장음표시 사용
101쪽
mnium rerum sonte spectaturus, qua luce compleri sit necesse , quo gaudio esserri , qua sapientiae ubertate se intiam nec sum adeo meae tenuitatis ignarus, ut me ver
bis amplificare posse confidam laudes praeclarissamar ω cultati S , quam interpretem Dei, consciam divinoium, merito licet appellare . Nam illae ingenij culpa deteri Pollunt; ornari, augeri, tolli nullius eloquentia pose sunt. Quale utar nobili Timantis artificio; quae e primi non posse intelligo, ea silentio occultabo, unum tantum dicam , scelices illos mihi videri, qui in contemplatione beatissime naturae sunt occupati. Nam quom do propius ad immortale beatarum mentium gaudium pollunt accedere, quam in eodem minci pe rerum c gnoscendo aut qua alia re conrenti esse poterunt, si in summo bono non acquiescunt quani vero necesse est eos humiles curas , humana contemnere , qui semper in divinis perspiciendis immorantur, & ex tam alto iapientiae sestigio ridere stultitiam hominum, qui levissuniarum studio rerum miserrime inter se collidunturi quam aurem larari, quum fluctus humanae vitae, procellasque despiciant , & summa ipsi tranquillitate potiantur Nee vero haec eo dico, quod putem sapientem virum Dei contemplatorem mortalium cura se penitus abdicaturum, nec humano generi, & reipublice prospecturum : illa vero habebit exemplum, eumdem , quem contemplatur,
Deum s qui , quum sui spectaculo beatus, & plenus
fruatur immenso gaudio, & scelicitate sempiterna , tamen & ab initio omnia condidit, & semper omnia tuetur , & considit universis ; nec dedignabitur aliquando Ecoelo in terras devocari: non enim , quia divina quandoquὸ perspexit, humanitatem exuit ι nec ideo , quia
102쪽
erelum est ingenio perscrutatus, in terra natum se, Aeinter homines oblitus est . Atque hic ad alteram oratio. nis partem delatum me esse video , qua mihi ostenden dum est etiam earum virtutum laudibus , quae in actione eernuntur literas abundare 3 neque hoe in loco praetem mittendum , duas esse disciplinas, a quibus haudquaquam sapiens abhorrebit, quarum si alterutram sibi adiunxerit, magna & agendi initrumenta, & laudis ora menta comparabit; Medicinam dico, & Iuri rudentiam, quas a superioribus non ideo separavi, quod laudibus marere putem superiorum, neque in perspicienda veritate veris sari. Quid enim utraque subtilius quid inseniosius, uberius,
elegantius λ Quantam autem utraque doctrinae copiam ,
ingenij solertiam , industriam , laborem , studium desiderati sed hoc loco laudandas esse censui, quod ad agendum maxime pertinerent , & rebus essent publicis non modo utiles, verum etiam necessariae. Nam Medicina salubritati corporum consulit, benefica , & mitis facultas , quae tot morbis obnoxios homines , si natura pateretur , immortales esse vellet, in eoque laborat maxim4& omne studium collocat, ut iucundillima lucis usura, quam diutissime fruamur, & sanitatem, qua nullum corporis bonum pretiositus , vel restituit hominibus , vel tuetur. O facultatem humano generi salutarem, qui semvat homines o homines huius facultatis cupidos immortalitate dignos , qui saepe morti resistunt i Quam sapie rer antiqui reges hanc artem condiscebant, siquidem se vare, quam occidere, Sc vitam dare, quam eripere magis regium est . iurisprudentia vero legibus fundat ur-oes , & animis quamdam adhibet medicinam, dum cor rigit depravatos civium mores , eorumque discordias
103쪽
componit, & vim sublato iure valituram coercet. Quid hac facultate praestantius, qua generis humani societas continetur , cui debemus omnino, quod non Cyclapum more vivimus, caedibus passim hominum saevientes, &humanum sanguinem avidis lime exorbentes ξ Quod seu, mur pace tranquilla, quod nostra possidemus, quod aliquis est rapinarum, stuprorum , incendiorum , scelerum modus, totum legum est , & iurisprudentiae munus'. Itaque caeterae facultates nobis praestant, ut excellentius, quam alij homines , agamus; iurisprudentia vero, ut.
