Simonis Simonii ... De vera nobilitate

111쪽

colendum. Non errant e autem, qui studii uel conatus sG Sebeth nostri ad laudem definiendam meminerunt. Tum nant laudamur, cum strenue impigreq3 elaboramus in cosequutione bonorum, quae simpliciter bona non sunt, sed ad aliud relata. Haec enim sine industria no contingunt nobis. Contra, si negligenter uel turpiter nos geramus in iis adipiscendis, uitup rari solemus. Nel tame iidem recte concludunt,acqui-stione sola talium,laudem debere intelligi. Quanquam enim Felicitatem laudare eode nomine iure possemus, quatenus nempe in nostra potestate situm est eam co- sequendi: Etenim primum quidem ex Dei beneficio ipsa e pendet, secundo tamen ex potestate nostra, quia

c conssuetudinem acquirere nobis

possiimus & libro d priore rhetoricorum etiam quae

Γῆ cap. p. fortuito & casu nobis frequenter obueniuut, quia consilio & diligentia nostra facta videantur, laudari Aristoteles uelit: in quibus tamen industria nostra nihil aut parum admodum ualet, ut pulchritudine, multitudine liberorum affiniumo,&corporis bonis, laus habere locum non posset: quod tamen est falsum. Non ex sola igitur rerum laudatarum acquisitione, sed ex fine quot propter quem expetuntur, laudis atq; honoris differentia nascitur, Hinc fit, ut quia Virtus itemq; scientiae, bona etiam quaedam prae- stantia, per se expetenda, hominum , societati maxime salutaria sunt, honore dignaverissime censeantur. Ac de scientiis 'quidem certum est, de virtute quoq; ex iis verbis, e otarii O a Mετκ τυ1iοp: non relatione ad alia

112쪽

τie γενητο i: κῖκ γή οἱ τομ εις το τ et Εὐετου ii Ra Non alio certe sensu ista protulit Aristoteles. Verum cum ex scientia, tum ex virtute ad felicitatem relatis, laudem adipiscimur: ut ex decim otertio capite libri primi Nicomachiorum, ait ex secundo secuRdi Eude-imorum palam est. Minus tamen scientia quam virtus laudatur. Quapropter sere non vituperamus eum qui geometra,vel physiologus, uel pictor no sit,sed qui improbus, iniustus, intemperans : caussa est, quia bona ista hominibus in ciuili hac societate degetibus minus, . aut saltem non omnibus proposita videntur esset virtutem nunquam non affectare omnis debet: f pertinent scietiae ad aliam felicitatem, quaesf2 6. υν- ωρ longe diuinior est , ac proindς et magis propter excellentiam, quam ἐπαι erunt. Est autem ut rem absoluamu H Encolnium I ausquaedam. Nam g haec uniuersim virtutis ipsius magni, ρ tudinem simplici ac nuda orati-sgd ad E v m. ςV one illud autem,singuet larium operum ac recte faetarum excellentiam maiore cum pompa & exquisitius illustrat. Sic omnis ἔγκωμια- Protivm non autem e conuersor visit in viro . nec eadem plane res, nec modus plane idem. Vox autem il

la μέγεθω in laudis & enconasi des nitione, non est ut

putant i quidam, superuacanea. Nam quamuis magnae siJ Scalig. virtuti, magna laus detur, & pa , uae parua, nunquam tamen virtus laudatur , quae aliqua magnitudine inter caeteras non emineat. Euδαιμονur gh autem & μα--κ laudem continet atq3 encomi-sbJ 3. rbet. cap. 9. una, sicuti etiam layωμο- omis

nia bona in se clauditi Cum enim aliquem praedicamus

113쪽

PIfelicem, hoc est iusteti ovi π uel μακσAN necessario laudem eius & encomtum complectimur: &quae persona capax est suis μον in g,illa eodem tempore ornatur παντ, & quod est etiam maius, ἐγκωμίω. Summus igio tur ille honos est, qui sermone posis it haberi: quapropter Deo & quibusdam hominibus diuina quaedam bona in se habentibus, rectissime solet ac debet attriabui. Sic laudatio quidem erit ipsius Dei, minus tamen quippiam, quam εuδαιμ ονιο - . Sed reuertatur iam tandem illuc, unde discessit oratio nostra.

