장음표시 사용
271쪽
borum verborum majestatem,quibus tamen nihil gravius, ab Euangelista adduci potuit, ad commendandam incomparabilem Fili Dei dignitatem. a. Non est ferenda interpretatio,quq ex tam augusto exordio, denticam,inCptam,&puerilem propositionem facit at Socini interpretatio hoc facit. Confirmatur, nam si verba illa, is principio, tantundem valent, ac si dixisset,
cum coepit praedicare Baptista tum in ipsis illis verbis,in principio hoc continetur,Christum destinatum fuisse in lucem vitale si ergo haec re solvas,aut potius involvas ex mente Socini, habebisChristum destinatum fuisse in lucem vitalem,jam tum, cum inciperet Iohannes praedic re, ipsum destinatum esse in lucem vitalem: hoc ipsum enim erat, quod praedicabat Iol, ut Scriptum est v. . 8. hujus capit. 4estatissimum hoc fecit Apostolus Paulus,ut alia omittam Aet. xρ ubi scriptum cxtat vers. . Iohan quidem bapti vi baptismo re piscentia , dicens populo, ut in eum qui OL ipse veniebant crederent, hoc .LE in Iesem Christum si enim credere debebant in Christum Iesum qui veniebat, satis significabatur eo, a Deo destinatum Melectum fuisse. 3. Si intendisset Iohan. Socini mentem,non dixisset,in principio erat verbum sed ante principium erat vernum semper enim Baptista Christum anteponit: vide, P et . 3 o. 4. Cum de pridestinatione Iesu Christi agitur,non restringitur illa ad tempus, nedum ad istiusmodi tempus, quod parum praecessit tempore executi
co existimat Sinaic.lib.de divinitate Ies Christi
272쪽
mp. prim . agi de decreto Dei, quo Christus destinatus est in praeconem aeternfvitae de eo, qui praedestinatus est ante jacta mundi fundamenta, Patribus promissas, a Prophetis praenuntiatus, ab angelis, Simeone Zacharia, in
tre Maria, alijs ijs agnitus, quod Christus
in marcanorum Dei interpres, erat enim principium notissimum, Christum omnia annuntiaturum, Ioh. .v. 23. dicere ejus dignitatem nobis per hoc hic ob oculos poni, quod ab inito ministerio Baptistae destinatus fuerit, nimis insulsum est. s. Secundum hanc exposituonem, nihil singulare de Christo dicitur: nam Iohan magis sic erat, cum Malachias de ipso prophetaret, Apostolus Paulus separatus fuit
ab utero matris suae. . Non potest admitti haec corruptio textus, per quam contradictoriae dignissimarum propositionum verificantur. In principio non erat sermo, non erat apud De- ut non erat Deus, non erat in illo vita. . Dico vocis erat usitatam, simplicem, proprijssimam significationem retinendam esse invia nec rei subjectae, nec loci natura contrarium postulat, sed pro propria significatione militant. Concludo itaque non aginis verbis deir dicatione Euangelij,per Iohannem inchoata nec de destinatione ad munus Propheticum nec si de ea ageretur, inde duceretur hoc consectarium, christum Baptista dignitate priorem esse. Hoc acto erroris fundament, alienissimos sequentibus sensus assinxit Sequitur apud Euangelistam Sermo erat apud Deum. Hic novam interpretationem adter vocis erat Ἐπω
273쪽
nit enim hoc, soli Deo notus erat: nam legitur,sbeiis inquit, illum i i Iohanni Baptista aliquando su epis 332. Pstium Oh. X. Vers. 33 Resp. Interpretamen- tum adulterinum este. 1. Quia nusquam eo sensi, Dei Filius apud Deum esse, vel fuisse
dicitur. a. Non in principio,sed ab omni aeternitate Deo Patri suo notus fuit. 3. Falsum est,&sacr historiae veritate repugnans, soli Deo fuisse notum jam enim angelis, multis hominibus innotueratri nec Iohanni erat ignotus secundum notitiam internam , sed secundum notitiam persenae externam tantum, secundum quam tamen, Simeoni, magis pastoribus, Mari , manifestatus erat eligat quod vult, non evincet 1bli Deo notum fuisses quod si intelligat de notitia externa, ut omnino hoc videtur inferre, quod dicit Baptistae aliquando fuisse ignotum, tum ab Apostolorum temporibus usque ad diem judici fuit, erit apud
