장음표시 사용
241쪽
te per lentes videamus cum tanta sit refracti luminis aberra. Opt. p. 82.tio Errantes enim radii, inquit, non uniformiti per totum rotundum spatium, quod occupant dissus ed incentrum immite, quam in aliam ullam circulipartem, densus collectisunt;
a centro autem ad usquc circumferentiam rarescunt continuo.
dome in ipsa tandem circumfercntia in ite rari evadunt; L propter raritatem istam minu fortes sunt quam ut sensis percipi possint, ni in ipse centro aut propius ab eo inique hoci cave a Neutono gratis difflum putes nihil enim certius, nihiI exploiatius diei potuisset. Si verum est, ut est proseelo, quot paullo ante de similitudine prismatis ac lentis demonstravi. sequitur, ut radius C fig. )projes is in lentem a punito luci-rig do atque inde legitime refradius,non punctum in Deo exilibeat, sed lineo
similiterque radii ab eodem puncto lucidos ad cetera lentis puncta vibrati inninierabiles eiusmodi figuras seu lineolas II nm, in foco exhibebunt decussatim p ,stas, integrima orbiculum implentes. Nilarum omnium si longitudo eadem si latitudo finfinite parvari clumen uniforme esset, tum quidem facile ostendere rur, densitates radiorum, in quibusvis locis orbiculi errante lumine comple ti esse reciproce in ratione distantiarum a centro, ut Mathema
ties loquuntur. Sed quoniam singulae illa lineolae multo sortiua
lumen circa medium habent, quam prope utramvis extremita. tem nee omnes magnitudine aequales sunt, necaccurate intemtro bifariam secantur, dissicilior quidem ex init ealculus.lsed talis sine controversa, exinito etiam magis quam ex priori pa teat lumen errans in centro sui orbiculi in sinite densus esse, quam in circumferentia, aut in quavis notabili distantia a.centro. Vidit hanc responsionem quodammodo Rigetetus sed Diar Ilia'. tardius quam vellem vidit, ut ex Italico Epistolae ejus exemplo, P. 4 7 vel ex adjuncta potius appendice cognoscitur; dc satis etiam in- euriose si ita dicere se ectyeonsideravit.Ita enim ille, quasi cun-Adi. p. Izy ela praevidisset: Mntemere aspexi capillum,inquit, positum super chartam albam, a&is probe sitam natam, sed ita compositum
242쪽
pexi, ut lamen aberrans chartae suppositae meliusposset mavi festari, si minus in tota si extensione , saltim in magna sui
parte quamvis igitur, inquit porro in extensione hoc lumen occupabat, juxta Newtonianam sententiam spatium undecies majus imagine capilli, T intensisne erat illa Vra imaginem eapilli vicies densiar, quam essetPrope extremitatem,attamen ipsius luminis neque indicium quidem apparuit Equidelia noli sat is ea. pio, qua ratiione capillum sic dispositis aspexerit, ut lumen aberrans charta melius possi manifestari neque etiam illud in promtu est, quonaodo spatium luminis aberranti siperimaginem capilli vicies cnsius fuerit quam prope extremitatem. Interii hoc meo jure contendere posse videor, capillum perinde ut chartam probe fuisse illuminatum ita ut aber. ratas chartae lumei a capilli multo sortiore lumine Omnino extingui necesse esset. Quin igitur excogitavit quippiam atque in capilli loeum substituit Vir nobilissimus, quod aut nullum lumen aut minitiis notabile reflecteret cur non etiam operam dedit, ut nulli alii radii praeterquam a chartae partibus capillo proximis reflexi intrare oculum & aciein eius praestringere possenta Ut fert Newtoni sententia, imago punisti Opi lucidi, hoe est, orbiculus luminis errantis qui sensu percipi possit, vix magnitudine excedit circulum, cujus diameter ad diam trum vitri obiee ivi telescopii melioris sese habet iura ad aso. Proinde in conspicillo tubulato, cujus apertura sitis unciarum. es Angitudo οσ. pedum, haec imago non excedc a. 