장음표시 사용
421쪽
unus&solus Deus est, nullumque illi, incomdendo mundo, consortem fuisse: nam si unus aut plures cum Deo illo uno, rerum Omnium conditores fuissent, etiam cum eo colendi adorandi fuissent, creatio enim opus est, propter quod creator coli dignus sit: debeat. Ita Ionas emphaticheton. I. u.', Ieharam Deum calorum ego repereor, qui licit mare staridam Pa Ius Apostolus Act.1 . .rs. Hinc creatio signui
διακριτικω est, quo verum numen a falso numine discernitur Ierem. 1 o. v. II. Accedit, quod si h c testimonia non probant, neminem cum
Deo mundum creasse, necesse esse, fluctuare Socinianos in fide unius Dei creatoris, ex Scripturis, nullo modo certos esse, unusne an plures fuerint mundi creatoresa cum vox ista, si , similes, numernna incertum & indefinitum ipsis denotent, ex quo certE constare non potest, quis, quot quinam creatores, sed hoc tantiim, nullum 1 Deo independentem,quique vim istam circa mundi creationem, aliquid operandi, ab ipso omnem non habuelit, illi in creatione non fuisse sectura. Illa ergo testimonia, aut concludunt nemini extra Deum
potentiam creandi communicatam, d nullum cum Deo creasse,aut numerus creatorum incertus erit, quod est in fide absurdissimum, idemque Socinus Arrianismo ini liciter Patrocin tus est. Adfert illud adversarius Christum quam do non dicitur, causa creaudii faciendi instrumentasis si se dici tantum, qua iebant, aut crea
ba Vtur, composeide quibus verbis procul dubio respicit
422쪽
respicit ad locum Prov. 8. vers. 3o ubi Franciscus Valabius, ex Hebraeo vertit; eram apud eum Peluti alumnus quae verba exponens in annot tionibus, ait Velut e qui alit, ct educat i ta infriora versio interlineata habet, nutritim, ut vertit etiam in exic Buxtorsius, Iunius, Tr
mellius, vertunt educans vetus habet, cum eaeram cuncta componens, Graecam versionem secuta ημη παρἈυτῶ ἀρμ οξοῦσα, Quicquid vero, de stricta propria vocis Hebres notionesta tuatur, illud non negandum aut creationem ipsam, aut partialem aliquem actum, ad creationis opus universe sumtum pertinentem , ea
significari, quod ad vim argumenti, quod excreationis opere desumitur , hoc loco perinde est sive enim narratio instituatur particularis, de re una aut pluribus a Deo creatis,sive narro tur partialis aliquis actus, qui universo creationis opere complehenditur,sive narretur creatio rerum omnium, vocibus talibus,quae integrum creationis opus comprehendunt, semper viii, Versum creationis opus intelligitur, ideoque ad rem non facit, quod Christus non creasse, sed composuisse dicitur: Hlos extendere, partialis creationis actus est, eo tamen Iob, signific tum voluit tacite, aut recte saltem inde concluditur,
Deum simpliciter omnium rerum creatOIem esse.
