장음표시 사용
281쪽
eLE, piternam virtutem ac divinitatem Dei, queposteaquam mundus creatus erat,conspecta non fuerant, per mirabilia , ad Euangeli praedicationem confirmandam,m eaque promovenda, divinitus patram opera, intellectas , ct intelligendo constectas
fisseci continci siquidem Euangeli praedicatio eam
Dei sempiternam virtutem ac divinitatem , antea,
mundo non conspectam , de qua ibi Apostolus quitur id est Dei sempiternum decretum , de hominibus beata immortabitat assciendis, quotquot in Christum crediderint. Est enim, inquit, ut idem Apostolus ausi ante affirmaverat, Euange-hum virtus Dei, in Flutem omni credentio itemque in aeternum duratura dupina voluntatis in lys, q- ad ipsius Dei cultum pertinent, non a mirata
ostensio quadam,sed solida patefisctio: ita λόmri ad
Col.a .v. q. exponit de hac ob patefictione. Resp. Ita locum hunc,qui consensu omnium de Theologia naturali agit, refert ad Theol giam Euangelicam cum suis, Mad Euangelica Praecepta, S aeternae vitae promissum Christiq; Apostolorum eius miracula.Nec aliter Osto-rod.cap .primanstit. sect. 7. Nullam Theologia naturalem agnoscit Socinus , nisi cum atticismo conjuncta,sic enim scribere non erubuit prςlecto. cap. a. auo istamen volumus Pauli mentem Iu sedissemper homine Deum quaerere possint,dico Llum sivis verbis explicasse , quid vere in hominibus naturaliters positum, quod ad religionem attinet. In omnibus enim hominibus naturaliter eu aliquod justi atque injusti discrimen, aut certe in omnίbus hocsitum est,ut cognoscant pteanturdustum in
justo anteponi obere, honestum turpi uocauum nihil
282쪽
nihil aliud esE, quam Dei verbum quoddam in t rius,cui qui obedit, ipse Deo obedit, etiamsi alioquo ipsum Deum non esse quidem uisciat aut cogiter.
Sed ad rem. Dico ergo hoc novum interpretamentum meram textus corruptionem esse. Dorationes. I. Extra chorum saltare Faustum,sic
interpretatem,liquet ex scopo Apostoli,qui es , Gentiles cludaeos peccati condemnationis reos agere, ac propterea per legeis opera nullam ipsis patere viam ad justitiam & vita. Hoc thema Apostolus tractandum sibi sumit v. 18. primi cap. multis gravissimis argumetis per
tractatum concludit teri .cap. v. IO. 2O 2 Non
agitur hic de revelatione irae Dei super incredulos, sed super peccatores ut sic , c istius irae revelationem justam esse demostrat Apostolus, ex conces 1 numinis notitia Gentibus. 3. Ut Apostolus a v. 18 usq; ad O. cap. 3. demonstrat Gentilest Iudaeos reos esse peccati mortis; ita stimul istis omnibus unich proposuit sibi, necessitatem fidei ad justitia astruere minime e
go Apostolus agit hisce verbis de reject per i
credulitatem Euangelio totum enim tractati nis negotium concludens ait Scimus autem, quaecum lex dicit 3 qui in legestat dicere,is omne os obturetur, ct obnoxiussa totus mundus condemnationi. Propterea ex operibus legis nulla caro justifcabituri agitur ergo de sententia conde nato-xia,non Euageli sed legis. . Agit ibi Apostolus
de doctrina,qua άναπιλογητοιδε condemnationi obnoxij ad unu usq; Rom. .v. I. Ro. 3.V.9. IO. II 12. 19.2o. At si doctrina fidei respexeri cui
283쪽
Tunt,non sunt αναπολογητοι omnes & condemtioni obnoxij.Extra oleas ergo vagatur Socinus θMomi sive sis uri, ut loquitur a Colo Apostolus,non Dei voluntatem, sed divinam natura essentiam significat pericitate enim Deus Deus est,unum est abstractu, alterum concretu. Socin Putat hic censor reprehendendos hoc loco si- pM,3ψa bi eos, qui praepositionem a tranfyrmaverunt in ex, cum Graece sit oreri quod non ex sed a significat: non a verbo conspiciuntur, quod in Arius segitur,sed a nomine invisibilia, quod si pra proximescriptum ect,omnino pendere. Resp. 1 Praepositionem O. Graecis etiam interdum notarem, ἀπὸ τύ -Τhucid. dixit, pro ἐά τοῦ ἰσοῦ ex aequo. Ita Xen phon dixit, πο 1πλεμ βιοπύω,ex bello vivere. Nec inusitata in sacris vocis πο in eo sensis significatiori ἀποτριχῶν καμηλου , pilis cameli Mat. 3.v. o τῶν καρπων ex frutilibus Mat. . v. 16Ieses egressus ατο - ὀnenc Mat. 13.v. I Megressus Iesiis απρέυετο οἰ-τουδεροῦ Mat. Σ . . I: statim ascendens ex aquatam τδυδάφος Marci T.
