장음표시 사용
101쪽
nore sit dignita: adscribam g Aristotelis verba : κατsgJ ψ.Nicomach. ωο 3. Mαν-ο αγαῖς μονος, ιμύος. 9, . 'niam autem vi b Plato scrusi I Lιλ 6. M Πλ. psit) etiam qui voluntatem be- nignὰ faciendi, si minus faculta. tem habet, hono e dignus est, idcirco addit idem Peri- pateticus, . Urπασει, id est, fortuna & vi tus, μα'ον α ιοῦνται τιμης : sequitur, οἰ δὲ σινευ ετs τοιτομιυτοι ἁγαθα εχοντες, ίτε διααας ἐαυτους μεγάλων τινμων αξ ουτιν,&c. Honoramus autem cum propter spe. ctatam, tum etiam quanquam minus propter sper tam beneficentiam': Verba sunt eiusdem Magistri quinto libro i Politicorum , cum de mutationibus regni ac
ω τιμης τις- ς. Non tamen adeo iustus hic honos est: eum inuitamentum quoddam magis, quam beneficae virtutis testimonium&compensatio sit Summa igitur honoris, de quo nunc loquimur, ad Virtutem ipsam, quasi ad caput redit: non est enim beneficentia nki vi tuosi viri proprium. a m δε απ' ευεργεσίας καθδασαν τους βοι τιλεις, οπερ εριν εργον των at 3 ροι. i L /-ανδεων: quapropter asi
cas. 3 . bi coniungebantur, b i , tui, di
e ευεργεσίας η τιμη, γὰας. Ex his cognoscere fatis positimus,cur diuitiae honorenatur: sunt enim Honestae, quia Honesti essicient ia,item signa: atl ad actiones honςstas necessariae. At Honesti
102쪽
solius uere honorem esse, & diximus antea ex A risi Gla,& inisceti am repetimus hi s verbis, e Κοιλα δε se.
' Non potest clarius id nobis dici, qualiscum honestum definiri audimus honore : attamen idem d alibi hon minus expresed habetur Eode hes
'r' str: ς ξ ' damus ) iure ad nobilitatem di uitiae iaciunt, quo ad honorem. Idipsum sentit ς Arist0i . teles, cuius ista sunt, τὰς in πειDI pol, ς λ τόχω ολυγαρχιοιν μῆλλον εἰωθασιλῆν χρι κρατιας . caussa exponitur: το αλλονακολουθμν παιδείαν ηπι ἐυγενυα σοῖς - . ;Atq; alibi, n egregiam Virtutem & eruditionem sine fortunae adiumentis haberi non lρLyμ posse .cliserte testatur. Pauperi bus otium & commoditas ad rectam educationem at ad studia non suppetit: Praeterea vero, diuitibus ea omnia solent adesse,quorum cordequendorum gratia,homines ad iniuste facta solent impelli: diuitiae nempe atque opes dc voluptates. Ac proin d ut idem docuit)ευπκωτερ ,καλὴς ἀγαθὸς πρσαγορευσιν Et paulo post, ωcδον δ παροι τοῖς - σοις, οἰ ευπορι τῶν κοιλων κ αγα- ων ,κοῦσι καἀχειν Quanquam idem,diuinissima quadam sententii rem istain totam a alibi limitarit.' Diuites, inquit, potius quam . pρ- pauperes illi sunt,qui Resp. euertunt. Vt omnino errent ii, qui cum b:Aristocratiam Iba Ib. cap. 7. s. p. constituere in animo habeant,
103쪽
non modo plus iuris toti ditiorum ordini tribuant, sed excludant etiam populares : Caussa subsicitur, ο ιγκη se πω π οτὲ, μών 'νευμ αγα θων, ἁλαμ σε actu ναι κακον. Quae caussa est, ut non a diuitiis simpliciter, sed a s diuitiis gentilitiis, nobilitas nasci dicatur. Quid Grm i νὴ h Z nim antiquae diuitiae ad hoc, ut ex bonis bonus nascatur, nisi quia iam confirmatam virtutem in usu diuitiarum parandarum, conseruandarum,distribuendarum*testantur cum praesertim hoc ipsum duntaxat, id est, ἁρετῆ gQJrbei. c. κτης x diuitiarum nomine proi
Nobilium ius in Aristocratia & Os ara
