장음표시 사용
411쪽
Prim,contra hoc mandatum non peccari posito mandato Dei, de Christo homine, seu de creatura adorando Verum casus ille est impossibilis, quia termini contradictionem implican contradictoria autem simul esse vora, impossibile est si enim selus Deus adoralidus, sin alius adorandus, utique Deus selus non est adorandus sane si salva unius Dei adoration , interea tamen alius simul adorari potest, minime sequitur, Satanam non esse adorandum ex ratiocinatione ista, quod solus Deus adorandus. Nihilo plus valet, quod ibidem subjungitur, hoc argumentum valere posse, quando homine , ex arbitrio proprio per ἐθελοθρησκύαν,aliquem adorare sustinent. aut contra Dei voluntatem. Quasi verti,
hoc mandato non cessante, alius quam Deus ille unus adorari possit, quam ex proprio arbitrio,&contra ipsius voluntatem: Nec ullo modo probanda responsio, quae Christi argumentationem lumbem facit, quod profecto hae Osto-rod responsiones faciunt nasi hoc praeceptum de viro Deo adorando, declarat tantum, Deum unum adorandum esse, alium autem , Praetercum, ex humano arbitrio non adorandum csse, tum per istud praeceptum, certum non est, alium, praeter unum illum Deum, adorandum noesse sed hoc, quantum ad istius prςcepti vim, in dubio relinquitur ac propterea, ex isto mandato, de solo Domino Deo adorando, non Pa tet, Satanam non esse adorandum posset enim,
posito , hanc responsionem bonam esse, salvo mandato, de solo Deo adorando, cilius ad rari. Qualis,quaeso, hac Christi responsio, si sal.
412쪽
ui, rata manente veteri lege, de adoratione lius Dei, alius, qui non est ille Deus, secundum legem novam ejusdem Dei adorari potestppraeterquam enim,quod aperta inter leges istas pugna eisco naque alteram abrogaret, everteret Christi responsio hoc pacto,prorsus enervaretur. Taceo quod hac via essicitur, ex mandato,de selo Dco adorando, nihilo firmius colligi, unum adorandum esse,quam creatum esta-hil enim prohiberet, istiusmodi Socinianorum glossis admissis, tum Deum adorare, tamen
Quia vero, in dissolvendaSocini responsione. me inter alia dictum fuit, Christum, cum a Satana tentaretar,& in terris ageret, divinum iiDperium iotestatem habuisse consequenter omnia ex parte sua, ad adorationis cultum excipiendum,necessaria habuisse,hoc paulo plenius , ad cohstringendos adversarios est consi mandum. Divino ergo imperio iotestate,
i raeditum jam tum fuis teliquet, quia Dei Fi-
ius erat potestatem autem divinam,quam habuit,cum in terris degeret, adorabile nomen illi contulisie,colligitur, vel ipso Socino assentiente, ex verbis Christi Iohan. s. v. a. ak in istis enim verbis Iohannis,non de futura,scd de prς- sente Christi potestate agitur istam vero pote statem ejus naturae es. Socinus dicit,ut etiam, Deo tacente,cultu divino assici debeat. Et cum fiducia in Christo collocanda fuit, cum in terris versaretur,dubium esse non potest in religiose
adorabilem fuisse, cum haec duo 1 se mutuo divelli non possint. Sic enim hac de re Sinaicius
413쪽
lib. de divinitate Christi cap. a . ujus de iii Iesem Christum consequentia rursῖ quadam si ut,