Deum. Concludo ergo fuisse apud Deum, ut crat in principio nulla enim ratio permittit, nunc de hoc, nunc de illo essendi modo, haec verba accipere. Et est hoc alierum divinitatis Christi testimonium , erat enim in principio apud Deum sermo subsistens pcrsonaliter, termocnim suppositum est, ut inter nosin adversari
Socis. Tertium Deus erat illismo Reponit adverpa . 333 arvis, Primum non e se Deum illum unum, qui apud eum fuit; respondere autem per distincitionen e sentia. persina, vanissimum eis tum o L. At etiam nos vanissima effugia dicimus esse,
respondere per negationem distinctionis es scim
274쪽
tia, persen , ut hac de re visum jam aliquoties inacii hoc ipse loco advorsarius refelli,
test, istendi,non esse vanissimum effugium. Cum enim duo hic dicantur Deus, non dicatur Deus abselute, qui no est Deus ille unus necessc est ut sentiamus Christum, loquo internos Madversariu controvertitur, non dici Deunisi ob istam causam & quamvisDeus ille unus, tamen ab eo distinguitur habemus hic ergo, in unitate essentiae, distinctionem personarum. Excipit secundo articulum non appositum, in qς hac cententia arguere, vocem Deus non accipien pet 33 dum eo ensis, quo insintentia praecedente Appo 331'nit Graecans , quia hoc illi ex re sua videtur. Grecam linguam cum aliquod nomen eodem sensu
vult repetere , articulum ei repetendo apponcre, quamvis antea appositus non sit, tantum abest, ut antea appositum , in repetendo deinde omm ttac. .
Exemplum ad iri ex vers... fio cap. Job, 3.
Resp. Qirantum tribui debeat argumento, ex fonte articuli derivato, judicabit lector ex ijs, quae supra dicta sunt pag.9s Miror uni
cum articulum, in tanta causa, tantum adVer
sario armamentarium esse, ex fonte tam exiguo , tot interpretationum rivos pullulare: contenti itaque crimus hoc loco attendere ad
id, quod hic monet , de usu taecolinguae in hujus articuli usurpationeri quem Iulius Cinsu caliger dixit , loquacissimae gentis flabellum. Observationem hanc nullam csse dico , non enim ex particularibus inferri potest mox regula generalisci fallit haec observatio;
275쪽
servatio consule Mat. s. vers. 8.s ubi legitur cum articulo, m di corde Deum videbunt, crinsequente sitne articulo,quod pamciiiiij Dei vocabuntur Luc. 22. v. Zo. 21. Ita appositus articulus omittitur hoc cap. vers. 1 .is pectaviani gloriam rim,cum articulo mox sequitur sine artulo gloriam ut unigeniti, versi s. erat veHo Philippus cum articulo; in sequente, io mi Ph hnim, sime articulo appositus ergo articulus,in repetendo tape omittitur. Fallit, altera ol servatio, Graecam linguam,cum aliquod nomen eodem sensu vult repetere, articulum ei in repetendo apponere , quamvis antea appositus no fuerit. Legitur Nathanael vers. p. o. sine
articuli cap.2. Vers. I. II. Cana utroque loco
sine articulo. Scribit Budqus, vir in Grees lingua non vulgariter versatus,Commentar Graecae linguae pag. 93 Atticorum es Ie τα αρ α πλεονα ν mυοσοι πιθέναι, vicissim λ πσι τιον αρθρων λά- λεγειν. Visum itaque
abes, pr terire disputationem illam, te causis, proptermis quas quidam existimant, ut hic sibi obijcit ad versarius articulum illum omissum esse. Quartum est Per quem asta sent omnia, ille non Disctus; sed Deus ille unus. At per Christum Socis facta sunt omnia ergo. Primo negat ex eo , quod pag. 33 . verbum non est fiscium, siqui non esse creaturam lacreare, 'ex nihil producere. Resp. Ag sc re adversarium, confundi haec in sacris, ad D um relata e Nec apud Philosophos creare facere opponuntur: nam dicunt remisse facta, vel fieri posse, per creationem Limo Scholastici definiunt creationem, effectionem eae nihi-