chia: Honos ab excellentia boni alicuius: Laus : Virtus & Scientia qua ras tione honorentur &qua lauς dentur: Encomtum:
Voniam autem eius qui io doctrina quam phil
l pite proposita sunt, difficultatiis bus quibusdam impedita esse uidentur, nos Vt muneri I i L suscepto
104쪽
susicepto pro viribus titisfaciamus, quid in qua b diim
cultate verum sit explicare tentabimus antea, quam de caussis nobilitatis excussius & fusilis commentemur. Et primo, mirum videri cuipiam iure possit Si nobiliatas a virtute per se pendeat, a diuitiis autem non nisi , Propter virtutem, cur Aristoteles,ut capite secundo diactum est, Nobilitatem ad Oligarchiam o reserat,in qua ditiores & potentioreS regunt, Da Vide etiam pol. t. non autem ad Aristo cratiam, iner alibi. qua penes bonos cl virtute pra stantes viros est totius aciministrationis Reipublicae summa. Secundo, fundamentum Honoris esse solam beneficentiam falsum uidetur, cum Aristoteles ipse te- .stetur, nos aliam etiam ob caussam ad aliquem nonotandum adduci. Quisquis enim aliquo excellit bono,is honore dignus est. Verba eius sunt haec, i το δ' ἁγαθ. Dr χρὴ - πιμοτεῖοp. Tertio, UI 4. NisOm. cap. D Virtutem honorari toties dictu. 1 est ab Aristotele,&esse quippiam h τυυπ: attamen idem t0t in locis laudem ab no. . nore distinguens, illam ad viri s I x. mag-mor p y tem, hunc vero ad I excellentia In Videi. Nicomaeq.ir. quaedam ac diuina bona , ut sci-ν. mag. mor. I. 6. entias felicitatem* , pertinere 2. ad Eudem. i. a. inquiti in quo etiam sibi no constat : nam aliquando, ut secundo libro ad Eudemum, scientias etiam laudabilesyonisi CUM AN πιο ou μονομ τους λκοα , α -τους σιω--τολήτουq σοφM. Haec igitur disi luenda sunt. Elpria 'mum, hoc pacto. Certum est Nobiles in utroq; Reipu
blicae statu sibi quos principatum ac summam imperii
105쪽
uendieare: in Oligarchia diuitiarum , in Aristocratia virtutis excellentis nomine. Vtrunque habent, quanquam utrol non per se ac proprid constituatur nobilis. Generis & antiqua virtus per se nobilitat i diuitiis iatribuitur, quia virtutis caussa & signum esse solent. Sine dubio igitur nobilis ut nobilis in Aristocratia & Regno plus iuris habet, qua in Oligarchia. quod ipsiim placuit Aristoteli quoque dicenti a Oligarchicam potestatem sad pol. cap. h etiam Aristocraticam appellari,sR s. lol. io r L quia disciplina & recta ed ucatio iocupletiorum soleant magis esse comites. Subscribam unum ex multis eius locis, , Καθαπερ ἔν ειπομεν ἡ
ετιν η κατ-ὴ καται γεινους. Vbi audimus quom inter propriam generis . virtutem, id est, nobilitatem, expresse discrimen poni. Et alibi dicebat,no multas esse resp. Aristocraticas, plurimas autem Oligarchicas Democraticas b, quia nimirum nobiles & virtuosi nusquamulti reperiantur, diuites autem pauperest sint ubi pplurimi. Quoniam vero non potest ipsa per se nobilitas cum propria virtute conferri , ut ex octauo capiate libri tertij Politicorum satis colligitur,idcirco mirandum non est, si cum de Regno, Aristocratia, optima bRepublica Aristoteles disputat, virtutis fere semper, nobilitatis autem raro ac non multum meminerit. De secunda quaestione dicimus, Aristotelem in rhetoricis de in moralibus populariter ac ciuiliter fame fuisse locutatum. Apud homines enim politicos, vere quod ad honorandum maxime allicit, est beneficae virtutis opinior quod ab Aristotele quarto Nicomachiorum loco saepius allegato, est assirmatum Honorem iniustum semper