divina quae ei debetur, adoratio 2 invocatio. Rursus ibidem legimus Apostolos Christum iunt , adhuc in terris essor invocasse hoc oci , Domine adauge nobis fidem Lucci .v s: Domine serva nos perimm Mat. 8. v.2s. Neceste est itaq; aut hoc praeceptum de uno Deo adorando solvi aut agnoscere Iesum Christum fuisse, Messe Deum illuminum hoc veri, praeceptum solvitur nusquam .sed quoties offertur occasio, fortiter a- stringitur Ad modii praegnanter angelus Apoc. 1 .v. 7, timete Deum, ei tribuitegloriam: nam venit hora judici ejus, ct adorate um quifecit a lumis terram, ct mare, stntcs aquarum ec a
Pergitjam ad reliqua, quibus Socinus hoc illustre testimonium eludere conatur, Dicit ergo secundo,cum Christus Deo Patri sit fibordinatus, adoratione Christi praecepto divino,de uno Deo a rando,plane consentaneam esse qui enim non hoserisca Filium,non honorificat Patrem qui illum misit Iob. F.v.a fimo tantum abesse, quidqua contra illudpraeceptum, de illo no Deo adorando,isiti solioqς η friendo,committatur cvt potius isti praecepto non pu 'st Fat si Christo homini divinus cultus non tribuatur. Haec ille quod ad rei substantiam. Resp. Ut jam responsum est initatem Dei sententiam illam, de subordinato Deo, funditu evertere .praecepta unius solius Dei Domini adoratio, omne consortium excludit alterius, qui non sit Deus ille unus nam si adoratio alterius poterat esse unius illius Dei M ado-
414쪽
adoratio, nunquam ex illo prςcepto populo Dei
constare potuit, an unus,an plures inter se sub
ordinati,adorandi essent. Dico deinde,ut dixi, hac admissa responsione, non esse impossibile, ut rata manente lege illa , de uno Deo adorando, angelus malus adoraretur Deo enim facile fuisset , angelo malo in gratiam restia tuto adorationis gloriam conferte , si oci- nianis credimus at posset Deus hac via , salo valege de uno Deo colendo, Sanctos canonigare, ibi subordinatis religiosos omnis generis honores decernere. Quod si per hanc viam unius Dei adoratio cum veritate sustineri potest, simili ratione defendi posset,etiamsi Pater jam nullo modo adoraretur , aut preces in eo non terminarentur; sed solus Filius adoraretur , adhuc tamen Patrem soluimadorarici ratio Sociniana est, quiaFilius ado raretur, ratione divinitatis quae ei ex Dei nisinere contigit. Haec ero quis non videt absui dissima, Mab omni specie verisimilitudinis abhorrere λ Valeant ergo haec figmenta , adversus clarissimari invicta Sac.Sc. oracula excogitata Postquam hujus testimonij,ex Deuter.&c. Iina se satis subvcrsam existimat,convertit se ad locum Esa. a. v. 8. Hic primo adversarius ad hoc testimonium satis a se responsum esse ait, ad finem examinis decim argumenti, citiae clas
sis , .se lectorem eo reij cere 'videat pro Pterea lector, si placet, quae ibidem illi op-1Msui. Unum hoc hic sibi addendum censuit, ulti
415쪽
uti, adprobandum , quod Deus gloriam fam si iChristo dederit , cum Typhon illum attulisse moistenderet,quemadmodum Trinitari vulgo 'ciunt, Deum statuisse nulli mersei im unquam daregis iam sitam ct cve Christo quidem eam dedisest,concluderet. Sic enim ista Dei,apud E iam e ba,interpretatur Iustinus,quasi Deus voluerat disere non daturum gloriam si am cuiquam ali , nisi miLlice Christo de quo nimirum, ad gente i minanda. Pandas,ab se mittendo, loquebatur, O tandem ot ipsi loco recinato sic ut quidem Gntica verba sinant,concluditur intellexistis Q amici, quod Deus dicit daturum se huic, quem in lucem Gontium constituit, gloriam, non alij cuipiam : non autem ut dixit Tryphon, quasi sibi ipsi Deus retineat gloriam.