276쪽
quae verba ex nihilo, actionem creandi distin- guunt ab ea. iae est per eductionem de potentia sibjecti Dei facere itaque, cum de eman
tione rerum ex Deo agitur, creare est Lita Deus increatione caeliri terrae, rerum omnium, creando faciebat, faciendo creabat. LXX. interpretes Gen. I. V. 3.6. habent, γε,επSecundo excipit, negans eum, per quem facta sunt omnia, illum non esse famam Verba ejus sunt etiam si vox, omnia,uniperse plane acci Dciv. pienda ferit simper enim in istiusmodi locutioni I g 33Lbus, quantumuis universalibus, excipitur is, de quo ipsa universalis enuntiatio effertur. Huic exceptionifrmanda a r illud , quod vers. . hujus cap. scriptum extat, bis legitur. Hic venit in testimonium , ut testimonium perhiberet de lumine,ut omnes crederent per illum His,inquit, a Aesis
dum, siqui alterutrum; Iohannem,aut in Christum
non credidife, aut per sil sim credidisse, neutrum cutem verum esse sic non siqui, Verbum non essest tum, quia non perseipsimΡctum. Mens adversarij, hi redi assequor, est etiamsi particulare aliquod absoluth liit, universali aliquo contineatur illud ipsum particulare sub
illo tamen universali non comprehendi, cum universale hoc pr dicatur de particulari, ut hic: quamvis Verbum it de genere factorum, in hoc tamen enuntiato, quo omnia facta ab ipso
facta praedicantur, non esse sub isto universali inprehensum. At sic ista responsio supponit,
277쪽
quod inter nos tantagonistam controvCrtitur, Verbum de genere factorum esse .R egerct majorem Syllogismi nostri per quem facta sunt
omnia, ille non est factiisci similiter non prob re, Verbum de genere factorum non esse, cum possit esse factus , per quem porrdomnia facta. Verum huic dissicultati sic occurritur. 1 Sic facta per Christum omnia, ut nullum ens factum excludatur per quem ergo ita facta omnia, ille
non est factus nec potest intelligi eum, qui sic fecit omnia, excipi ab ijs omnibus etsi absblute sub ijs contineatur scd necesse est intelligi,
eum non contineri sub genere factorum. a.Dico, per quem sic facta sunt omnia,ut ille existes tantum inducatur, ubi agitur ex profesta de principiatis per ossicientiam, evincitur profecto,sic facientem omnia non esse factum si non esset ναρχύγ δ άψά fabricator rerum omnium, non reticuisset hic Iohan. Tamissicaciter ergo hae propositiones probant, Verbum non Gesectum,quam illa Deio creavit omnia, similes, probant Deum non esse creaturam. Per
hanc clatam solutionem, corruunt argumenta
tiones petitiab exemplo Iohannisci nam indubitara st haec positio, Iohannem de numero credentium esse ac propterea alia ratio est, propter quam Iohannes excipitur, alia, propter quam Christus per consequens, Iohannem non fuisse credentem, male quispiam inde concluserit, recte vero Christum numero rerum factarum absolute eximendum esse. Tertio disputat, vocem, omnia, non profis
mi eri accipiendam esse , sed ad flectam materi
278쪽
am res, ingendam esse id praesertim in Novi For ne is derisscriptis sequentissim v silvenire subjecitanta materiam hic e Euangelium ei Novum Fatam, iis crima cum hominibus Dem pepigit. Illi ergo sen- seu erborum hic est omnia, qua iamfacta Gent, cum ipsesciberet, ad Euangelium. Novum pertinentia, per Verbum, idest, per Chriseum , facta fuisse Sentit praeterea, tripici de eausa hae
verba addita; absque eos tum est nihil, quod Ν-ctum est.