homines omniab simus ; & illis quidem sublatis, tamen stare civitates, administrarique quoquo modo respublicae possunt ; hac omnino neglecta nulli publici conve tus intelligi possunt, qui legibus, tamquam anima se
pus animantium, continentur. Quare, si est publicis rebus consulere sapientis, iurisprudentiam a se alienam sapiens non arbitrabitur ue sim autem iurisprudentiae studia non attigerit, neque Iustiniani leges cognoverit, non idcirco legem illam ignorabit, quam Pindarus omnium, mortalium , & immortalium regina μ, non minus et ganter , quam vere nominavit 3 &, si iuris non erit , erit certe iustitiae consultus , cuius ille scientiam aliunde, quam ex Iurisconsultorum libris petet , imitabiturque
Solones illos, &Lycurgos, &Zaleucos, & Charondas, re Numas Pompilios Aulosophos praestantissimos, qui non interpretes legum , sed conditores fuerunt. Aa verb ille tantis ingenij praelidijs instructus, tanta doctrinae copia,
tanta cognitione antiquitatis, legum vetustarum , exemplorum , rerum publicarum, tanta denique notitia sa-Pientiae praeceptorum , nationum. Regum , Dacum ,
non quid optimum saltu sit providebit, re summa cum laude
104쪽
laude hominum coetibus praeeritὸ Foelices verb populi, Delices respublicae , quae tantum rectorem sortientur , quem tamquam e celo delapsum, & Deum quemdam inter homines intuebuntur. Sin autem , vel iniuria fortunae , vel quod deplorati civitatis mores medicinam respuant, ad rempublicam administrandam non accesserir, non ideo sibi minus verae, solidaeque laudis comparabit,&, si eius virtutes publico theatro caruerint, libi ipsi erit satis magum theatrum et nam positis viiijs , iniecto cupiditatibus fraeno, nullum genus excellentissimae virtutis non exercebit. Nec vereor, Auditores ., ne quum de
cupiditatibuε loquor doctrinae beneficio minuendis, in hac praesertim doctissimorum hominum frequentia, ni mium tribuere videar studio literarum et nam cui potest esse dubium , quin ingenium , quod literis excolitur, ratio , quae doctrina perficitur, multum detrahat de his animi motibus caecis, & inconsultis, qui perturbati
nes appellantur ξ Quotus enim quisque non videt mutas animantes praecipites cupiditate serri, vehementissimeque perturbari, quod iraeno rationis earum impetus non retundantur, homines autem , & moderatius com . . moveri , & consultius voluptatibus indulgere, di sese aliquo modo semper continere ξ Quod non alia de causa certum est evenire, quam quod mentis imperio h mines coercentur. Quamobrem in pueris, quibus infimma ratio , eadem fere , quae in brutis intemperantia voluptatum , eadem perturbationum magnitudo et liaec duo quippe inter se inimica Deus Procreavit , talemque discordibus naturam dedit, ut alterius alterum damnis in valescat. Viget mensὸ Valet ratio e iacent Omaino cupiditares. Auis Matur cupiditates Ratio miauatur necesse est. Est enim
105쪽
ratio divina lux quaedam, & immortalis; caligo animorum, tenebraeque sunt perturbationes , quemadmodum ergo tenebrae interitu lucis oriuntur, sic extinctio rationis per turbationum affert incrementum. Atqui nemo est tum aliteris alienus , quin sicut alia omnia cura excoluntur, &crescunt, ali doctrina ingenium , & perfici rationem fatearur . Quo probe constituto magnam afferre levati nem cupiditatum , S interitum vitiorum Iiteras negare non potiumus. Quod ni ita esset, quid p repta morum, quid exempla virtutum , quid innumerabiles , exquisitq-que rationes, quae a Philosophis afferunt6r ad bene, beateque vivendum , homines adiuvarent Θ isnanis ergo doctrina morum , inanis omnis educatio puerorum , inanissima studia sapientum , qui tantum operae in hac Philosophiae parte posuerunt, stultus Democritus , insanus