Resp. Tryphonem Iudaeum alio sensu objecisse locum illum Iustino quam Orthodoxi, quos Trinitarios appellat Socinus, locum illum sententiae ipsius, de deitate Madoratione Christi,obijciunt nec Iustinus eo sensu dixit,datam Christo gloriam , quo Sociniani hoc ipsum asserunt: cu Orthodoxi ex isto Ese .loco, probant, Deum alteri non dare gloriam suam, non negant Filio a Patre communicatam gloriam sed negant Deum alteri dare gloriam suam,qui non est ejusdem divinae essentiae particeps. Socis. Hisce paginis,auctariiquasi loco,cum Bellar. pag. I . contendit, de cultu latriae , quia hic aliquoties II. monet, Christum non posse cultu latriae assici,
nisi sit ille summus Daltissimus Deus, quia latriae nomine is cultus intellillitur, qui seli altis. simo convenit. Negatum Christum QRillis
416쪽
cultu, qui siti convenit altissimo; nec id ex sua sententiastequi loco Ioh. s. v. 23. Ut omneι honor cent Filium,quemadmodum honori an Patrem , non omnimodam aequalitatem declarari sed tantum idem rei genus significari. Ad quae respond. jam satis abundeshac de re actum esse e etsi vero particula, licut , non eam semper vim habeat, ut omnimodam rei aequalitatem declaret men tum subjecti,tum argumenti ratio, exquibus petenda saepe germana vocum significatio, ostendit hoc loco nam 'candem honoris speciem intelligendam esse; cum,ut ostendi antea , religiosus honor , de quo hoc loco agitur, non duplex,sed unus Implex sit. Deinde agit de vocabulo latriae , dicens se non videre, unde hoc habeat Bella minus , quod cultu as liui Altissimi e signiscetur is fortasse existis
verbis, et illi observies , pro quo in Graeco, udarat. .v Io Luc. .uta est λοιτρευσε e,sed hoc F-tis non e feci quandoquidem hac ratione sequeretur, inqu1t, verbum Moeκυνῶν , cultum significare, qui
si*Altissim conpenit, quod tamen palamΡlsis Resp. Distinctiones illas cultus religiosi, in
λατρεψαν, δουλειαί, πιοδουλειαν, a pontificijs inventas esse , ne idololatricis ipsorum cultibus fucatus deesset color e promiscuh enim voces istae in sacris stirpantur , ad hultum Dei designandum : nec ullae sunt voces, quae nobis distinctas cultu si adorationis species, aut summam,& subordinatam summae adorationem ob oculis ponantra adeo ut putidi cinepti admodum sint,qui religiosum cultum, per varios,
417쪽
eosque superiores in inferiores gradus distinguere non reformidant.
CAP. I. Sextae Classis argum De opere creatiovis. SEquitur sexta argumentorum classis, quae ab
operibus divinis Christo tributis, ducuntur. Primum Dei ad extra opus, creatio troductio rerum omnium ex nihil, quod cum uniussi lius Dei proprium opus sit, Christo tamen tribuitur cssicitur hunc Christum esse Deum illum unum Christo vero eam tribu , in examine locor Iohan et vers. 3' Colosi. i. vers 16 Hebr. 1 v. 1 LProv. 8. v.2 .ostensum est: octu ae ad quorum testimoniorum confutationem hoc pet Iiinpraesentiarum adfert nusquam in illi , re
Christo sive rei illi, quem adpersari Christum escontendunt,tribu quod creavexit, aut etiamst erit:
sed tantum, quod vel tanquam instrumentalis cause creandi Iracundi uerit,ue qua febant, aut cre bantur,composiverito modo inquit,ex ipso creationis opere, ut quidem profitentur,argumenmri volunt adversi' Resp.SOcinum, κυρολογειν,8 impropriesua, de loqui,cum hic talibi passim,Christum causam instrumentalem appellat,quia Deus Pater, per Christum omnia operari dicitur.Proprie Opim causa instrumentalis est illa, quae concurrit ad tactum producendum nobiliorem se, seu quae excedit naensuram proprio perfecti0- nis
418쪽
nis mactionis i causa vero principalis est illa proprie, quae producit effectum, per virtutem, vel effectui aequalem , ut fit in causis uni cis in quibus effectus est ejusdem rationis , cum principio producentes vel effectu nobiliorem, ut fit in causis quivocis, in quibus effectui cum