Porro ad objectum sibi locum Ioli. Ders. Isi: quacmpie Pater fiscit, haec Filiuι similiterΡ-cit ire ondet , de horum verborum sensus dixisse , in responsione ad tertium argu
423쪽
unus&solus Deus est, nullumque illi, incomdendo mundo, consortem fuisse: nam si unus aut plures cum Deo illo uno, rerum omnium conditores fuissent, etiam cum eo colendi adorandi fuissent, creatio enim opus est, propter quod creator coli dignus sitac debeat. Ita Ionas emphaticheton. I. v.' Iebaram Deum calorum ego repereor, qui licit mare aridam Pa Ius Apostolus Act.1 . v. 1s. Hinc creatio signuδιακριτικω est, quo verum numen a falso numine discernitur Ierem. 1 o. v. o. Accedit, quod si h c testimonia non probant, neminem cum Deo mundum creasse, necesse esse, fluctuare Socinianos in fide unius Dei creatoris, dc ex Scripturis, nullo modo certos esse, unusne an plures fuerint mundi creatores cum vox ista, silus, similes, numernna incertum indefinitum ipsis denotent, ex quo certe constare non potest, quis, quot quinam creatores, sed hoc tantum, nullum a Deo independentem,quique vim istam circa mundi creationem, aliquid operandi, ab ipsi, omnem non habue it, illi in creatione non fuisse secturn illa ergo testimonia , aut concludunt , nemini extra Deum
potentiam creandi communicatam, nullum cum Deo creasse,aut numerus creatorum incertus erit, quod est in fide absurdissimum, idemque Socinus Arrianismo inflliciter Patrocin tus est. Adfert illud adversirius Christum quando non dicitur, causa creaudii faciendi instrumentalis si se dici tantiim, quasebant, aut cre
compsi ii se quibus verbis procul dubio
424쪽
respicit ad locum Prov. 8. vers. 3o ubi Franciscus Uatablusi ex Hebraeo vertit; eram apud eum Pesuti alumnus quae verba exponens in annotationibus, ait Velut e qui alit, ct educat is a infriora versio interlineata habet, nutritim, ut vertit etiam in exic Buxtorsius, Iunius, Tr mellius, vertunt educans vetus habet, cum eaeram cuncta componens, Graecam versionem secuta ημιρο παρ ἀυτῶ ἀρειοξοῦσα. Quicquid vero, de stricta & propria vocis Hebreae notionesta tuatur, illud non negandum aut creationem ipsam, aut partialem aliquem actum, ad cream tionis opus universe sumtum pertinentem, ea
significari, quod ad vim argumenti, quod excreationis opere desumitur, hoc loco perinde est sive enim narratio instituatur particularis, de re una aut pluribus a Deo creatis,sive narretur partialis aliquis actus, qui universo creationis opere comprehenditur,sive narretur creatio rerum omnium, vocibus talibus,quae integrum creationis opus comprehendunt, semper uniri
Versum creationis opus intelligitur, ideoque ad rem non facit, quod Christus non creasse, sed composuisse dicitur: Hlos extendere, partialis creationis actus est, eo tamen Iob, signific tum voluit tacite,aut reiste saltem inde concluditur,
Deum simpliciter omnium rerum creatOIem esse.
Porro ad objectum sibi locum Ioh. s.vers. 9: quacunque Pater Incit, haec Fibu similiterΡ-cit iremondet , de horum verborum sensus dixisse , in responsione ad tertium argu
425쪽
mentum tertiae classis,qub etiam lectorem req-cimus. Deinde ait, Chriatim his demiraculis
tantu- loqui. At contra, cum ista miraculorum patratio recens esset, nec conspicuum mirac
Iosa opera diebusSabbathinis , Patre facta este, eonvenientius certe est, & magis ex scopo Iesu Christi, restrictionem istiusmodi non facere: Christus enim in antecedentibus, quibus haec
cohaerent continuata orationisi argumenti serie dixit Pater meus frue adhuc operatur Oer 'peror qua verba non recens initium , sed Qiuturnum illorum operum exercitium indicat. Scopo Christi haec interpretatio convenientior, Christo hic propositum refellere Iudaeos, qui offendebantur propter aegrum Sabbatho cura tum multo autem apertius fortius refelluntur Iudeti, qui sanatione aegri, Sabbathum a Christo violatum existimabant, argumento ducto, ab opere communis providentiae, a quo inpere Deum Patrem nunquam cessasse die Sab- Dathi apertum erat Iudaeis, it isto opere rificatur Pater, ita etiam,hoc opere Sabbathum non violatum esIe convincebantur. Disputationem, quam hic movet de productione animae rationalis,quia ad scopum praesentis quaestionis non facit, non attingam. Unum hoc moneo, missaquςstione, quae agitatur, de modo originis animae rationalis,an ex traduce sit,an a Deo infundatur,illud interea indubitatum esse, spiritum lanimam humanam, divinae admirabilis arcanet providentiae opus & munus esse. Est enim Deus Jehova, Deus spirituum omnis carnis: Num. I. V. I 6 Heb. Ia.v.9 E lasast. Ia. vo:
