Petri Criniti ... De honesta disciplina libri 25. De poëtis Latinis eiusdem libri 5. Poëmatum quoque illius libri 2. Ad hæc præter singulorum capitum sufficientem indicem, adiecimus alterum quoque, ..

발행: 1532년

분량: 664페이지

출처: archive.org

분류: 로마

311쪽

Drs CIPLINA LIB. xv. res, quicum nodum essent a censoribus in curiam lecti, etsi poterant in senatum accedere , & ius habebant sententiae, non tamen senatores erant,ati ob id in aliorum sententiam sere descendebant,quam senatus principes rogati essent, de quo permulta etiam a Gellio reseruntur in Atticis lucubra/tionibus. CAPvT VIII.

inum erudite a nostris iureconsiustis uerba Latina exponantur,er quomodo apud eos liberi,s parentes accipi debeant, non aspernanda obseruatio.

Erum profecto est, quod a uiris eruditioribus arfirmari solet, ueteres quidem iureconsultos, in cognoscendis, examinadis ii uerborum uitibus maxime praestitisse. De his minc agimus,qui ante Ulpiani aetatem uixerunt. quoniam Romanorum luc eraditio,& quasi puritas deformari ait infici coepta est. Sed cunuper Iustiniani principis Augu .commentaria legeremus, quae per satyra pene collecta sunt, nos illud cum primis re nuit,quod haud paucas uoces,quam a nostris grammaticis apud eum aliter explicari inuenio,cuiusmodi hoc est: Quonam significatu paretes, S liberi accipi debeat. Dicunt emralatione quodam referri filios ad patres, eosq; simili uocere Iiberos, ec parentes appellitari. Sed apud ipsos iurecon sultos,parentes accipimus eos, qui ad quintum usque cignationis gradum deueniunt: sicuti etiam Iiberos.Nam pa/ter,auus, proauus,atauus,trita uus,parentum nomine cem

sentur. Liberos uero dicimus filios, nepotes,pronepotes, abnepotes, adnepotes,trinepotes. Ex quo Paulus iurecomsultus in libro de cognationibus: Parentes sinquit usin ad uitauum apud Romanos proprio uocabuIo nominanturet. ulteriores

312쪽

xH. PET. CRINITI DE HON Ea ulteriores quino habent speciale nomen, maiores appellati

tur. Vulgatum uero quod a Caelio Placido Sc A. Gellio deliberis traditur,liac uidelicet uoceta unicu significari etiam filium,quonia in singulari ualeat,& si in plurali proferatur, quod Acilio in Romana historia dc Servius Honorat usin

Vergiliano commentario asserunt. CAPUT IX. Qzanta calamitas rei Latinae accesserit ex intre tu Hermolameneli rici mirandu ,π Angeli Politiani deliberalitate Laurenti' mcdicis erga Hermolaum.uc de iniquitate Ai lcmporis.

Escio quo fato superiore anno euenerit, quonacorum rex Carolus . italiam cuinfesto exercitu ec initi uelis copijs inuasit, ut principes uiri in litteris atq; in summis disciplinis clarissimi perierit thoc est, Hermolaus Barbarus,Ioannes Picus mirandula, ocAngelus Politianus,qui omnes in ipso statim Francoris ascentu & conatibus immaturo Ohitu adsuperos concesset uti Sed enim litterae ipsae, ac studia bonarum artiu,simul cum I taliae libertate coeperunt paulatim extingui,barbaris ingruentihus cum deessent hi homines, qui illissuo patrocinio,assiduis in studiis mirifice fouerent : qualis inter alios uir sium ma sapientia, ct egregio animoLaurentius medices. Quod ego Ithentius refero,ut agnosci possit, uel hoc uno excplo, quam filicissime tuc ageretur, cu litteris ait litteratis.Nam cuHermolaus Barbarus reipublicaeVenetae nomine legationes sorte per Italiam obiret, ad urbem FIorentiam obiter accedoret, Laurentius medices qui Florentinam rem publicam nominore tum consilio qua fortuna gubernabat) statim tanto uiro cum amicis pluribus ut sit obuiam procedit, nihil ueri

313쪽

tur.Tum in Caiana uilla qua infinitis prope sumptibus a dificabat honorificentissime illum accepit, simules tanti hominis ingenio,&do 'tina singulari prouocatus,eam quo* liberalissime studiortim nomine illi obtulit, cum insigni ato instruetissima bibliotheca, quam ad exemplum Philadelaphi mira tum industria parauerat: ut in eo quasi Musarum secessu simul cu Pico lubrandula honestioribus disciplinis,

ac philoselilae sacris pro arbitrio incumberet.In quo Hermolaus Barbarus ut homo maxime humanus) Iibenter se dixit

re studioru causia,& Laurenti j merito talem animum agno .stere,uillam p ipsam si per publicas curas liceret excipere.

