장음표시 사용
391쪽
vertendum esse locum, ne tautologia commissa statuatu ad quam evitandam vertendus locus, non per errat,ied per est nam Christum fuisse in coelis, apertessatis probatum fuit istis verbis qui descendit de caelo;cum cum ergo distinctus sensses ex verbis etiam illis eruendus sit oportet ea per praesens reddi, ut redduntur Joh. i.
Secundo obijcit. Cum deflio homitiis, id est, de homine diserte verba fant, ita Christi verba sunt interpretanda, ut ad ipsum hominem proprie accommodentur, 'modo proprie sunt accipienda quodsi non proprie, sed gurate accipienda sunt, quid vetat, quominus ipse homo , id est Christus,
quatenus homo erat, tunc temporis in caelo esse dictus fuerit ' annon in calo is esse Rurate atque eleganter dici potest , qui in caelo semper mente e
stur, Aeniaque omnia perspectίssima, ct quas
Resp. Ad prius membrum responsum est alibi, mox rursum, de eo dicendum erit ali-uid figurata autem illa interpretatio reijcien- a est omnino T. Quia nullo exeplo,aut probatione idonea sustineri potest. a. Sic Apostoli erant in caelis, Philosophi ubique sunt,& supra caelos , in spatij imaginarijs deambulant, etsi rideat Plutarchus Philosophos in vacuo mundum librantes. Quicquid vilibi rerum est, facillime obi jcitur intellectui speculantis , nemo tamen ibi speculantem esse seri dixerit, ubi sunt objecta rerum, quae intellectui ejus o versantur, aut figurata aropica locutio aperte satis erit indicata Quisquetsi dixerit, nos in
392쪽
terra, in caelo esse simul, quia corporeis oculis sidera aspicimus, non ergo, ubi objecta visa, aut cognita sunt, sumus, alioqui polytopi ubiquitari essemus omnes, sed ubi essentia nostra est, per quam sumus, quod sumus. 3. Si Christus in caelis, qui omnia caelestia perspectissima, quasi praesentia perpetuo habebat judici diem non ignoravit omni respectu Atqui illum ex vestrariententia ignoravit simpliciter Socine. Ergo hac ratione in caelis fuisse, non re-
Tertio opponit Ariesri figuratum sermonem in ipsi nomine Fibj homihin se contendunt de
quo per idiomatum communicationem dici volunt
id, quod Dei, cum eo in eadem persina con; At est proprium. Sed ut hoc illis concedi possit, oporteret sitem de ista conjunctione per ab Deio hominis, seu divina es humana natura in Christo aperte conctare quod illud ipsim en rei a quodex
hoc loco probare volunt praeterea, quemadmodum in homine,qui exanimo iserpore constat qua propria corpori sunt, anima tribui separatim non possent, nec contra Sicsi rictus, ut adversi ij ο-lunt, constat ex Dei homine, sive ex divina ct humaminatura, non sunt, qua sent Dei, seu divinae naturae propria separatim homini seu humana
natura tribui nec contra. Nec idiomatum commu
nicatio, aliud pratere efficere potiat, quam ut, quamnius tantum in natur ipse supposito tribuantur: quemadmoiam qua propria sunt anima tantum, ipse homini meritis tribui possunt. Resp. I. Nos in praesenti argumentatione, non personalem Deiri hominis conjunctionem probare,
393쪽
Probare, sed immensitatem Christi,ex qua cum homo esset Christus, essentiae humanae, in terris versans , inferri quidem potest haec conjunctio personalis, at non supponitur hoc loco, ut X ea immensitas Christi inferatur; neque etiam ut supponatur, ullo modo necesse est, ad immens-tatis ex hoc loco probationem cum immensitas sine per nati conjunctione optime consistere possit Deus enim Pater , qui non est Deus
homo,immensus est, implens caelum terram. a. Quae sunt unius naturae,iribuuntur alteri naturae etiam in concreto nam a vocabulis concretis tape tota perina denominatur cum Filius hominis in cloisse dicitur,suppostato quod est homo , ct tribuitur in caelis esses falsum est ergo illud, quae sunt divinae naturae propria, separatim hic, ex nostra sententia,homini seu humanae naturie tribui sic autem ab animari corpore persona hominis non denominatur, ac Pr