426쪽
Act.1 .v.is: hoc hic posuisse cotentus ero,altruus in ista adyta non tentabo hoc loco penetrare. Tertullianus portinax traductionis impag nis defensor fuit, de anima cap. 2o qui etiam Senecam eo trahit: sed verestrahit, Stoicis enim longe alia mens. Quid Lactant. lib. 3. cap. 18. Pythagorici, inquit, ct Stoici, cum timerent argumentum Eud, quo colligitur, necesse esse, ut occidat animae cum corporibus quia cum corporibus nascunturi dixerunt non nasci animas si insinuari in compora qua voce Lucretius Epicureus, aliquoties est usus in Stoicis refutandis hos enim potissimum intelligit, cum hanc sentcntiam refutat lib. 3. multis versibus Rationi faneri Dei verbo consentaneum magis e caelori aethere advenire animum,ut Stoicis, alijs melioris notae
Philosophis placuit. Sed missis hisce ad rem
redeamus dententiae igitur de creatione hoc
etiam lucommodum opponit ocinus , quod Christus, in praesenti tempore loquatur, quod nullo pacto, ad praeteritum trahi possit, nisi prius constet, Christum jam tunc extitisse. Sed facilis est responso, de praeexistentia Christi constare, cujus contrarium Socini negatio non probat quid enim tam certum , de quo non dubitatur Scepticorum est, de omnibus dubitare, nec defuit qui diceret nivem esse calidam contra iudicium sensus. Venit postremo ad locum Ierem. IO.Vers . LI. ut eo se exolvat Locus ita habet. ij, qui υ-lumo terram non 'cerunt, pereant de terra. Valet dile mina ex hoc loco: aut non est olendus Seu Christus, aut σIi creator mηndi. Resi'.
427쪽
Resp. Primo ad hoc argumentum, se enissime ac solidissimh responsum osse,in dili'utatione adversus Andream Volanum summain verti responsionis hanc ait. Frimum Ierem non loqui de omnibus Diis, sedi is, ut Iehorae a Deo op
pon tar, atque ut primi authore rerum coluntur:
quod nos minime iis Christo De alserendo 'eianus, imo illum Iehorae Deo subordinatum esse dicimus, ut unico rerum omnium auctori, ab ipsique totum pendere: nam nisi isto pacto Ierem verba imterpretaremur, exterminana essent alij j,qui tamen Iehor siunt cari, de quibus si pra eiu sum. Deinde cum Ierem istaseripsit, Christus nondum erat, nec sto modo apparet, dictum istud ad omnia consequentia tempora pertinere: imo ex loco ipse constat, hanc fisse admonitionem Ierem ad Iudaeos, qui tunc temporis in Babylonia degebant, in scirent
qui ibi res Ondendum Ger Chaldaeis illis , si ab .nis ad idola colenda solicitati fissent. Resp. Scriptum adversari adversiis Andream volaniim visum, lectum a me aliquando, sed jam mihi ejus non datur copii sed parum refert epitomem solidissimae ac plenissimae, de i iussi gloriatur responsionis, hic habemus , qua debellata, nihil bi solidi restabit. Quod ergo primo dicit, rophetam verba facere de Dijs
Iehovet oppositis, 'ui, ut primi authores, rum coluntur, Christum ex sua suorumque sententia, Iehova depudentem esse, eique subordinatum, illud sane nihil solidi, sed inanem
meram umbram continet: nam omnes Iehovae
sunt oppositi, qui caelum terram non creaverunt, quod diserte assertio Prophetae continet t
428쪽
nihil ergo ad rem facit, sive Dij illi considerentur ut collaterales, sive ut Deo vero subordinati frustranea enim , lana prorsus omnis distinctio, ubi res ipsa simpliciter vetita est Plures enim uno Deos colere, sub Mose, Prophetis, sine idololatriae crimine erat impossibile: nec subordinatio magis liberat ab idololatria crimine , quam collatcralitas. Vitulus aureus, quem Aaron precibus populi inductus, in deserto conflavit imagines Ieroboam, quas ille in Dan Bethel erexit, erantio minus Di exteris minandi quamvis Iehovae Deo subordinabantur,4 omnes, qui illis deferebatur honos, ea mente a cultoribus ij deferebatur, ut in honorem summi Dei rediret quam Baal mi peregrini, ab alijs populis assumti, Iehovae collaterales facti. Accedit per hanc responsionem, omnes idololatricos Pontificiorum cultus ustificari selum enim Deum via rimum authorona rerum colunt, cultus, quos sanctis exhibent, non ut Deo se exhibere protestantur, sive ut talem concilient illis opinionem, qualem in solam Dei majestatem competere norunt honorem ergo, Deo debitum,suis cultibus Deo ereptum non eunt, si quicquam aut veritatis aut soliditatis in hac responsione est. Hanc tamen omnino
probandam,putat Socin eo motus argumento,
quod alioqui exterminandi essent Malij ij
qui Iehovae cari ita sane si angeli aut magistratus transformentur in numina religiose colenda Socin.