Plato, dementissimus omnium Socrates, natura ipsa maxime reprhendenda , quae corporis morbis' aliquam medicinam esse voluit, animi autem morbis nullum remedium procreavit. Sin & illi mortalium sepentillimi , &natura nunquam reprehendenda , quid dubitamus , quin ille verῆ doctus, & literatus , quem sapientem hactenus appellavimus , qui non ore tenus philosophatur , qui praecepta sapientiae altissime in animum demittit , qui
non ducitur opinione vulgi, unde omnis error in hominum vitam promanavit, liberam pene a perturbati num .fluctibus, & tranquillam, atque adeo beatissmana via tam sit consequuturusὸ Ergo ille non prosperis insolescet, non frangetur adursis , contemnet sortunae minas , mortis ipsius metu non magnopere commovebitur , non tu Ium tyrannorum immanitas , non populi eoncitati vis , non tormenta, non ignes admoti de recto mentis propolito
106쪽
posto dimovebunt . Blandimenta vero , illecebrasque sertunae sic admittet, ut labefactari nullo modo posse divitias non quidem ille abijciet, sed diliget , tamquam
Instrumenta virtutis , non tamquam irritamenta libidinis. Non alieni appetens , non sui profusus, non sordide paicus ; sed prudenter, & splendide liberalis ; & tamen ita amabit divitias, ut alienas esse meminerit, &dona fortunae; voluptates eas amplectetur, quas nullam poenitentiam consecuturam sciat: nec plus illis tribuet quam quantum honestatis ratio patiatur. AmicoS eliget, quos amicitiam suam virtutibus meritos iudicabit, cum ijs iucundissime vivet , & pro ijs mori, si tempora eo rum tulerint, non recusabit: sed quum amicitiae late patere non possint, non amicitiae finibus benignitatem
tuam coercebit, sed & civibus suis , & propinquis praecipue consulet , nec alijs mortalibus lucem ingeni j , tu cem auxili j, lucem prudentiae suae denegabit, omnesque sibi, vel beneficio, vel gratia conciliabit. Non enim
trissutiam vitae sequetur, nec rigorem quemdam intra ctabilem, torvitatemque naturae virtutem appellabit, sed lenitudinem severitate , laetitiam gravitate, gravitatem iucunditate miscebit; omnibus amabilis , omnibus ca rus , suo contentus , heius , placidus , tranquillus, sacer,
admirandus . Exposui serme sapientiae Hrmam , Auditores , posuique vobis ante oculos eius quasi quoddam sisnulacru in ; quod si vellem suis ornamentis honestare',& quemadmodum simulacris Deorum antiqui solebant doua quam amplissima dedicare, & spolia capta ex hostibus rem plo suspendere , sic addere sapientiae extrins cus accedentem quemdam splendorem , possem Alexandri magni triumphos trophea esse dicere sapientiae; pos sem
107쪽
sem Philippi, possem Epaminondae res gestas attribuere doctrinae , quam a Lyside praeceptore acceperant, cit returque studiosus literarum Themistocles clarissimae a ctor victoriae ; nec sileretur Pericles Atheniensis Anaxa gorae , nec Dio Syracusanus Platonis auditor ; quorum alter Atheniensium reipublicae per annos ferme quadra ginta silmma cum laude praefuit , alter immanissimi tyranni Dionysii regnum, quod vinciri dicebatur adamante, dissolvit. Iam si commemorare liberet illa Romani Imperii lumina, Assi icanos, Marcellos, Catones, Laelios, Lucullos, Catulos, Caesares, Cicerones, qui non minus literarum , quam reipublicae administrandae gloria floruerunt, si Romanos Principes recensere vellem , quorum doctissmi etiam regendi Imperij laudibus praestiterunt 3 quas ego sapienti coronas imponerem, quae trophaea erigerems quae spolia gentium devictarum sapientiae templo suspenderem Sed quoniam rerum praeclare gestarum partem sibi fortuna vindicat, quae semper inimica sapientiae est snon laudabo ita sapientiam, ut ei quicquam cum fortuna