inde exemplum de anima corpore alienti est. Quarta objectio, seu responsio advorsari , statui potest in illis verbis. Sed quideLZ, quod Socin adversari dicunt, Christum non potu e dicere,quod pag. 37. μm corpore siet in caelo, cum se diceret ascenorum in calum' nam quomodo obsicro, probant, Chris tatunc dixisse, si ascenserum in caelum ' dicent nesenim video , unde id alioqui colligere a deos ex illis verbis nemo ascend ct in caelum. Atqui verbum, ascendit, ut ex Graeco pater, non est praesinetis temporis, ut gurate adstur terim accomodari aut pust,aut etia debeat; sed praeteriti, adeo ut necessest nisi ubiquitari esse velimm ateri,uel totu rist sermonem=guratum esse, ascensim descensim
394쪽
descensim is existenti a iniri metaphorice accipi
debere, vel Christu revera,postqua homo nasussit, antequam verba ista diceret ascendisse in caelum. Resp. 1. Christum potuisse dicere,quod tunc corpore esset in ciῖlo,cum se diceret ascensurum in caelum, si fuisset in caelo, inde rursum descendere voluisset, nemo negat; nam alioquin, cum in terris esset corpore, se in caelis esse corpore dicere non poterat, nisi ubiquitarijs accedere velimus a. Non tantiim usitata enallege praesentis temporis, pro futuro, verum etiam praeteriti, lic corruit ratiocinatio Socini exemptu habemus Iohannis II. . . um consim-mavi quod dedisti mihi, praecipuum tame, nobilissimum opus,quo Pater a Filio glorificadus,&Filius imprimis sibi aditum facere debebat ad aeternam illam, quam hic precabatur gloria. adhuc praestandum restabat Et pr teritum profuturo creberrime in propheth poni ta est indubitatu apud omnes, ut probatione no indigeat: hunc Hebraismum Augustin observat Epistola 8o: vehementior est significatio in praeterito,
quam aut in praesenti aut in futur, quare de credente in praeterito dicitur, μεταβεβηκεν amorte in vitam plena tamen a morte liberatio non continget, nisi resurrectione Ux mortuis: Nulla ergo ratio nos cogit, aut ad ubiquitarios transire, aut figuratum sermonem agnoscere, vel ad novam istam, a Socinianis ex cogitatam, ascensionem confugere.
Tertib productus fuit a Nich. Bellar locus Mat. 18 vers. 29. aut ubivis dea congregatis in nomine ipsius, ille eae immensim At Christiu
395쪽
Sbeiis. Miris adest congregatis in nomine ipsim Ergo. pag. st Uat socin primo majorein ratio negationis est quia ad hoc pol topia se cit , ubiquita nomrequirιtur consequenter, etiam Chriatus adesset si sentialiter, hinc non efficeretur immensitas. At mi homo, multipraesens nemo est ita, ut quot-
uot sunt in orbe congregationes , adesse ij em posset, nisi omnipraesens sit, etiamsi prςcis multipr sentia vi sic diam, ad hoc suffcere posset, valet itaque nihilominus illatio. Altera ejus ad minorem respontio est in I Zost smilibus locis , non de praesentia essentia, se -
τοruis auxili verba feri, ad hunc praesentiae modum sentialem non requiri si secus, Chri tanta mimu posie , quam quilibet homo princeps , inter quos nemo est,qui licet corporeos realiter absens, prout auctoritate inpotensia posset, magis minusve aliquibus 'pere, atque opem frae non valeat P res homo mortalis, absens, per aliquos suos ministros summa beneficii, ac multiplicia in plurimos conferre. non poterit Chrinus, cui innumerabilis angelorum numerus servit, ct ad ipsius nutum obiaque sunt prasio , cuiquam beneficium dare, sive id animam, sive corpus respiciat, nisi realiter ipse prae
Resp. r. De praesentia favoris hic agi, nomo dubitat,vertim illa air sentia essentiae non separatur. At negat ocin necessariam inter haec duo connexionem, hoc ergo probandum. Dico ergo in medio relictis Metaphysicorum placitis, de propinquitate necessaria, inter ages patiens, indistantia agentis a pasib,per altiora Scriptum sacra principia, controversiam
396쪽
hanc definiri nobis posse : nam Psalmista Psal.