Quae res monere interdum me solet, qua brcui tempore foratulariatio commutetur, quanquam inique nucagatur cum

honis studijs, si quidem pro melioribus disciplinis uitia, pro humanitate Sc ossiciis bella θc caedes succreverae:ut illud Ar hitri iure optimo probari possit.

mi pugnas er cultra petit,praecingitur duro. vilis adulator picto iacet ebrius ostro. - Eiquistaicitat nuptas,dd praemia peccat. Sola pruinosis horret facundia pannis: . ac inopi lingua desertus inuocatur teu.

Cripta sunt ab Augustino eomplura de Roma nis dijs, quis magna ex parte accepit ex libris M.

Varronis .Quo autem Ioco de minoribus di js ac Γ l plebeis ut uocat agitur,in hunc modum disserit: toler nam inquit ueteres frumentisgerminantibus prae Proclerela posuerunt geniculis uero nodisq; culmorum deum Nodi Nodi innum. Inuoluuis autem illis solliculorum deam Volutinam volatia. Hli Cum

314쪽

pr auido,di ad omnia uitae momenta inconstantiae singu/laris. Duos namq; lcruulos semper apud se cotinere solitus 'est, qui scutum aeneum supra suti caput sublatu gestarent,ne

quid forte in eum desuper posset excidere. Quod si quando

proprios lareis egrederetur, uersatili Iediica circunferri comtueuit. Nem nospraeterit eundem pro Iabro a quibusdam habitum,ac loripedem creditum, quae omnia sui est author Plutarchus )abunde refelluntur ab Heraclide. Huius Artomonis imagine Phidias marmore absoluit qusa C. Plinis, magnopere comendatur, quo loco astragali tes,diadumenum Sc doryphoru eiusdem magnis laudibus extollit. Finis libri decimiquinti commentariorum Petri criniti. i

Uae fuerit apud popuIu Ro. Hetrusca dimplina et quae na eius origo,in quibusiin m Xim e censeret, uisum mihi est hreuiter ad notare,quonia senatus populusq; Rom. nihil prope magnum, aut memorandum se ceret,quin illud ipsiam Hetruscis antea monitionibus atque decretis probaretur, sed prius 'de origi ne sicuti Marcus quo* Cicero, alijque permulti absolutis me tradideriit. In agro igitur Tarquiniensi, cum terra ipsa Paulo altius araretur, stulci F altiores imprimerentur, Tages

315쪽

accipitris caput illis addatur,adia, de accipitre memoranda.

Irum prosecto est, quod ab Aegiptris de naturamωiribu&uiribus quorundam animantium traditum sit. Quod ut magis illi posteris comprobarent,interes notas hierogliphassue sacerdotaleis ut quidam uocat rettuleriit, sicut de serpete,&accipitre nuc sthit. Nam fuisse diuinum animat,ac diuinam serpetis naturam noTau

tus modo,qui 5 Thoth ab Aegyptijs dicitur,in Phoenicum theologia testatus est, sed etia Phoenices at Aegyptii, qd

in eo supra caetera quidem animantia,spiritus acrior,at. amplius ignis existat. Quae res cum exilio celeri gressu ostendi. tur,sne ullis pedibus,manibus in uel ali js instrumetis, tum quod aetatem subinde cum exuuijs renouant ac iuuenesciit.

Iram Phoenices populi daemonem hunc felicem, Aegyptii

Eneth appellarunt,cui caput accipitris adiicientes,celeritate

illius praecipuam indicabant quod θc Philon Biblius scribit:

qui Sachionati historiam ex Phoenicum lingua in Graecum sermone c6uertit. Epies uero qui apud Aegyptios deorum maximus interpres est habitus cum natura accipitris,& ammis referret. Diuinissimum inquit animal serpens, 5c accipitris habens caput,perquam mirificu est.Nam sicubi sublatis palpebris effingebant,tum omnem Aegyptii regione suo lumine complebat. Sin cIausis oculis fuisse tenebras circu/ . fundi notabam ut nihil dubium sit,naturam eius maxime igneam existimasse.Idem preterea Aegyptii totius orbis molem demostrantes,inter circulum aereum & igneum serpentis effigiem,cum capite accipitris circumducunt, ut instar sit Graecs huius litterae o quae theta dicitur .Per circulum enim

magnitudinem ac formam totius orbis intelligunt. Perasi

316쪽

ε . y P E T. CRINITI D E Η o N E S. guem uero qui medium intersecat bonum daemone, cuius