's, aut 3Is in conspiciti tubulato, cujus aperturasi, unetarum s Ion gitudo a aut 3 pedum, poterit esse i aut 3 quod quidem ex . perientiae optime congruit. Etenim astronomi quidam pir conspicita tubulata supra a pedes infra o longa, obscrvarunt diametros selyarumfixarum ess circiter au verum. Fυitrum oculare facis luchnive fumo infuscarum sit, quo Iu . men flessit Ucuretur , jam languidum illud lumen, rus serat 4n circuitu stellae, evanescet fletaque ipsa ad puncti mathe .matici magnitudinem propius accedet. Haec Nemtonus. Quod si radii a charta illustrata reflexi aeque sortes essent ut radii stel-
tuarum fixarum, nec capilluc corpora circumjecta plus lu-
243쪽
miliis reste flerent quam aether stellii eireumfusus si porro humor crynallinus e vitro conflatus esset, tota ejus anterior lupei ficies radiis pateret tum quidem dialiaeter lumhiis errantis, quod in fundo oculi a charta illustrata orinni supra imaginem capilli protenditur ad diametrum humoris cryllatinlini sese haberet utra adriso, hoe est non plane praeteriret sensum. Praeterit autem, quia ista omnia longe aliter sunt comparata. Sed posito ante oculos prismate triangulari vi treo, quantumvis parvita esset angulus refringens, vidit sem per Vir clarissimus, capillum a chartae aberrante lumine turbari. Non adeo uaorosus sum ut contradieam, dummodo de tali parvitate anguli refringentis loquatur Autor quae ad naturam prismatis optie aecommodata sit Ceterum hoc assirmare nihil dubito si sententia Ne toni ejusmodi expetimento recte consulatur . eandem toties refelli, quoties per prismata trans-spicientes, coloratas fimbrias circa res qua cumque observamus quae per lentes non apparent Sed causam hujus disse. rentiae explicare cum Nemtono proclive est quam nunc qui dem copiose persequi haud necessarium videtur.
EXCERPTA E NOVO EXEMpLARI E PRstoia seu Dispertationis Anti- Newtonianae I O RIZZETI, quod modis ne CL Atitor nobiscum
DUO potissimum loca sunt, in quibus novum hoe exemplata priori discrepat laod in Supplem A st T. VIII S. IIIp. 127 exhibismus Scilicet pro iis, quae leguntur in Aelia nostris
l. c. I 28. cire sinem, usque ad p. 3Oa verbis: Porrojuxta Nemtonianam sententiam ι usque ad verba: in de medio tandem hanc di cultatem auferrem; in novo exemplari haec reperium tur: Porrojuxta Nilutonianamsontentiam, dum radii expuncta Anginquo incidunt in kntem ibi invicemparasieli diameter luminis aberrautis es aequalis viges aesVtimaparti latitudinis lentis dum radii ex puncto propinquo in lentem incidunt, as invicem divergentos, es adeo major i a diameter Si haec
244쪽
uitur fui si m M in vis sim septimae pari, diametri
ι era, laudo. st quoniam capitat iceris fit exilis, ut μὴ cinnitum tam distincte dicenduin est, is id n quaerimis ij oeula vestio um illius aberrularii, quam tanti aior existisset ab si ocula, ob arentes e si bis e rivilegrumi Mura par esset, capilliu per sentem vitream convexam ini Amullo debit trauispiciatur. t eadem distinctione manente,
argumentatio modice nititata repetatur eademque conseqWntia elieiutur. Ihιiusmodi distinctio squa videtur obectum te interp sita' in propositione 2 excusatur a Cl. Aurore id cente. Iumen aberrans I =gm ιδ δε centro niagis semper atque magis rarescere. N proinde id non esse sensibit in toto illo patio, in quo extenditur, sed tantum sn circulo, Uus tameter si aqua lis asout e parι latitudini lentis. Porro ocia modo propositum eapillum intuente alia operimema Mimilana vetant ut conredatur, umen visereamifuit m esse sensibili in s iis ita ex pus, nempe hisit respectu ad, mn menchin rae suppos .