339. V. I. 8. 9. IO: Ierem. cap. 23.V. a r Apostolus Paulus Actor 1 . v. a . tradunt connexi
nem me inter praesentiam cssentire virtutis, unam ex alia inferunt in hilce locis persectissima Dei providentia fundat ut ii essentiali praesentia, Mecca ad illam arguitur hisce verblocis de praesentia essentiali agi, coli rere hos duos praesentiae modos, id paulo ι:sius sic de
Primo ex loco Psalm 13 nam nulla est ratio, propter quam de amplitudine issicacitate providentiaei virtutis, intelligamus iunclocum,exclusis sensi essetialis praesentiae. Quin-im, orba v. 8. manifeste satis sensum ptaesentiae essentialis pris ferunt scanderem coelos, illic es,aut stratum ponerem in sepulchro, ecce da qua enim,aut cujus virtutis praesentia explicabimus ista Psalmulae verba , de virtute omni- scientiae divinae at insolens est , esse, adesse, explicare per videre, Tanc nemo esse coloci dicitur,quo pertingit oculorum ac ico: V-que recta ratio postulat , pr sentiam essenti lem, ab hoc loco,non excludi: etenim realis prς- sentia, enuntiatur, isto loquendi modo coram facie alicujus esse, est essentialiter alicui adesse. Denique in confesso est,cum Deus in coelis elledicitur, accipiendum hoc osse de reali ej is existentui sat h1c dicitur si scanderem coelos istic ,:&mox additur aut stratum ponere in pulchro ecce adas, ex quo fides sit , non alium poeesenti modum,etiam istis indicari. Ouinetiam, Deum non tantiun incoctis, scd in torris cssentiali
397쪽
terptaesentem esse, simplicius 4sscacius enuntiari non potuit, quam hisceri alijs similibus loquendi formulis. Secundus locus est Ierem. 23.V. 23. Hic Wr-stius in notis ad disput tertiam propino uitatis nomen, implendi verbum , optirne ad efficacem Dei providentiam , omnia in omnibus db sponentem,referri posse. At si Deus e propinquo dicitur , quia novit aut disponit omnia,etia
longinquo Deus dici potest,quia ipse solumodo in coelis altissimis, multo sane rectius dicetur,respectu rerum terrenaru,Deus h longinquo esse, quia secundum essentia coelis includitur,quam propter scientiam & exacta cogniti nem rerum omnium, Deus e propinquo esse n5 enim selet res dici,ibi esse, ubi objectum cognitum, aut administratum ab ipsis, ted ubi sunt s. sentialiter;& non scientia divina,sed Deus ipse propinquus essu dicitur,quae propinquitas ibiquitas essentiae divinae arguit, Deum quosvis homines, etiam in abditissimis aspicere. .Illam propinquitatem suam repetens Deus, inquit Amon coelos 2 terram ego impleos sicut Deus cςlos implet, ita terr ,prius de essentiae, posterius de virtutis impletiove, explicare, merum est placitum, pro quo non militat ratio: nam si quis amplius commentis indulgeat, di-ccmeum non in toto coelo,essentialiter praesentemisse; sed tantum in parte implere coctum virtute sua: aut Deum virtualiter tantum in ca lis est ,essentialiter vero terrram implere. Valeant itaq; ista Nusquam Scriptura docet, Desi substantial er tantum inicesis esses; in terris
398쪽
vero tantummodo virtualiter. Et profectb si obscuras longeque quaesitas interpretationes,simplici, nudaei ultro se offerenti interpretationi non praeferamus,facile agnoscemus, genuinum potius loci sensum esse, numen divinurn rebus omnibus immediat propinquum esse, quam Deum omnia disponere, regere. Cum enim dico, me isti verbi, doco propinquum esse, in-
distantiam cssentiae localem, non curam aut regimen aliquod insinu, at implere rem non est ei providere; nam saepe negligunt qui adsunt, curant rem,qui absunt. Locus Act 1 . sic habet Ut rarerent Dominum i 'rte, palpando inpenirent, quamquam pro-'dto,non longe abeLt,ab unoquoque nostrum suinta metaphoris rebus absconditis, omissis, quae