commune esse videatur. Nudam ego, & Omni orna mento spoliatam ipsius pulcritudinem spectari volo; nee vereor, adolescentes optimi, ne propter hanc causam cupidine eius consequendae minus accendamini. Nam quae species pularior , aut admirabilior excogitari potest, quid autem vqbis magis exoptandum , quam quum Omnes ingenij gloriam maxime omnium expetant, ingenium sic augere doctrina , ut quantum pene homines mutis animantibus antecellunt, tantum caeteris homini. hus pr stare videamini P Quae vero dulcedo percipitur ex cognitione rerum, tanta praesertim varietate conditaliterarum, quibus non est divitijs, & regnis anteponenda
108쪽
nenda ξ ut autem stultitiam penitus exuatis , ut mores emendetis, ut aliquando e perturbationum fluctibus emergatis , ut scelicuatis humanae portum quietis plenissimum teneatis , quo conatu , quo labore, quibus vi i-lijs non est vobis enitendum Θ Quod si vos rebus exte nis magis crederem cominoveri, non dcesset mihi campus , in quo ex patiari posset oratio : contenderem nihil esse eorum , quae prima mortaleS putant, quod non a literis abunde suppeditetur : uterer cxemplis cum antiquis , tum recentibus plurimorum , qui summis opibus, honoribus , gloria floruerunt: commemorarem , Dem silenis in Atheniensi republica , Ciceronis in Romana potentiam e Pythagorae authoritatem, Hippocratis divinos honores, Homeri famam , Platonis gloriam , Senecae divitias recenserem : hiS ipsis temporibus multos no . minare possem , qui doctrinae beneficio summam dignitatem , excellentem potentiam , gloriam luat immorta- Iem consequuti s sed vereor ne sit perabsurdum vos his commodis amplificandis ad sapientiam cohortari , qu rum ipsa contemptum, vel certe negligentiam quamdam profitetur.
109쪽
In solemni instauratione Studiorum.
PE penumerd mecum ego , Patres ampli simi, tacitus cogiravi quid esset , quod, quum tanta sit dignitas literarum , tanta literis iuvenum deditorum multitudo, tam ampla studiosis praemia a maioribus constituta , pauci tamen invenirentur praestanti indole adolescentes , qui sapientiae pulchritudine inflammati raperentur, & ad aliquam praeclaram s& excellentem doctrinae laudem pervenirent. Nam , licet non ignorarem , cum egregiarum omnium rerum stum in primis assequendς sapientiae plenam difficultatum esse rationem , tamen , quum & ingenia nostrorum hominum contemplarer, quae naturali solertia longe cael
110쪽
ris antecellunt, & mentis humanae vim , praestantemque inaturam , quae modo studium adhibeat , & industriam , Mihil est, quod non assequi posse videatur, aliam causam, quam rei difficultatem , quaerendam esse censebam tantae literatorum hominum paucitatis. Non enim facile inducebar, ut crederem, parentis optimae naturae tantam fuisse malignitatem , ut, quum omnes ad rerum .pulcherrimarum studium mirifice excitaret , paucissimisaribueret veritatis indagandae facultatem ; tantam autem multitudinem carere fructu cogeret exoptatissimae, atque honestissimae voluptatis. Quare mihi compertum , Au ditores , non imbecillitate humani ingemj, non vitio naturae suas opes nobis avarE , & illiberaliter suppessetantis , sed hominum culpa fieri, ut artes bonae non . tamquam difficiles relinquantur, sed tamquam molestiae, graves , iniucundae repudientur. Est enim pervulgatum, eos, qui se doctrinae penitus dediderunt, carere . sensu communi, voluptatibus nullis frui, non aequalium cc ius iucundissim celebrare, non interesse convivijs, non ludis, Uicis, non iocis ullis., non ullis avocamentis animum relaxare , sed vitam agere duram, a uileiam, tristem, aerumnosam, plenam curarum, plenam laborum , plenam molestiae, & , ut ita dicam , morti propiorem , quam vitae. His vocibus imperitorum facilei l commoventur adolescentes , & partim a studiis prorsus deterrentur , partim ancipiti cura distrahuntur: cupiunt illi quidem sapientiae lumen , & veritatis, sed tenebras tam reconditae, atque abstrusae vitae perhorrescunt: insitantur ad studia ea pessenda cupiditate discendiue odio curarum , & molestiae metu ad ignaviam revocantur: in vitantur ille biis gloricae, laudis , amplitudinis ; fuga . Id a soli-