2. Retineatur usitata maximh significatio prae-D ut positionis sto,ut Beeta hic retinuit, Ioh.Drus. praeteriso cum eo, qui maVult hic legi, creatura mussi,ut in lib. idem se cum condito mundo, ut Latini faeto dicunt,ab urbe codita;cui tameDrusio vox Grς-ca ambigua est, ut quae verti etia posset, ex creatione mundi idem inqua tamen sensus hic Q- cietur, Deum nepe se luculenter semper, in rebus a se conditis,ab ipse inlidi origine, ho niabus conspiciendum pretbuisse. Haec de tertia ericeptione dicta sunto. Quar-
284쪽
Quare excipit contra illustrationem ion is
tis desumti, petitam ex v. 1 o. In mundo erat, pet' mundus Der eum factus en essed mundus eum non agnovit Urimorial aihil vetare, quominus de re diversa utrobique agatur, in priore testimonio nihil dicatur de mundi creatione, etiamsi in posteriori de ea ageretur m vem iis esse, si in posteriore de ea agitur npriore alia de re actum fulse. Resp.Hoc frivolum est scollatio rerum, de quibus in utroque loco,indicat agi de eadem re rem enim eandem, nunc proponi, nunc illustrari, nunc repeti certis de causis, valde usitatum est. Ocundo ait, verba prioris testimoni non ita asta
eipi,a s Iohanne dixissere, omnia per ipsum renovata sint,sed proprie se accipere verba ilia, facta
sunt,vocem autem,omnia, non quidem mundum,
sed omnia mirabilia ac divina ope=a, ad novum*dus pertinentia, i significare; si tamen de renovatione mundi in lys agi concesserit, id quod adse alti-ner,ex accid me esse. Resp.pag. 3 o .alteram causam exponens , cur Iohannes ista verba addide
dixit Iohannem ijs voluisse periosissimum nobis esse,Christum omnisi, quae quocunq; modo ad ipsius Ecclesiam pertinent,cura gereres quibus sand rebus nova creatio seu renovatio contianetur. a. Illud facere Christi, de quo Iohannis verba, Io .exponit,idem est ipsi,quod de novo creares renovare:ergo si sibi costare velit, negare non potest,se in ijs de renovatione agere. His missis,accingit se ad pleniorem hujus loci excussionem dententiam Orthodoxam, de M a cre
285쪽
CAPUT XIII. creatione prima mundi hujus aspectabilis per
sermonem Dei,ijs,quibus potest,machinis convellere nititur. Ad evertendam autem orthodo xam de hoc loco sententiam, duo agit Primo refellit ratiocinationem Bellarmini ex hoc loco ductam. Secundo sentetiam suam Samosatenicam in medium producit Bellarmini ex hoc loco ratiocinatio sic habet. Hic habemus, eum
mundum factum esse per Christum, qui Christum non cognovit. At si effectio mundi non esset creatio, sed renovatio, falsum esset illud,
mundus eum non cognovit, cum renovatio fiat
per idem .cognitionem Christi hanc Bellarmini argumentationem putat duo pro Oncessis sumeres, quae falsa vel controversa sunt pag 3 9. Primum est eum mundumsectum esse per Christum, qui Christum non cognovit. Huic thesi Bellarminianar,hoc sibi argumentum opponendum
Socin duxit pag. 3 Si mundus per Christom Dctus
p g 3 7 4,Esubstantia coelio terrae , tum mundus per ChristumΡctus, non en is , qui eum non cognovit atqui facile videbat possitionem istam , ex mente Bellarmini, non recth proponi, ea ratione co
rigies supplet postea noc pacti quodsi dicat,
ea simul omnia intelligere tu i s continentur, inter haec praecipue omnes hominci, consequenter etiam impios,sed non quatenus sunt imi qui quatenus uni homines , a Christo sintstcti quatenm vero sunt impi , Christum non cognoverunt. At instat locutionem tum impropriusimam esse, dicere eum mundum sectum esse per Christum , u cum non cognorit se enim non quidem mundus
286쪽
TERΤIAE CLASSIS. 263 per Christumfictus, sed pars ejus quaedam Chri