merito ac beneficio,omnia alantur,uigeant,at contineanc

Quin oc Zoroastres ille Oromasi filius, qui apud Persas maxime sapietia praestitit, in sacra historia de rebus Persicis in hunc modu de hac re meminit: Deus inquit)aςcipitris caput habet. Is em inter omnia quae labe nullam aut corruptione sentiat,primus ingenitus, nec interiturus uni, partiuerapers,sibi l ipsi simillimus,omnia bonoru auriga 5c author, rerum pater Omnia, optimus ac prudentissimus, sacra iustociae lumen, absolutissima naturae perfectio ,eius cp inuentorec sapietia, quae omnia copiosE prosequitur Pamphilus Eu/ .sebii, ad episcopum Theodorum.

Acta est mentio in ueterum scriptis de eo laedere quod inter Gabios & Romanos actum est, rara quinio Romanu imperiit regete.Sed illud in pro mis notandum, quod in corio quidem bubulo eius capita re conditione exarariit priscis Iitteris,ut refert Dionisius. Cunt in stir clypei foret,in templo Iouis locarunt. Qua in re Pompeius Sextus Dionysio accedit,ut in eius comentariis probatur, quos a Verrio Flacco collegit,etsi tur

mentu Dionysius uocat,in quo sanciendo eximiu boue im/molarunClypeu cinquit Pompeius) ob rotunditate ueteres riu bouis appellarunt,in quo Romanoru foedus cum Gahqς foretdescriptum. Subit aut ex his clypei forma fuisse p/chpelades. pe rotundam,unde di clypeodes gemma apud priscos no/hilis,etsi de forma quidem dissentium.Dictum uero a cluenido clypeum, multis uideo persuasum, quod a pud ueteres

' - - . Pugnare

317쪽

DIS cIPL INA LIB. Nun I xopugnare significat. Alina caelatura ipsa affirmant, Id φ,x , quod in clypeo imagines forent. C. certe PIinius ,uir in bonis disciplinis acri iudicio, ab ipsis imagnibus dictum refert, qualibus in Troiano bello pugnatum sic non autema eluendo,ut peruersa gramaticorum subtilitas uoluit. A clypeis uero deducui est uerbum clypeare, pro eo quod est cli Peo se protegere: ut apud poetam Pacuvium lectum est, equo& Uarro Terentius ad mare. Ciceronem rettulit: PM cuuianum es Ie uerbum clypeare, qua figura re a cinna doctum est galeare ,ita enim Pacuvius in fabula quae inscribicMermio:

chlamide contorti astu ebpeat brachi

Quod ipsum etiam Nonius obseruauit,eis apud hunc parsi

integra uerborum fides seruetur. CAPUT III LDeinibus π aegritudine amoris c de eius remedijs copiose

relatum ex Arabum commentari s.

Ut de morbis hominu scribunt, eorum 8 remedijs, inter alia morboru genera, amoris etiam tabem atq; aegritudinem reserui, sicuti Graecoruisse,at' Arabu comentarii testantur. Nam in

his multo maior atq; copiosior eius disciplinae cognitio reperit .Qtiodequide satis obaui, cu ea nup lege re quaede morbo ipsius amoris ac de remedijs apud Arrabes tradita sent. Ad hanc enim prope sentctiam ,de amoris morbo ed illarunt. Nihil est aliud ammis aegritudo, qua nimius animi affectus atrae bili affinis atq; consimilis, qui mentem assidue agitans perurit ex imagine et forma alicuius pulchritudinis quae oculis et animo amatis insidens incumbitIs aut magis subinde inardescit insiti desidern fometis accesus,donec uotu consta ualeat. Huius uero morbi h signa, sicubi protundita

318쪽

DIscIPLINA L IB. π v I. censeri debet, quo & animo, ct corpore facilius conuaIescat. Quod si fieri ullo modo id nequit,ut coniugant,alia quoiuremedia excogitada sunt, quibus illa tabes, xanimi affectus tollatur.Permulta uero sunt, quae in Arabum monimentis traduntur,sed nullum certius,aut praesentius, quam in aliam grauiore curam,magis Q anxiam distrahi, quo usi insidensula mentis cogitatio oc feruor intepescat,aut etiam in multis fassim, uarijso congressibus ueneri incumbere. quod tar

ucretius apud nos praecipit his uersibus: Ecdfugitare decet mulachra π pabula moris

Absterrere bi,dis alio conuertere mentem. Et iacere humorem codictum in corpora quαῖNee retinere siemes conceptum unius amore

Etseruare sibi curam,certum, dolorem . ulcus enim uiuescit ex inueterascit alando Ins dies gliscitfuror is aerumna grauescit

