장음표시 사용
361쪽
Dominus dominantium, continetur in eo, quod
Rex regum Accedit, quod perpetuum , ni fallor, in N. est si quando Deus later devnovi eodem subjecto legitur, sine repetitione articuli legi connecti quado autem sermo de
Deo Patre christo instituitur,tum articulum repeti. Et cum agnoscat adversarius, ex communi usu Grscae linguae, ad unam personam hic esse referenda, quia unus tantiim in Graeco Soela articulus est sane aequum est, magis haec verba οδ exponere secundum regula communem, quam secundum extraordinarium exemplum illud e-
V. Is Luc. 19. V. s. De loco ad Ephes. F. V. I,
resia est in confesso, nam doctissimus Beeta quem annotationes ejus Graecae linguae perita fuisse virum satis ostendunt ad hunc locum sic scripti reliquit. Et notandu est, no scribi καὶ τὰ sed unico articulo ἔ, subijci nomina χρκου sis, qui locus manifeste convincit Arianos. zὸis,mi iocus est Tit. a. vers. 13: Exstectantes beatam
vi misi. spem ct adventum gloria magni Dei. Salvatoris
', Austri Iesu Christi. Ad hunc locum lib. 8 pNteri-
D H. torsi πο - μγ Drusus, ita annotavit. Non solum Deus, sed etiam Deus magnus vocatae hic ChriInus. Cur igitur horrent,illum Deum appellare novatorci Homo divinus est, inquiunt,non Deus proprii Phi re εβε inc. Tune audes negare, quod Scriptura tam clare asseverat ' Quod si non est vere Deus, nec adorandus igitur nobis est. Apagite, qui contrajus, ct oculos taridem aperite,ut solem, in ipso meridie lucentem, clare cernatis, id atis. Et sane , summo consensu antiquitas hunc
362쪽
hune locum de Christo exposuit. Unicus Ambrosus opponitur, cui commeritaria in Epistolam ad Τitum,tribui dicit Socin pag. ro: qui bus verbis, dubiam sibi fidem indicat Erasmus sane, multa passim adulterina larbara infamia esse eiusdem commentarijs conqueIitur. Primum argumentum,quo probant Bellum.& Nich. hoc ad Christum referendum esse, est uod articulus unus,utrique nomini adjunctus, e quo jam dictum. Alterum argumentum petunt ex re subjecta, de qua agitur, quia Deus Pater non exspectatur venturus sed Filius Adventu gloriae, ex idiotismo Hebraicaesinguae exponere adventum gloriosam convenientissimi1
est, phrasin Hebraica hic agnoscenda esse ex ς' eo inter alia suadetur, quod Dei Patris glorialta nusqua in sacris ventura dicitur: nam aliud est, ipsam gloria ventura dicere, Madventu ejus ab adventu Domini nostri Jesu Christi distingere, distincte recensere, quod hic factu,si sermocinatio adversarij hoc loco,tamqua vera admittaturyaliud dicere, Christia venturum in gloria, id est u gloria Patris sui,quod in locis, Mat. 16.
v. 27. Mar. 8.Vsis tantummodo assirmatur.
Secundo ait Socinus, quod vox παρουσta , quae
hie ct alibi vulgo in N. Tectam reddita est, a Lxentus, m M proprie praesintiam Discer, licet aliquando pro adpentu serpetur mei vero Patris gloriam prasintem sturam una cum Christo,quando is unicuique reddet sici dum operasea, qui in gare audebit Res 1 InGHco no esse te in xν,sed ni pLειαν,
quavis παρουσα magis proprie pretsentia qua
363쪽
adventum significat si tamen usum vocis spectes, Sc verbi παρωρο , unde nomen παρουσίοις derivatur, promiscue in utraque significatione apud Graecos usurpatur: sic Eschinc dixit,Phulippum e Thracia venientem ostendimus πα-ροντα & cum haec παρουσία in sacris usurpatur, sepius de patefactione Jesu Christi, ad universale totius orbis judicium nihil convenientius, quam παρουσίαν illam adventum exponere; cum Christus, non nisi adventu suo, taesens futurus sit ad judicium mundi .Quamvis vero Christus, ct latris sui gloria tum illustrissimus erit; isquam tamen distincte prςdicitur ρουσἰα gloriae Patris Salvatoris Iesu Christi, sed ipsius tantum παρουσία in gloria futura di- Tertio obijcit, absurdum videri non debere, si
Deus Pater venturus dicatur, cum Christus venire
orbem terraejudicaturus quia Chri tus in mundo qς Ddieaudi, Dei Patris personam fictinebit, tam HI yy quam ejus, a quo munus hoc adeptus ferit, ct cu-
bui numine illud administros, quod probat ex Ioh. 1.mar. 9 v.3r Meries igitur, inquit, cum ChrisFus ad hoc judicandi munus obeundum veniet; Deus Pater venire dici poterit ' Addit ibi dem. Vide autem, itie de Deo veniente, et amsi in propria sita persona ipse non veniat, ex sacris literis docuimus supra in respons .ad tertium argum secvnche Classis. Resp. 1. Nusquam docetur Deus Pater venturus ad judicandum vivos, mortuos, sed
semper Filius. Ergo nec hoc loco id sentiendii.