Primum, ut declararet, Christum omniure, proximam ct immediatam causam non sisse, multa per intermedios Apostolos Gefacita; qui munus, poteItatem, atque adeo efficaciam , a Deo per
ipsium in istosproficiscentem, Ita=ciendi habuissent. SecunD ait, hoc additum, ut indicaret, ni Socis. hil eorum omnium excipiendum, qua quocunque pag. 3 i modo ad Ecclesam pertinent Tertia causa, illi privatim pertinet ad illa verba , quod sectum est. putat eo declarari , qua ficta illasnt , mirum is inusitata illa mirabilia,ato divina Suma huc re dit,non agi his verbis deprima creatione mundi, rerum omnium; sed de rebus ad Euangelium crue-
Resp. 1. Non leve argumentum est a veritate, hanc glossam Socini deviare a consilio I hannis, quod fuit, sinceram doctrinam de persena Christi, adversus pullulantes, enatas haereses asserere. Consilium autem hoc Iohan. fuisse , probat Ironeus author fide dignus, antiquitatis summae ; nuncupatus a Tertulliano , omnium doctrinarum curiosissimus explorator. Videatur scriptor ille lib.D. p. o.
279쪽
adversus Hereses dicit enim ibi diserti Iohan nem contra omnes illas hae resis, regulam veritatis voluisse constituere in Ecclesia , ac propterea eum et in choasse in ea, qua enisicundum Euangelium AE trina. In principio erat verbum, verbum erat apud Deum, omnia per ipsum facta sunt. Interisivi autem haeresis nominatim recensetur ea, qua λογος creator universitatis negabatur. Secundum Marcionem, inquit, ct eos qui similes sunt ei, neque mundus per cum facitus est secundum Gnosticos,ii angelis secundum eos qui a Valentino iterum,non per eum 'ctus est,sed per Demiurgum. Nec aliud totius antiquitatis eorum Omnium qui υτο arm ωάυτηκοοι Apostolorum fue runt, de re tota judicium a. Contra hanc expositionem novam totam Samosatenicam de
Filio Dei, annexis ejus sententiam, pugnat hoc incredibile prosus esse Apostolicam primitivam Ecclesiam , nec non Apostolicos vi- ros, doctrinam Apostolorum de Filio Dei, ' annexis ejus , in sensu ex diametro cum vero pugnante apprehendisse: aut si retra apprehenderunt, ita prorsus perijsse,& in contraria tran-sjsse vi nulli fuerint reliqui, qui sententiam illam de creatione nova restauratione spirituali, dcificationem illam ex gratia defenderint. . Non de nova,sed de prima caeli, ter-rprerumque omniu creatione agi firmatur eo, quia agitur de principio Mosaico, cum dicitur in principio erat verbum, non de principio Euangelij iam contextus indicat, Verbum operatum in principio,ut erat in principio. . Fidem hoc facit, Iohannem hisce verbis, de creatione
280쪽
nova, de ijs rebus, quae ad erectionem, conservationemri propagationem Ecclesia Dei ®ni ejus spiritualis spectant, non agere, quia Euangelistae istius rei in Evangelica historia nusquam nemineriint. Nec non nuic sensui obstat, luculenta horum verborum interpretatio v. Io mundus per eum fasim eH. Nustiuamcnim Ecclesiae aedificatio, isto loquendi genere, aut simili significatur ab Apostolis ac proinde cum restrictio facienda ad subjectam materi-am,ut hic monet,& pag. 3- multis docet se uitur, ad primae creationis opus haec restringiebere. Hic non agi de Mocitate Christi, quae se per Apostolos exeruit, ex eo suadetur, ouod scriptores sacri,cum ejus rei meminerunt, selent cxpressam mentionem facere Apostol
rum, ut causarum mediarum instrumentalium, ut Act. . v.2o. a LAct. F.V. Iar Act. I9 v. Io. in Rom. IS. V. II: Heb. 2.v. . Hisce sic
positis,ruit expositio Socini nec necesse,parti culatim ad singula ejus membra quicquam adferre, tactum agamus. In firmamentum tertiae causae suae, qua dixit per verba illa,quod factum est,intelligi in usitata mirabilia ct divina opera Christi, ad eri illustremo illum locum ad Rom. ι v.ao. Hunc locum ad Rom. pro magistrali sapientiari authoritate sua vero suo nitori restituturus Socinus, satis lirasonice interpretes&explanatores omnes traducit verba ejus sunt. Sensia enim illius Paulim loci, ab interpretom