Si non prima nouis conturbcs vulnera plagis Volgivagcs vagus venere ante recentia cures Vt alio postis animi traducere motus. Nec uenerisfruct ι edret is,qui vitat amorem

te potius quae sunt ne poena commodasumitic A P V T v. n.varronis oraculum de Romano imperio quod ex dugurio duodecim vulturum per mille ducentos annos futurum esset.

opiose in epistolicis nostris,de ueterum auspoclis,ac portentis scripsimus, nunc aut minime indignum existimaui,eam partem repetere, in qua de urbe ipsa,eiusq; imperioRomani augures praeiudicium fecerint: quadiu uidelicet tam excelsa reipublicae dignitas seruanda est. gusto deturio postq*ήm inclita condita Roma est.

ti Scripsit

319쪽

eι r Er. c Rr NITI DE NON Er. Scripsi enim Varro Terentius in libris antiquitatu, suisse V βμ . Romae Uectium inaugurandi discipIina nobile, euminase firmasse futurum Rom.imperii terminu post m.& CC.annos, si modo inquit uerum foret, quod in historiis, annali

husi Romanis tradatur de xii uulturibus,quas poeta Emnius corpora sancta appellat. Sic autem Varro: Si veru est quod de Romuli augurio traditum,in condenda urbe,dedixit uulturibus,ad M.& CC.annos Romanus populus per Ueniet, cum CXX annos incolumis praeterisset. Qua in re factum est quidem iudicium ex numero alitum, ut sin Censori u gulae uultures centenos annos protenderent. Censorinus uero in perquirendis ueterum monimentis uir diligens,α qui Mannos ab urbe codita uixit,minime ad suum iudicia pertinere asseruit,hoc ipsum dijudicare,ne in repam com perta,minus prudeter posteritati faceret impostura. Quod his fere hominibus accidit, qui maiore studio, quam conilio fortunae aleam pensant, temporumqy uarietatem cotide/rant.Caeterum tali sententiae Ueetii uidetur annorum nume

rus conuenire, siquidem CC annis post authorem Cen rinum adiectis,imperatibus caesaribus Constantiis, Romana illa dignitas consumpta est,quae Italiae fineis esresia, Bbetantium urbem se recepit. Nam ingruentibus in Italia Un. nis, Uandalisq; θc Gothis,tum maxime Rom.imperia cla.dibus multis affectum est at*deletum. Quod autem duodecim uultures auspicii felicitatem Romulo praenotassensi. sum historiae multorum testantur, tum Q. Ennius in annali hus. Qui Romulum inquit ipsum in Aventino monte so .cessisse, ad auspicia capiedum de urbe codenda,nomine imponedo, itain studi js summis de hoc inter eos peractu reseru

certabant urbem Romam ne,Remam ne uocarint: .

OmnibM cura uir ter Uet induperator.

320쪽

Mobuobjs etiam hominibus,o Horatij locus expositus tum de his,qui Himerabaptista licerentur.

N Christiana philosophia cum uariae primo ac multiplices authoru de ipsa religione forent opiniones,permulti quidem extiterunt, qui a Chri/stianis haretici sunt appellati, quonia uidelicet 3 optimo religionis cultu, 8c ueritatis ratioe, detorsissent. Hi enim ceu pessimum uirus sensim per arterias illapsum in praecordia) mox no minore impetu,quam damno laeuiobant. Inter caetera uero quorudam praecepta atm disciplinas, nobileis aliquado fuerunt illorum factiones, qui Adamia/m,ato Nyctages appelIati sunt:de quibus cum in ueterum commentariis mentio sit,corum ridiculam,& perinde insa nam superstitionem libitum est paucis referre. Nam Ada/miani ob id nome hoc acceperui, quonia exemplo Adam, nudi, ac sine ullis uestibus degerent. Eoqi modo cum se

minis uersari,atet etiam orare consueuerui, asserentcs illud ipsum in uita melius extimadum, quod ad naturam magis re,nullam prorsus modestiae, aut uer accederet,cum in ea lcundiae rationem haberent, quae mortaliu uitam ut inquit Plato pari iure instruit,atq; exornat. Nyctages uero, quo niam uniuersam noctem somno,& quieti concederet,necpipla noctis tempore uigilandum esse putarent,natura Genium uiolari,atcp corrumpi opinantes .Qui autem noctes euigilant,dies integros dormitit. A Pedone Albinouano Grae/ uoce λυροί i. ab Anneo Seneca Iucifugae appellati sunt,

ex quo illud Horatii ad Meccenatem:

Huic parco paucis consento,Pixs dicbus erat in localis,noctes uigilabat ad ictu

SEARCH

MENU NAVIGATION