a.Cnristus non tantiim Patris judicium exerce-
364쪽
bit; sed&suum : nam leges, secundum quas feret sententiam, us sunt, Domini, degis. latoris supremi: crimina, quae judicabit , tam commiis adversius Christi , quam Dei Patris legem. Ergo non Patris sui tantummodo , sed& sui ipsius negotia geret,cum judiciariam potestatem exercebit. i. Durum assurdum est dicere, duarum personarum adventus hic describtri recenseri,& simul statuere, nam tantiim adventuram , alteram autem adventuram
dici; quia ea, quae adventura est, ab altera illa potestatem accepit adveniendi, ad exequedum aliquod munus. Haec sane admodum distorta interpretatio est , in tam diverso imb adver sensu, ααρουσἰά Deo ac servatori simul tributam exponere. Sensus communis huic detorsioni vehementer obstat si dicam 'ex&legatus ejus, Princeps judices ejus venturi nemo aliter quam de adventu proprio , in persona propri hoc interpretabitur: si dicam,Dominus
servus ejus venient i adventus duorum , non v-nius exspectabitur. utilis itaque haec evasio Sociniri quae verti de Deo veniente disputata sunt,alibi videantur, cum responsione nostra ad illa. Hujus argumenti defensionem non suscipio De nomia dicere tamen aliquid ad illum locum Esa.9.qui ne Pater
primus inter eos, quos hic attulit Bellarm. non omnium inconsultum videtur. Vocem interpretatur Socin sturum siculum, aternam vitam; sed nulla est causa , cur ista vox ad aeternam vitam restringatur, Socino praesertim , qui vitairi aeternam nemine annuntiatam putat, nisi ab
365쪽
ipso Christo,munus suum obeunte in terris juxta hanc autem Socin.expositionem , perspicua satis hoc dicto Prophetico annuntiatio aeternae vitae continetur. Dico ergo transferri posse Patrem aeternum, qui aeternum habet imperium,&gratiam suam in sempiterna secula extendet: Sym certe alieod simpliciter transtulerunt παρορ ιλ Aquila vertit me Ἀρε quae sane transsatio valet idem, quod Pater aeternus: ita& Chaldaeus paraphrastes, vir manens in
A P. H. Quintae Classis argum. De attributo aeternitatis.
Uarta argumentorum classis sic fuit, s quitur quinta,in qua de proprictatibus,& utis Dei agendum. Argumentum est tale aut ense Ustens ab terno,eLE Dem e nus: at Christin eis subsistens
Ioh. 8.v. 18 . Ioh. II. F Meb.I.v. D: Heb. 13. V. 8 I.Ioh. F.V.ao .Prosyllogismus ex loco Prov. sic habet. Qui est sapientia a Deo acquisitari genita ante seculum, sive principium,ille est aeternus a parte ante, subsistens ab aeterno. At
Soeta Christus est illa sapientia. Ergo. pag. i. emo prima Socini contra minorem est: is. io Salomonem Apientiam istam Dei spientiam novi l . voca Dpmplicita sepientia:hoc obhcit Socin. quia
366쪽
quia Bellar produxerat locum illum ad Cor. r. cap. I. V. 2 sin quo Christus crucifixus, Dei po tentia ac Dei sapientia dicitur. Vertim quam 'r ' quam hic sapientia Dei, ibi vero,nempe in loco' mo
Prov.sapientia,sine denominatione ista appella 'tur,id nequaquam ratiocinationem Bellarm. invalidam facit illa enim sapientia,de qua Salomon in loco controversio , non alibi,quam apud Deum residebat icujus rei, ut alia omittam,illud plus quam apertum indicium est,quia.antequam rerum creatarum quicquam esset,nihil erat, nisi increatus Deus.