106쪽
tur, & qui uel lucri spe, uel metu, uel ui etiam, impiis
non raro habetur,cum talis indigna potius homine seruitus, quam honos sit. Altius Politici non assurgunt, neq; aliam vitam, quam ciuilem hanc, uel aliam felicitatem spectant. Sapientes uero qui non usu, sed praestantia dignitateq; rerum afficiuntur, aliam hanc honoris caussam, & quidem maximam iustissimanus agnoscunt. Sic Aristoteles Theologiam reliquis omnibus scientiis, quantumuis utilioribus, honore dignitate lantecellere uoluit: est enim immensium quoddam bc num: ac proinde honore dignissimum. Sic Epicurus, qui Deum nihil agentem, rest hasce humanas non modo non procurantem, sed ne uidentem quidem induxit, eum tamen dignum arbitrabatur, qui ob natura praestantiam hominum pietate coleretur. Pictorem etia am egregium, nobis tamen non fructuosunt honor mus: quanquam dr ipse fructum quendam, quod nostram nimirum imaginem aflabrὰ repraesentans, quasi vera nostri praesentia apud posteros nos reddat immortales, tum iucunditatem mirificam, voluptatem V aD sert. Tertiam dubitationem hydrae capiti similem esse . do cti quidam merito dicunt: Tanta nanq3 istorum)v cabulorum varietas tantusi abusus est apud Aristot Iem, ut uix unam illius partem dissoluere queas, quin multa statim aliae quaestiones exoriantur. Et quamuis multi magnil viri de honore scripserint, illorum tamenem oehactenus fuit, qui explere mihi animum satis po-
. v ..s tuerit. Sunt qui dicant , Hono-
ρηρ nos ad virtutis actiones, laus ad
habitum ipsum proprie pertineat. Sed huic sententiae obstat
107쪽
obstat locus, qui in primo e magnorum moralium iti O cadi. r. br0 lagitur, τα δε ἐπαινετα οjον
αυων ο επαινο- γινίτιαμ qui Iocus omnino quasi e diametro cum sententia commemorata pugnat. Dictum nant paulo ante fuerat, ουκῆν μμ η τψιον οῦ caussa exposita, οταν γε δη απ αυτης οπουδαιγ τις γενηται. Honor igitur habitui flotiusAuam actioni, laus vero contra tribuitur. Similis d huic atq; repugnans adhuc
. της MFτα ργα, ηπιταλ ἐγκωμωατ- εργων : & sequitur: GH ωνται οἱ νικωπες, id est, opera, Oi λψαμενοι νικαν, id est, habitum, micri κωντες A. Item tertius, e mτὼ δακ των πζαξεων ὁ ἔπαι- μνος et ἴδιον δε του απουδ es S e. - Φλ I. rhetorrc. cap. s. est quod his obiiciat aliquis, din . . . Q decimum ac decimumtertiunt blibri primi Nicomachiorum caput, ubi Latis habitui ascribitur: non eniim hoc nunc agimus ut hab tum pt
pria laude privemus', sed vi os exiidum iis pr6priuinquom actionibus virtuosis deberi: Non/es inaui,efGsimile quod aiunt, actionibusnelnpe laudem viri, quia sint habituum signat Encomtum enim, quod est laus quaedam, & a laude distinguitur, tu post dicemus , ope- rum ipsorum est, ut Aristoteles locis iam tam &d nob1s infra producendis testatui PQ i6isib imissim saltem sui parteclaus ab honore dissetet inmetam si vera isti dicerent, mirum esset , locis adeo improprie vocabulum laudis usumisse ac 'tum praesertim, cum laudem ab ho hore distinguer L 3 luisset.