CAP. XI.

Sapientia, quae nobilitat: Contemplatio Actioni praestat: non tamen facit nobistiorem: Politica de legibus: Ars misiitaris: non est nobilior illa: Prudentia: Virtutes

morales.

Fontem ex quo Laus, Honor, ac tandem Nobilitas

fluit, Virtutem esse statuimus: quae duplex est, Men- tis & Moris. De utraq; multain qua fione de Habitibus, & in commentario de Virtutibus diximus. Nunc tantum dicemus, quantum proposito nostro satis esse queat. Capita ipsa rerum monstrabimus: reliqua minutiora per se omnes intelligent. Mentis ita. virtutes Ma appel-

114쪽

appellamus Sapientiam,prudentiam, Artem: haec enim in mente, ut inpropria sede ac subiecto reperiuntur. Moris autem ut fortitudinem, temperantiam liberalitatem, iustitiam, quae appetitui conueniunt, ut alias contraScotum pro Aristotele disputauimus, & no tam doctrina,quam more uel consuetudine comparantur. Quod igitur ad Sapientiam pertinet, nulli dubium est, magnos ex ea fiuctus ad humanum genus prouinire, ac rem per se honore dignissimam esse. Ne tamen huc adducant isti mihi Sapientes illos, qui procul a ciuili turba, quasi despecta terra, & coelestes ciues a facti, sibi '

ac coelo,DeOS imitantes, uiuunt. -

' Horum conditio plusiquam hu-

ID .pφι- mana b est. At somnia qui No- bilitatem,prout nunc apud omnes usurpatur, extra ho minum communio em ac societatem in solitudine quaerit. Esto ital,ut reuera est, Contemplationem, e quod . - sit melioris partis, quod ad Dei

vitam maiestatemqs propius a cedat, & sit in nobis diuturnior, minus exposita turbis ait tumultibus, tranquillior, ipsalibi sufficiens,ac tandem finis in quo acquielaimus, Aetioni ciuilibus p officiis longissime praestare: hoc tamen non nunc, atqs ab hominibus, sed postquam ex hac vita excesserimus, & lsolutis illis beatisq; mentibus, facilὰ obtinebimus. Quorsum d igitur a perfectione contemplationis &. praestantia scientiarum, nobilit

M .mi s gradus accipere isti uolueruire Irrident ista Politici, apud quos non apud angelos de Nobilitate di utandum est. Homo es, aiunt, di mortalis, ne te diuinis tantum im-

115쪽

misceas,ut mortalia quot curare, & hominum societatem iuuare nolis : & Socratem laudant,qui reliquis Philosophiae partibus neglectis, unam illam coluit, quae ad , mores vitamq; hominum instituendam erat accommos datior. Hic tu certe non habeas quid illis respondeas, cum praesertim pro titulo Nobilitatis contendant, qui ab ipsis&ex ipsis primum, non ex solitudinibus exiit. Et idem Aristoteles, qui Metaphysicam omnium alia-xum scientiarum dominam in foro Diuino appellati rat, e Politicam tamen artem, omnium artium ac disci-M 3. pol. cap. S. piiDRr0M Principem in politico coetu dixit. Veniat agitur alter Sapientum ordo,ut Anaxagoras, Prodicus, Democriatus, Draco, Solon, Lycurgus, PythagoraS, TimaeuS, Socrates, Plato, Aristoteles, omnes inquam eiusmodi, qui in rerum naturam ac diuinae illius administrationis typum, quasi in quoddam exemplar intuentes, uel mores hominum vitaino ad humanitatem optimis formarunt praeceptis , uel Respublicas constituerunt , uel eadem legibus communiuerunt: De nullo autem Sapien- te sacros semper excipio) aeque ac de Aristotele quod natus sit laetari possumus: tot nant tantat eius erga humanum genus merita sunt, ut merito de coelis eue

delapsus credatur, qui vera solidat omnis Philosophiae praecepta nobis afferret, errorest qui in animis homunum haeserant, expelleret, & quasi Sol crassas illas rudis antiquitatis nebulas splendore suo fugaret. Horum a quam,atq; haec sapientia illa est,quae nobilitatem posteris dare apud homines potest i Eius prima & no ollisis,ma pars, Metaphysica dicitur, quae tum de Deo tractat,imn de primis ellectis, quae *b illo proficiscuntur, cu-