Objectio secunda adversari,contra utramq; prosyllogismi facti propositionem tendit. Ea vero est, hanc sapientiam non esse persinam sit flentem, si esse sapientiam in genere, ct in abstra
ct confideriam. Salomonem de ea perpro ompalam loqui quod probat locis nonnullis, ex variys
capitibus ejusdem Salomons Ad quod generatim respondeo,nobis de hoc loco Salomonis contro versiam esse, quicquid tandem de aliis locis sici Objectio tertia est: verba qua desesipientiam L c dicere adversari arbitrantur, intelligentia potiris tribuenda esse de qua inquit cap. in hujus
δ. cap. initio videre, aspirentia aliquo modo H- versa verba feri,utramque,dicit,simul loquentem inducit a v. . que ad .ia Libi separatimsipientiam loqui, usque ad dimidium, . . . tum intelli'
gentiam separatim loqui incipereri sic etiam haec objectio contra majorem tendit, in qua non intelligentia, sed sapientia continetur,in contra minorem, in qua Christus asseritur haec Dei sapientia , ante principium genita , cum hoc non
367쪽
non sapientiae sed intelligentiae sit consequenter concludit adversarius, ex loco hoc Christi .
ternitatem non probara , cum non Dei intelligentia,
si spisutia dictus uerit. At brevis Tacilis, spontio est, sapientiam Mintelligentiam apud Salomonem non distingui realiter e sapientia intelligentia, intelligentia sapientia est lapiendo intelligunt, intelligendo sapiunt homines
Salomoni: quae res tam est manifesta, ut probatione non indigeat. Objectio quarta Verba illa majoris antes culum,attingit. Hic ita adversarius, a siculo, δ. non aeternitatem, si magnam aliquam antriuitatem , eique primum initium declarat quo positio,
instri, etiamsi intelligentia ista, imaru sapientia Christin essu non tamen hinc si rueretur, Christum fisse ab aeterno, sed tantum in ipsi primo initio re
Resp. Verum quidem esse, vocem Hebraeam Gnolam , non semper aeternitatem .sed etiam magnam antiquitatem, rei initium declarare; at hoc non est perpetuum , ut hic statuit Soc, nil sed variat hujus vocis significatio, secundum diversitatem materiae subjecta e nam Dei aeternitas,cujus nullum est initium,ista, ce significatur, Psalmio v. Priusquam momtes nascerentur, Irmarci terram, orbem,c afui usque adsiculum tu Deus Deus autem ut finis,ltavi initi expers est. Ut ergo ista vox de Deo usurpata, de ejus existentia enuntiata, aeternitatem simplicem declarat: sic etiam circumstantiae hujus loci, S. phrases hoc loco usurpatae, significationem eternitatis simplicis p stulant:
368쪽
stulant nam Dei aeternitas, decretorum Dei,sblet ea ratione significari, qua hic sapientiae antiquitas significatur,ut Psalmio vers. 2.jam citato ita Psalm xoa. v. 26. Dei aeternitas parte ante,praecessione rerum omnium ab ipse creatarum exponitur. Sic sane decretorum Dei aeternitas, non aliter exponitur nobis, quam quod ante jacta mundi fundamenta facta sunt. Math. 23 v. 3 Eph. I .v.4 2.Tim. I. v. 9 in ovibus loquendi modis, benignus Deus captui humanae imbecillitatis se accommodat: noM nim illam abyssum aeternitatis penetrare non possumus, neque melius eam concipere, quam per relationem quandam, ad rerum creatarum primordia quapropter, aut ex hujusmodi l quendi modis aeternitas agnoscenda est: aut nequidem ipsius Dei aeternitas Scripturi testimo- iiij comprobari poterit. Nec praetereundum hoc loco, quod sapientia, ut recenset Socinus, a
Salomone non tantum dicitur,in rerum creat
rum initio fuisse sed & diserte dicitur ibidem,
grate opera ejus,antequam montes defixi essent i nec fas sane cositare sapientem Deum unquam sine sapientia fuisse.
