειρω- μενους, τούτους ὼς ἀνηκεστους πλεονεκτας ἄντας ηδη καὶ

219쪽

xiv τῆς χρ)ὶσεως ἀποπαύω. ους δ' av αυ καταμάθω μὴ τὼ 9 πλέον ἔχειν μόνον δια την δικαιοσυνην ἐπαιρομένους δικαίους εἶναι, αλλὰ καὶ του ἐπαινεiσθαι ἐπιθυμουντας υπ' ἐμου, τούτοις ἄσπερ ἐλευθέροις ήδη χρῶμαι, ου μόνον πλουτίζωνε ἀλλα καὶ τιμῶν ὼς καλους τε κὰγαθούς. τούτω γάρ μοι IO

δοκεῖ, ἔφη, ἁ Σώκρατες, διαφέρειν ἀνὴρ φιλότιμος ἀνδρὸς

φιλοκερδους, τῶ ἐθέλειν ἐπαίνου καὶ τιμῆς ἔνεκα καὶ πονεῖν Oπου δει κaὶ κινδυνευειν καὶ aισχρῶν κερδῶν ἀπέχεσθαι.

Ἀλλα μέντοι ἐπειδάν γε ἐμποιήσpς τινὶ το βούλεσθαί XV

Io σοι εἶναι τἀγαθά, ἐμποιήσyς δε τὼ αυτῶ τουτω τοὶ ἐπιμελεῖσθαι οπως ταυτά σοι ἐπιτελῆται, ετι δε προς τουτοις επιστήμην κτήσy αυτῶ ὼς αν ποιουμενα ἔκαστα τῶν ἔργωνώφελιμώτερα γίγνοιτο, προς δε τουτοις ἄρχειν ικανὸν αυτὸν ποιήσyς, ἐπὶ δε τουτοις πασιν ήδηταί σοι τα εκ τῆς γῆς

I5 ωραῖα ἀποδεικνυων οτι πλεῖστα ωσπερ συ σαυτοῦ, ουκέτι ἐρήσομαι περὶ τούτου ει ετι τινος ὁ τοιουτος προσδεῖτaι'

πάνυ γάρ μοι δοκεῖ ἡδη πολλου αν ἄξιος εἶναι επίτροπος ὼν τοιουτος. εκεῖνο μέντοι, εφην εγώ, ἁ Ἱσχόμαχε, μὴ ἀπολίπpς, ὁ ἡμῖν αργότατα ἐπιδεδράμηται του λόγου. Tὸ aro ποιον; ἔφη ὁ Ἱσχόμαχος. Ελεξας δήπου, εφην εγώ, οτι μέγιστ0ν εἴη μαθεῖν οπως δει ἐξεργάρεσθαι ἔκαστα εἰ δεμή, ουδὲ τῆς ἐπιμελείας ἔφησθα μελος ουδὲν γίγνεσθαι, εἰ μή τις ἐπίσταιτο li δεῖ καὶ ὼς δει ποιεῖν. ενταυθα δη 3 εἶπεν ὁ Ἱσχόμαχος Thv τέχνην με ὐδη, ἁ Σώκρατες,25 κελεύεις αυτὴν διδάσκειν τῆς γεωργίας; Aυτη γὰρ ἴσως,

εφην εγώ, ηδη ἐστιν ἡ ποιουσα τους μεν ἐπισταμένους αυτὴν πλουσίους, τους δε μὴ ἐπισταμένους πολλὰ πονουντας ὰπόρως βιοτεύειν. Νυν τοίνυν, ἔφη, ἁ Σώκρατες, κώ τὴν 4

220쪽

φιλανθρωπίαν ταύτης της τεχνης ἀκουσy. το γὰρ oφελιμωτάτην ουσαν καὶ ηδίστην εργάθεσθαι καὶ καλλίστην καὶ προσφιλεστάτην θεοῖς τε καὶ ἰνθρώποις, ετι προς τουτοις και ράστην εἶναι μαθεῖν πῶς ουχι γενναῖόν εστις γενναῖα

δε δηπου καλοῖμεν καὶ των ζώων ὁπόσα καλὰ καὶ μεγάλα 53 καὶ ωφελιμα ἄντα πραεα εστὶ προς τους ανθρώπους. Ἀλλα ταυτα μεν εγώ, εφην, ἁ Ἱσχόμαχε, ἱκανῶς δοκῶ καταμεμαθηκεναι ν εἶπας, καθ' li δει διδάσκειν τον επίτροπον καὶ γὰρ p εφησθα εἴνουν σοι ποιεῖν αυτὸν μαθεῖν δοκῶ,6 καὶ η επιμελη κῶ αρχικον καὶ δίκαιον. ὁ δε εἶπας δει 1o μαθεῖν τον μέλλοντα ὀρθῶς γεωργίας επιμελεῖσθαι καὶ hδει ποιεῖν καὶ ὼς δει και οπότε ε καστα, ταυτά μοι δοκουμεν, 7 εφην εγώ, ἀργότερόν πως επιδεδραμηκεναι τὼ λόγω ἄσπερει εἴποις ori δει γράμματα επίστασθαι τον μελλοντα δυνη- σεσθαι τα υπαγορευόμενα γράφειν καὶ τα γεγραμμενα ἀνα- 15 γιγνώσκειν. ταυτα γὰρ εγὼ ἀκουσας, ὁτι μεν δει γράμματα επίστασθαι ηκηκόη αν, τουτο δὲ ειδὼς ουδεν τι οἶμαι μὰλλον 8 αν επισταίμην γράμματα. ουτω δε καὶ νυν οτι μεν δειεπίστασθαι γεωργίαν τον μελλοντα ὀρθῶς επιμελεῖσθαι αυτης ραδίως πεπεισμαι, τουτο μεντοι ειδὼς ουδεν τι μὰλλον 2o9 επίσταμαι οπως δει γεωργεῖν. ὰλλ' εἴ μοι αυτίκα μάλα δόξειε γεωργεῖν, ὁμοιος αν μοι δοκῶ εἶναι τὼ περιιόντι ἰατρὼ καὶ επισκοπουντι τους κάμνοντας, εἰδότι δε ουδεν ο τι συμφερει τοῖς κάμνουσιν. D ουν μη τοιουτος ὼ, εφηνῖο εγώ, δίδασκε με αυτὰ τὰ εργα της γεωργίας. Ἀλλα μην, a5εφη, ἁ Σώκρατες, Ουχ ἄσπερ γε τὰς ἄλλας τέχνaς κατα- τριβηναι δει μανθάνοντας πριν ἄξια της τροφης ἐργάζεσθαι τον διδασκόμενον, Ουχ ουτω καὶ η γεωργία δύσκολος εστι μαθεῖν, αλλὰ τὰ μεν ἰδὼν αν εργα ομενους, τὰ δε ὰκουσας