de Dijs enim colendis hic agitur exterminan pag. Iss. di prosecto, eatenas enim abominandari finitia eorum divinitas esset supremum enim nu
429쪽
men hac in parte consortis impatiens est. Tertio ait, Christum tum non m fisse, nec oello modo apparere, Actum, stud ad omnia consiquentia tempora pertinere,exico ipsi constare,hanc fuisse admonitionem Ierm ad Imtios. c. Ad hoc replico, primam ergo responsionem nullam esse falsama si enim Ierem de tempore praesenti intelligendus est, omnis ergo Deus,qui colebatur religiosh, Iehovae simpliciter oppositus fuit: vim verti istius dicti & similium ad consequentia etiam tempora, extendendam esse, eo suadetur,quod lex ista de unoDeo colendo,& nullo alio habenda sit pro lege ab lute immutabili: leges enim istae absolute immutabiles sunt, quae jubenti vetant aliquid, cujus contrarium intrinsecam, inseparabilς a se pravitatem
contineta ut lex quae vetat, Deum non colere,
proximum non diligere, mentiri, scortari,adulterium committere .similia alium Deum colere religiose, quocunque tandem modo co-ceptum vetuit lex Irophetae hoc autem uaris perpetui esse, probatur ex ratione lata legis: ratio latae legis cst, quia Deo eripitur sita divinitas & gloria, ad alium transfertur Esa. a.
Nec hoc adhaeret aut inest cultui religio , qui defertur alij, quia Deus tulit legem talem, ed tui turpitudo ista adhaeret actui, illa Deo cauta
aequissima lata legis. Cum ergo cultus unius Dei, talis sit naturae, ut ejus opposito adhaereat, quod intrinseceri natura sua malum est, necesse est censeamus , legem de uno Deo colendo irrelaxabilem & aeternam esse, ut sunt omnes istae leges, quarum fundamentum est naturalis
430쪽
reetitudo actuum, vel pravitas, quae ipsis intrinseca wa ijsdem inseparabilis. Deinde lex haec non est abrogata, trophetae, cum de idolis abolendis vaticinantur, solent ad tempora consequentia frequenter respicere, cum unum Deum colendum dicunt, non hoc tantum ratione praesentis temporis dicunt, versim etiam futuri mulis enim ea de re extant peregregiae praedictiones: idem autem est, sive idola dicas, sive Deos,qui caelum terram non creaverunt: ergo hoc ad tempora V. . restringi non debet; sed ad tempora N. est extenditur, ad quidiserte Christus extendit praecop- tum de olo Deo Domino Istael adorando ex quo satis apparet, jam tum adhuc ratam fuisse sanctionem illam, de exterminandis Dijs illis, qui caelum terram non creaverunt, cui Iudaeis hoc retondendum fuit , a Chald is ad idololatriam solicitatis, sic etiamnum Christianis hoc respondendum est, qui eos abducere tentant, ad Deum, qui non est creator on
C A P. II. Sextae Classis argum. De vere conservatiogus. ALterum Dei, creationi succedaneum Arsuccenturiatum opus est conservatio: hoc proprium Dei opus est&Filio asscribitur Heb. I. V.3 Col. i. v. II. Socinus prim excipit, vocem omniis non m