a Iumine charta supposita aberrante delenda, Nisapillus e conspectu'abeunaeus. Si hic igitur distinctissime emitur, non vi in quomodo contra bane distinctionem posit aberratio Minoia
relinari. Procilarillae expressa tum ili Acti, nostris i. c. p. II hlin. 3, a verbis: Illa si rubet contracti usque ad vel bilin et Irsentia te , brιsim sumua eupiditate diιci legendum et dux.ta tenorem novi exemplatas hocino loci Illa fili rubet contra.
cta in puncto e esset eximia distinctione perspicua, ni turbarerin se nino aberrante si violacet, quod dioerditur per totum
245쪽
spatium FG, cujus latitudo est multo major latitudine inragianis fili rubri . Fundus oculi sensim attollatum aptetur linea Ss in hoc utique casu, duabus imaginibus in spati S eon si non duosv distincta, sed unum oberitum Ggeminis color bus infectum apparet. Si tandemfundus oculi eouocetur in Leo Uu, tun pictura sili violare esset Uincta inpuncto e. ns inficeretur ab illa rubri dissus per spatium Vla, cujus di metor est multo major diametro imaginis fili violacet. Ne in εο cas potes allegari quod lumen aberrans M violacet magis atque magis rarescat, longius a centro e cujus raritatis causa nonsit sensibiti in toto circula FG. Cum enim fit punctum violaceum Λ, s latitudo pupillae Bl, lumen ipsius puncti in in cidentia comprehenditur intra conum BAb, et in refractiomintra gemino conos BCb. FCG quoniam ipsum lumen est quale insingulis punctis Lisi In duorum conorum Bassi, BCb necesse est quoque, ut AE aequale in singulis punctis basi FG terii coni DC in Eo pariter dicendum es de luminam rubri aberrante in spati Vii. Non potest igiturAeri quiuimago fili rubri ine, vel violaretine, inficiatur, prima iliacet a lumine aberra1ite fluviolacet, secunda alumine aberranis fili rubri 2uod si etiam ipsae imagines, nempe illa fili rubri inc scilla violacet in e .possent esse aliqua disinctione perspicua, necesse est tamen, ut, ubi una imago singuitur , ibi aDtera confundatur u proinde , verum es clivonianum experimentum superius allatum, nudo modo fieri potes, ut nosvideamus ipsa gentina fla aqualiter disin D. At ea distinctigmm inspicimus. Nescio itaque, quomodo possit verita experimenti Nelptoniani contra hanc distinctionem salvari. Porro ex hoe nostro experimento videtur, omnium colorum radios effi aequaliter r=rangibiles at ita e set, unde colores quos ra-
fracti prae se frunt ZEXCERPTA EX EPISTOLA o. RIZZETI
ad Socios Societatis Regii Londinensis.