quaerunturin inveniuntur, quae cum inveniuntur, habentur ipsae realiter : sic Deus ab homi-.nibus quaerendus, invenieridus, non longe ab unoquoque nostrum , αρχων dicitur e non dicitur Deus virtutes cura sua paterna adesse nobis, aut ratione virtutis suae, non long esse ab unoquoque nostrum , sed ipse Deus non longe dicitur abesse ab unoquo-uue nostrum verba timenda prout jacent sonant, nemo san a praejudi o libier , secus Apostoli verba acceperit. Quinetiam ex efficaci praesentia providentiae divinae colligitur praesentia Dei essentialis , quemadmodum in hoc loco videre est, sic etiam Psalmista, Ieremias in locis pro essentiali immensitate adductis, fundant persectissima Dei providentiam, in reali ciesentia ipsius,4 ex ea
399쪽
ad illam arguunt. Et nemo sancist, qui fateri non cogatur, si Sp. Sanctus , id de immensitato essenti dicere voluisset, quod nos eum dixisse volumus, commodes plane id ijs verbis efferre potuisse , quibus nos id dicthun persuasi si
Potest quidem Deus per ministros angelos, aut homines, innumerabilia in no conferre beneficia ut mediator noster Iesus Christus: at interea infinitisunt a stiones,tum in communi administratione rerum omnium, tum in peciali regimine secundum gratiam; ubi es entialis immensitast indistantia Dei requiritur. Nam sine ista essentiali praesentia, nec qui mittiantur angeli,nec, ad quos mittuntur homines, vivere moverit esse nequirent, ut testis apostolus Paulus: quanto magis ergo spiritualis vita,essentia, motus actiones δε ea omnia,quae in intellectis, voluntate, affectibus, hanc vitam
generant,conservant,rOborant, Otuumque
actionum principia productiva sunt , realem Dei praesentiam requirunt Haec enim tam divina,in regno gratia , non de mandantur angelis, nec demandarimossunt: nam ex s. in js, Deli Salvatoris nostri Iesu Christi gloria maxime conspicua est, cita ijs actuale ejus imp rium consistito Quod si hoc amiali imperiose abdicat,aut abdicare potest, sola mandandi potestate regnum ejus,quod interris habet, contineretur,4 sic nihil impediret, Christia m regem esse, tamen omni administratione regia supersedere angelis in universum simulis semel demandata provincia, favendi, auxiliandi, agendi,
400쪽
agendi, quando, quomodo, ibi opus esset: consequenter regnum Christi nihil detrimenti caperet, etiamsi christus actu rex non esset. Et quod si divinistima omnia angeli in regno gra' tiae possunt, quid illis ad culium Greligiosam
adorationem deest dices,quod authoritate Ic- su Christi, non sua rem gerunt: at replico,Christus omnia administrat, paterna authoritate, ad nutum ioluntatem Patris, dono accepta po- testat ut vos contenditis, quam regiae potestatis donationem, per sacerdotalem interpellati nem exprimi propterea alleritis. CAP. III. Quintae Classis argum. De attributo omnipotentile. PRO omnipotentia affertur locus I. Tim. 6. vers. 16. istus en potens: Apoc. I. V. 84
Hic Socinus. Si Graeca vox, quae reddita eI3,pm Socin tens,esso δυνατος , ad remfacere locus interseam pag. sepra vidimus fit δυνα ς qua vox revera non potentem sed potentatum aliquem, seu principatum habentem significat. Itaque ad rem nonsiscit Praeterea ante ostendimus, in quem sensῖimo isto IL libus locu,vox,silm,accipienda sit,id ent,ut alios Amnime ab eadem appellatione excludat sed tan-tῖm doceat, alios omnes, ut ipsis eadem appellatio