M 3 iusmodi

116쪽

iusmodi sunt Ens, Verum, Bonum,Vnum: omnia enim supremae illi caussae, quod sint, quod intelligi possint, quod sint bona, quod sint virum quiddam, referunt acceptum. Sequitur Physiologia, cui coelum, elementa, missa ex elementis corpora, stirpes, bruta, homo, sub iiciuntur. Mathematica vera, proprie Philosophia non est ut a tapientibus iampridem est dictum: & exercet, non perficit animum , quemadmodum a magnus ille

. Arabs verissime scripsit. . Minisad uerm is prρ mum igitur in communem so lib. 3. de pΘ- μUς eietatem confert. Dialectica, Rhetorica, Poetica, Grammatica, sunt omnes non sui

ratia, sed alterius: ab ipsis ital solis non est expectan- . da nobilitas. Tertia igitur in ordine sit Philosophi po-Istica, quam politicam de moribus, de Republica, de leuibus uocat hae autem , differut inter se & ad quam,' ' militarem artem refert c Aristo m .pos teles. artum & ultimum Ioisscd 7. pol. 3 . I.ρο 3. . cum occupet d Medicina, sic de- 0 n extis. cap. ult. cernente eodem Magistro, cuius rationi contradicere bona conscientia non possismus, quicquid Galenus dicere e uo- Iuerit. Aliae omnes arteS scie Io I a dor qu liuel uel instrumenta sunt atque sonendices harum, uel sordidae, quae , auferant potius ouam dent nobilitatem. Sic rectὰ f Galenus, artes no-' biles uocabat, quae animo &r tfJ Inse V μψσr tione tractantur: ignobiles, quM manus uel alterius partis corporis operam & laborem desiderant: caussa post asseretur. Nec de Medicina ob-

qcias quicquam; est enim g iατρος οτε si i

117쪽

fgJ 3-ροι cap. ὀσχiτει τονικος mci Πtτος, ὁ πεπαμπεῖ' Qua τἰnta. Ex his itaq3 omnibus Sapientiae speciebus nasti nobilitas poterit: maxime vero omnium,ex altero habitu mentis qui est Prudentia, quae propria virtus hominis est, atq; adeo,ut si quis eam sibi non paret, comparatur autem non scientia solum, sed& longa rerum experientia) is figura dun taxat humana praeditus, ab hominis tamen natura plane desciscat. A mota nant prudentia,nulla tam praeclara scientia est, nullum adeo insigne donum, quo in perniciem societatis humanae non abutamur. Haec illa metamorphosis est, quam Pythagorici adest inculcarunt: ut aliquando nimirum in plantas, aliquando in bruta conuertamur. Prudentia nant priuati, vel vilius vitae ait incolumitatis nostrae conseruationi plane addicti, naturam planta rum imitamur, vel voluptatibus emancipati, in Venerem gulami turpissimi, deteriorem bestiis vitam agi.mus. Ipsi igitur est, quae omnes stientias, facultates, anque actiones nostras ad commune bonum acquirendiam conseruanduini dirigiti nunquam ipsa homini uniuersimon consulens. Sed decurrendum planius per eius officia : Primum est, ut vitiis omnibus quantum feri potest expulsis, virtutem colamus: deinde, ut cui nain arti vel disciplinae danda sit opera,& quomodo unaquaque utendum, moneamur: habet etiam rationem cor

poris fortunsi bonorum, quatenus ad felicitatem pertinent. In his sibi prouidet: atque in iisdem,se miliae ac Reipublicae. Tum autem ciuilis prudentia vocat; r: quae

ut de scientia diximus, in ferendis legibus, deliberationibus, iudiciis, magistratibusq; mandandis, ac bellicis officjs cernitur. Aduersantur autem Aristoteli ato e i

rant

118쪽

s 6 Da v a R Arant, qui philoponum reprehendunt, quod artem -- litarem sub prudentiae nomine, cum etiam proprie a cipitur,comprehendi voluerit. Eorum praetextum pa Io post confutabimus. Quanquam autem ciuilis & prb

ola b prudelia in Repub. bene instituta idem fere sunt, ut capite priore libri tertii de Ros u Vide Arsonais N publica docuit Aristoteles , in iis