246쪽
rim de exitiustione loris navi apud Alitorem ne verbum qui dem euintainen,pinarius 'meipia, radii omnes diversim
247쪽
CUmisissem in Angliam Dissertationem meam de rebus opticis, a qua experime*ta a summo Mathematico
248쪽
SUPPLEMENTA. Tom. VIII Seel. v. 23 Ne ploti, publici juris facta, partim salsa partim pro suo
systemate fulciendo minus idonea, nimis confidenter fortasse pronunciavi id non eo consilio sacttim putetis, ut celeberri. mam Iane controversiam profligatam censeam, sed ut veritas magis ae magis elucescat. Nunc andio apud vos agi de experi. mentis coram Regia Sodietate iterandisci itaque, ut noscere possitis, quo collimen dubitationes ni eae, dum desacili specie vobiscum candide dc paucis ago, diligenter attendite. i) Mutins sui in primo Neistoni experimento conficiendo. PIagulam chartae, cujus altera pars erat rubra, altera caerulea, probe illuminatam, trigono ad oculum admoto inspexi. Si pannus, qui chartae substernebatur, erat nigro colore insectus,
pars chartae coemii ea altius quam rubra videbatur extolli, ut vidit etiam doctiss. Newtoniic a loco panni nigri candida tela substituta, pars rubra videbatur sublimius elata quam caerulea. 2 Secundum Ne toni experimentum judico habere ineoloribus prismaticis aliquid veri, in realibus nihil. Ut de me. dio dubitationem auferrem, experimentum aliquod addito calculo, indicavi Sociis Regiae Seientiarum Academiae Paris in maxiina Sereni T. Ducis Aurelianensis lente instituendum,
3 Dum species solis consuetis oloribus pingebatur in longum
deducta ut in exper.3, notavit Ne tonus,exp.7 P. II, inter spatia singulis coloribus occupata quandam harmonicam proportionem servari .Hoc vernna est in unica tantum spectri a prismate distantia: verum mutato intervallo, hujusmodi proportio alteratur. Praeterea si tabuli in qua colores emphatici depinguntur' propius ad trigonum accedat, color viridis mutatur in album, ocsi longius recedat, flavus penitus evanescit. Viridis in album mutatio utcunque ab Autore excusatur dum prope pri ima radii vir, des eum aliis mediae refrangibilitatis confundi o misceri uinponuntur: quanquam petere possem, cur predietis radiis inter se commixtis alii colores perseverent, solo viridi deleto Interim de extin stione coloris flavi apud Antore in ne verbum qui
dem cum tamen, juxta ejus principia, radii Omnes diversi no-du colorati, inter quoaelianassavi eo melius ab aliis sese expe-
249쪽
diant, SVIstinctiorem eolorem prae se erant, quo longius a Raat ό
imago excipitur. Milomodo igitii eolor flavus eo casu evanescit, in quo nitidior apparere debuisset 4 In experimento nono ais rit Newtonus quod, cum radii illi, ,idelicet eceruleiae violacet, in primo prismate niaximam refractioneni passi, ex toto reflecti coepissent, lumen ceruleum ct violaceum charta exceptum quod itidem a secundo prismate maxime refractum fuerat manifeste plus augeri videbatur, quam rubrum reflavum, minori re s actioni obnoxium oppositum suasit experientia eum enim lux eo rulea ct violacea a primo prismate refracta ineiperet ex toto reflecti, tu , men rubrum d navum a secundo prisma te refractum plus augebatiirquam eoeruleum ct violaceum. Qiiod observavi etiarn, repetito experimento Ioa vero vix discrepante.
s Experimentum ia, uni una lente diduobus prismatibus institutum, non satis ad intentum facere videriir; quia Solis imago, praeter illam dispersionem, quam patitur in dii plici refractione perprilinata, pulta legem Newtonianam, aliam patituri transeundo per lentem nempe vulgarem dc notam ob lentis figuram. Hujusmodi dispersiones, licet diversi generis, ita se mutuo turbant, ut omnia in incerto relinquant. In experimento adhiberi oportet duplex prisma, ut a Mariolo factiim dc lumen unius coloris apriino prismate refractum, per securi dum trajiciendum est. In hoe easu lumen rubrum a secundo prismate trajectum perseverabit in aliqua ab ipso prismate distantiaci at intervallo aucto statiin color indiciis emergit. Venim etiam est, quod, si transmittatur persectit dum prisma limen flavum, in aliqua dicto pristitate