108쪽
ut ab honore distinguitur, eo. Flam. Nob. lib. de tantum spectare, ut a vitiis nos hon. cap. λ reuocet, ait ad praeclara facinora cohortetur, ad quem finem respexisse Aristotelem volunt, cum libro priore Nicomachiorum dixit, ridiculum haberi, qui Deos laudet, cum uidelicet in vitia labi ipsi nequeant, ne 3 ad virtu tem sequendam cohortatione fiant alacriores i monomine Felicitas quot absurde laudetur,cum ad ipsam potiendam cuncti inflammato animo contendamus. Sed net hi totam rem tenent. Primum enim, nullibi - quod meminerim, talem laudis notionem significauit nobis Aristoteles: nam verba illa primi Nicomachiorum libri vive minae , ex quibus ista Laudis definitio extundi posse istis Ridetur, non aliter sunt accipienda, quam libro secundo ad Eudemum accipia tur. De isto postea uiderimus. Deinde cohortamur, cum timemus ne quis de recta via virtutis ad vitia dea clinet: laudamus autem propter virtutis habitum prie- sentem, & propter ipsa iam praeclare at 3 egregie facta. Sic Aristoteles recte a dicebat, ἔπει- α μ η πε-
L r,t --p- ' qualem nimirum indicare solet opera: τα δε σημμα Het εfudi: Dp. Ait ibidem, O Ma εγκοι μαχομυ σπαξαντας - alius ital hic finis est, quam cohortatio. Ac tandem si sic res haberet,non minus proprie scientias quam virtutes laudaremus; quod istorum tamen decretis aduersatur. Nos autem de totaxe in hunc modum statui ex Aristotelis mente debere
arbitramur. Nominis ipsius rationem satis explica-
109쪽
. ἡ . quam μνην η est,id est,monumen.
tum obseruantiae studi)m quo virtuosum ac beneficum nominem prosequimur, uel sit se uel ανεο d μώ- ωl Ibid. eo. e. Π μνημη: at hac ratione,laus
.. . di scietiis & felicibus & ipsi Deo verissime tribui potest, quod Aristoteles ipse quoque
multis in locis testatur. Est autem, cum uel incitationis, . u et cohortationis, uel exercitationis, uel alius finis gratia virtutis magnitudinem oratione nostra celebramus:
. , quod ipsum proprie laudis est r& ab honore magis alienum: minoris tamen fit ab Aristotele quam honos. Tribuitur ital hoc modo laus,rebus iis,quae in se finem non habent suum, sed ad aliud referuntur,in quo finem habent positum. Honor vero iis proprie ac legitime habetur, quae persecta quaedam in seipsis simpliciterin bona sunt, & alio non relata. Stulte nanw Deos lauda- 'eris, ut cohorteris uel incites ad aliud, cum ipsi in se ipsis beatissimi sint, & nihil sibi acquirant, sed aliis Iar- iantur, ait id redundantia bonitatis eorum,non quia ipsi talem aesionem externam pro fine requirant. Ab- Turde quoq; laudaueris Felicem, cum Felicitas omni in se contineat, uel ut partes, uel ut instrumenta, uel ut ad seipsam unam quomodocunq3 relata. Verba sunt Philosophi in magnorum moralium libro e priore,
110쪽
M τι , iἘλτιον. Eσεις γαρ τους 5εους υ ἐυδαιμονίαν ἐπαι- , καθαπιρ το δικαιον, αH ώς Θ noras τινα κών βελτια μοιμα ει. Α udimus utro- bil το τι τομ pluris fieri, quam το ὲ ivετop. ac pro-i de hoc 'e rebus, quae non propter se, sed propter aliud expetuntur: alterum uero de rebus optimis attingenere suo praestantissimis maximet exoptandis, dici soleti En alia eiusdem hac de re g verba, λα - Η ευδαι-
τὶ λα εοθαι:κ τωμα iαεὶναιαuτῖς. Et alibi ex Eudoxi sententia, Deum non laudari affirmat, quia sit quippiam rebus laudabilibus praestantius: quod sic probat, ταυτον 'λτ αδλα αναφερ Θαμ De laude uero
sad 3. GRμ- ς y ae deel rat quid illud sit, e εχ νπως-ὸς ἁγαθόν τι υ j απουλωονς, est vero istud εργον imMῆυς, a qua felicitas emanat, quod est summum bonum. Sic enim ipse alibi, b& citato loco Eudemiorum,
m - -- Laudatur itaq; res, quia quodammodo sit ad simpliciter bonum ait optimum affect . Ipium autem optimum & non alio relatum, supra laudem extollit se, suspiciendum mortalibus, honoribus