Objectio ejus quinta generationem , de qua Dc similite major agit, impetit. Ea verbest: non puesse de ipsa spientia scriptum , amunitam esses qqui verbum ista parturieliar, Pei Filio accomm dant τω longi, nomousianorum ipsorumjudicio,anmcarum blasthemia abesse, censendos esse qui inquiticum audiunt Christianos dicere, Peum habere Filium,interrogant, ecqua uxor Deiferit. Dein-
369쪽
de ait,idem Hebraicum verbum,quod hic legitur
Psalm 89. v. a. terrae accommodari, Latine
tedditum esse formandi verbo Siracidem Salomonem , in sapientia seipsam commendante inducenda , imitantem, quamvis ab ipso initio sic ipsam loquentem fecisset Eccl. a . Ego ex ore
altissimi prodi fit amen ejusdem cap. 1.V. Ia.&I . eam dicentem facit se a creatore omnium fuisse creatam; totum hunc Salomonis locum ibi
de sapientiae antiquitate agitur, paucis verbis exprimentem sic habere. Ante secula, ab initio creavit me,ut quidem Graece legitur Ex eo apparere, ipsum, sub nomine sapientiae, non fuiste locutum de Filio aliquo aeterno,nec Salomone similiter locutum esse, sensisse. Resp. 1. Radicem Hebraicae vocis significare, proprie nisum parturiendi cum dolore, ut exposuit Pagnin. cum quo consentit Valentinus Scnindlerus,qui in Lexico suo Hebraico interpretatur, doluit,parturivit, peperit Propriae significationi gnatae Massines sunt voces concipiendi gignendi, quibus haec vox passim retidit ab interpretibus,exempli gratia Psalm i.
v. . In iniquitate 'rmatus, conceptus sum Scripturai male discrimen vocum non captat si tiliter. Aq. Theod verterunt A. . : Sym.i ωθη LXX vero γενναha. a. Significationem propriam vocis parturiendi, nemo hic fingit, aut Deum more hominum, aut aliorum anumantium parturire. Quod si Turcae,cum deg
neratione fili Dei audiunt, ita blasphemant,inco aut brutum suum stuporem produnt; aut ani- auq maligno calumniantur.Nec orthodoxa sei
370쪽
tentia ad Turcarum accedit blasphemiam, ut non sine blasphemia Socinus, sed ipsius potius, eorum omnium, qui ejus partes sequuntur, sententia Quae enim vestra fides;aut potius ς- resis Socine,qua,tanquam testerari clato voxillo, vos ab alijs omnibus dignosci unice cupitis,
annon haec meminem alium, praeter Patrem
Domini nostri Iesu Christi esse illum unum
Deum Israelisci laominem autem illum Iesum Nazarenum,qui ex virgine natus est,nec alium Praeter, aut ante ipsem, Dei Filium unigenitum csse. Quod si ergo Turcae blasphemant laterrogantes, ut supra tum viderint Racovienses,
qui Dei Filium genitum in Dei Filium sentiunt, mixtione seminis 1 Deo creati, aut immissi utero virginis Mariae cum ejusdem virginis semine, 'ropter hoc naturalem inigenitum Dei Filium confitentur. 3. Terrae
Morbi haec vox, secundum propriam significationem,accommodari non potest, ut res subjecta satis arguit, ideoque hoc impertinens est. . Siracidem de sapientia increata egisse, ut de ea hoc loco agitur, non probatur, taceo,quod liber iste Apocryphus 4 istius sapientiae creatio dici potest ante seculum facta, ratione decreti, praeordinationis divinae. Sexta objectio agit de loco ad Corinthios: Vbi Christus Dei sapientia vocatur: qui locus a Bellario fuit adductus, ad probandum Christucsse ceternam subsistentem Dei sapientiam: quod ex illo loco ad Corinthios non probatur directe,in quo Christus,ratione mortis ignomi