distantia, praeter indicum, colores quoque Hiber desviridis emergant; at in hoe ea si flaviis penitiis evanescit. Ex hoe phaenomen Systema Newtonianum potest ex parte argui salsitatis. Si enim olor flavus in rubrum, viridem , ct indicum resolvitur, de resolutione peracta eva- vestit, saltem color flavus non est homogeneus. Ut novi colores appareant inlumine persecundum prisma transmita, ea vendum est, ne secundiam prisma sit nimis a primo remotiim, neque sit nimis angustum soramen, per quod lumen unius coloris a primo prismate refractum perseeundii transmittatiir aliter color transmissiis sine mittatione perseverabit. Hoe loco imperfecta radiorum separatio obtrudi solet, ut in Adh. Erud. Lips Tir sed experimentorum eircumstantiis talis responsio nullo modo satisfacit. Cur enim ex rubro eolores viridisis navus non se expediunt eur ex flavo omnes, ipso flavo pereunte I6 Experimenta 3 dcci vera apparent, qiload objecti figuram, dummodo Mulus prismate munitus in parva potiusqtiam magna ab objecto distantia constituatiir, d obieetiimit potius in lumine ibroqitam flavo. Qiiod vero ad objecti colorem, multa sunt euriosa phaenomena, quae nunc explicare non vacat. Hoe unum attendites: Cireuliis ahartae
250쪽
chartae albae qtialis inexperini inadhibitus sui theollocetur primo inlumine rubro deinde in viridi, imaginis ΡΠ reliqiiunt lumenii si relato- ipsius imaginis PI relinquatit longilis ire Tum ad .culum adis, O ni partiati ἀveatur prisma ab e re per idem circulus transspiciatur. Dum illus seri ut prismate munitus parum distataeireulo, lite apparet in primo easu ruber, in seeundo viridic Dum autem oculus a circulo removetur, O-Iormiber, in Ieasu mutatur prius inflavum posterius in lucem albam, cteolor viridis, in aeasu, nuitatur prius in iii die una ct posterius in umbram. . Hae phaenomen videntur Systemati Newtoniano contraria
et Perea, quae tradidi in eitata Dissertatione, constat, eapillume . tensum super harta alba a Sole illuminata, distinctissime videri, etiain lente interposita. In Prop. a linteum phaenomenon observo in ejus demeomprobationem adductum p 9s Ed. Lond. iris. Sed sib judi-ee lis est, utrum illa aberratio, quae novae legi dispersionis tribuitur, dependere potius ensenda sit ex vetere ea non refractionum. Porro aberratio Newtoniana non modo videtur abesse in oculo, vel nitdo vel par lentem transspiciente, sed pariter in sola lente, eujus in socoimago Solis exeipitur. In hoc demonstrando idoneam habeo lentem aqueo ovitream utrinque eonvexam, eujus crassitiem, adhibitis in tet gemina vitra zonis eortaceis, ad libitum augere possum. Prolentis erassitudine variatur aberratio vulgaris, quae dependet ex figura sphae-riea, ex negativa in positivam transit aberratio media inter utrumque 'es saltem physiee nulla. In hae lente saepius mihi observatum est, quoadefieiente aberratione ex figura, neque Newtoniana ullo modo locum. invenit, ut necessario postulat Cl. Autoris hypothesis. Interim ut nurula dubitatio remaneat, Sociis Regiae Scient Acad Paris aliud experimentum, addito aleulo, indicavi, hoc quoque in Serenis. Ducis Aurel dente instituendum .s Transeo ad experimenta Partis . In primo Ne tonus asserit. ouod interposita virgula serreae, Sinterceptis quibusdam radiis in pri-- ineidentibus, obtineri potest, ut quilibet ex eonsuetis eoioribus emphaticis deleatur, dum ceteri non immutati apparent. At ego uni--m eolareti minquam delere potui nisi flavum. Addit, quod interoosita virga paulo latior fieri potest, ut colores bini quilibet evane- stant. Id ego obtinui in oloribus flavo ct viridi flavo ae rubro, qui
simul evaneseere queunt, ceteris perseverantibus, minime vero inflativo Sindleo, seu flavo violaeeo. Subdit, quod quilibet eoior aequeae violaeeus ruber fieri potest conterminus umbraeci ho in viridi expertus sum, sed non in flavo ct indieo Denique ait, quod quilibet.oso potest soliis, aliis intereeptis, relinqui ego autem nullum potui Gumeolorem, reliquis evanescentibus, videre superstitem vi Experimenturna liqyrando erum inveni, nunquam autem R. stentae