stum non cognovisse dicena eLE. Vertim respondetur, quamvis id , quod convenit parti, idcirco toti non conveniat,nisi secundum quidlusitatis. sinum tamen est , partium affectiones de toto praedicari. Non enim ille improprijssime loquitur,qui dicit hominem aegrotare quia pars alia
qua in homine tantum laborat hominem videre,quia videt oculus tantiim aut audire,intelligere, quia auris tantlim audit, intellectus intelligit. Mundus ergo totus, secundum totum sui factus est mundus eum non agnovit,secun dum partem sui, eam nempe,cujus erat eum gnoscere. Hi modi praedicandi non inusitati in lacris Math. 3 vers. s, dicitur Hierosit ma exi-xilla,sine dubio tamen pars ejus, non tota exivit locutio, huic controversae aliquatenus similis, extat hoc ipso loco vers. II ad sua venit, sui eum non exceperunt: non omneS, ad quos venit Deum rejecerunt, sed pars maxima cita I. Iohan vers. I9 LMarc. Is Vers. 32. Denique ipse Socino teste pag. 3Is cum mundus eum non cognovisse dicitur,id recte dicitur,r tione partis mimae.
Pergit dioens. Ex hoc in maninum en, di Socis. versa admodumsignificatione accipi vocem mundi, pag.3 r a Pella in in Iohannis verbis. Resp. Quam recthhoc inferatur, jam vidimus et quapropter etiam non est necesse hic amplius respondere ad consectarium ejus , quod ex praesupposita diversi siqnificatione vocis mundi trahit, pro duplici sua significatione vocis Deus,
vers primo hujus capitis, ubi rursum articulus
287쪽
illi in acie quod prima vox Deus cum articulo; altera sine articulo; vox mundi hic utrobique articulum habeat appositum. Interea tamen animadvertere hic libet non nihil ad id
auod dicit, Christum divinitate sua jam reipsa
iquatenus fuisse praeditum , cum scilicet Baptista inciperet praedicare. Dic sodes mi homo, quae illa divinitas; non ratione immortalitatis
Deus; non ratione regni non potentiae , non ratione miraculorum patrandorum non rati
ne sapientiae Euangelicς, qua quod Sermo Dei, nondum enim in coelos ascenderat restat ergo justitia Tanctitas, secundum quam jam tum actu Deus erat: illa autem divinitas non potest censori communidata, cum justitia non Dei donum sit, sed liberi arbitri peculium, Socini Pelagianismo fides. Et qualis quaeso Deus,quo major revera Deus,tum temporis Iohannes Baptista aut saltem aequalis secundum hanc sententiam: nam praeter justitiam Tanctitatem non vulgarem, erat jam actu magnus: Prophetis major e lucerna ardens e parans vias Dei. Nec dij minores angeli, qui prorsus sancti inculpati nulloque peccati vitio contaminati. Postquam vero primam Bellarminianae argumentationis Dositionem discussit,quantum satis ipsi visum suam sententiam promit, sin fine cap. relabitur ad alteram Bella iniana argumentationis thesin illam nos hoc loco,quia series rerum tractationis ordo sic postulat,ex minabimus Syllogismus informam redactus sic habet. Mundus , qui dicitur hic Iactus per Christum, Christum non agnopu At renovatus
288쪽
munm agnovitis renovatus ergo mundus , non est mundus qui hiae dicitur factus per Christum. Hoc Metu. argumentum eludit Socinus , negatione mino Dios .ris existimat ille renovationem esse actum reno , vandi, non vero assum cum ejusdem apotelemate, sensu hoc dici, quo Christus dicitur servator mundi illuminans omnem hominem, vitam dare mundo,esse serpatorem, illuminantem, vitam dantem , quantum est in se ratione maxima partis, ea sine antelasmate se efficiendi ergo vi , non effectus ipse,
consilium non eventus illi declaratur. Hacsumma est Socinianae disiertationu,