causa sua, in eadem forma non convenit formaliteri; sed causa totum quod est in effectu, cundum rationem eminentiae continet Omnis ergo causa, quae habet virtutem intrinsecam, aliqua elevatione non indigentem , sed cffectui proportionatam,causa principalis recte dicitur. Iuxta hanc autem veramin propriam,causis instrumentalis 'rincipalis,tum definitionem iii distinctionem: non causa instrumentalis sed digniore nomine cauta principalis irimat ,
rnerito appellari debetri rectissime appellatur Christus. Quod si existimet Socinus, Christum
non aliam quam instrumentalem creationis causam dicendum csses; quia Pater per eum creasse, aut fecisse dicitur pari ratione statuendum erit,nullam creaturam causam principalem alicujus effectus esse, quod nemo hactenus sensit quia certissimum est,omnem causam secundam dependere a causa prima. Eodem modo dicendum esset, quamlibet potentiam, aut principium operandi , per quod suppositum agit , causam instrumentalem actionis esse;vt potentiam intellectivam actionis intelligendi potentiam visivam visionis, sic dei ceps, quae locutiones impropriae. Quod si ergo Christus causa instrumentalis creationis dia
419쪽
accipienda erit vox illa. Dico praeterea, dato, Christum non aliam , quam instrumentalemm eationis causam dicendum este, minime inde consequi, Christum non rectae vere creat rem rerum omnium dici: nam vel ipsum agens instrumentale,proprie sic dictum , absolute denominatur agens, ab instrumentaria actione: sic Timot salvaturus dicitur, qui ipsum audierint X. Tim q. v. 16 culter scindit, tamen tantu modo instrumentaria actione multb magis ergo causa quae improprie causa instrumentatis,causa principalis vero est,i dici meretur. Nec sequitur illud, quia Pater operatur per Filium,Filium non denominari rectissim creat rem namin Pater miracula per Filium fecit, nihilominus dixit Filius suacunque Pater Scit, Filius similiter secit Pater per Filium salvat mundum raceundem judicabit, nihilominus Filius salvator, judex mundi appellatur,pari
jure sane creator omnium dicatur, quia per eum creata sunt omnia. Nec etiam praepositio per causam instrumentalem designa talem, quae Christo adimat, ut sic dicam causae princi- valitatem , Deus enim per manus digitos suos,hoc est potentiam suam,creavit omnia, illa nihilominus causa principalis rerum omniu. Accedit, qudd praepositior, etiam Patri tri
Eph. 1.v x. Et quod si etiam Socinianis onus imponeretur probandi,praepositionem apud Iohan. relationem Fili ad Patrem, in opere creationis indicare , aut Filium fuissse princi-
Pium, Per quod operatus Pater , ista phrasi e
420쪽
pressum esse, non esset sane in promtu probatio quamvis alioqui hoc in se verissimum sit. Siccu Apost dicit Rom. i. v. s. Per quem accepimus gratiam ct Apostiolatum non eo indicat, Christum causam esse mediam, perquam Deus Apostolo gratiam QApostolatum contulit; sed simpliciter voluit, Christum sibi authorem gratiae rapostolatus.Sic ad Gal. cap. I. v. I Rom. S. v. 12. Primus homo causa principalis peccati mortis, praepositione tamen δια, ad id signicandum usus Apostolus. Secunddad locum Esa. . . Lubi scripta extat. Ego sem Dominus, extendens crios silus, stabiliens terram ct nullus mecum Iob.cap.9.Wβ. aut extendit eios silus, excipit adversarius, nec testimonia non probare, Deum in mundo condendo
ct componendo , nullim prorsus opera osse usum,
tantum nullius , qui ab ipsi totus non penderet, vimque istam, circa mundi creationem,aliquid operandi, ab ipsi omnem non habuerit, sic enim merito dicitur Deus Flus, a nemine adyutus, mundum creasse ac cisie, cum omnis vis munus, quidquam in ea res ciendi, quod alius habuerit, ab ipsi prosii proctum ferit: p rtim, cum ex hoc intelliginossit Deum istius opera , non propterea f- um quia sine ipsa mundum condere nonpos Me in sitim ut bonitatem suam exerceret, in communi hcanda aliqua ratione, cum illo, vi potestatessam ' ad hune sane modum Arriam testimonia ista haud immeris interpretantur, aut certe interpretari possent. Resp. Planissime ex Scriptura sacra constare, Deum solum rerum omnium creatorem esse, ut B s unus