Euserat. in c. etb.cap. 9. tamen haec virtus potissimum

conspicitur & celebratur, qui ciuilia negocia & Rempublicam administranti minoris fit in i priuatis rebus, quia usum habet angustiorem. In bellicis etiam, pluris quam insta Lib. L φιλ ωρ --Sie Aristoteles a dicebat,sad 3 o. Nicom. cap. 7. ciuiles & bellicas actiones homnibus iis quae secundum virtutem fiunt, pulchritudine magnitudine' antecellere:

: nam Respublicae plerunque Id J IbiBm. d-οὐ τα ΖΔ. sol , αλα τα Euτοῖς 2ελτι , Magnum quippiam est vincere m sinum sane si iuste e vincas: indicat enim excellentiam ' fortitudinis, quae nulla est in res pot- ω' bus ac proinde s victorf1L rtitor. ςs ' ria in honestis rebus censetur

sed maior est virtus, cuius gratia est victoria, non ipsa propter victoriam, Hoc nomine reprehendebantur

119쪽

e κν Diti nisi fortassea sicariis & sceleratis hominibus. At necessaria 4 esse arma dicunt , tum ad tuendum im-s J r. ρο v. s. Pςri Vm. idCtrectantes coerce- antur, tum ad vini' propulsandam, si quis iniuriam extrinsecus inferre conetur. Fiocverum est, sediunt etiam violentae & musta sunt m ἁ .pot. hγα ovκ γηρομό-

- τιν - Bellum n& negotium m' nec Eariis atq; utilibus, pax& tiuin in honestis, & perse agendis habentur. O Facultas honesta per se obeundi, procurari ciuium institutione .mnibusq; modis debet. Belli autem p inferendi legi.

. timas & iustas occasiones tradia

27 dit Aristoteles in Poditicis. Hoc eodem argumento ut id obiter dicam volunt isti essi. Eere . t Politicus de legibus, ei qui de moribus est cedere etiam cogatur: Potest inquiunt is finem assequi

sesim,& communi consulere utilitati absq; legibus e propter imperitiam & prauitatem hominum hae fueriit inuentae. Sed rem hon intelligunt,&maligne agunt. Lex est ipsa ratio ς Sapientis, quae particularia notiora I J3ψοlia. srdi id somnia enim r nec 3 homo ipse DJ s. ethie. cap. 3o. tenet)decidens, ν imperax hoc, i euic cal. i. 3. Prohibet illudia secundum vn N quam.

120쪽

quam 3 virtutem & unumsuo di vitium. Docer ita lςx quid ggendum & quid fui*dum, ne quisquam praetexere ignorantiam possit. In ea ital non solum animaduertio & mulcta, sed ipsum praeceptum est considerandum. illorum x xespectu necessariam ex positione & conditione,item p Virtute po-

steriorem uocat Aristoteles t gem, non huius, quod simpliciter necessarium est. Quanquam lex iton est ne 3 dicitur,nisi prout cum m lxali praecepto vim quot & potestatem illam secum aia, seri, quam ex populi consensu ,longassi a consuetudine, V h e- accepi Nel aliter accipiedum,s J a. l. 6. . p quod ab eodem magistro est alia sn Aethic. bi dictum, b Leges nempe, iusta esse per acci 'siqua quo μi u .sius perse is noniit , qui e Iegis mandato ait imperio potius , quam Ox habitu iusta faciat: quem tamen e lia l bitum uult ipsaaex inducere. ν- s. υμ. sim Legem nunc inrellig', qux sit iprincipiis honesti ducta, naturaein suius uniuersitatis

monarchae omnino cosentanea. . Et propter hominumi1mperitiam flexibilitatem b, disciplina quot de mori sus, & praeceptores morales inducti sunt. Quo magis mirari nonnullorum temeritatem subit, qui ut politi cam de legibus deprimerent, eam non esse scientiam demonstrarunt: quasi vero ea quae de moribus est scien- tia dici possit. Sed de istis alio loco: ad prima nunc re, deundum. Ne quis etiam nos reprehendat, quod prismas nobilitatis partes Politicae demus, quam tamen. tertio loco enumerauimus: Naturae ordinem enum irando sequuti sumus: nascitur enim Politica & co