Resp. No est animus hic ingredi in controversias illas de decretis Dei, gratia, arbitrio humano, 3 annexis, in quibus proh dolor seculi nostri inscelicitas, Pelagianismiri Semipelagianismi recidivatum passa est sussiciet hoc loco,
ad incidendum Socinianae dis scrtationis nervum, commonstrare, quicquid interim de alijssit, hoc ioco obstare rationem isti sensui, eamque duplicem. 1. Sumitur ex communi recepto factum esse usu a. Ex usu vocis renovationis. Quod ad vocem ἐγά-r attinet, di- semper actum cum eventu .apotelesinate notare, nunquam legimus factum esse, id cujus faciendi tantum vis fuit, aut consilium conatus inessicax proferatur vel unus locus emultis in contrarium. Secundo non dicitur etiam in sacris renovatus esse, qui non est cum apotelesmate renovatus Rom a I. V. 2 Τit. 3. V. s Col. 3. v. 1 o Paulo novus homo est, qui acti re novus est, qui potuit esse, non est tamen nusquam. Cum ergo legitur,per Verbum
289쪽
factus esse mundus , intelligendum hoc cum apotelesimate consequenter de creatione Primae pro quo sensu, praeter rationes jam expositas, ipsa vox faciendi militat, quae nunquam Vsurpatur de creatione nova. Obijcit Socinus. No ne causa multis ex nostris hominibi visium fit, verbum 'ciendi renovationemsignificare posse, juxta Hebraeorum Hotismum, quι cum verba composita non habeant,haud
raro simplicibm pro composivis utuntur, ut hisΡ-Ctu est, idemsit ac refctus est, u ita loquar Udenuo'otin serenovatus Gninauratus. Resp. I. Iohannem hunc Hebraeorum idiotismum secutum hic,vana conjectura est. a. Hellenismus compossitis abundat, quibus frequenter si Apostoli Accedit, quod in hoc argumenti genere, compositis solet uti Scriptura sacra Mat. 19. Vers.28: .Pet. I. Vers. 3. ca 3, ubi dere- generatione sermo est. Simplici verbo, incolloquio cum Nicodemo salvator est usus, sed adiecit indubitatas secundae generationis notas, ανωλ ασωυματο . Sic usus Apostolus Voce renovandi imiplice quidem creandi usiis voce, sed ad ij ciuntur passim ea,quibus satis indicatur, de siccuda creatione verba fieri Eph. a.
Triplicem sensum Socinus hic comminiscitur, pro ternario numero vocis mundi. In uno
fuisse ait alterum per ipsum factum esse ter- Socin tium euna non cognouisse. pag. 3 ' Mundus in quo erat, ait fise hanc hominum
290쪽
communionem : hanc significationem vocis mundi frequentem es . Ad quod respondetur, hoc qui dem esse verum, interea tamen mundi significatum hoc loco ita coarctandum non esse manain mundo esse simpliciter significat, in mundo hoc aspectabili esses sic supra dixit Johannes, illuminat omnem hominem,uenientem in hunc
Secundd, si verbum, feri, hic non renovari, sed y essici significat, tum mundum esse iiDd qς ' lum Iutum nobis , quodjam Chri tos praesius, pet '
in quod, ipsius obedientia atque morte conditum, illesem intra Elus euis in quo na cum ipse immortales ac beati erimus in perpetuum omnes quo quot ipsius esse inventi ferimus , id est in ip semicrediaerimus. Hoc praesens siculum, id est hanc vipendi rationem animalem es mortalem , mundum insicris literis appellari Rh. I p. vers. V. Non rogo, ut tollas eos de mundo, nihil mirum igit resse, si iliter sturum seculum, id est,ratio illa vivendi spiritualis 2 aeterna mundus appelletur a sacrisscriptoribus Petrum Sam novos coelos terram novam vocare autorem Epistola ad Hebra-ο orbem terrae futurum . Resp. I. Mundi vocem aeternam immortalem vivendi rationem notare, nullo idoneo eZemplo probatur Petrus non mundum nominavit,sed novam terram novosque coelos,&Ἀutor ad Hebraeos orbem futurum dixit a Dicone in hisce quidem locis haec formaliter idem v/lare, quod aeterna vita probatur,na novi coe- nova terra, quos secundum promissionem exspecta-